໑໐. ປຈ຺ຈຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໒໐. ສພ຺ພມ຺ປິ ສງ຺ຂຕໍ ອປ຺ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ໂມປິ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມໍ ອຸປາທາຍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຕຖາ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ໂມປິ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຸປາທາຍ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ໂມຕິ ຍຖາຣຫໍ ຘມ຺ມານໍ ປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຕາ. ເຍສໍ ວິເນຍ຺ຍານໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທເທສນາເຍວ ສຸໂພຘໂຕ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ເຕສໍ ວເສນ ສຸຏ຺ຐຸ ວິຠາຄໍ ກຕ຺ວາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ ເທສິໂຕ. ເຍສໍ ປນ ວິເນຍ຺ຍານໍ ຕທຸຠຍສ຺ມິໍ ວິຠຊ຺ຊ ສຸເຕ ເອວ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ໂຫຕິ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ຠຄວາ ຕທຸຠຍໍ ວິຠຊ຺ຊ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທຎ຺ຈ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທເສສ຺ສາມິ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ເນ ຈ ຘມ຺ເມ’’ຕິ ອິມໍ ເທສນໍ ອາຣຠີຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ‘‘ສຕ຺ຖາ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ’’ຕິອາທິມາຫ. ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ຠາໂວ ປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ, ປຈ຺ຈຍນິພ຺ພຕ຺ຕຕາ. ອສຠາວຘມ຺ເມ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ‘‘ສຠາວຘມ຺ເມ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນນຸ ຈ ຊາຕິ ຊຣາ ມຣຓຎ຺ຈ ສຠາວຘມ຺ໂມ ນ ໂຫຕິ, ເຍສໍ ປນ ຂນ຺ຘານໍ ຊາຕິ ຊຣາ ມຣຓຎ຺ຈ, ເຕ ເອວ ສຠາວຘມ຺ມາ, ອຖ ກສ຺ມາ ເທສນາຍ ເຕ ຄຫິຕາຕິ? ນາຍໍ ໂທໂສ, ຊາຕິ ຊຣາ ມຣຓຎ຺ຫິ ປຈ຺ຈຍນິພ຺ພຕ຺ຕານໍ ສຠາວຘມ຺ມານໍ ວິກາຣມຕ຺ຕໍ, ນຎ຺ເຎສໍ, ຕສ຺ມາ ເຕ ຄຫິຕາຕິ. ອຸປ຺ປາທາ ວາ ຕຖາຄຕານນ຺ຕິ ນ ວິເນຍ຺ຍປຸຄ຺ຄລານໍ ມຄ຺ຄຜລຸປ຺ປຕ຺ຕິ ວິຍ ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓຸປ຺ປຕ຺ຕິ ຕຖາຄຕຸປ຺ປາທາຍຕ຺ຕາ, ອຖ ໂຂ ສາ ຕຖາຄຕານໍ ອຸປ຺ປາເທປິ ອນຸປ຺ປາເທປິ ໂຫຕິເຍວ. ຕສ຺ມາ ສາ ກາມໍ ອສງ຺ຂຕາ ວິຍ ຘາຕຸ ນ ນິຈ຺ຈາ, ຕຖາປິ ‘‘ສພ຺ພກາລິກາ’’ຕິ ເອເຕນ ຊາຕິປຈ຺ຈຍໂຕ ຊຣາມຣຓຸປ຺ປຕ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຊາຕິເຍວ ຊຣາມຣຓສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ. ຊາຕິປຈ຺ຈຍາຕິ ຈ ຊາຕິສງ຺ຂາຕປຈ຺ຈຍາ. ເຫຕຸມ຺ຫິ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນໍ. ຐິຕາວ ສາ ຘາຕຸ, ຍາຍໍ ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍຕາ ຊາຕິຍາ ຊຣາມຣຓສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຕາ ຕສ຺ສ ພ຺ຍຠິຈາຣາຠາວໂຕ. ອິທານິ ນ ກທາຈິ ຊາຕິ ຊຣາມຣຓສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ ໂຫຕິເຍວາຕິ ຊຣາມຣຓສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາເວ ນິຍເມຕິ. ອຸຠເຍນປິ ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ຍຕ຺ຖ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ອວສ຺ສໍຠາວິຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນາຫ ຠຄວາ ‘‘ຐິຕາວ ສາ ຘາຕູ’’ຕິ. ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ. ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີຕິ ຍສ຺ສ ວເສນ ຘມ຺ມານໍ ຐິຕິ, ສາ ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍຕາ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕຕາ. ຘມ຺ເມຕິ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ເນ ຘມ຺ເມ. ນິຍເມຕິ ວິເສເສຕິ. ເຫຕຸຄຕວິເສສສມາໂຍໂຄ ຫິ ເຫຕຸຜລສ຺ສ ເອວໍ ຘມ຺ມຕານິຍາໂມ ເອວາຕິ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ຐິຕາວ ສາ ຘາຕູຕິ ຍາຍໍ ຊຣາມຣຓສ຺ສ ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍຕາ ‘‘ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓ’’ນ຺ຕິ, ເອສາ ຘາຕຸ ເອສ ສຠາໂວ. ຕຖາຄຕານໍ ອຸປ຺ປາທໂຕ ປຸພ຺ເພ ອຸທ຺ຘຎ຺ຈ ອປ຺ປຏິວິຊ຺ຌິຍມາໂນ, ມຊ຺ເຌ ຈ ປຏິວິຊ຺ຌິຍມາໂນ ນ ຕຖາຄເຕຫິ ອຸປ຺ປາທິໂຕ, ອຖ ໂຂ ສມ຺ຠວນ຺ຕສ຺ສ ຊຣາມຣຓສ຺ສ ສພ຺ພກາລໍ ຊາຕິປຈ຺ຈຍໂຕ ສມ຺ຠໂວຕິ ຐິຕາວ ສາ ຘາຕຸ, ເກວລໍ ປນ ສຍມ຺ຠຸຎາເຓນ ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌນໂຕ ‘‘ອຍໍ ຘມ຺ໂມ ຕຖາຄເຕນ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ປເວທນໂຕ ຈ ຕຖາຄໂຕ ‘‘ຘມ຺ມສາມີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ນ ອປຸພ຺ພສ຺ສ ອຸປ຺ປາທນໂຕ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຐິຕາວ ສາ ຘາຕູ’’ຕິ. ສາ ເອວ ‘‘ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວິປລ຺ລາສາຠາວໂຕ ເອວໍ ອວພຸຊ຺ຌມານສ຺ສ ເອຕສ຺ສ ສຠາວສ຺ສ, ເຫຕຸໂນ ວາ ຕເຖວ ຠາວໂຕ ຐິຕຕາຕິ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕຕາ, ຊາຕິ ວາ ຊຣາມຣຓສ຺ສ ອຸປ຺ປາທຏ຺ຐິຕິ ປວຕ຺ຕອາຍູຫນ-ສໍໂຍຄ-ປລິໂພຘ-ສມຸທຍ-ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຏ຺ຐິຕີຕິ ຕທຸປ຺ປາທາທິຠາເວນສ຺ສາ ຐິຕຕາ ‘‘ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕຕາ’’ຕິ ຜລໍ ປຕິ ສາມຕ຺ຖິຍໂຕ ເຫຕຸເມວ ວທຕິ. ຘາຣີຍຕິ ປຈ຺ຈເຍຫີຕິ ວາ ຘມ຺ໂມ, ຕິຏ຺ຐຕິ ຕຕ຺ຖ ຕທາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕາຍ ຜລນ຺ຕິ ຐິຕິ, ຘມ຺ມສ຺ສ ຐິຕິ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕິ. ຘມ຺ໂມຕິ ວາ ກາຣຓໍ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ຜລສ຺ສ ຘາຣຓໂຕ, ຕສ຺ສ ຐິຕິ ສຠາໂວ, ຘມ຺ມໂຕ ຈ ອຎ຺ໂຎ ສຠາໂວ ນຕ຺ຖີຕິ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕິ, ປຈ຺ຈໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ປຈ຺ຈຍປຣິຄ຺ຄເຫ ປຎ຺ຎາ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕິຎາຓ’’ນ຺ຕິ (ປຏິ. ມ. ມາຕິກາ ໔). ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕິ ເອວ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕຕາ. ສາ ເອວ ຘາຕຸ ‘‘ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓ’’ນ຺ຕິ ອິມສ຺ສ ສຠາວສ຺ສ, ເຫຕຸໂນ ວາ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕາຠາວໂຕ, ‘‘ນ ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓ’’ນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຍມານສ຺ສ ຈ ຕພ຺ຠາວາຠາວໂຕ ນິຍາມຕາ ວວຕ຺ຖິຕຠາໂວຕິ ຘມ຺ມນິຍາມຕາ. ຜລສ຺ສ ວາ ຊຣາມຣຓສ຺ສ ຊາຕິຍາ ສຕິ ສມ຺ຠໂວ ຘມ຺ເມ ເຫຕຸມ຺ຫິ ຐິຕຕາຕິ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕຕາ, ອສຕິ ອສມ຺ຠໂວ ຘມ຺ມນິຍາມຕາຕິ ເອວໍ ຜເລນ ເຫຕຸໍ ວິຠາເວຕິ, ຕໍ ‘‘ຐິຕາວ ສາ ຘາຕູ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິເມສໍ ຊຣາມຣຓາທີນໍ ປຈ຺ຈຍຕາສງ຺ຂາຕໍ ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍຕໍ ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌຕິ ປຈ຺ຈກ຺ຂກຣເຓນ ອຠິມຸຂໍ ພຸຊ຺ຌຕິ ຍາຖາວໂຕ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ, ຕໂຕ ເອວ ອຠິສເມຕິ ອຠິມຸຂໍ ສມາຄຈ຺ຉຕິ, ອາທິໂຕ ກເຖນ຺ໂຕ ອາຈິກ຺ຂຕິ, ອຸທ຺ທິສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕເມວ ອຸທ຺ເທສໍ ປຣິໂຍສາເປນ຺ໂຕ ເທເສຕິ. ຍຖາອຸທ຺ທິຏ຺ຐມຕ຺ຕໍ ນິທ຺ທິສນວເສນ ປກາເຣຫິ ຎາເປນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎາເປຕິ. ປກາເຣຫິ ເອວ ປຕິຏ຺ຐເປນ຺ໂຕ ປຏ຺ຐເປຕິ. ຍຖານິທ຺ທິຏ຺ຐໍ ປຏິນິທ຺ເທສວເສນ ວິວຣຕິ ວິຠຊຕິ. ວິວຏຎ຺ຫິ ວິຠຕ຺ຕຎ຺ຈ ອຕ຺ຖໍ ເຫຕູທາຫຣຓທສ຺ສເນຫິ ປາກຏໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອຸຕ຺ຕານີກໂຣຕິ. ອຸຕ຺ຕານີກໂຣນ຺ໂຕ ຕຖາ ປຈ຺ຈກ຺ຂຠູຕໍ ກຕ຺ວາ ນິຄມນວເສນ ປສ຺ສຖາຕິ ຈາຫ.

ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓນ຺ຕິອາທີສູຕິ ຊາຕິອາທີນໍ ຊຣາມຣຓປຈ຺ຈຍຠາເວສຸ. ເຕຫິ ເຕຫິ ປຈ຺ຈເຍຫີຕິ ຍາວຕເກຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ຍໍ ຜລໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາຣຫໍ, ອວິກເລຫິ ເຕເຫວ ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ, ນ ອູນາຘິເກຫີຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອນູນາຘິເກເຫວາ’’ຕິ. ຍຖາ ຕໍ ຈກ຺ຂຸຣູປາໂລກມນສິກາເຣຫິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສມ຺ຠໂວຕິ. ເຕນ ຕໍຕໍຜລນິປ຺ຜາທເນ ຕສ຺ສາ ປຈ຺ຈຍສາມຄ຺ຄິຍາ ຕປ຺ປກາຣຕາ ຕຖຕາຕິ ວຸຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສາມຄ຺ຄິນ຺ຕິ ສໂມຘານໍ, ສມວາຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອສມ຺ຠວາຠາວໂຕຕິ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ຕຖາວິຘປຈ຺ຈຍສາມຄ຺ຄິຍຎ຺ຫິ ສຕິປິ ຜລສ຺ສ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊເນ ຕສ຺ສາວິຕຖຕາ ສິຍາ. ອຎ຺ຎຘມ຺ມປຈ຺ຈເຍຫີຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຜລຘມ຺ມສ຺ສ ປຈ຺ຈເຍຫິ. ອຎ຺ຎຘມ຺ມານຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕຕິ ຕໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຜລຘມ຺ມສ຺ສ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ. ນ ຫິ ກທາຈິ ຈກ຺ຂຸຣູປາໂລກມນສິກາເຣຫິ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ສມ຺ຠໂວ ອຕ຺ຖິ. ຍທິ ສິຍາ, ຕສ຺ສາ ສາມຄ຺ຄິຍາ ອຎ຺ຎຖຕາ ນາມ ສິຍາ, ນ ເຈຕໍ ອຕ຺ຖີຕິ ‘‘ອນຎ຺ຎຖຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຈ຺ຈຍໂຕຕິ ປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ. ປຈ຺ຈຍສມູຫໂຕຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ ເອວ ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍຕາຕິ ຕາ-ສທ຺ເທນ ປທໍ ວຑ຺ຒິຕໍ ຍຖາ ‘‘ເທໂວເຍວ ເທວຕາ’’ຕິ, ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍານໍ ສມູໂຫ ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍຕາຕິ ສມູຫຕ຺ໂຖ ຕາສທ຺ໂທ ຍຖາ ‘‘ຊນານໍ ສມູໂຫ ຊນຕາ’’ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ລກ຺ຂຓໍ ປເນຕ຺ຖ ສທ຺ທສຕ຺ຖໂຕ ເວທິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.

ນ ນິຈ຺ຈໍ ສສ຺ສຕນ຺ຕິ ອນິຈ຺ຈໍ. ຊຣາມຣຓໍ ນ ອນິຈ຺ຈໍ ສງ຺ຂາຣານໍ ວິກາຣຠາວໂຕ ອນິປ຺ຜນ຺ນຕ຺ຕາ, ຕຖາປິ ‘‘ອນິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ປຣິຍາເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອສ ນໂຍ ສງ຺ຂຕາທີສຸປິ. ສມາຄນ຺ຕ຺ວາ ກຕໍ ສຫິເຕເຫວ ປຈ຺ຈເຍຫິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕພ຺ພໂຕ ຍຖາສຠາວໍ ສເມຈ຺ຈ ສມ຺ຠຸຍ຺ຍ ປຈ຺ຈເຍຫິ ກຕນ຺ຕິ ສງ຺ຂຕໍ. ປຈ຺ຈຍາຣຫໍ ປຈ຺ຈຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ນ ວິນາ ເຕນ ສຫິຕສເມຕເມວ ອຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ. ເຕນາຫ ‘‘ປຈ຺ຈເຍ ນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ. ຂຍສຠາວນ຺ຕິ ຠິຊ຺ຊນສຠາວໍ. ວິຄຈ຺ຉນກສຠາວນ຺ຕິ ສກຠາວໂຕ ອປຄຈ຺ຉນກສຠາວໍ. ວິຣຊ຺ຊນກສຠາວນ຺ຕິ ປລຸຊ຺ຊນກສຠາວໍ. ນິຣຸຊ຺ຌນກສຠາວນ຺ຕິ ຂຓຠງ຺ຄວເສນ ປຠງ຺ຄຸສຠາວໍ. ວຸຕ຺ຕນເຍນາຕິ ຊຣາຍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ. ຊນກປ຺ປຈ຺ຈຍານໍ ກມ຺ມາທີນໍ. ກິຈ຺ຈານຸຠາວກ຺ຂເຓຕິ ເອຕ຺ຖ ກິຈ຺ຈານຸຠາໂວ ນາມ ຍຖາ ປວຕ຺ຕມາເນ ປຈ຺ຈເຍ ຕສ຺ສ ຜລໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕຖາ ປວຕ຺ຕິ, ເອວໍ ສນ຺ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕນກ຺ຂເຓ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍສ຺ມິໍ ຂເຓ ປຈ຺ຈໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ຜລຸປ຺ປາທນໍ ປຕິ ພ຺ຍາວໂຏ ນາມ ໂຫຕິ, ອິມສ຺ມິໍ ຂເຓ ເຍ ຘມ຺ມາ ຣູປາທໂຍ ອຸປລພ຺ຠນ຺ຕິ ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ, ປຈ຺ຉາ ຈ ອນຸປລພ຺ຠມານາ, ເຕສໍ ຕໂຕ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນິທ຺ຘາຣີຍຕິ, ເອວໍ ຊາຕິຍາປິ ສາ ນິທ຺ຘາເຣຕພ຺ພາ ຕໍຂຓູປລທ຺ຘໂຕຕິ. ຍທິ ເອວໍ ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕວ ຊາຕິຍາ ກຸໂຕຈິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ສິທ຺ຘິ, ອຖ ກສ຺ມາ ‘‘ເອເກນ ປຣິຍາເຍນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ຊາຍມານຘມ຺ມານໍ ວິກາຣຠາເວນ ອຸປລທ຺ຘພ຺ພຕ຺ຕາ. ຍທິ ນິປ຺ຜນ຺ນຘມ຺ມາ ວິຍ ຊາຕິ ອຸປລພ຺ເຠຍ຺ຍ, ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕວ ຕສ຺ສາ ກຸໂຕຈິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ສິຍາ, ນ ເຈວໍ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ອຖ ໂຂ ອນິປ຺ຜນ຺ນຕ຺ຕາ ວິກາຣຠາເວນ ອຸປລພ຺ຠຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ເອເກນ ປຣິຍາເຍເນຕ຺ຖ ອນິຈ຺ຈາຕິອາທີນິ ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ປນ ຊຣາມຣເຓ, ຊນກປ຺ປຈ຺ຈຍານໍ ກິຈ຺ຈານຸຠາວກ຺ຂເຓ ຕສ຺ສ ອລພ຺ຠນໂຕ. ເຕເນວ ‘‘ເອຕ຺ຖ ຈ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິ…ເປ… ອນິຈ຺ຈໍ ນາມ ຊາຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສວິປສ຺ສນາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ສຫ-ສທ຺ໂທ ອປ຺ປຘານຠາວທີປໂນ ‘‘ສມກ຺ຂິກໍ, ສມກສ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ວິຍ. ອປ຺ປຘານຠູຕາ ຫິ ວິປສ຺ສນາ, ຍຖາຠູຕທສ຺ສນມຄ຺ຄປຎ຺ຎາ ປຊານາຕິ. ‘‘ປຸຣິມໍ ອນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈມາເນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠາວສ຺ສປິ ຄຫຓໍ ສິຍາຕິ ‘‘ປຸຣິມໍ ອນ຺ຕໍ ອຕີຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິຊ຺ຊມານຕຎ຺ຈ ອວິຊ຺ຊມານຕຎ຺ຈາຕິ ສສ຺ສຕາສງ຺ກໍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ອໂຫສິໍ ນຸ ໂຂ ອຫມຕີຕມທ຺ຘານ’’ນ຺ຕິ ອຕີເຕ ອຕ຺ຕໂນ ວິຊ຺ຊມານຕໍ, ອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປຕ຺ຕິອາສງ຺ກໍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ຍໂຕ ປຠຸຕິ ອຫໍ, ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ ນ ນຸ ໂຂ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິ ອຕີເຕ ອຕ຺ຕໂນ ອວິຊ຺ຊມານຕຎ຺ຈ ກງ຺ຂຕິ. ກສ຺ມາ? ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ອາກາຣທ຺ວຍາວລມ຺ພນໂຕ. ຕສ຺ສາ ປນ ອຕີຕວຕ຺ຖຸຕາຍ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ສສ຺ສຕາຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປຕ຺ຕິອາກາຣນິສ຺ສິຕຕາ ທສ຺ສິຕາ ເອວ. ອາສປ຺ປນປຣິສປ຺ປນປວຕ຺ຕິກໍ ກຕ຺ຖຈິປິ ອປ຺ປຏິວຕ຺ຕິເຫຕຸຠູຕໍ ວິຈິກິຈ຺ຉໍ ກສ຺ມາ ອຸປ຺ປາເທຕີຕິ ນ ວິຈາເຣຕພ຺ພເມຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກິໍກາຣຓນ຺ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ກາຣຓໍ ວາ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ອໂຍນິໂສມນສິກາໂຣ, ຕສ຺ສ ອນ຺ຘພາລປຸຖຸຊ຺ຊນຠາໂວ, ອຣິຍານໍ ອທສ຺ສາວິຕາ ຈາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຊາຕິລິງ຺ຄຸປປຕ຺ຕິໂຍຕິ ຂຕ຺ຕິຍພ຺ຣາຫ຺ມຓາທິຊາຕິໍ, ຄຫຏ຺ຐປພ຺ພຊິຕາທິລິງ຺ຄໍ, ເທວມນຸສ຺ສາທິອຸປປຕ຺ຕິຎ຺ຈ. ນິສ຺ສາຍາຕິ ອຸປາທາຍ. ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ຍໍ ສນ຺ຕານໍ ມຊ຺ຌິມໍ ປມາຓໍ, ເຕນ ຍຸຕ຺ໂຕ ປມາຓິໂກ, ຕທຠາວໂຕ ອຘິກຠາວໂຕ ວາ ‘‘ອປ຺ປມາຓິໂກ’’ຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເກຈີຕິ ສາຣສມາສາຈຣິຍາ. ເຕ ຫິ ‘‘ກຖໍ ນຸ ໂຂ’’ຕິ ອິສ຺ສເຣນ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ວາ ປຸພ຺ພກເຕນ ວາ ອເຫຕຸໂຕ ວາ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕຕິ ຈິນ຺ເຕຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ອເຫຕຸໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕິກງ຺ຂາປິ ຫິ ເຫຕຸປຣາມສນເມວາຕິ. ປຣມ຺ປຣນ຺ຕິ ປຸພ຺ພາປຣປ຺ປວຕ຺ຕິໍ. ອທ຺ຘານນ຺ຕິ ກາລາຘິວຈນໍ, ຕຎ຺ຈ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ອຸປໂຍຄວຈນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ວິຊ຺ຊມານຕຎ຺ຈ ອວິຊ຺ຊມານຕຎ຺ຈາຕິ ສສ຺ສຕາສງ຺ກໍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ຠວິສ຺ສາມິ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານ’’ນ຺ຕິ ອນາຄເຕ ອຕ຺ຕໂນ ວິຊ຺ຊມານຕໍ, ອຸຈ຺ເຉທາສງ຺ກໍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ຍສ຺ມິຎ຺ຈ ອຕ຺ຕຠາເວ ອຸຈ຺ເຉທນກງ຺ຂາ, ຕໂຕ ປຣໍ ນຸ ໂຂ ຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອນາຄເຕ ອຕ຺ຕໂນ ອວິຊ຺ຊມານຕຎ຺ຈ ກງ຺ຂຕີຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ອທ຺ຘານນ຺ຕິ ອທ຺ຘາປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອິຘາຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ ‘‘ປຏິສນ຺ຘິມາທິໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອິທໍ ກຖໍ, ອິທໍ ກຖ’’ນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕນໂຕ ກຖໍກຖາ, ວິຈິກິຈ຺ຉາ, ສາ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ກຖໍກຖີ. ເຕນາຫ ‘‘ວິຈິກິຈ຺ຉີ’’ຕິ. ກາ ເອຕ຺ຖ ຈິນ຺ຕາ? ອຸມ຺ມຕ຺ຕໂກ ວິຍ ພາລປຸຖຸຊ຺ຊໂນຕິ ປຏິກຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕໍ ມຫາມາຕາຍ ປຸຕ຺ຕໍ. ມຸຓ຺ເຑສຸນ຺ຕິ ມຸຓ຺ເຑນ ອນິຈ຺ຉນ຺ຕໍ ຊາຄຣຓກາເລ ນ ສກ຺ກາຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ມຸຓ຺ເຑສຸໍ ກຸລຘມ຺ມວເສນ ຍຖາ ເອກຈ຺ເຈ ກຸລຕາປສາ. ຣາຊຠເຍນາຕິ ຈ ວທນ຺ຕິ. ສີຕິຠູຕນ຺ຕິ ອິທໍ ມຘຸຣກຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ກາຣຓວຈນໍ. ‘‘ເສຕຠູຕ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ອຸທເກ ຈິຣຏ຺ຐາເນນ ເສຕຠາວໍ ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຕ຺ຕໂນ ຂຕ຺ຕິຍຠາວໍ ກງ຺ຂຕິ ກຓ຺ໂຓ ວິຍ ສູຕປຸຕ຺ຕສຎ຺ຎີ, ສູຕປຸຕ຺ຕສຎ຺ຎີຕິ ສູຣິຍເທວປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຸຕ຺ຕສຎ຺ຎີ. ຊາຕິຍາ ວິຠາວິຍມານາຍ ‘‘ອຫ’’ນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ປຣາມສນໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ເອວມ຺ປິ ສິຍາ ກງ຺ຂາ’’ຕິ. ມນຸສ຺ສາປິ ຈ ຣາຊາໂນ ວິຍາຕິ ມນຸສ຺ສາປິ ຈ ເກຈິ ເອກຈ຺ເຈ ຣາຊາໂນ ວິຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ວຸຕ຺ຕນຍເມວ ‘‘ສຓ຺ຐານາກາຣໍ ນິສ຺ສາຍາ’’ຕິອາທິນາ. ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ກຖໍ ນຸ ໂຂສ຺ມີ’’ຕິ ປເທ. ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຊີໂວຕິ ປຣປຣິກປ຺ປິຕໍ ອນ຺ຕຣຕ຺ຕານໍ ວທຕິ. ໂສຬສໍສາທີນນ຺ຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ສຣີຣປຣິມາຓອງ຺ຄຸຏ຺ຐ-ຍວປຣມາຓຸປຣິມາຓຕາທິເກ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ສຕ຺ຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຊີວວິສຍາຕິ ທິຏ຺ຐິຄຕິການໍ ມຕິມຕ຺ຕໍ, ປຣມຕ຺ຖໂຕ ປນ ສາ ອຕ຺ຕຠາວວິສຍາວາຕິ ອາຫ ‘‘ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ອາຄຕິຄຕິຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ. ຍຕາຍໍ ອາຄໂຕ, ຍຕ຺ຖ ຈ ຄມິສ຺ສຕິ, ຕໍ ຐານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສຕາປນ຺ໂນ ອຘິປ຺ເປໂຕ ວິຈິກິຈ຺ຉາປຫານສ຺ສ ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ. ອິຕເຣປິ ຕໂຍຕິ ສກທາຄາມີອາທໂຍ ອວາຣິຕາ ເອວ. ‘‘ອຍຎ຺ຈ…ເປ… ສຸທິຏ຺ຐາ’’ຕິ ນິປ຺ປເທສໂຕ ສຈ຺ຈສໍປຏິເວຘສ຺ສ ໂຊຕິຕຕ຺ຕາ.

ປຈ຺ຈຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອາຫາຣວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.