ອຸປາລິປຎ຺ຈກໍ

ອນິສ຺ສິຕວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໑໗. ອຸປາລິປຎ຺ເຫສຸ ‘‘ກຕິ ຫິ ນຸ ໂຂ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉາຍ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ນຕ຺ຖີຕິ ກສ຺ສຈິ ມຎ຺ຎນໍ ນິວາເຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຍ ສມ຺ພນ຺ໂຘ’’ຕິ. ເຖໂຣຕິ ອຸປາລິຕ຺ເຖໂຣ, ປຸຈ຺ຉີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິເມສນ຺ຕິ ປຎ຺ຈການໍ ຕນ຺ຕິນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເກສໍ ອຕ຺ຖາຍ ຕນ຺ຕິໍ ຐເປສ຺ສາມີຕິ ອາຫ ‘‘ນິສ຺ສາຍ ວສນກາຣີນໍ ອຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ. ວສນກາຣີນໍ ຠິກ຺ຂູນນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕສນ຺ຕິ ປຎ຺ຫານໍ.

ອາປນ຺ໂນ ກມ຺ມກໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ອາປນ຺ໂນ’’ຕິ ປທໍ ‘‘ກມ຺ມກໂຕ’’ຕິ ປທສ຺ສ ກາຣຓທສ຺ສນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນ, ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາວ ສງ຺ເຆນ ກມ຺ມໍ ກຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາວາຕິ ຕໍອາປຕ຺ຕິອາປນ຺ນສງ຺ຂາຕາ ກາຣຓາ ເອວ.

ນປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໒໐. ອຍນ຺ຕິ ກມ຺ມກໂຕ ຠິກ຺ຂຸ, ນ ວຕ຺ຕຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອນຸໂລມວຕ຺ເຕຕິ ກຕກມ຺ມສ຺ສ ອນຸໂລເມ ວຕ຺ເຕ. ອສ຺ສາຕິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ. ສຣຊ຺ຊຸໂກຕິ ສຫ ກມ຺ມສງ຺ຂາຕາຍ ຣຊ຺ຊຸຍາຕິ ສຣຊ຺ຊຸໂກ.

໔໒໑. ສມຄ຺ເຄຫິ ຠິກ຺ຂູຫີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ອຈ຺ຈຍໍ ເທສາເປຕ຺ວາຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ໂທສໍ ເທສາເປຕ຺ວາ. ຕິຓວຕ຺ຖາຣກສມຖໍ ວາຕິ ວາສທ຺ໂທ ອຕ຺ຖນ຺ຕຣວິກປ຺ໂປ. ຕຕ຺ຣ ເຈຕິ ເອຕ຺ຖ ຕສທ຺ໂທ ກມ຺ມວິສໂຍ, ເຈສທ຺ໂທ ສເຈປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ສເຈ ຕາທິເສ ກມ຺ເມ’’ຕິ. ທິຏ຺ຐາວິກມ຺ມມ຺ປິ ກຕ຺ວາຕິ ທິຏ຺ຐາວິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາປີຕິ ໂຍຊນາ. ປິສທ຺ເທນ ອກຕ຺ວາປີຕິ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ. ຍຕ຺ຣ ປນາຕິ ກມ຺ເມ ປນ. ຕຕ຺ຖາຕິ ກມ຺ເມ. ປກ຺ກມິຕພ຺ພນ຺ຕິ ສງ຺ຄາມາວຈເຣນ ປກ຺ກມິຕພ຺ພໍ.

໔໒໒. ອຸສ຺ສິຕມນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸສ຺ສິຕໍ ມນ຺ຕີ ອຸສ຺ສິຕມນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ໂລຠ…ເປ… ຠາສິຕາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ໂລຠໂທສ ໂມຫມານຸສ຺ສນ຺ນໍ ວາຈ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອຸສ຺ສິຕປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ຠາສິຕາ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ມນ຺ຕີ’’ຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ນິສ຺ສິຕຊປ຺ປີຕິ ເອຕ຺ຖ ອຎ຺ຎນິສ຺ສິຕໍ ຊປ຺ປເມຕສ຺ສາຕິ ນິສ຺ສິຕຊປ຺ປີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ’’ຕິອາທິ. ເອຕ຺ຖ ຊປ຺ປນ຺ຕິ ວຈນໍ. ຊປ຺ປ ວຈເນຕິ ຫິ ຘາຕຸປາເຐສຸ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸສ຺ສທຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂລຠາທິອຸສ຺ສທຍຸຕ຺ຕໍ, ວຈນນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອວມຎ຺ຎນ຺ຕິ ເອວໍ ອຕ຺ຕນາ ອຎ຺ຎໍ. ກຖານຸສນ຺ຘິວຈເນຕິ ໂຈທກຈຸທິຕການໍ ກຖາຍ ອນຸສນ຺ຘິວຈເນ. ເອຕ຺ຖ ‘‘ວຈເນ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ຠາສານຸສນ຺ຘີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຠາສສທ຺ໂທ ວຈນປຣິຍາໂຍຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ອຸສ຺ສາເຣຕີຕິ ອຸທ຺ຘໍ ຄມາເປຕິ. ອິມິນາ ອຸສ຺ສາເທຕິ ອຸປຣິ ຄມາເປຕີຕິ ອຸສ຺ສາເທຕາຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ທກາຣຣກາຣາ ສທິສຕ຺ຖາ. ເຕ ຫິ ທ຺ເວ ອກ຺ຂຣາ ກທາຈິ ກຕ຺ຖຈິ ສທິສຕ຺ຖາ ໂຫນ຺ຕິ. ອວສາເຣຕີຕິ ຫີນຠາວໍ ຄມາເປຕິ. ອິມິນາ ອວສາເທຕິ ອໂຘຠາວໍ ຄມາເປຕີຕິ ອວສາເທຕາຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ອປສາເທຕາ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ອຸປສຄ຺ຄມຕ຺ຕເມວ ນານໍ. ສມ຺ຜຎ຺ຈ ພຫຸໍ ຠາສຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ສມ຺ຜສທ຺ໂທ ນິຣຕ຺ຖກກຖາວຈໂນຕິ ອາຫ ‘‘ນິຣຕ຺ຖກກຖ’’ນ຺ຕິ. ນິຣຕ຺ຖກກຖາ ຫິ ຍສ຺ມາ ສໍ ຫິຕສຸຂໍ ຜລຕິ ວິນາເສຕິ, ຕສ຺ມາ ສມ຺ຜນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຜາ ຘາຕູຕິ ຈ ຜລຘາຕູຕິ ຈ ຘາຕຸປາເຐສຸ (ສທ຺ທນີຕິຘາຕຸມາລາຍໍ ໑໖ ລກາຣນ຺ຕຘາຕຸ) ວຸຕ຺ຕໍ.

ຠາເຣ ອນາໂຣປິເຕຕິ ‘‘ຕວ ຠາໂຣ’’ຕິ ສງ຺ເຆນ ຠາເຣ ອນາໂຣປິເຕ. ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາຕິ ອຠິຠວິຕ຺ວາ. ອິມິນາ ປສຍ຺ຫ ປວຕ຺ຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ປສຍ຺ຫສທ຺ທສ຺ສ ອຠິຠວນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອນຘິກາເຣຕິ ອນຘິປຈ຺ຈຏ຺ຐາເນ. ‘‘ກເຖຕາ’’ຕິ ອິມິນາ ວຕຸຘາຕຸຍາ ກຖນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອໂນກາສກມ຺ມໍ ກາເຣຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ນກາຣສ຺ສ ອຍຸຕ຺ຕໂຍຄຠາວໂຕ ຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ໂອກາສກມ຺ມໍ ອກາເຣຕ຺ວາ’’ຕິ. ຍສ຺ສາຕິ ຍາ ອສ຺ສ. ອສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຍາ ທິຏ຺ຐິ ອຕ຺ຖີຕິ ໂຍຊນາ, ອຖວາ ອຕ຺ຕໂນ ຍາ ທິຏ຺ຐິ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ໂຍຊນາ. ຕນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐິໍ. ‘‘ກເຖຕາ’’ຕິ ອິມິນາ ພ຺ຍາກຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ວິ ອາ ປຸພ຺ພກຣຘາຕຸຍາ ກຖນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ.

ໂວຫາຣວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໒໔. ‘‘ເນວ ເທສນາຍ ນ ວຸຏ຺ຐາເນນາ’’ຕິ ອິທໍ ປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂທສານຸຣູປນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸສງ຺ຂາຕສ຺ສ ໂທສສ຺ສ ອນຸຣູປໍ.

ປໂຍຄໍ ນ ຊານາຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ສເຈ ປໂຍໂຄ ມູເລນ ວິສທິໂສ ຫຸຕ຺ວາ ຠິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ເອວໍ ສຕິ ມູລປໂຍຄນ຺ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຘິກຣຓານໍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ. ມູລເມວ ປໂຍຄາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ນ ຊານາຕີຕິ ກາຕພ຺ພໍ ອິຕິ ກມ຺ມສ຺ສ ກຣຓໍ ນ ຊານາຕີຕິ ໂຍຊນາ. ວຕ຺ຖູຕິ ຠຓ຺ຑນກລຫາທິວຕ຺ຖຸ, ນິຍສ຺ສາທີນໍ ວຕ຺ຖູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຈຕຸນ຺ນນ຺ຕິ ຕຊ຺ຊນີຍນິຍສ຺ສປພ຺ພາຊນີຍປຏິສາຣຓີຍວເສນ ຈຕຸນ຺ນໍ. ຍາຈຕີຕິ ສງ຺ຆໍ ກມ຺ມສ຺ສ ວູປສມໍ ຍາຈຕິ.

ວຕ຺ຖຸນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘານເມວ ວຕ຺ຖຸນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘານ’’ນ຺ຕິ. ປເທສປຎ຺ຎຕ຺ຕິສພ຺ພຕ຺ຖປຎ຺ຎຕ຺ຕິສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິອສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິເອກໂຕປຎ຺ຎ- ຕ຺ຕິອຸຠໂຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິວເສນ ຉນ຺ນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍໍ ປວິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕິວິຘໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເຫຏ຺ຐຸປຣິຍໍ ກຕ຺ວາ ປທໍ ໂຍເຊຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ປທປຈ຺ຈາຠຏ຺ຐນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປທານໍ ເຫຏ຺ຐຸປຣິຍວເສນ ປຏິນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອາຠສ຺ສນໍ ຄຬນໍ ຈຸຕໍ ປທປຈ຺ຈາຠຏ຺ຐນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ.

ວິນເຍຕິ ເອຕ຺ຖ ນ ເກວລໍ ປາຬິຍໍເຍວ, ອຖ ໂຂ ອຏ຺ຐກຖາຍມ຺ປີຕິ ອາຫ ‘‘ວິນຍປາຬິຍຎ຺ເຈວ ອຏ຺ຐກຖາຍຎ຺ຈາ’’ຕິ.

ຎຕ຺ຕິໍ ນ ຊານາຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຎຕ຺ຕິເຠທໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສງ຺ເຂປໂຕ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ທຸວິຘາສຸ ຎຕ຺ຕີສຸ. ກມ຺ມຎຕ຺ຕີຕິ ອນຸສ຺ສາວນກມ຺ມສ຺ສ ຐາເນ ຐິຕາ ຎຕ຺ຕິ. ອນຸສ຺ສາວນກມ຺ມໍ ນຕ຺ຖິ, ສຍເມວ ອນຸສ຺ສາວນກມ຺ມຏ຺ຐາເນ ຐິຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກມ຺ມປາທຎຕ຺ຕີຕິ ອນຸສ຺ສາວນກມ຺ມສ຺ສ ປາທຠູຕາ ມູລຠູຕາ ຎຕ຺ຕິ. ນວສຸ ຐາເນສູຕິ ໂອສາຣຓາທີສຸ ນວສຸ ຐາເນສູ. ທ຺ວີສຸ ຐາເນສູຕິ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖວເສນ ທ຺ວີສຸ ຐາເນສຸ, ກມ຺ມປາທຎຕ຺ຕິຍາ ກຣຓໍ ນ ຊານາຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍ຺ວາຍໍ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ສມໂຖຕິ ໂຍຊນາ. ຕນ຺ຕິ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ສມຖໍ. ຎຕ຺ຕິຍາຕິ ສາມ຺ຍຕ຺ເຖ ສາມິວຈນໍ. ຍໍ ອຘິກຣຓໍ ວູປສມຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕສ຺ສາຕິ ອຘິກຣຓສ຺ສ. ຕໍ ວູປສມໍ ນ ຊານາຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ສຸຕ຺ຕໍ ນ ຊານາຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ສຸຕ຺ຕສທ຺ທສ຺ສ ກທາຈິ ກຕ຺ຖຈິ ມາຕິກາຍຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປິຏເກ ຈ ປວຕ຺ຕນໂຕ ອິຘ ອຸຠໂຕວິຠງ຺ເຄຕິ ອາຫ ‘‘ອຸຠໂຕວິຠງ຺ຄ’’ນ຺ຕິ. ວິນຍໍ ນ ຊານາຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ວິນຍສທ຺ທສ຺ສ ສກເລ ວິນຍປິຏເກ ວຕ຺ຕມານສ຺ສາປິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸຠໂຕວິຠງ຺ຄສ຺ສ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ອິຘ ຂນ຺ຘກປຣິວາຣາວ ຄເຫຕພ຺ພາຕິ ອາຫ ‘‘ຂນ຺ຘກປຣິວາຣໍ ນ ຊານາຕີ’’ຕິ.

ວິນຍໍ ນ ຊານາຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ວິນຍປິຏກສ຺ສ ຄເຫຕພ຺ພຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ວິນຍປິຏກ’’ນ຺ຕິ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິເກ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາປເທເສຕິ (ທີ. ນິ. ໒.໑໘໗ ອາທໂຍ; ອ. ນິ. ໔.໑໘໐) ພຸທ຺ຘາປເທສສງ຺ຆາປເທສສມ຺ພຫຸລຕ຺ເຖຣາປເທສເອກຕ຺ເຖຣາ ປເທສວເສນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາປເທເສ. ເອຕ຺ຖາຕິ ປຎ຺ຈເກ. ຍນ຺ຕິ ວຈນໍ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ເພສຸ ປຎ຺ຈເກສຸ.

ອິຕິ

ອນິສ຺ສິຕວຄ຺ຄ-ນປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນວຄ຺ຄ-ໂວຫາຣວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາຍ

ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.

ທິຏ຺ຐາວິກມ຺ມວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໒໕. ທິຏ຺ຐາວິກມ຺ມວຄ຺ເຄ ທິຏ຺ຐາວິກມ຺ມາຕິ ເອຕ຺ຖ ອາວິ ກຣີຍເຕ ອາວິກມ຺ມໍ, ທິຏ຺ຐີນໍ ອາວິກມ຺ມໍ ທິຏ຺ຐາວິກມ຺ມນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ທິຏ຺ຐີນໍ ອາວິກມ຺ມານີ’’ຕິ. ‘‘ລທ຺ຘິປກາສນານ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ທິຏ຺ຐິສທ຺ໂທ ລທ຺ຘິປຣິຍາໂຍ, ອາວິກມ຺ມສທ຺ໂທ ປກາສນປຣິຍາໂຍຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອຕນ຺ຕິ ‘‘ທິຏ຺ຐາວິກມ຺ມາ’’ຕິ ນາມໍ. ອເທສນາຄາມິນີ ນາມ ອຕ຺ຖໂຕ ຄຣຸກນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຄຣຸກາປຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ. ລຫຸກາຍປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ຄຣຫຕ຺ໂຖ. ລຫຸກາຍປິ ເທສິຕາຍ ທິຏ຺ຐາວິກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມິກໍ ໂຫຕິ, ປເຄວ ຄຣຸກາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຍຖາ …ເປ… ໂຫຕີຕິ ຍຖາ ອາວິກເຕ ຈຕູຫິ ປຎ຺ຈຫິ ເອກີຠູເຕຫິ ອາວິກຕາ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຈຕູຫິ ປຎ຺ຈຫີຕິ ອນ຺ຕິມປຣິຈ຺ເຉທທສ຺ສນໍ. ຕໂຕ ອຕິເຣເກຫິປິ ເອກໂຕ ເທເສຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ເທສິຕາ ຈ ອາປຕ຺ຕິ ນ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ເທສນາປຈ຺ຈຍາ ທຸກ຺ກຏຎ຺ຈ ໂຫຕິ. ‘‘ຈຕູຫິ ປຎ຺ຈຫີ’’ຕິ ອນ຺ຕິມປຣິຈ຺ເຉທສ຺ສ ທສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ທ຺ວີຫິ ຕີຫິ ປນ ເອກໂຕ ເທເສຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ມໂນມານເສນາຕິ ເອຕ຺ຖ ມໂນສທ຺ເທນ ມານສສທ຺ທສ຺ສ ຣາຄອຣຫຕ຺ເຕສຸປິ ປວຕ຺ຕນໂຕ ຕທຕ຺ເຖ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຈິຕ຺ເຕ ເອວ ວຕ຺ຕຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມນສງ຺ຂາເຕນ ມານເສນາ’’ຕິ. ອິມິນາ ມນຠູຕໍ ມານສໍ ມໂນມານສນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ.

ສມານສໍວາສກສ຺ສາປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ສມານສໍວາສກສ຺ສປິ ນານາສີມາຍ ຐິຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອາວິກມ຺ມໍ ອຘມ຺ມິກໍ ໂຫຕິ, ປເຄວ ນານາສໍວາສກສ຺ສາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ມາຬກສີມາຍາຕິ ຂຓ຺ຑສີມາຍ ອງ຺ຄເຓ. ອວິປ຺ປວາສສີມາຍາຕິ ມຫາສີມາຍ, ຐິຕສ຺ສາປິ ສນ຺ຕິເກຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປິສທ຺ເທນ ‘‘ຂຓ຺ຑສີມາຍ ຐິຕສ຺ສປີ’’ຕິ ອຕ຺ຖໍ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ.

໔໓໐. ນ ປຣິຍຕ຺ຕນ຺ຕິ ນ ສມຕ຺ຖໍ. ອິມິນາ ນາລນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອລໍສທ຺ໂທ ປຣິຍຕ຺ຕຕ຺ໂຖວ, ນາຣຫຠູສນວາຣຓຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອິຘາປີຕິ ປຎ຺ຈເກປິ. ປິສທ຺ເທນ ປຸຣິມປຎ຺ຈກໍ ອເປກ຺ຂຕິ. ‘‘ສາສນໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ຈຸຘາຕຸຍາ ອປາທານໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ກາໂມ’’ຕິ ອິມິນາ ອຘິປ຺ປາຍສທ຺ໂທ ກາມປຣິຍາໂຍຕິ ທສ຺ເສຕິ.

໔໓໒. ມນ຺ທຕ຺ຕາ ໂມມູຫຕ຺ຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕ຺ຕປຈ຺ຈຍສ຺ສ ຠາວຕ຺ເຖ, ປຎ຺ຈມີວິຠຕ຺ຕິຍາ ຈ ກາຣຓຕ຺ເຖ ປວຕ຺ຕຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ມນ຺ທຠາເວນ ໂມມູຫຠາເວນາ’’ຕິ. ປຣິຠວາຕິ ເອຕ຺ຖ ປຣິຠວກາມາຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຣິຠວໍ ອາໂຣເປຕຸກາໂມ ຫຸຕ຺ວາ’’ຕິ. ອຎ຺ຎພ຺ຍາກຣເຓສຸປີຕິ ອຣຫຕ຺ຕພ຺ຍາກຣເຓສຸປິ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ທິຏ຺ຐາວິກມ຺ມວຄ຺ເຄ. ຍນ຺ຕິ ວຈນໍ.

ອິຕິ ທິຏ຺ຐາວິກມ຺ມວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.

ມຸສາວາທວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໔໔. ຘມ຺ມປຘານໍ ຘມ຺ມາຘິຏ຺ຐານໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ປາຣາຊິກໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ປາຣາຊິກຄາມີ’’ຕິ ສຸທ຺ຘກຕ຺ຕຸວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ປຸຄ຺ຄລປຘານໍ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐານໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ປາຣາຊິກໍ ຄຈ຺ຉຕິ ອເນນ, ຄມາເປຕີຕິ ວາ ປາຣາຊິກຄາມີ’’ຕິ ກຣຓເຫຕຸກຕ຺ຕຸວເສນປິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ວິຕ຺ຖາຣໍ ທສ຺ສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ມຸສາວາໂທ ປາຣາຊິກຄາມີ’’ຕິອາທິປາເຐ, ເອວໍ ວິຕ຺ຖາໂຣ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕສຸ ‘‘ມຸສາວາໂທ ປາຣາຊິກຄາມີ’’ຕິອາທີສຸ ວາ, ນິທ຺ຘາຣເຓ ຠຸມ຺ມໍ.

ອທສ຺ສເນນາຕິ ເອຕ຺ຖ ກສ຺ສ ອທສ຺ສເນນາຕິ ອາຫ ‘‘ວິນຍຘຣສ຺ສາ’’ຕິ. ວິຕ຺ຖາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກປ຺ປິຍາກປ຺ປິເຍສຸ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕນ຺ຕິ ວິນຍຘຣໍ. ອສ຺ສວເນນາຕິ ເອຕ຺ຖ ເກສໍ ວຈນໍ ອສ຺ສວເນນາຕິ ອາຫ ‘‘ເອກວິຫາເຣປີ’’ຕິອາທິ. ເອກວິຫາເຣປີຕິ ວິນຍຘເຣນ ເອກວິຫາເຣປິ. ປິສທ຺ເທນ ນານາວິຫາເຣ ປນ ປເຄວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອຸປຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອຸປຏ຺ຐານຕ຺ຖໍ, ອຸປຏ຺ຐານຏ຺ຐານໍ ວາ. ວຸຈ຺ຈມານໍ ອຎ຺ເຎສໍ ວຈນໍ ອສຸຓນ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ວາຕິ ໂຍຊນາ. ປສຸຕ຺ຕກຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ຍກາຣໂລໂປຕິ ອາຫ ‘‘ປສຸຕ຺ຕກຕາຍາ’’ຕິ. ປສຸຕ຺ຕກຠາເວນປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ອທສ຺ສນາທິກາຣຓໍ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ. ຕຖາສຎ຺ຎີຕິ ເອຕ຺ຖ ຕຖາສທ຺ໂທ ໂກວິສໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ອກປ຺ປິເຍ…ເປ… ອາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ’’ຕິ. ເອກຣຕ຺ຕາຕິກ຺ກມາທິວເສນາຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ຉາຣຕ຺ຕາຕິກ຺ກມາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ມຸສາວາທວຄ຺ເຄ.

ອິຕິ ມຸສາວາທວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.

ຠິກ຺ຂຸໂນວາທວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໕໐. ຠິກ຺ຂຸນິວຄ຺ເຄ ອລາຠາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ລຠຘາຕຸຍາ ກມ຺ມໍ, ສມ຺ປທານວຈນສ຺ສ ຈ ຕທຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຈຕຸນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ອລາຠຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ. ‘‘ວາຍມຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ປຣິສກ຺ກຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ສກ຺ກຘາຕຸຍາ ສມຕ຺ຖຕ຺ຖໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວາຍມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ກລິສາສນນ຺ຕິ ປາປປຣາຊຍອາຓໍ. ນີຫຣຓຕ຺ຖາຍາຕິ ນິທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ອປນຍນຕ຺ຖາຍ.

໔໕໑. ‘‘ກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ສາມຎ຺ຎໂຕ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ກມ຺ມານໍ ອຎ຺ຎຕຣ’’ນ຺ຕິ.

໔໕໔. ນ ສາກຈ຺ຉາຕພ຺ໂພຕິ ເອຕ຺ຖ ໂກ ນາມ ກຖາມຄ຺ໂຄ ນ ສາກຈ຺ຉາຕພ຺ໂພ, ນນຸ ວິນໂຍເຍວາຕິ ອາຫ ‘‘ກປ຺ປິຍາ…ເປ… ກຖາມຄ຺ໂຄ’’ຕິ. ‘‘ນ ກເຖຕພ຺ໂພ’’ຕິ ອິມິນາ ກຈ຺ຉສທ຺ທສ຺ສ ກຖຘາຕຸຍາ ນິປ຺ຜນ຺ນຠາວໍ ທີເປຕິ. ກສ຺ມາ ປນ ປຐມປຎ຺ຈເກ ‘‘ນ ອເສກ຺ເຂນາ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທຸຕິຍປຎ຺ຈເກ ‘‘ອເສກ຺ເຂນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ມາ ປນາ’’ຕິອາທິ. ອິຕໂຣ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ນ ກເຖຕີຕິ ໂຍຊນາ.

ນ ອຕ຺ຖປຏິສມ຺ຠິທາປຕ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ນາມ ອຏ຺ຐກຖາເຍວາຘິປ຺ເປຕາຕິ ອາຫ ‘‘ອຏ຺ຐກຖາຍາ’’ຕິ. ‘‘ປເຠທຄຕຎາຓປ຺ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ອຕ຺ຖາທີສຸ ປຕິ ວິສຸໍ ສມ຺ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ປຏິສມ຺ຠິທາ, ປຎ຺ຎາ, ຕໍ ປຕ຺ໂຕຕິ ປຏິສມ຺ຠິທາປຕ຺ໂຕ. ອຕ຺ເຖ ປຏິສມ຺ຠິທາປຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຖປຏິສມ຺ຠິທາປຕ຺ໂຕຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ປາຬິຘມ຺ເມ’’ຕິ ອິມິນາ ຘມ຺ມປຏິສມ຺ຠິທາປຕ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ຘມ຺ມສຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ. ໂວຫາຣນິຣຸຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິນິຣຸຕ຺ຕິຍໍ. ອິມິນາ ນິຣຸຕ຺ຕິປຏິສມ຺ຠິທາປຕ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ນິຣຸຕ຺ຕິສຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ. ປຏິຠານປຏິສມ຺ຠິທາປຕ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ປຏິຠານໍ ນາມ ເຫຏ຺ຐິມຎາຓຕ຺ຕຍເມວາຕິ ອາຫ ‘‘ອຕ຺ຖປຏິສມ຺ຠິທາທີນິ ຎາຓານີ’’ຕິ, ເຕສູຕິ ຎາເຓສຸ, ຍໍ ຍໍ ວິມຸຕ຺ຕໍ ຍຖາວິມຸຕ຺ຕໍ, ຈິຕ຺ຕໍ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕາຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ໂອໂລກິຕາ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ຠິກ຺ຂຸນິວຄ຺ເຄ.

ອິຕິ ຠິກ຺ຂຸໂນວາທວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.

ອຸພ຺ພາຫິກວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໕໕. ອຸພ຺ພາຫິກວຄ຺ເຄ ອຕ຺ຖກຸສໂລຕິອາທິປທານໍ ເຠທນິສ຺ສິຕສມາສໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຏ຺ຐກຖາກຸສໂລ’’ຕິອາທິ. ອາຈຣິຍມຸຂໂຕຕິ ອາຈຣິຍວທນໂຕ, ອາຈຣິຍສມ຺ມຸເຂ ວາ, ສິຖິລຘນິຕາທີຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ທີຆຣສ຺ສາທີນິ (ປຣິ. ອຏ຺ຐ. ໔໘໕; ວິ. ສງ຺ຄ. ອຏ຺ຐ. ໒໕໒) ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອກ຺ຂຣປຣິຈ຺ເຉເທຕິ ເອຕ຺ຕໂກ ສິຖິໂລ, ເອຕ຺ຕໂກ ຘນິໂຕຕິອາທິນາ ອກ຺ຂຣປຣິຈ຺ເຉເທ. ອິມິນາ ພ຺ຍຎ຺ຊນກຸສໂລຕິ ເອຕ຺ຖ ພ຺ຍຎ຺ຊນສທ຺ໂທ ອກ຺ຂຣປຣິຍາໂຍຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນ ປຸພ຺ພາປຣກຸສໂລຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸພ຺ພາປໂຣ ນາມ ປຸຣິມານໍ ຈຕຸນ຺ນຎ຺ເຈວ ກຖາຍ ຈ ປຸພ຺ພາປໂຣຕິ ອາຫ ‘‘ອຕ຺ຖປຸພ຺ພາປເຣ’’ຕິອາທິ.

ໂກຘໂນຕິອາທີນິ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍສ຺ມາ ນ ສກ຺ໂກຕີຕິ ໂຍຊນາ. ປສາເຣຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ສຣຘາຕຸ ອຸປສຄ຺ຄວເສນ ເວຈິຕ຺ຕວາຈໂກຕິ ອາຫ ‘‘ໂມເຫຕາ’’ຕິ.

ອິຕິ ອຸພ຺ພາຫິກວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.

ອຘິກຣຓວູປສມວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໕໗. ອຘິກຣຓວູປສມວຄ຺ເຄ ສງ຺ຆຄຣຸ ນາມ ໂກຕິ ອາຫ ‘‘ຘມ຺ມຎ຺ຈ…ເປ… ສງ຺ຆຄຣຸ ນາມ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕານີຕິ ຈີວຣາທີນິ.

໔໕໘. ປຎ຺ຈຫຸປາລິ ອາກາເຣຫີຕິ ເອຕ຺ຖ ອາກາຣສທ຺ໂທ ກາຣຓຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ປຎ຺ຈຫິ ກາຣເຓຫີ’’ຕິ. ກມ຺ເມນາຕິອາທີສຸ ກມ຺ມາທີນໍ ສຣູປໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອປໂລກນາທີສູ’’ຕິອາທິ. ອຸປປຕ຺ຕີຫີຕິ ຍຸຕ຺ຕີຫິ. ມຍ຺ຫໍ ອຸຈ຺ຈາກຸລາ ປພ຺ພຊິຕຠາວຎ຺ຈ ພຫຸສ຺ສຸຕຠາວຎ຺ຈ ຕຸມ຺ເຫ ຊານາຖາຕິ ໂຍຊນາ. ມາທິໂສ ນາມ…ເປ… ຕຸມ຺ຫາກໍ ຍຸຕ຺ຕໍ ນນູຕິ ໂຍຊນາ. ກຓ຺ຓມູເລຕິ ກຓ຺ຓສມີເປ. ອນຸສ຺ສາວເນນາຕິ ອນຸສມີເປ ສາວາປເນນ. ເຕສນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ. ອນິວຕ຺ຕິຘມ຺ເມຕິ ອນິວຕ຺ຕນສຠາເວ. ສລາກຄ຺ຄາເຫນາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສລາກາຍ ຄາຫາປເນນ.

ເອຕ຺ຖາຕິ ກມ຺ມາທີສຸ. ປມາຓນ຺ຕິ ສງ຺ຆເຠທສ຺ສ ກາຣຓໍ. ປຸພ຺ພຠາຄາຕິ ສງ຺ຆເຠທໂຕ ປຸພ຺ພຠາເຄ ປວຕ຺ຕາ. ປຸພ຺ພຠາຄຠາວໍ ອາວິກໂຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຏ຺ຐາຣສວຕ຺ຖຸທີປນວເສນ ຫີ’’ຕິອາທິ. ໂວຫຣນ຺ເຕປີຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ໂວຫາເຣ. ກທາ ປນ ສງ຺ໂຆ ຠິນ຺ໂນຕິ ອາຫ ‘‘ຍທາ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຍທາ ປນ ກໂຣຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກມ຺ມນ຺ຕິ ອຸໂປສຖກມ຺ມໂຕ ອຎ຺ຎໍ ກມ຺ມໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອຸທ຺ເທສນ຺ຕິ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ. ອິຕີຕິ ເອວໍ. ສງ຺ຆເຠທກກ຺ຂນ຺ຘກວຓ຺ຓນາຍໍ ‘‘ເອວໍ…ເປ… ປກາສຍິສ຺ສາມາ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໓໕໑) ຍໍ ວຈນໍ ອໂວຈຸມ຺ຫາຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ສ ວຈນສ຺ສາຕິ ປາຐໍ ອຊ຺ຌາຫຣິຕ຺ວາ ‘‘ສ຺ວາຍໍ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ປເທນ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ໂພ.

ປຎ຺ຎຕ຺ເຕຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ນິຄ຺ຄຫິຕໂລປສນ຺ຘີຕິ ອາຫ ‘‘ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ເອຕ’’ນ຺ຕິ. ກ຺ວາຕິ ກິສ຺ມິໍ ຂນ຺ຘເກ. ຕຕ຺ຣາຕິ ວຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘເກ. ເອຕ຺ຕາວຕາຕິ ເອຕ຺ຕເກນ ອາຄນ຺ຕຸກວຕ຺ຕາທິອກຣຓມຕ຺ເຕນ. ອນຸປຸພ຺ເພນາຕິ ອນຸກ຺ກເມນ. ຍຖາຣຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍຖາສທ຺ໂທ ອນຸຣູປຕ຺ຖວາຈໂກ, ຣຕ຺ຕິສທ຺ເທນ ຣຕ຺ຕິປ຺ປມາຓໍ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຣຕ຺ຕິປຣິມາຓານຸຣູປ’’ນ຺ຕິ. ອິມິນາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອນຸຣູປໍ ຍຖາຣຕ຺ຕນ຺ຕິ ນິພ຺ພຈນໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ຣຕ຺ຕິປຣິມາຓານຸຣູປ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຣຕ຺ຕິປຣິມາຓສ຺ສ ອຕິກ຺ກນ຺ຕຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖໂຕ ເຖໂຣຕິ ອາຫ ‘‘ຍຖາເຖຣນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ວວຕ຺ຖານນ຺ຕິ ປຣິຈ຺ເຉໂທ. ໂສ ຫິ ວິສຸໍ ອວຫິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ວວຕ຺ຖານນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກມ຺ມາກມ຺ມານີຕິ ເອຕ຺ຖ ກມ຺ມໍ ອກມ຺ມານີຕິ ປທວິຠາຄໍ ກຕ຺ວາ ອກາໂຣ ວຸທ຺ຘຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ຂຸທ຺ທການິ ເຈວ ມຫນ຺ຕານິ ຈ ກມ຺ມານີ’’ຕິ. ສຕິ ຈ ອກມ຺ມສ຺ສ ມຫນ຺ຕຠາເວ ກມ຺ມໍ ນາມ ຂຸທ຺ທກນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ສິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຂຸທ຺ທການິ ເຈວາ’’ຕິ. ອກາຣສ຺ສ ອປ຺ປຕ຺ຖໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ມຫນ຺ຕານິ ເຈວ ຂຸທ຺ທການິ ຈ ກມ຺ມານີ’’ຕິ ອຕ຺ໂຖປິ ຍຸຊ຺ຊເຕວ. ໂສ ປນ ອິຘ ນ ຄຫິໂຕ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ປນ ທິສ຺ສຕິ. ‘‘ອຸຈ຺ຈາວຈານິ ກມ຺ມານີ’’ຕິ ຫິ ວາກ຺ຍວເສນ ວຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ອຸຈ຺ຈສທ຺ເທນ ມຫນ຺ຕຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ, ອວຈສທ຺ເທນ ຂຸທ຺ທກຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕສ຺ມາ ມຫນ຺ຕຂຸທ຺ທການິ ກມ຺ມານີຕິ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສຕິ ຈ ອກມ຺ມສ຺ສ ຂຸທ຺ທກຠາເວ ກມ຺ມໍ ນາມ ມຫນ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໂຕປິ ສິທ຺ຘນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ສງ຺ຆເຠທວຄ຺ຄທ຺ວຍວຓ຺ຓນາ

໔໕໙. ສງ຺ຆເຠທວຄ຺ຄທ຺ວເຍ ເອເຕຕິ ສຠາວາ. ເຕຕິ ອຘມ຺ມາທໂຍ. ອິຕີຕິ ເອວໍ. ຍໍ ກມ຺ມນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ທິຏ຺ຐິໍ ວິນິຘາຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອກສ຺ມິໍ ປຎ຺ຈເກ ອຍໍ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕ຺ຖາປີຕິ ອິມສ຺ມິໍ ປຎ຺ຈເກປິ. ປິສທ຺ເທນ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຈກໍ ອເປກ຺ຂຕິ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ເພສຸ ປຎ຺ຈເກສຸ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ປຸພ຺ເພ ອວຸຕ຺ຕນຍໍ ຍໍ ວຈນມຕ຺ຖິ, ຕໍ ວຈນໍ ເອຕ຺ຖ ປຎ຺ຈເກສຸ ນ ອຕ຺ຖີຕິ ໂຍຊນາ.

ອາວາສິກວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໖໑. ອາວາສິກວຄ຺ເຄ ‘‘ຫຣິຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ຍຖາຠຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຠຣຘາຕຸຍາ ຫຣຓຕ຺ຖຎ຺ຈ ກິຣິຍາວິເສສນຠາວຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ຐປິໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ຂິປຘາຕຸຍາ ຐປນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ.

໔໖໒. ປຣິຓາເມຕີຕິ ປຣິຓຕໍປາເປຕິ. ‘‘ນິຍາເມຕິ ກເຖຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ອຘິປ຺ປາຍຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ, ເອຕ຺ຖາຕິ ອາວາສິກວຄ຺ເຄ.

ກຖິນຕ຺ຖາຣວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໖໗. ກຖິນຕ຺ຖາຣວຄ຺ເຄ ໂອຕມສິໂກຕິ ເອຕ຺ຖ ອວຕມໍ ຄໂຕ ໂອຕມສິໂກຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອນ຺ຘກາຣຄໂຕ’’ຕິ. ອນ຺ຘກາຣສທ຺ເທນ ຕມສທ຺ໂທ ອນ຺ຘກາຣປຣິຍາໂຍຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕນ຺ຕິ ໂອຕມສິກໍ. ອສມນ຺ນາຫຣນ຺ໂຕຕິ ຕໍ ອສມນ຺ນາຫຣນ຺ໂຕ, ກສ຺ມາ ອສມນ຺ນາຫຣນ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ກິຈ຺ຈຍປສຸຕຕ຺ຕາ ວນ຺ທນ’’ນ຺ຕິ. ເອກໂຕຕິ ໂກເປນ ສທ຺ຘິໍ. ເວຣີ ວິສຠາຄປຸຄ຺ຄໂລ ເອກໂຕ ອາໂກເຘນ ວຕ຺ຕນຏ຺ເຐນ ເອກາວຕ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຫເຣຍ຺ຍາຕິ ວນ຺ທນ຺ຕໍ ປຫເຣຍ຺ຍ. ‘‘ອຎ຺ຎໍ ຈິນ຺ຕຍມາໂນ’’ຕິ ອິມິນາ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ ຈິຕ຺ຕໍ ວິທຫຕິ ຐເປຕີຕິ ອຎ຺ຎວິຫິໂຕຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ສງ຺ຆໂຕ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຂິປິຕພ຺ໂພ ອປເນຕພ຺ໂພຕິ ອຸກ຺ຂິຕ຺ໂຕ, ໂສເຍວ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕໂກ. ເຕຫີຕິ ຈຕູຫິ. ອວນ຺ທິເຍສຸ ປນ຺ນຣສປຸຄ຺ຄເລສູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອນ຺ຕຣາ ວຸຕ຺ຕກາຣເຓນ ຈາຕິ ອນ຺ຕເຣ ວຸຕ຺ເຕນ ‘‘ຕຎ຺ຫິ ວນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ມຎ຺ຈປາທາທີສຸປິ ນລາຏໍ ປຏິຫຎ຺ເຎຍ຺ຍາ’’ຕິອາທິນາ ກາຣເຓນ ຈ. ອິໂຕຕິ ປນ຺ນຣສປຸຄ຺ຄລມ຺ຫາ. ອິຕີຕິ ເອວໍ. ສເຈ ອຸທ຺ເທສາຈຣິໂຍ ຈ ໂອວາທາຈຣິໂຍ ຈ ນວໂກ ໂຫຕິ, ນ ວນ຺ທນີໂຍ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ກຖິນຕ຺ຖາຣວຄ຺ເຄ.

ອິຕິ ກຖິນຕ຺ຖາຣວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.

ນິຏ຺ຐິຕາ ຈ ອຸປາລິປຎ຺ຈກວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ.

ອາປຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

໔໗໐. ‘‘ອຈິຕ຺ຕໂກ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິອາທີສຸ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ອຈິຕ຺ຕໂກ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ອຈິຕ຺ຕໂກ ຫຸຕ຺ວາ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເອເສວ ນໂຍ ອຈິຕ຺ຕໂກ ວຸຏ຺ຐາຕີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ. ຍໍກິຎ຺ຈິ ອາປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິຕຣໍ ອາປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຘມ຺ມທານໍ ກໂຣມີຕິ ‘‘ສພ຺ພທານໍ ຘມ຺ມທານໍ ຊິນາຕີ’’ຕິ (ຘ. ປ. ໓໕໔) ຈ ‘‘ອມຕໍທໂທ ຈ ໂສ ໂຫຕິ, ໂຍ ຘມ຺ມມນຸສາສຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໔໒) ຈ ຠຄວຕາ ວຸຕ຺ຕວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ຘມ຺ມທານໍ ກໂຣມິ. ໂທມນສ຺ສິໂກຕິ ໂທມນສ຺ເສນ ຍຸຕ຺ໂຕ, ໂທມນສ຺ສວນ຺ໂຕ ວາ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອພ຺ຍາກຕມູເລ.

໔໗໓. ຍສ຺ສ ຍສ຺ສາຕິ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ. ຕໍ ສພ຺ພນ຺ຕິ ສພ຺ພໍ ຕໍຕໍສມຸຏ຺ຐານສິກ຺ຂາປທໍ.