໙. ພາລປຓ຺ຑິຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໙. ອວິຊ຺ຊາ ນີວຣຓາ ຠວາທິ-ອາທີນວສ຺ສ ນິວາຣິຕປຏິຈ຺ຉາທິກາ ເອຕສ຺ສາຕິ ອວິຊ຺ຊານີວຣໂຓ, ອວິຊ຺ຊາຍ ນິວຸໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ອວິຊ຺ຊາຍ ນິວາຣິຕສ຺ສາ’’ຕິ. ອຍໍ ກາໂຍຕິ ພາລສ຺ສ ອປ຺ປຫີນກິເລສສ຺ສ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ຣກ຺ຂໍ ກຕ຺ວາ ອວິຊ຺ຊາຍ ປຏິຈ຺ຉາທິຕາທີນເວ ອຍາຖາວທສ຺ສນວເສນ ຕຓ຺ຫາຍ ປຏິລທ຺ຘຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຕໍຕໍຠວູປຄາ ສງ຺ຂາຣາ ສງ຺ຂຣີຍນ຺ຕິ. ເຕຫິ ຈ ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ອຍຎ຺ຈ ອວິຊ຺ຊາຍ ກາໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕຕິ. ອສ຺ສາຕິ ພາລສ຺ສ. ອຍໍ ອຕ຺ໂຖຕິ ‘‘ອຍໍ ກາໂຍ ນາມຣູປນ຺ຕິ ຈ ວຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ອຕ຺ໂຖ ທີເປຕພ຺ໂພ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘສຬາຍຕນສງ຺ຄຫໂຕ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ. ເອວເມຕໍ ທ຺ວຍນ຺ຕິ ເອວໍ ອວິຊ຺ຊາຍ ນິວາຣິຕຕ຺ຕາ, ຕຓ຺ຫາຍ ຈ ສໍຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເອວໍ ສປຣສນ຺ຕານຄຕສວິຎ຺ຎາຓກກາຍສງ຺ຂາຕໍ ທ຺ວຍໍ ໂຫຕິ. ອຎ຺ຎຕ຺ຖາຕິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕເຣສຸ. ‘‘ຈກ຺ຂຸຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຣູເປ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ, ຕິຓ຺ຓໍ ສງ຺ຄຕິ ຜສ຺ໂສ’’ຕິອາທິນາ (ມ. ນິ. ໑.໒໐໔, ໔໐໐; ໓.໔໒໑, ໔໒໕-໔໒໖; ສໍ. ນິ. ໒.໔໓-໔໕; ໔.໖໐-໖໑; ກຖາ. ໔໖໕, ໔໖໗) ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິຣາຍຕນານິ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ຈກ຺ຂຸຣູປາທິທ຺ວຍານິ ປຏິຈ຺ຈ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສາທໂຍ ວຸຕ຺ຕາ, ອິຘ ປນ ອຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ຉ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິຣາຍຕນານິ ປຏິຈ຺ຈ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສາທໂຍ ວຸຕ຺ຕາ ‘‘ທ຺ວຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ຜສ຺ໂສ’’ຕິ, ຕສ຺ມາ ມຫາທ຺ວຍໍ ນາມ ກິເຣຕໍ ອນວເສສໂຕ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິຣາຍຕນານໍ ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິຣານິ ອາຍຕນານີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ຫິ ສຬາຍຕນານິ ສງ຺ຄຫິຕາເນວ. ຜສ຺ສກາຣຓານີຕິ ຜສ຺ສປວຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈຍານິ. ເຍຫີຕິ ເຫຕຸທສ຺ສນມຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເຍຫິ ກາຣຓຠູເຕຫີ’’ຕິ. ຜສ຺ໂສ ເອວ ຜຸສນກິຈ຺ໂຈ, ນ ຜສ຺ສາຍຕນານີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຜສ຺ເສນ ຜຸຏ຺ໂຐ’’ຕິ. ປຣິປຸຓ຺ຓວເສນາຕິ ອເວກລ຺ລວເສນ. ອປຣິປຸຓ຺ຓາຍຕນານໍ ຫີນານິ ຜສ຺ສສ຺ສ ກາຣຓານິ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ວິຍາຕິ ‘‘ເອເຕສໍ ວາ ອຎ຺ຎຕເຣນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກາຍນິພ຺ພຕ຺ຕນາທິມ຺ຫີຕິ ສວິຎ຺ຎາຓກສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕນໍ ກາຍນິພ຺ພຕ຺ຕນໍ, ກາໂຍ ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ ເອເຕນາຕິ ກາຍນິພ຺ພຕ຺ຕນໍ, ກິເລສາຠິສງ຺ຂາຣາ. ອາທິສທ຺ເທນ ຜສ຺ສສຬາຍຕນາທິສງ຺ຄໂຫ. ອຘິກໍ ປຍສຕິ ປຍຸຎ຺ຊຕິ ເອເຕນາຕິ ອຘິປ຺ປຍາໂສ, ວິເສສກາຣຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຘິກປໂຍໂຄ’’ຕິ.

ຠຄວາ ອມ຺ຫາກໍ ອຸປ຺ປາທກຠາເວນ ມູລຠາເວນ ຠຄວໍມູລກາ. ອິເມ ຘມ຺ມາຕິ ອິເມ ກາຣຓຘມ຺ມາ. ເຍຫິ ມຍໍ ພາລປຓ຺ຑິຕານໍ ສມາເນປິ ກາຍນິພ຺ພຕ຺ຕນາທິມ຺ຫິ ວິເສສໍ ຊາເນຍ຺ຍາມ, ເຕນາຫ ‘‘ປຸພ຺ເພ ກສ຺ສປສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ອຸປ຺ປາທິຕາ’’ຕິອາທິ. ອາຊານາມາຕິ ອຠິມຸຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ຊານາມ. ປຏິວິຊ຺ຌາມາຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ, ອຘິຄຈ຺ຉາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເນຕາຕິ ອມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕາເນ ປາເປຕາ. ວິເນຕາຕິ ຍຖາ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສໂສ ໂຫຕິ, ເອວໍ ວິເສສໂຕ ເນຕາ, ຕທງ຺ຄວິນຍາທິວເສນ ວາ ວິເນຕາ. ອນຸເນຕາຕິ ອນຸຣູປໍ ເນຕາ. ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ຍຖາຘມ຺ມປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ປຎ຺ຎາປິຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ອນຸຣູປໂຕ ທສ຺ສນໍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຍຖາສຠາວໂຕ …ເປ… ທສ຺ເສຕາ’’ຕິ. ອາປາຖໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ຠຄວາ ປຏິສຣຓໍ ສໂມສຣຓຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຠຄວໍປຏິສຣຓາ ຘມ຺ມາ. ເຕນາຫ ‘‘ຈຕຸຠູມກຘມ຺ມາ’’ຕິອາທິ. ປຏິສຣຕິ ປຏິວິຊ຺ຌຕີຕິ ປຏິສຣຓໍ, ຕສ຺ມາ ປຏິວິຊ຺ຌນວເສນ ຠຄວາ ປຏິສຣຓໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ຠຄວໍປຏິສຣຓາ. ເຕນາຫ ‘‘ອປິ ຈາ’’ຕິອາທິ. ຜສ຺ໂສ ອາຄຈ຺ຉຕີຕິ ປຏິວິຊ຺ຌນກວເສນ ຜສ຺ໂສ ຎາຓສ຺ສ ອາປາຖໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ອາປາຖໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕເຍວ ໂສ ອຕ຺ຖໂຕ ‘‘ອຫໍ ກິນ຺ນາໂມ’’ຕິ ນາມໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ວິຍ, ຠຄວາ ຈສ຺ສ ນາມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຫໍ ຠຄວາ’’ຕິອາທິ. ອຸປຏ຺ຐາຕູຕິ ຎາຓສ຺ສ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາຕຸ. ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ປຏິຠາຕູຕິ ຠຄວໂຕ ເອວ ຠາໂຄ ໂຫຕຸ, ຠຄວາວ ນໍ ອຕ຺ຕໂນ ຠາຄໍ ກຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຠຄວໂຕ ຠາໂຄ ຍທິທໍ ຘມ຺ມສ຺ສ ອກ຺ຂານໍ, ອມ຺ຫາກໍ ປນ ສວນໍ ຠາໂຄຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເອວຎ຺ຫິ ສທ຺ທລກ຺ຂເຓນ ສເມຕິ. ເກຈິ ປນ ປຏິຠາຕູຕິ ອຕ຺ຖໍ ວທນ຺ຕິ ຎາເຓນ ທິສ຺ສຕຸ ເທສີຍຕູຕິ ວາ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ຕຸມ຺ເຫເຍວ ໂນ ກເຖຕ຺ວາ ເທຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ.

ພາລສ຺ສ ປຓ຺ຑິຕສ຺ສ ຈ ກາຍສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈຍຠູຕາ ອວິຊ຺ຊາ ຈ ຕຓ຺ຫາ ຈ. ເຕນາຫ ‘‘ກມ຺ມໍ…ເປ… ນິຣຸທ຺ຘາ’’ຕິ. ຊວາເປຕ຺ວາຕິ ຄຫິຕຊວນໍ ກຕ຺ວາ, ຍຖາ ປຏິສນ຺ຘິໍ ອາກຑ຺ຒິຕຸໍ ສມຕ຺ຖໍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ກຕ຺ວາ. ຍທິ ນິຣຸທ຺ຘາ, ກຖໍ ອປ຺ປຫີນາຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຍຖາ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຠວຕິ ຫິ ຕໍສທິເສປິ ຕພ຺ໂພຫາໂຣ ຍຖາ ‘‘ສາ ເອວ ຕິຕ຺ຕິຣີ, ຕາເນວ ໂອສຘານິ, ຕສ຺ເສວ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປາກາວເສເສນາ’’ຕິ ຈ. ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍາຕິ ຕທຕ຺ຖວິເສສນຕ຺ຖນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຂຍຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ. ປຏິສນ຺ຘິກາຍນ຺ຕິ ປຏິສນ຺ຘິຄຫຓປຸພ຺ພກໍ ກາຍໍ. ປາຬິຍໍ ‘‘ພາເລນາ’’ຕິ ກຣຓວຈນໍ ນິສ຺ສກ຺ເກຕິ ອາຫ ‘‘ພາລໂຕ’’ຕິ. ຠາວິນາ ສຫ ປຏິສນ຺ຘິນາ ສປ຺ປຏິສນ຺ຘິໂກ. ໂຍ ປນ ເອກນ຺ຕໂຕ ເຕນຕ຺ຕຠາເວນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕຸໍ ຠພ຺ໂພ, ໂສ ຠາວິນາ ປຏິສນ຺ຘິນາ ‘‘ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິໂກ’’ຕິ, ຕໂຕ ວິເສສນຕ຺ຖໍ ‘‘ສປ຺ປຏິສນ຺ຘິໂກ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ຈາປິ ວຸຕ຺ຕໍ, ໂສ ຈ ຍາວ ອຣິຍຠູມິໍ ນ ໂອກ຺ກມຕິ, ຕາວ ພາລຘມ຺ມສມງ຺ຄີ ເອວາຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ສພ຺ໂພປິ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ພາໂລ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິໂກ ຂີຓາສໂວ ປຓ຺ຑິໂຕ’’ຕິ ຂີຓາສວ-ສທ຺ເທນ ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິໂກ ວິເສສິໂຕ. ຍທິ ເອວໍ ເສກ຺ຂາ ກຖນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ໂສຕາປນ຺ນາ’’ຕິອາທິ. ເຕ ຫິ ສິຂາປຕ຺ຕປຓ຺ຑິຈ຺ຈຠາວລກ຺ຂຓາຠາວໂຕ ປຓ຺ຑິຕາຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ຂີຓາສວາ ວິຍ, ພລວຕຣານໍ ປນ ພາລຘມ຺ມານໍ ປຫີນຕ຺ຕາ ພາລາຕິປິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ວິຍ. ຠຊິຍມານາ ປນ ຈຕຸສຈ຺ຈສມ຺ປຏິເວຘໍ ອຸປາທາຍ ປຓ຺ຑິຕປກ຺ຂໍ ຠຊນ຺ຕິ, ນ ພາລປກ຺ຂໍ ວຸຕ຺ຕກາຣເຓນາຕິ.

ພາລປຓ຺ຑິຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.