ປຣິວາຣວຄ຺ຄໂຍຊນາ

ຈູຬວຄ຺ຄຂນ຺ຘກສ຺ເສວໍ, ກຕ຺ວານ ໂຍຊນານຍໍ;

ອຘຸນາ ປຣິວາຣສ຺ສ, ກຣິສ຺ສໍ ໂຍຊນານຍໍ.

ໂສຬສມຫາວາໂຣ

ປຎ຺ຎຕ຺ຕິວາຣໂຍຊນາ

ເອວໍ ທ຺ວາວີສຕິຂນ຺ຘການໍ ສໍວຓ຺ຓນໍ ກຕ຺ວາ ອິທານິ ‘‘ປຣິວາໂຣ’’ຕິ ສງ຺ຄຫມາຣູຬ຺ຫສ຺ສ ວິນຍສ຺ສ ສໍວຓ຺ຓນໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອຍມາຈຣິໂຍ ປຐມໍ ຕາວ ອນຸສນ຺ຘິທສ຺ສນມຸເຂນ ປຏິຎ຺ຎໍ ກາຕຸກາໂມ ອາຫ ‘‘ວິສຸທ຺ຘປຣິວາຣສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ວິສຸທ຺ຘປຣິວາຣສ຺ສາຕິ ວິສຸທ຺ຘາຍ ຈຕຸປຣິສາຍ ປຣິວາຣິຕສ຺ສ, ອຖວາ ວິສຸທ຺ເຘນ ຈຕຸປຣິສສງ຺ຂາເຕນ ປຣິວາເຣນ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ຠຄວໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຣິວາເຣ ຫິ ວິສຸທ຺ເຘ ເຕນ ປຣິວາຣິໂຕ, ຕໍປຣິວາຣິໂຕ ວາ ຠຄວາປິ ວິສຸທ຺ໂຘເຍວ ນາມ ໂຫຕິ. ອິມິນາ ສໍວຓ຺ຓິຍມານສ຺ສ ‘‘ປຣິວາໂຣ’’ຕິ ສງ຺ຄຫມາຣູຬ຺ຫສ຺ສ ເທເສຕພ຺ພຘມ຺ມສ຺ສ ອນຸຣູເປນ ເທສກຠູຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ໂຖມນໍ ກຕໍ ໂຫຕິ. ຘມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘສຣີຣສ຺ສາຕິ ສີລາທິຘມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຂາເຕນ ສຣີເຣນ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ, ອິມິນາ ສໍວຓ຺ຓິຕານໍ ຂນ຺ຘການມນຸຣູເປນ ຠຄວໂຕ ໂຖມນໍ ກຕໍ ໂຫຕິ. ປກຕິ ເຫສາຈຣິຍານໍ ຍທິທໍ ເທເສຕພ຺ພຘມ຺ມານຸຣູເປນ ເທສກສ຺ສ ໂຖມນາ (ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ໑.ຄນ຺ຖາຣມ຺ຠກຖາ; ວິສຸທ຺ຘິ. ມຫາຏີ. ໑.໑). ອນນ຺ຕຣາຕິ ອນນ຺ຕເຣ ກາເລ.

ໂຍຕິ ວິນໂຍ. ປຸພ຺ພາຄຕນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ເຕສຸ ວິຠງ຺ຄຂນ຺ຘເກສຸ ອາຄຕໍ. ນຍນ຺ຕິ ສທ຺ທອຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉຍນຍສງ຺ຂາຕໍ ສພ຺ພໍ ນຍໍ. ຫິຕ຺ວາຕິ ຈຊິຕ຺ວາ. ອນຸຕ຺ຕານຕ຺ຖວຓ຺ຓນນ຺ຕິ ອນຸຕ຺ຕານານໍ ປທານມຕ຺ຖວຓ຺ຓນໍ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ໂຍຊນາ – ວິສຸທ຺ຘປຣິວາຣສ຺ສ ຘມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘສຣີຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາສເນ ຂນ຺ຘການມນນ຺ຕຣາ ‘‘ປຣິວາໂຣ’’ຕິ ໂຍ ວິນໂຍ ສງ຺ຄຫໍ ສມາຣູຬ຺ໂຫ, ຕສ຺ສ ວິນຍສ຺ສ ປຸພ຺ພາຄຕໍ ນຍໍ ຫິຕ຺ວາ ອິທານິ ອນຸຕ຺ຕານຕ຺ຖວຓ຺ຓນໍ ກຣິສ຺ສາມີຕິ.

໑. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ຕສ຺ສ ອນຸຕ຺ຕານຕ຺ຖວຓ຺ຓນໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ໂຍ ປຣິວາຣສງ຺ຂາໂຕ ວິນໂຍ ສໍວຓ຺ເຓຕພ຺ພຠາເວນ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕຕ຺ຖ. ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖຕິ ສມາສຕ຺ໂຖ. ຍໍ ເຕນາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕສທ຺ທສ຺ສ ອນິຍມນິທ຺ເທສຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ໂຍ ໂສ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂຍຕິ ອນິຍມ ນິທ຺ເທໂສ, ຕສ຺ສ ‘‘ເຕນາ’’ຕິ ນິຍມນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ໂສຕິ ປທາລງ຺ກາໂຣ. ທ຺ວີສຸ ຫິ ສພ຺ພນາເມສຸ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ປຸພ຺ພເມວ ປຘານໍ, ປຈ຺ຉິມໍ ປນ ວຈນາລງ຺ກາຣໍ. ໂຍ ໂສ ຠຄວາ ປຎ຺ຎເປສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຈິຣຏ຺ຐິຕິກຕ຺ຖນ຺ຕິ ຈິຣໍ ປຎ຺ຈວສ຺ສສຫສ຺ສກາລໍ ຐິຕິກຕ຺ຖາຍ, ‘‘ຍາຈິໂຕ’’ຕິ ຈ ‘‘ປຎ຺ຎເປສີ’’ຕິ ຈ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຘມ຺ມເສນາປຕິນາ ຍາຈິໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍາຈິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ປຎ຺ຎເປສີຕິ ໂຍຊນາ. ເຕນ ຠຄວຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ຊານຕາ ປສ຺ສຕາ’’ຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປທານໍ ກມ຺ມເມວ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕສ຺ສ ຕສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ປຎ຺ຎຕ຺ຕິກາລ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ‘‘ຊານຕາ’’ຕິ ປທສ຺ສ ກມ຺ມໍ ທສ຺ເສຕິ, ‘‘ທສ ອຕ຺ຖວເສ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ປສ຺ສຕາ’’ຕິ ປທສ຺ສ ກມ຺ມໍ.

ເອວໍ ກມ຺ມທສ຺ສເນນ ໂຍຊນານຍໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ກຣຓທສ຺ສເນນ ອປຣມ຺ປິ ໂຍຊນານຍໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອປິຈາ’’ຕິອາທິ. ‘‘ປຸພ຺ເພນິວາສາທີຫີ’’ຕິອາທິສທ຺ເທນ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸສ຺ສ ວິສຸໍ ຄເຫຕພ຺ພຕ຺ຕາ ອິທ຺ຘິວິຘທິພ຺ພໂສຕປຣຈິຕ຺ຕວິຊານນານິ ຄເຫຕພ຺ພານິ. ອິເມຫິ ປເທຫິ ‘‘ຊານຕາ, ປສ຺ສຕາ’’ຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປທານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂລກິຍອຠິຎ຺ຎານເມວ ກຣຓຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕີຫິ ວິຊ຺ຊາຫີຕິ ປຸພ຺ເພນິວາສທິພ຺ພຈກ຺ຂຸອາສວກ຺ຂຍຎາຓສງ຺ຂາຕາຫິ ຕີຫິ ວິຊ຺ຊາຫິ. ຉຫິ ວາ ປນ ອຠິຎ຺ຎາຫີຕິ ສຫ ອາສວກ຺ຂຍຎາເຓນ ປຎ຺ຈໂລກິຍາຠິຎ຺ຎາສງ຺ຂາຕາຫິ ຉຫິ ອຠິຎ຺ຎາຫິ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ເພສຸ ຕີສຸ ກາເລສຸ, ປຎ຺ຈສຸປິ ເຎຍ຺ຍຘມ຺ເມສຸ. ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸນາຕິ ອນາວຣຓສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສງ຺ຂາເຕນ ສມນ຺ຕຈກ຺ຂຸນາ. ປຎ຺ຎາຍາຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕປຎ຺ຎາຍ. ຕິໂຣກຸຏ຺ຏາທີຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ຕິໂຣປພ຺ພຕາທໂຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ມໍສຈກ຺ຂຸນາຕິ ປສາທຈກ຺ຂຸນາ. ປຏິເວຘປຎ຺ຎາຍາຕິ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ. ເທສນາປຎ຺ຎາຍາຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕປຎ຺ຎາຍ. ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕປຎ຺ຎາເຍວ ຫິ ອຕ຺ຖໂຕ ເທສນາປຎ຺ຎາ ນາມ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕສ຺ສາ ປຎ຺ຎາຍ ເຕຊສາ. ອຠິຘມ຺ມກຖາມຄ຺ຄໍ, ເທວານໍ ສມ຺ປວຕ຺ຕຍີຕິ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ຄນ຺ຖາຣມ຺ຠກຖາ ໕). ອິເມຫິ ປເທຫິ ອວຕ຺ຖາວເສນ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປທານໍ ກຣຓສມ຺ຠວໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຣຫຕາຕິ ອຣີນໍ ອຣານຎ຺ຈ ຫຕຕ຺ຕາ, ປຈ຺ຈຍາທີນຎ຺ຈ ອຣຫຕ຺ຕາ ອຣຫຕາ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນາຕິ ສມ຺ມາ ສາມຎ຺ຈ ສພ຺ພຘມ຺ມານໍ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ, ເຕນ ຠຄວຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເກນາຠຕນ຺ຕິ ຕໍ ປຐມໍ ປາຣາຊິກໍ ເກນ ອາຠຕໍ, ອິຕິ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖຕິ ໂຍຊນາ.

໒. ປຸຈ຺ຉາວິສຊ຺ຊເນ ປນ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ຍໍ ເຕນ…ເປ… ປາຣາຊິກນ຺ຕິ ອິທໍ ປທໍ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣຓມຕ຺ຕເມວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຕິອຸທ຺ຘຣຓມຕ຺ຕເມວ, ນ ອຕ຺ຖທສ຺ສນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖາຕິ ເອເຕສຸ ປເທສຸ. ເອກາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ເອກາ ປຐມປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍຕິ ປຈ຺ຉາ ຐປິຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ.

ເອຕ຺ຕາວຕາຕິ ເອຕ຺ຕເກນ ‘‘ເອກາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ທ຺ເວ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ’’ຕິ ວຈນມຕ຺ເຕນ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕິຍໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກສ຺ມາ ອນຸປ຺ປນ຺ນປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອາຫ ‘‘ອຍໍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ຍສ຺ມາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ນຕ຺ຖີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ໂທເສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ’’ຕິ ອິມິນາ ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ໂທເສ ປຎ຺ຎເປຕພ຺ພາຕິ ອນຸປ຺ປນ຺ນປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ສາຕິ ອນຸປ຺ປນ຺ນປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ. ສພ຺ພຕ຺ຖປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ປເທເສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ອລຸຕ຺ຕສມາສໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ມຊ຺ຌິມເທເສ ເຈວາ’’ຕິອາທິ. ‘‘ມຊ຺ຌິມເທເສ ເຈວ ປຈ຺ຈນ຺ຕິມຊນປເທສຸ ຈາ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ສພ຺ພຕ຺ຖາ’’ຕິ ປທສ຺ສ ສຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ. ປເທສປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ອປເນຕ຺ວາ ສພ຺ພຕ຺ຖປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ປາຣິເສສນເຍນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ວິນຍຘຣປຎ຺ຈເມນາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ວິນຍຘຣປຎ຺ຈເມນາຕິ ອນຸສ຺ສາວນາຈຣິຍປຎ຺ຈເມນ. ເອຕ຺ເຖວາຕິ ມຊ຺ຌິມເທເສເຍວ. ເອເຕຫີຕິ ຈຕູຫິ ສິກ຺ຂາປເທຫິ. ເສສານີຕິ ຈຕູຫິ ສິກ຺ຂາປເທຫິ ເສສານິ.

ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ສາຘາຣຓາ ນາມ ຠິກ຺ຂຸຠິກ຺ຂຸນີນເມວາຕິ ອາຫ ‘‘ຠິກ຺ຂູນຎ຺ເຈວ ຠິກ຺ຂຸນີນຎ຺ຈາ’’ຕິ. ອິທໍ ປນາຕິ ປຐມປາຣາຊິກໍ ປນ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວິນີຕກຖາມຕ຺ຕເມວາຕິ ວິນີຕວຕ຺ຖຸປກາສກໍ ກຖາມຕ຺ຕເມວ. ຕາສນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ. ພ຺ຍຎ຺ຊນມຕ຺ຕເມວາຕິ ‘‘ສາຘາຣຓາ’’ຕິ ຈ ‘‘ອຸຠໂຕ’’ຕິ ຈ ພ຺ຍຎ຺ຊນມຕ຺ຕເມວ. ເອຕ຺ຖາຕິ ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິອຸຠໂຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິປເທ.

‘‘ນິທາເນ ອນຸປວິຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ‘‘ນິທາໂນຄຘ’’ນ຺ຕິ ປທສ຺ສ ສຕ຺ຕມີສມາສຎ຺ຈ ໂອຄຘສທ຺ທສ຺ສ ອນຸປວິຏ຺ຐຕ຺ຖຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕິ. ໂອຄາຬ຺ໂຫ ຫຸຕ຺ວາ ຘຣຕິ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ໂອຄຘໍ. ນນຸ ນິທາໂນຄເຘ ສຕິ ‘‘ປຐເມນ ອຸທ຺ເທເສນາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ກສ຺ມາ ‘‘ທຸຕິເຍນ ອຸທ຺ເທເສນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ນິທາໂນຄຘ’’ນ຺ຕິ. ນິທານປຣິຍາປນ຺ນມ຺ປິ ສມານນ຺ຕິ ນິທານປຣິຍາປນ຺ນໍ ສມານມ຺ປີຕິ ໂຍຊນາ. ປິສທ຺ໂທ ຄຣຫຕ຺ໂຖ, ປເຄວ ທຸຕິເຍ ອຸທ຺ເທເສ ປຣິຍາປນ຺ເນຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ສີລວິປຕ຺ຕິອາທີນ’’ນ຺ຕິ ວຈນໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຐມາ ຫີ’’ຕິອາທິ.

ທ຺ວງ຺ຄິເກນາຕິ ກາຍຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາເຕນ ທ຺ວງ຺ຄິເກນ. ນນຸ ‘‘ເອເກນ ສມຸຏ຺ຐາເນນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ກາຍໂຕເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອຖ ກສ຺ມາ ‘‘ກາຍໂຕ ຈ ຈິຕ຺ຕໂຕ ຈ ສມຸຏ຺ຐາຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເອຕ຺ຖ ຫີ’’ຕິອາທິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ເອເກນ ສມຸຏ຺ຐາເນນາ’’ຕິ ວຈເນ. ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເສວນຈິຕ຺ຕໍ. ອາປນ຺ໂນສີຕິ ຕ຺ວໍ ອາປນ຺ໂນ ອສີຕິ ໂຍຊນາ. ອາມ ອາປນ຺ໂນມ຺ຫີຕິ ອາມ ອຫໍ ອາປນ຺ໂນ ອມ຺ຫີຕິ ໂຍຊນາ. ຕາວເທວາຕິ ຕສ຺ມິໍ ປຏິຊານກ຺ຂເຓເຍວ. ຕໍ ປຸຄ຺ຄລນ຺ຕິ ປາຣາຊິກມາປນ຺ນໍ ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ. ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາຕິ ຕສ຺ສ ປາຣາຊິກມາປນ຺ນສ຺ສ ກາຣຓາ. ‘‘ນ ກຕເມນ ສມເຖນ ສມ຺ມຕີ’’ຕິ ຍໍ ປນ ວຈນໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຕນ຺ຕິ ວຈນໍ, ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ວຸຕ຺ຕມາຕິກາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕມາຕິກາສງ຺ຂາຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ວິນໂຍ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ມາຕິກາ ຫິ ຍສ຺ມາ ປຎ຺ຎປີຍຕິ ສງ຺ເຂເປນ ຐປີຍຕິ, ປກາຣໍ ຊານາເປຕິ ວາ, ຕສ຺ມາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ປທຠາຊນໍ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ຠາຊິຍຕິ ເອຕາຍາຕິ ວິຠຕ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ວີຕິກ຺ກໂມຕິ ກາຍວາຈາວີຕິກ຺ກໂມ. ໂສ ຫິ ນ ສໍວຣຕິ ກາຍວາຈໍ ນ ປິທຫຕີຕິ ອສໍວໂຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຍສໍ ວຕ຺ຕຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ວຕ຺ຕຕິກິຣິຍາຍ ກຕ຺ຕາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ວິນຍປິຏກຎ຺ຈ ອຏ຺ຐກຖາ ຈາ’’ຕິ. ປຄຸຓາຕິ ວາຈຸຄ຺ຄຕາ. ເຕຕິ ເຕ ປຸຄ຺ຄລາ, ຘາເຣນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ. ເອຕສ຺ສາຕິ ປຐມປາຣາຊິກສ຺ສ. ເກນາຠຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຠຣຘາຕຸຍາ ຘາຣຓໂປສນຕ຺ເຖສຸ (ປາຓິນີ ໑໐໘ ຘາຕຸປາເຐ) ຘາຣຓຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເກນ ອານີຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ປຣມ຺ປຣາຍ ອານີຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປຣມ຺ປຣາຠຕນ຺ຕິ ປທສ຺ສ ຕຕິຍາສມາສໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຖວາ ‘‘ເກນາຠຕ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາຍ ອນຸຣູປໍ ຍກາຣໂລປວເສນ ວາກ຺ຍນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

໓. ອຸປາລິ ທາສໂກ ເຈວາຕິອາທິກາ ຄາຖາໂຍ ກິມຕ຺ຖໍ ເກຫິ ຐປິຕາຕິ ອາຫ ‘‘ອິທານີ’’ຕິອາທິ. ຕນ຺ຕິ ປຣໍ ປຣໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕາສຸ ຄາຖາສຸ. ຍນ຺ຕິ ວຈນໍ. ອິມິນາ ນເຍນາຕິ ປຐມປາຣາຊິກສ຺ສ ປຸຈ຺ຉາວິສຊ຺ຊເນ ວຸຕ຺ເຕນ ອິມິນາ ນເຍນ.

ອິຕິ ມຫາວິຠງ຺ເຄ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິວາຣວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.

ກຕາປຕ຺ຕິວາຣາທິວຓ຺ຓນາ

໑໕໗. ອິໂຕຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິວາຣໂຕ, ປຣໍ ວຸຕ຺ຕາ ສຕ຺ຕ ວາຣາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາ ເອວາຕິ ໂຍຊນາ. ກຕາປຕ຺ຕິວາໂຣຕິ ‘‘ກຕາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ປເທນ ລກ຺ຂິໂຕ ວາໂຣ. ເອເສວ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ຕທນນ຺ຕໂຣຕິ ເຕສໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ວາຣານໍ ອນນ຺ຕເຣ ວຸຕ຺ໂຕ. ສມຸຈ຺ຈຍວາໂຣຕິ ສໍ ເອກໂຕ ອາປຕ຺ຕິວິປຕ຺ຕິອາທໂຍ ອຸຈິຍນ຺ຕິ ສມ຺ປິຓ຺ຑິຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ສມຸຈ຺ຈໂຍ, ໂສເຍວ ວາໂຣ ສມຸຈ຺ຈຍວາໂຣ.

໑໘໘. ຕໂຕຕິ ເຕຫິ ອຏ຺ຐຫິ ວາເຣຫິ, ປຣໍ ວຸຕ຺ຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຈ຺ຈຍວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ ເອໂກ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິວາໂຣຕິ ໂຍຊນາ. ປຈ຺ຈຍວເສນາຕິ ປຈ຺ຈຍສທ຺ທສ຺ສ ວເສນ. ຕສ຺ສາຕິ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ. ເຕປີຕິ ອຏ຺ຐ ວາຣາປິ. ອິຕີຕິອາທິ ນິຄມນໍ. ຕໂຕຕິ ມຫາວິຠງ຺ຄໂຕ, ປຣໍ ອາຄຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອວໍ ອິເມ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ວາຣາຕິ ໂຍຊນາ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ. ເອຕ຺ຖາຕິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສວາເຣສຸ.

ສມຸຏ຺ຐານສີສວຓ຺ຓນາ

໒໕໗. ຕທນນ຺ຕຣາຍາຕິ ເຕສໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສວາຣານໍ ອນນ຺ຕຣໍ ວຸຕ຺ຕາຍ ສມຸຏ຺ຐານກຖາຍ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ອນຕ຺ຕາ ອິຕິ ນິຈ຺ຉິຕາຕິ ອນຕ຺ຕາຕ຺ເວວ ວິນິຈ຺ຉິຕາ. ອິມິນາ ອນຕ຺ຕາ ອິຕິ ນິຈ຺ຉຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈິຘາຕຸຍາ ວິນິຈ຺ຉຍຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ອນິຈ຺ຈາກາຣາທີຫີ’’ຕິ ອິມິນາ ສຠາຄຘມ຺ມານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອນິຈ຺ຈາກາຣາທີຫິ ສມາໂນ ຠາໂຄ ເອເຕສນ຺ຕິ ສຠາຄາ, ເຕເຍວ ຘມ຺ມາ ສຠາຄຘມ຺ມາຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ນາມມຕ຺ຕມ຺ປີຕິ ອນິຈ຺ຈາທິນາມມຕ຺ຕມ຺ປິ. ປິສທ຺ເທນ ປເຄວ ນາມິໂກ ອນິຈ຺ຈາທິສຠາໂວຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ນ ຂາຍຕິ. ອິມິນາ ນ ນາຍຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຎາຘາຕຸຍາ ຂາຍນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ທຸກ຺ຂຫານິນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂໍ ຊຫາຕີຕິ ທຸກ຺ຂຫານີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ທຸກ຺ຂຆາຕນ’’ນ຺ຕິ. ທຸກ຺ຂໍ ຫນຕີຕິ ທຸກ຺ຂຆາຕໂນ, ສທ຺ຘມ຺ໂມ, ຕໍ. ‘‘ຂນ຺ຘກາ ຍາ ຈ ມາຕິກາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ສຸຂຸຈ຺ຈາຣຓຕ຺ຖາຍ ຣສ຺ສວເສນ ປາໂຐ ອຕ຺ຖີຕິ ອາຫ ‘‘ຂນ຺ຘກາ ຍ ຈ ມາຕິກາ’’ຕິ. ສມຸຏ຺ຐານໍ ນິຍໂຕກຕນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໒໑໖) ເອຕ຺ຖ ‘‘ສມຸຏ຺ຐານໍ ນິຍຕກຕ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ‘‘ປໂຣສຫສ຺ສ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ວິຍ ໂອກາຣາຄມວເສນ ‘‘ສມຸຏ຺ຐານນິຍໂຕກຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສມຸຏ຺ຐານໍ ນິຍຕກຕ’’ນ຺ຕິ. ເອເຕນາຕິ ‘‘ສມຸຏ຺ຐານໍ ນິຍໂຕກຕ’’ນ຺ຕິ ປາເຐນ. ປຈ຺ເຈຕພ຺ໂພຕິ ປຕິ ເອຕພ຺ໂພ, ປຏິມຸຂໍ ຎາຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຎ຺ເຎຫີຕິ ຕີຫິ ສິກ຺ຂາປເທຫິ ອຎ຺ເຎຫິ ສິກ຺ຂາປເທຫິ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ສມ຺ເຠທນິທານວຈເນສຸ. ສມ຺ເຠທວຈເນນ ປຈ຺ເຈຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ຕານິ ຕີຓິ ສິກ຺ຂາປທານິ ຐເປຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຎ຺ຎຕ຺ຕິເທສສງ຺ຂາຕນ຺ຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຏ຺ຐານຠູຕເທສສງ຺ຂາຕໍ. ‘‘ອິມານິ ຕີຓີ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ທິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ກິຣິຍາຍ ກຕ຺ຕາຣໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ທິສຘາຕຸຍາ ຂາຍນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ສມຸຏ຺ຐານນິຍມສມ຺ເຠທນິທານສງ຺ຂາເຕສຸ ຕີສຸ, ນິທ຺ຘາຣເຓ ຠຸມ຺ມໍ. ອິຕຣໍ ປນາຕິ ສມຸຏ຺ຐານນິຍມສມ຺ເຠເທຫິ ອຎ຺ຎໍ ປນ.

ອາຬວີຕິ ອາຬວິຍໍ. ສກ຺ເກສຸ ຠຄ຺ເຄສຸ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ຊນປທນາມຕ຺ຕາ ພຫຸວຈນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ.

ທ຺ວີສຸ ວິຠງ຺ເຄສຸ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ຍໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ອຸທ຺ທິສນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ວິຠງ຺ເຄສູ’’ຕິ ອິມິນາ ວິຠງ຺ເຄຕິ ເອຕ຺ຖ ສຸກາຣໂລໂປຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ. ຍຖາຎາຍນ຺ຕິ ຍຸຕ຺ຕິຍາ ອນຸຣູປໍ. ຕນ຺ຕິ ສມຸຏ຺ຐານໍ. ເມ ສຸຓາຖາຕິ ມມ ສນ຺ຕິກາ ສຸຓາຖ. ອິຕີຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ.

ກຖິນນ຺ຕິ ປຐມກຖິນສມຸຏ຺ຐານໍ. ອນນຸຎ຺ຎາຕາຍ ສທ຺ຘິນ຺ຕິ ອນນຸຎ຺ຎາຕສມຸຏ຺ຐາເນນ ສທ຺ຘິໍ. ສທິສາ ອິຘ ທິສ຺ສເຣຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຘສທ຺ໂທ ອຕ຺ຖປກຣຓວເສນ ອຸຠໂຕວິຠງ຺ຄວິສໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ອິຘ ອຸຠໂຕວິຠງ຺ເຄ’’ຕິ. ‘‘ສທິສານີ’’ຕິ ອິມິນາ ສທິສາຕິ ເອຕ຺ຖ ນິກາຣສ຺ສາກາຣາເທໂສ ທສ຺ສິໂຕ. ‘‘ທິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ທິສ຺ສເຣຕິ ເອຕ຺ຖ ອນ຺ຕິສທ຺ທສ຺ສ ເຣກາໂຣ (ນິຣຸຕ຺ຕິທີປນິຍໍ ໕໗໐ ສຸເຕ) ທສ຺ສິໂຕ.

ສມຸຏ຺ຐານສີໂສ

ປຐມປາຣາຊິກສມຸຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

໒໕໘. ກິມຕ຺ຖໍ ‘‘ເມຖຸນໍ ສຸກ຺ກສໍສຄ຺ໂຄ’’ຕິອາທິວຈນໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອິທານີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ເມຖຸນໍ ສຸກ຺ກສໍສຄ຺ໂຄ’’ຕິອາທິວຈເນ. ສມຸຏ຺ຐານສີສນ຺ຕິ ສມຸຏ຺ຐານານໍ, ສມຸຏ຺ຐາເນສຸ ວາ ສີສໍ. ເສສານີຕິ ປຐມປາຣາຊິກໂຕ ເສສານິ ປຎ຺ຈສຕ຺ຕຕິ ສິກ຺ຂາປທານິ. ເຕນາຕິ ປຐມປາຣາຊິເກນ. ‘‘ສຸກ຺ກສໍສຄ຺ໂຄ’’ຕິອາທິວຈນໍ ສໍວຓ຺ເຓນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ສຸກ຺ກສໍສຄ຺ໂຄ’’ຕິອາທິວຈເນ.

ຂຸທ຺ທກວຓ຺ຓນາວສາເນຕິ ຂຸທ຺ທກຏ຺ຐກຖາຍ ອວສາເນ.

ລິງ຺ຄວິປຣິຍາໂຍຕິ ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາໂສ. ກາຍມານສິກາ ກຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ກາຍມານເສສຸ ປວຕ຺ຕາ ກາຍມານສິກາຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສມຸຏ຺ຐານາຕິ ອາຫ ‘‘ກາຍຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານາ ກຕາ’’ຕິ.

ທຸຕິຍປາຣາຊິກສມຸຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

໒໕໙. ອິທໍ ສມຸຏ຺ຐານໍ ເອກໍ ສມຸຏ຺ຐານສີສນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ອທິນ຺ນາທານ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອທິນ຺ນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສມຸທາຍນາເມ ເອກເທສໂວຫາໂຣຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເສສານີຕິ ທຸຕິຍປາຣາຊິກໂຕ ເສສານິ ເອກູນສຕ຺ຕຕິ ສິກ຺ຂາປທານິ. ເຕນາຕິ ທຸຕິຍປາຣາຊິເກນ. ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ວິຄ຺ຄຫຸຕ຺ຕຣີ’’ຕິອາທິວຈເນ. ວິຄ຺ຄຫຸຕ຺ຕຣີຕິອາທິປທານໍ ພ຺ຍຎ຺ຊເນ ອາທຣມກຕ຺ວາ ອຕ຺ຖເມວ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມສິກ຺ຂາປທານີ’’ຕິ. ອນິຍຕາ ທຸຕິຍິກາຕິ ອາປຕ຺ຕິໍ ອເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ປາຬິຍໍ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ສິກ຺ຂາປທໍ ອເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ນປຸໍສກລິງ຺ຄວເສນ ທຸຕິຍນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສມຸຏ຺ຐານາ ຕິກາ ກຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຕິກສມຸຏ຺ຐານາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ປທວິປຣິຍາຍວເສນ ກກາຣສ຺ສ ທີຆວເສນ ສມຸຏ຺ຐານາ ຕິກາຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕິກສມຸຏ຺ຐານາ ກຕາ’’ຕິ.

ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

໒໖໐. ‘‘ສຎ຺ຈຣີ’’ຕິ ອິທໍ ຕາວ ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕໍ ນາມ ເອກສມຸຏ຺ຐານສີສໍ, ເສສານິ ເຕນ ສທິສານິ.

ວິຠງ຺ເຄ ອາຄເຕນ ‘‘ຣິຎ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ (ປາຣາ. ໕໗໖) ປເທນ ເອຬກໂລມໂຘວາປນສິກ຺ຂາປທໍ ອຸປລກ຺ຂິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ວິຠງ຺ເຄ ຣິຎ຺ຈນ຺ຕິ ອຸທ຺ເທສນ຺ຕິ ອາຄຕ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຍາວ ທ຺ວາຣໂກສາ ອຄ຺ຄຬຏ຺ຐປນາຍ’’ ອິຕິ (ປາຈິ. ໑໓໕-໑໓໖) ຈ ‘‘ອຎ຺ຎາຕິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຈີວຣໍ ທເທຍ຺ຍ’’ອິຕິ (ປາຈິ. ໑໖໙) ຈ ‘‘ຈີວຣໍ ສິພ຺ເພຍ຺ຍ’’ອິຕິ (ປາຈິ. ໑໗໖-໑໗໗) ຈ ວຸຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທຕ຺ຕຍນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

‘‘ສມຓຈີວເຣນ ຈາ’’ຕິ ເອວໍ ວຈນໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ສມຓຈີວຣໍ ທເທຍ຺ຍາ’’ຕິ ອິທໍ (ປາຈິ. ໙໑໗) ວຈນໍ ສນ຺ຘາຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ສມນຸຠາສນາສມຸຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

໒໖໑. ເຠທນ຺ຕິ ອິທໍ ສມນຸຠາສນໍ ນາມ ເອກໍ ສມຸຏ຺ຐານສີສໍ, ເສສານິ ເຕນ ສທິສານິ.

ກຖິນສມຸຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

໒໖໒. ອຸພ຺ຠຕນ຺ຕິ ອິທໍ ກຖິນສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ເອກໍ ສມຸຏ຺ຐານສີສໍ, ເສສານິ ເຕນ ສທິສານິ.

ອາວສເຖນ ສທ຺ຘິນ຺ຕິ ອາວສຖສທ຺ເທນ ສທ຺ຘິໍ.

ເອຬກໂລມສມຸຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

໒໖໓. ‘‘ເອຬກໂລມາ’’ຕິ ອິທໍ ເອຬກໂລມສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ເອກໍ ສມຸຏ຺ຐານສີສໍ. ອິໂຕຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໂຕ. ປາຬິນ຺ຕິ ມາຕິກາປາຬິໍ. ວິຣຊ຺ຌິຕ຺ວາຕິ ປຸພ຺ພາປຣໂຕ ວິຣາເຘຕ຺ວາ. ຍຖາຕິ ເຍນາກາເຣນ. ປນສທ຺ໂທ ອນຸຄ຺ຄຫຕ຺ໂຖ. ກິຎ຺ຈາປິ ລິຂນ຺ຕິ, ປນ ຕຖາປີຕິ ໂຍຊນາ. ເອວນ຺ຕິ ຕຖາກາເຣນ. ອຕ຺ຖານຸກ຺ກໂມຕິ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອນຸກ຺ກໂມ.

‘‘ອຠິກ຺ຂຸກາວາ ເສນ ຈາ’’ຕິ ເອຕໍ ວຈນໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ອຠິກ຺ຂຸເກ ອາວາເສ ວສ຺ສໍ ວເສຍ຺ຍາ’’ຕິ (ປາຈິ. ໑໐໔໗) ອິທໍ ວຈນໍ ສນ຺ຘາຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ຠິກ຺ຂຸນີ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອາທິສທ຺ເທນ ‘‘ສິກ຺ຂມານາ ຈ ສາມເຓຣີ ຄິຫິນິຍາ’’ຕິ ປາຐໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

ປທໂສຘມ຺ມສມຸຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

໒໖໔. ປທນ຺ຕິ ອິທໍ ປທໂສຘມ຺ມສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ເອກໍ ສມຸຏ຺ຐານສີສໍ, ເສສານິ ເຕນ ສທິສານິ. ‘‘ຕຖາ ອຕ຺ຖງ຺ຄເຕນ ຈາ’’ຕິ ເອຕໍ ວຈນໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ອຕ຺ຖງ຺ຄເຕ ສູຣິເຍ ໂອວເທຍ຺ຍາ’’ຕິ (ປາຈິ. ໑໕໔-໑໕໕) ອິທໍ ວຈນໍ ສນ຺ຘາຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອໂນກາໂສ ຈ…ເປ… ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ (ປາຈິ. ໑໒໑໙-໑໒໒໑) ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອທ຺ຘານສມຸຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

໒໖໕. ອທ຺ຘານນ຺ຕິ ອິທໍ ອທ຺ຘານສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ເອກໍ ສມຸຏ຺ຐານສີສໍ, ເສສານິ ເຕນ ສທິສານິ.

ເຖຍ຺ຍສຕ຺ຖສມຸຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

໒໖໖. ເຖຍ຺ຍສຕ຺ຖນ຺ຕິ ອິທໍ ເຖຍ຺ຍສຕ຺ຖສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ເອກໍ ສມຸຏ຺ຐານສີສໍ, ເສສານິ ເຕນ ສທິສານິ. ‘‘ພ຺ຍູເຫນ ສຕ຺ຕມາ’’ຕິ ອິທໍ ວຈນໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຕທນນ຺ຕຣເມວາຕິ ຕສ຺ສ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ອນນ຺ຕຣເມວ, ‘‘ອາຄຕ’’ອິຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ຘມ຺ມເທສນາສມຸຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

໒໖໗. ຘມ຺ມເທສນາສມຸຏ຺ຐາເນ ສມຸຏ຺ຐານສີສໍ ນຕ຺ຖິ, ສພ຺ພານິ ເອກທສ ສິກ຺ຂາປທານິ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕ຺ວາ ຘມ຺ມເທສນາສມຸຏ຺ຐານານີຕິ ວຸຕ຺ຕານິ. ເອວນ຺ຕິອາທິ ນິຄມນໍ. ເຕສນ຺ຕິ ເຕສໍ ສິກ຺ຂາປທານໍ. ສມ຺ຠິນ຺ນສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ສໍສຄ຺ຄສມຸຏ຺ຐານໍ. ຕິວິຘນ຺ຕິ ຠູຕາໂຣຈນໂຈຣິວຸຏ຺ຐາປນອນນຸຎ຺ຎາຕສມຸຏ຺ຐານວເສນ ຕິປ຺ປກາຣໍ. ຕນ຺ຕິ ນິຍຕສມຸຏ຺ຐານໍ, ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຸນ ຕນ຺ຕິ ນິຍຕສມຸຏ຺ຐານໍ, ທສ຺ເສຕຸນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຸນ ຕນ຺ຕິ ວຈນໍ. ເນຕ຺ຕິຘມ຺ມານຸໂລມິກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກາຍວາຈໍ ເນຕິ ວິເນຕີຕິ ເນຕ຺ຕິ, ກາຍວາຈໍ ເນຕິ ວິເນຕິ ເອຕ຺ຖ, ເອຕາຍາຕິ ວາ ເນຕ຺ຕິ. ຘມ຺ໂມຕິ ປາຬິ. ສາ ຫິ ຍສ຺ມາ ອຕ຺ຖໍ ຘາເຣຕິ, ຕສ຺ມາ ຘມ຺ໂມຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເນຕ຺ຕິເຍວ ຘມ຺ໂມ ເນຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ, ຕສ຺ສ ອນຸໂລມິກໍ ເນຕ຺ຕິຘມ຺ມານຸໂລມິກໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວິນຍປາຬິຘມ຺ມສ຺ສ ອນຸໂລມ’’ນ຺ຕິ.

ອິຕິ ສມຸຏ຺ຐານສີສວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.

ອນ຺ຕຣເປຍ຺ຍາລ ກຕິປຸຈ຺ຉາວາຣວຓ຺ຓນາ

໒໗໑. ອິທານິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ອິທານີ’’ຕິ ປເທນ ສມ຺ພນ຺ຘຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ຕປຈ຺ຈໂຍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກາລິໂກຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ມາຕິກາຍໍ, ປຸຈ຺ຉາສຸ ວາ. ອາຄຕາປຕ຺ຕິປຸຈ຺ຉາຕິ ອາຄຕາປຕ຺ຕິຍາ ປຸຈ຺ຉາ. ຫີຕິ ວິເສສໂຊຕໂກ, ຫິ ວິເສສໍ ວກ຺ຂາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ກຕິ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘາ’’ຕິ ທຸຕິຍປເທ. ‘‘ຣາສິວເສນາ’’ຕິ ອິມິນາ ຂນ຺ຘສທ຺ທສ຺ສ ຣາສຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ວິນີຕວຕ຺ຖູນີຕິ ເອຕ຺ຖ ວິນີຕສທ຺ໂທ ວິນຍປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ວິນຍປຸຈ຺ຉາ’’ຕິ. ນນຸ ວິນີຕວິນຍສທ຺ທານໍ ສທ຺ທໂຕ ນານຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖໂຕປິ ນານໍ, ກສ຺ມາ ປນ ‘‘ວິນຍປຸຈ຺ຉາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ວິນີຕໍ…ເປ… ເອກ’’ນ຺ຕິ. ອິທນ຺ຕິ ປທຕ຺ຕຍໍ. ອຕ຺ຖໂຕ ເອກນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໂຕເຍວ ເອກໍ, ນ ສທ຺ທໂຕ. ວິນີຕວຕ຺ຖູນີຕິ ອາປຕ຺ຕິວິນຍກາຣຓຕ຺ຕາ ວິນີຕວຕ຺ຖູນິ. ເຍສູຕິ ອຄາຣເວສຸ. ສຕີຕິ ສນ຺ເຕສຸ. ເອຕ຺ຖ ຈ ເຍສຸ ສຕິ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ອສຕິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ວາກ຺ຍມ຺ປິ ອວຸຕ຺ຕສິທ຺ຘິນເຍນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ເຍສູຕິ ຄາຣເວສຸ. ເຕຕິ ອຄາຣວຄາຣເວ. ຍສ຺ມາ ປນ ນຕ຺ຖີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວິປຕ຺ຕິຠາວປຸຈ຺ຉາຕິ ວິປຕ຺ຕິຠາວສ຺ສ ປຸຈ຺ຉາ. ປຸຈ຺ຉິຍຕິ ອິມາຍາຕິ ປຸຈ຺ຉາ. ວິວາທມູລານິ ອນຸວາທມູລານີຕິ ອິມາ ປຸຈ຺ຉາໂຍ ມູລປຸຈ຺ຉາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂປຕ຺ຖເກສຸ ‘‘ອິມານີ’’ຕິ ນິກາເຣນ ສຫ ປາໂຐ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ອປາໂຐເຍວ. ມູລປຸຈ຺ຉາຕິ ປຸຈ຺ຉິຍນ຺ຕິ ອິມາຫີຕິ ປຸຈ຺ຉາ, ມູລານໍ ປຸຈ຺ຉາ ມູລປຸຈ຺ຉາ. ‘‘ອຘິກຣຓ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ‘‘ວຸຕ຺ຕໍ’’ ອິຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕສໍເຍວາຕິ ອຘິກຣຓານໍເຍວ. ອຍເມຕ຺ຖ ມາຕິກາ.

ນິທ຺ເທເສ ມາຕິກາຍາຕິ ປາຕິໂມກ຺ເຂ. ວິຠງ຺ເຄຕິ ປທຠາຊນິຍໍ, ອາຄຕວເສນ ວຸຕ຺ຕາຕິ ໂຍຊນາ. ອຍເມຕ຺ຖ ນິທ຺ເທໂສ.

ປຏິນິທ຺ເທເສ ອາຣຕີຕິອາທິປທານໍ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອາຣກາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອາຣກາ’’ຕິ ອິມິນາ ອາຣຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອາອຸປສຄ຺ຄສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອເຕຫີຕິ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘຫິ, ອາຣກາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ຣມຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ຕິປຈ຺ຈໂຍ ກຕ຺ວຕ຺ເຖ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຣຕີຕິ ຣມນໍ. ອິມິນາ ຕິປຈ຺ຈໂຍ ຠາວຕ຺ເຖປິ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ວິນາຕິ ເອເຕຫິ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘຫິ ວິນາ. ອິມິນາ ວິຣຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ວິຕ຺ຍູປສຄ຺ຄສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ປຈ຺ເຈກນ຺ຕິ ປຕິ ເອກໍ, ປຏິສທ຺ໂທ ວິຈ຺ຉຕ຺ຖໂຊຕໂກ, ວິສຸໍ ວິສຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມິນາ ປຏິວິຣຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ປຏິຕ຺ຍູປສຄ຺ຄສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ວິຣຕິ ປຏິວິຣຕີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ຕິປຈ຺ຈໂຍ ຠາວຕ຺ເຖປິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເວຣນ຺ຕິ ອນຕ຺ຖກຣຕ຺ຕາ ວິຣມິຕພ຺ພນ຺ຕິ ວິຣໍ, ຕເທວ ເວຣໍ, ຣາຄາທິອກຸສລຘມ຺ມາ. ເຕ ຫິ ເວຣເຫຕຸຕ຺ຕາ ເວຣນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເອຕາຍາຕິ ວິຣຕິຍາ. ອິມິນາ ອກິຣິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ຣິຣິຍປຈ຺ຈໂຍ ກຣຓຕ຺ເຖ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຍໍ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘກຣຓນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ສາຕິ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘກຣຓສ຺ສ. ປຏິປກ຺ຂໂຕຕິ ວິຣຸທ຺ຘຠາວໂຕ. ອິມິນາ ອກຣຓນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອກາໂຣ ວິຣຸທ຺ຘຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘອຊ຺ຌາປຕ຺ຕິຍາຕິ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘານໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອາປຊ຺ຊນສ຺ສ. ‘‘ເວລນໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ເວລຕີຕິ ເວລາ, ເວລນໍ ວາ ເວລາຕິ ວຈນຕ຺ເຖ ທສ຺ເສຕິ. ນິຍ຺ຍານນ຺ຕິ ມຄ຺ຄໍ. ມຄ຺ໂຄ ຫິ ນິພ຺ພານໍ ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ ຍາຕິ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ນິຍ຺ຍານນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ພນ຺ຘຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ສິຘາຕຸຍາ ພນ຺ຘນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ນິວາເຣຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ພນ຺ຘຘາຕຸຍາ ອຘິປ຺ປາຍຕ຺ຖໍ. ເອຕນ຺ຕິ ‘‘ເສຕູ’’ຕິ ນາມໍ. ຕໍ ເສຕຸນ຺ຕິ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຂາຕໍ ຕໍ ເສຕຸໍ. ເອຕ຺ຖ ເກສຸຈິ ໂປຕ຺ຖເກສຸ ‘‘ໂສ ເສຕູ’’ຕິ ຈ ‘‘ເອຕາຍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ ຈ ປາໂຐ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ອປາໂຐເຍວ.

ພຸທ຺ເຘ ອຄາຣວາທີສຸ ເອວໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ໂຍຕິ ໂຍ ໂກຈິ, ນ ຄຈ຺ຉຕີຕິອາທີສຸ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຘຣມາເນຕິ ຕິຏ຺ຐມາເນ, ສໍວິຊ຺ຊມາເນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸປຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອຸປຏ຺ຐານຏ຺ຐານໍ, ອຸປຏ຺ຐານຕ຺ຖໍ ວາ. ເອຕສ຺ສາຕິ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ຄຫຏ຺ຐສ຺ສ ວາ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ວາ. ຘມ຺ມສ຺ສວນນ຺ຕິ ຘມ຺ມສ຺ສວນຏ຺ຐານໍ, ຘມ຺ມສ຺ສວນຕ຺ຖໍ ວາ. ຘມ຺ມສ຺ສວນຄ຺ຄນ຺ຕິ ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ຘມ຺ມສ຺ສວນຄ຺ໂຄ, ຘມ຺ມສວນມຓ຺ຑໂປ. ອຖ ວາ ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ຘມ຺ມສ຺ສວນຄ຺ໂຄ, ຘມ຺ມສ຺ສວນຏ຺ຐາເນ ສມາຄມຊໂນ, ຕໍ ຘມ຺ມສ຺ສວນຄ຺ຄໍ. ຈິຕ຺ຕີກາຣນ຺ຕິ ອປຈາຍນາກາຣໍ. ວິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ວາ ອນາທໂຣ ວາ ຫຸຕ຺ວາ ນິສີທຕີຕິ ໂຍຊນາ. ກາຍປາຄພ຺ພິຍນ຺ຕິ ຠຸສໍ ຄຣຕິ ອຎ຺ເຎ ປີເຬຕິ ອເນນາຕິ ປຄພ຺ໂພ, ອຕິມາໂນ, ໂອຏ຺ຐໂຊ ຕຕິຍກ຺ຂໂຣ. ປຄພ຺ພສ຺ສ ຠາໂວ ປາຄພ຺ພິຍໍ, ກາເຍນ ປາຄພ຺ພິຍໍ ກາຍປາຄພ຺ພິຍໍ (ວຊິຣ. ຏີ. ປຣິວາຣ ໒໗໑; ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ປຣິວາຣ ໓.໒໗໑; ວິ. ວິ. ຏີ. ປຣິວາຣ ໒.໒໗໑ ສໍ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒.໑໔໖; ອ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໓.໖.໘໒-໘໔; ສຸ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑໔໔), ກາຍານາຈາຣໍ. ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາຕິ ອຘິສີລສິກ຺ຂາທິກາ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ. ປມຊ຺ຊນໍ ປມາໂທ, ສຕິວິປ຺ປວາໂສຕິ ອາຫ ‘‘ປມາເທ ຈ ສຕິວິປ຺ປວາເສ’’ຕິ. ອາມິສປຏິສນ຺ຘາຣນ຺ຕິ ອາມິເສນ ອຕ຺ຕໂນ, ປເຣສຎ຺ຈ ອນ຺ຕຣສ຺ສ ປຏິສນ຺ທຫນໍ ອາມິສປຏິສນ຺ຘາໂຣ, ຕຖາ ຘມ຺ມປຏິສນ຺ຘາໂຣ.

໒໗໒. ສຕ຺ຖຣິປິ ອຄາຣໂວຕິອາທີນໍ ອຕ຺ໂຖຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ອນີຈວຸຕ຺ຕີ’’ຕິອາທິນາ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສຕິ ປທສ຺ສ ອຘິປ຺ປາຍຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ, ສທ຺ທຕ຺ໂຖ ປເນວໍ ເວທິຕພ຺ໂພ, ປຏິມຸຂໍ ອາທເຣນ ສຕ຺ຖຸວຈນໍ ອສຸຓນ຺ໂຕ ອປ຺ປຕິສ຺ໂສ ນາມາຕິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ນິຍກຊ຺ຌຕ຺ຕາທີສຸ ຈຕູສຸ ນິຍກຊ຺ຌຕ຺ຕຠາວຎ຺ຈ ສຕ຺ຕມີວິຠຕ຺ຕິຍາ ອມາເທສຠາວຎ຺ຈ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕາເນ ວາ’’ຕິ. ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ປກ຺ເຂ ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕາເນຕິ ອຕ຺ຖໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຕຕ຺ຣ ຕຸມ຺ເຫຕິ ເອຕ຺ຖ ຕສທ຺ທສ຺ສ ວິສຍໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕສ຺ມິໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາເຠເທ’’ຕິ. ສປຣສນ຺ຕາເນຕິ ອຕ຺ຕປຣສນ຺ຕາເນ. ປຫານາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ຫາຘາຕຸຍາ ກຣຓຎ຺ຈ ອາຍສທ຺ທສ຺ສ ຕທຕ຺ຖຠາວຎ຺ຈ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເມຕ຺ຕາຠາວນາທີຫິ ນເຍຫິ ປຫານຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ. ເມຕ຺ຕາຠາວນາທີຫີຕິອາທິສທ຺ເທນ ກຣຸຓາຠາວນາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຕນ຺ຕິ ວິວາທມູລໍ. ‘‘ອປ຺ປວຕ຺ຕິຠາວາຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ອນວສ຺ສວາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອວປຸພ຺ພ ສຸຘາຕຸຍາ ປວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ.

ສນ຺ທິຏ຺ຐິປຣາມາສີຕິ ເອຕ຺ຖ ສສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ອິທໍ ສໍ, ສໍ ທິຏ຺ຐິໍ ປຣໂຕ ອາມສຕີຕິ ສນ຺ທິຏ຺ຐິປຣາມາສີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສກເມວ ທິຏ຺ຐິໍ ປຣາມສຕີ’’ຕິ. ‘‘ຍ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ປຣາມສນາກາຣໍ ທສ຺ເສຕິ. ອາຘານຄ຺ຄາຫີຕິ ເອຕ຺ຖ ອາຠຸໂສ ຐິຍເຕ ອາຘານນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ເຖນ ອາຘານສທ຺ໂທ ທຬ຺ຫປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ທຬ຺ຫຄ຺ຄາຫີ’’ຕິ. ທຬ຺ຫໍ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ທຬ຺ຫຄ຺ຄາຫີ.

໒໗໓. ອນຸວາທມູລນິທ຺ເທໂສ ກິຎ຺ຈາປິ ສມາໂນຕິ ໂຍຊນາ. ອຖ ໂຂຕິ ຕຖາ ສມາໂນປິ, ອຍເມຕ຺ຖ ວິເສໂສຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວິວທນ຺ຕານໍ ປຸຄ຺ຄລານນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຕຖາ ວິວທນ຺ຕາຕິ ເຕນາກາເຣນ ວິວທນ຺ຕາ, ອນຸວທນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ອສຸກໍ ນາມ ວິປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປາຣາຊິກໍ ອາປນ຺ໂນສີ’’ຕິອາທິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອນຸວາທມູເລ. ວິເສໂສຕິ ວິວາທມູລໂຕ ວິເສໂສ. ວິວທນ຺ຕານໍ ໂກຘູປນາຫາທີນິ ວິວາທມູລານິ, ອນຸວທນ຺ຕານໍ ອນຸວາທມູລານີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໗໔. ເມຕ຺ຕໍ ກາຍກມ຺ມໍ ນາມາຕິ ເອຕ຺ຖ ເມຕ຺ຕາ ເອຕສ຺ສຕ຺ຖີຕິ ເມຕ຺ຕໍ, ກາຍກມ຺ມໍ, ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສຫຄຕໍ ກາຍກມ຺ມນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ ກຕໍ ກາຍກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ. ສມ຺ມຸຂປຣມ຺ມຸຂານໍ ວິຕ຺ຖາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ສມ຺ມຸຂປຣມ຺ມຸເຂສຸ. ກາຍກມ຺ມໍ ນາມາຕິ ເມຕ຺ຕໍ ກາຍກມ຺ມໍ ນາມ. ເຖຣານໍ ທານອິຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຸຠເຍຫິປີຕິ ນວກຕ຺ເຖເຣຫິປິ. ເຕສູຕິ ນວກຕ຺ເຖເຣສຸ. ອວມຎ຺ຎນ຺ຕິ ອວມານໍ. ອຕ຺ຕໂນ ທຸນ຺ນິກ຺ຂິຕ຺ຕານໍ ປຏິສາມນໍ ວິຍ ປຏິສາມນນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ເມຕ຺ຕາກາຍກມ຺ມສງ຺ຂາໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມຕິ ເອຕ຺ຖ ຘມ຺ມສຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ. ປິສທ຺ໂທ ອຸປຣິ ວກ຺ຂມາເນ ຘມ຺ເມ ອເປກ຺ຂຕິ. ‘‘ສຣິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ອິມິນາ ອນີຍສທ຺ໂທ ກມ຺ມວາຈໂກຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສຕິຊນໂກຕິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ສຕິຊນໂກ. ຕສ຺ສ ປທສ຺ສ ອຘິປ຺ປາຍໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ໂຍ ນ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ໂຍຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ. ນນ຺ຕິ ເມຕ຺ຕໍ ກາຍກມ຺ມໍ. ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອນຸສ຺ສຣນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຍສນ຺ຕິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ. ເຕຕິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ. ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ປິຍໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ປິຍກຣໂຓຕິ ປທສ຺ສ ປິຍໍ ກໂຣຕີຕິ ປິຍກຣໂຓຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອເສວ ນໂຍ ຄຣຸກຣໂຓຕິ ເອຕ຺ຖາປິ. ‘‘ສງ຺ຄເຫຕພ຺ພຠາວາຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ສງ຺ຄຫາຍາຕິ ປທສ຺ສ ຠາວປ຺ປຘານກມ຺ມນິທ຺ເທສຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ສງ຺ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ ສງ຺ຄໂຫ, ຕທຕ຺ຖາຍ. ເຕຫີຕິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີຫິ. ‘‘ສມຄ຺ຄຠາວາຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ສມຄ຺ຄສ຺ສ ຠາໂວ ສາມຄ຺ຄີຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ.

ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ວຈນນ຺ຕິ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວຈນໍ. ວິຫາເຣຕິ ອາຘາເຣ ຠຸມ຺ມໍ, ເຖເຣ ອສນ຺ເຕຕິ ໂຍຊນາ. ຕນ຺ຕິ ເຖຣໍ ກທາ ອາຄມິສ຺ສຕິ ນຸໂຂຕິ ໂຍຊນາ. ມມາຍນວຈນນ຺ຕິ ມມາຍນາກາເຣນ ປວຕ຺ຕໍ ວຈນໍ. ເມຕ຺ຕາສິເນຫສິນິທ຺ຘານີຕິ ເມຕ຺ຕາສງ຺ຂາເຕນ ສິເນເຫນ ສິເນຫິຕານິ. ນຍນານີຕິ ຈກ຺ຂູນິ. ‘‘ອປ຺ປາພາໂຘ’’ຕິ ອິມິນາ ອໂຣໂຄຕິ ປທສ຺ເສວ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ນິຈ຺ຈາພາເຘນ ວາ ອໂຣໂຄ, ອາຄນ຺ຕຸກາພາເຘນ ອປ຺ປາພາໂຘ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕາພາເຘນ ວາ ອໂຣໂຄ, ພຫິທ຺ຘາພາເຘນ ອປ຺ປາພາໂຘ, ກາຍາພາເຘນ ວາ ອໂຣໂຄ, ຈິຕ຺ຕາພາເຘນ ອປ຺ປາພາໂຘ. ສມນ຺ນາຫຣຓນ຺ຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ມນສິກຣຓໍ.

ນ ປຸຄ຺ຄລໍ ປຏິວິຠຊິຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຕທຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ໂຍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ໂຍຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ, ຠຸຎ຺ຊຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ…ເປ… ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອິມິນາ ອາມິສປຏິວິຠຕ຺ຕໂຠຄິຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ວາ ອສຸກສ຺ສ ຈ…ເປ… ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອິມິນາ ປຸຄ຺ຄລປຏິວິຠຕ຺ຕໂຠຄິຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຍນ຺ຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ. ອາຠຕນ຺ຕິ ຄາມາທິໂຕ ອານີຕໍ. ອທາຕຸມ຺ປີຕິ ປິສທ຺ເທນ ທາຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ທານຎ຺ຫິ ນາມ ນ ກສ຺ສຈິ ວາຣິຕໍ. ສພ຺ເພສນ຺ຕິ ທຸສ຺ສີລສີລວນ຺ຕານໍ. ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໑໔໑; ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໔໙໒; ອ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໓.໖.໑໑) ວຸຕ຺ຕໍ. ວິເຈຍ຺ຍາຕິ ວິຈິນິຕ຺ວາ. ທາຕຸມ຺ປີຕິ ປິສທ຺ເທນ ອວິຈິນິຕ຺ວາ ສາມຎ຺ຎໂຕ ທາຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ. ນນຸ ເອວໍ ສຕິ ປຸຄ຺ຄລວິຠາໂຄ ກໂຕ ນາມ ໂຫຕິ, ກສ຺ມາ ວິເຈຍ຺ຍ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອາຫ ‘‘ນ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຫີຕິ ຍສ຺ມາ. ເອເຕຕິ ຄິລານາທໂຍ. ອິທໍ ປທໍ ວິຈິນິຕ຺ວາຕິ ປເທ ກມ຺ມໍ, ‘‘ເທນ຺ເຕນາ’’ຕິ ປເທ ສມ຺ປທານໍ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ອິຕິ ອຍນ຺ຕິ ອິຕິ ມນສິກຕ຺ວາ ອຍໍ ສາຣຓີຍຘມ຺ມປູຣໂກ.

ອຂຓ຺ຑານີຕິອາທີສຸ ປຐມໍ ຕາວ ຂຓ຺ຑຉິທ຺ທສພລກມ຺ມາສານິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ເຕສໍ ປຏິປກ຺ຂວເສນ ອຂຓ຺ຑາທີນິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ສາຕິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ, ສິກ຺ຂາປທໍ ຠິນ຺ນນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສຕ຺ຕສຸ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘສູຕິ ອາຘາເຣ ຠຸມ຺ມໍ, ສິກ຺ຂາປທນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອາປຕ຺ຕິຎ຺ຫິ ປຏິຈ຺ຈ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອາປຕ຺ຕິ ຕສ຺ສ ວິສໂຍ ໂຫຕິ. ອາທິມ຺ຫິ ວາ ອນ຺ເຕ ວາຕິ ສິກ຺ຂາປທານໍ ອາທິມ຺ຫິ ວາ ອນ຺ເຕ ວາ. ວາສທ຺ໂທ ອນິຍມວິກປ຺ປຕ຺ໂຖ. ສິກ຺ຂາປເທ ຠິນ຺ເນ ອາປຕ຺ຕິສມ຺ຠວໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສິກ຺ຂາປທໍ ຠິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ. ຂຓ຺ຑໍ ນາມາຕິ ຉິນ຺ນໍ ນາມ. ເວມຊ຺ເຌຕິ ສິກ຺ຂາປທານໍ ເວມຊ຺ເຌ. ຠິນ຺ນນ຺ຕິ ສິກ຺ຂາປທໍ ຠິນ຺ນໍ. ຉິທ຺ທໍ ນາມາຕິ ວິວຣໍ ນາມ. ທ຺ເວ ຕີຓິ ສິກ຺ຂາປທານີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສພລໍ ນາມາຕິ ຈິຕ຺ຣໍ ນາມ. ຠິນ຺ນານີຕິ ສິກ຺ຂາປທານິ ຠິນ຺ນານິ. ກມ຺ມາສໍ ນາມາຕິ ວິຈິຕ຺ຣໍ ນາມ. ເອຕ຺ຖ ຈ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ເອເກນ ວິສຠາຄວຓ຺ເຓນ ຈິຕ຺ຣໍ ສພລໍ ນາມ, ນານາຐາເນ ນານາວຓ຺ເຓນ ວິຈິຕ຺ຣໍ ກມ຺ມາສໍ ນາມາຕິ ອຍເມເຕສໍ ວິເສໂສ. ຂຓ຺ຑາທີນໍ ວິປຣິວຕ຺ຕນວເສນ ອຂຓ຺ຑາທີນິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ສ ປນາ’’ຕິອາທິ. ອຠິນ຺ນານິສີລານີຕິ ອຠິນ຺ນານິ ສິກ຺ຂາປທສີລານິ. ຕານິ ປນາຕິ ສີລານິ ປນ. ‘‘ເອຕານີ’’ຕິ ປທໍ ປທາລງ຺ກາຣມຕ຺ຕໍ. ຠຸຊິສ຺ສຠາວກຣຓໂຕຕິ ຕຓ຺ຫາທາສພ຺ຍໂຕ ໂມເຈຕ຺ວາ ຠຸຊິສ຺ສກຣຓຠາວໂຕ. ອິມິນາ ‘‘ຠຸຊິສ຺ສຠາວກຣຓານີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລປວເສນ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຠຸຊິສ຺ສານີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວິຎ຺ຎູຫີຕິ ພຸທ຺ຘາທີຫິ ສປ຺ປຸຣິເສຫິ. ອຸປຈາຣສມາຘິໍ ອປ຺ປນາສມາຘິໍ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ວາສທ຺ໂທ ສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ໂຖ. ອຸປຈາຣສມາຘິຎ຺ຈ ອປ຺ປນາສມາຘິໍ ຈາຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ສໍວຕ຺ຕຍນ຺ຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ສມາຘິສໍວຕ຺ຕນິການີຕິ ເອຕ຺ຖ ອນີຍສທ຺ໂທ ພຫຸລໍ ກຕ຺ຕຸວາຈໂກຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສີລສາມຎ຺ຎຄໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ສມານສ຺ສ ຠາໂວ ສາມຎ຺ຎໍ, ຕໍ ຄໂຕຕິ ສາມຎ຺ຎຄໂຕ, ສີເລນ ສາມຎ຺ຎຄໂຕ ສີລສາມຎ຺ຎຄໂຕ, ຫຸຕ຺ວາ ວິຫຣຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສມານຠາວູປຄຕສີໂລ ວິຫຣຕີ’’ຕິ.

ຍາຍໍ ທິຏ຺ຐີຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ທິຏ຺ຐີ’’ຕິ ສາມຎ຺ຎຄຕສ຺ສາປິ ສທ຺ທສ຺ສ ‘‘ອຣິຍາ’’ຕິ ສທ຺ທນ຺ຕຣສນ຺ນິຘາເນນ ວິເສສວິສຍຕ຺ຕາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີຕິ ອາຫ ‘‘ມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີ’’ຕິ. ‘‘ມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ອິມິນາ ໂລກິຍສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ນິທ຺ໂທສາຕິ ວິສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ, ອຸຕ຺ຕມຕ຺ຕາ ວາ ນິທ຺ໂທສາ. ອິມິນາ ອຣິຍສທ຺ໂທ ນິທ຺ໂທສຕ຺ຖວາຈໂກ ອນິປ຺ຜນ຺ນປາຏິປທິໂກຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນິຍ຺ຍາຕີຕິ ນິພ຺ພານໍ ຍາຕິ. ອິມິນາ ອນີຍສທ຺ໂທ ພຫຸລໍ ກຕ຺ຕຸວາຈໂກຕິ ທສ຺ເສຕິ. ໂຍ ຕຖາກາຣີ ໂຫຕິ, ຕກ຺ກຣສ຺ສາຕິ ໂຍຊນາ. ຕຖາກາຣີຕິ ຕາຍ ມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ກາຣີ ໂຫຕິ. ອິມິນາ ຕາຍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ກໂຣຕີຕິ ຕກ຺ກໂຣຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ຂີຍນໍ ຂໂຍ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຂໂຍ ທຸກ຺ຂກ຺ຂໂຍ, ຕທຕ຺ຖາຍາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສພ຺ພທຸກ຺ຂສ຺ສ ຂຍຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ. ເສສນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕວຈນໂຕ ເສສໍ ວຈນໍ.

ອິຕິ ກຕິປຸຈ຺ຉາວາຣວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.

ຂນ຺ຘກປຸຈ຺ຉາວາໂຣ

ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນາວຓ຺ຓນາ

໓໒໐. ອຸປສມ຺ປທກ຺ຂນ຺ຘກນ຺ຕິ ມຫາຂນ຺ຘກໍ. ‘‘ນິທາເນນ ຈ ນິທ຺ເທເສນ ຈ ສທ຺ຘິ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ສຫ ນິທາເນນາຕິ ສນິທານໍ, ສຫ ນິທ຺ເທເສນາຕິ ສນິທ຺ເທສນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອຕ຺ຖ ນິທາເນນາຕິ ສິກ຺ຂາປທປຎ຺ຎຕ຺ຕິເທສສງ຺ຂາເຕນ ນິທາເນນ. ນິທ຺ເທເສນາຕິ ປຸຄ຺ຄລາທິນິທ຺ເທເສນ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອຸປສມ຺ປທກ຺ຂນ຺ຘເກ. ສມຸກ຺ກຏ຺ຐປທານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສມຸກ຺ກຏ຺ຐສທ຺ໂທ ອຸຕ຺ຕມປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ອຸຕ຺ຕມານີ’’ຕິ. ປທານີຕິ ‘‘ນ ຠິກ຺ຂເວ ອູນວີສຕິວສ຺ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປສມ຺ປາເທຕພ຺ໂພ’’ຕິ (ປາຈິ. ໔໐໒-໔໐໓; ມຫາວ. ໑໒໔) ອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ຕານິ ປທານິ. ອິເມຫິ ປເທຫິ ‘‘ສມຸກ຺ກຏ຺ຐານິ ປທານິ ສມຸກ຺ກຏ຺ຐປທານີ’’ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອິຕີຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ. ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ‘‘ສມຸກ຺ກຏ຺ຐປທານໍ ກຕິ ອາປຕ຺ຕິໂຍ’’ຕິ ປທານເມວ ສາມິວເສນ ນິທ຺ເທໂສ ກໂຕ, ນນຸ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ນາມ ປຸຄ຺ຄລານຎ຺ເຎວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ເຍນ ເຍນ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຫີຕິ ຍສ຺ມາ. ເຍນ ເຍນ ປເທນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສາ ສາຕິ ອາປຕ຺ຕິ. ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕີນໍ ສຣູປໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິ.

ນສ຺ສນ຺ເຕເຕຕິ ນສ຺ສນ຺ຕຸ ເອເຕ. ວິນສ຺ສນ຺ເຕເຕຕິ ວິນສ຺ສນ຺ຕຸ ເອເຕ ຠິກ຺ຂູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕຫີຕິ ຠິກ຺ຂູຫິ. ວທໂຕຕິ ວທນ຺ຕານໍ. ເສເສສຸ ອຸໂປສຖກຣເຓສູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ທຸກ຺ກຏາປຕ຺ຕິເຍວາ’’ຕິ ອິມິນາ ເອກາ ອາປຕ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ຖປກຣຓາທິວເສນ ທຸກ຺ກຏາປຕ຺ຕິເຍວາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ປວາຣຓກ຺ຂນ຺ຘເກປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ອຸໂປສຖກ຺ຂນ຺ຘກໍ ອເປກ຺ຂຕິ.

ຈມ຺ມສໍຍຸຕ຺ເຕປີຕິ ຈມ຺ເມນ ສໍຍຸຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ເທສິເຕ ຂນ຺ຘເກປິ, ຈມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘເກປີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປິສທ຺ໂທ ປວາຣຓກ຺ຂນ຺ຘກໍ ອເປກ຺ຂຕິ. ເຠສຊ຺ຊກ຺ຂນ຺ຘເກປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ຈມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘກໍ ອເປກ຺ຂຕິ. ສມນ຺ຕາຕິ ອງ຺ຄຊາຕສ຺ສ ສມນ຺ຕໂຕ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ກຖິນກ຺ຂນ຺ຘເກ. ຈີວຣສໍຍຸຕ຺ເຕຕິ ຈີວຣກ຺ຂນ຺ຘເກ.

ຈມ຺ເປຍ຺ຍເກຕິ ຈມ຺ເປຍ຺ຍກ຺ຂນ຺ຘເກ. ສມຸຈ຺ຈຍກ຺ຂນ຺ຘເກສຸປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ຈມ຺ເປຍ຺ຍກ຺ຂນ຺ຘກໍ ອເປກ຺ຂຕິ.

ສມຖກ຺ຂນ຺ຘເກ ອິມາ ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເອເສວ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ຂຸທ຺ທກວຕ຺ຖຸເກຕິ ຂຸທ຺ທກວຕ຺ຖຸກ຺ຂນ຺ຘເກ. ຄຣຸຠຓ຺ຑວິສ຺ສຊ຺ຊເນຕິ ຄຣຸຠຓ຺ຑສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ.

ສງ຺ຆເຠເທຕິ ສງ຺ຆເຠທກ຺ຂນ຺ຘເກ. ‘‘ສມາຈາຣໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ວຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘເກ’’ຕິ ອິມິນາ ສມາຈາຣສທ຺ເທນ ວຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘກໍ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສາຕິ ທຸກ຺ກຏາປຕ຺ຕິ. ‘‘ຕຖາ’’ຕິ ປເທນ ‘‘ເອກາ ທຸກ຺ກຏາປຕ຺ຕິເຍວາ’’ຕິ ປທໍ ອຕິທິສຕິ. ‘‘ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປເນ’’ຕິ ອິມິນາ ປາຬິຍໍ ຐປນໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ປາຕິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິອາທິປທສ຺ສ ໂລປໍ ທສ຺ເສຕິ. ປຎ຺ຈສຕິກສຕ຺ຕສຕິເກສູຕິ ປຎ຺ຈສຕິກກ຺ຂນ຺ຘກສຕ຺ຕສຕິກກ຺ຂນ຺ຘເກສຸ. ອາໂຣປິໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ຣຸປຘາຕຸຍາ ທ຺ວິກມ຺ມິກຕ຺ຕາ, ນ຺ຍາທິຄຓຕ຺ຕາ ຈ ‘‘ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ປຘານກມ຺ມເມວ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ‘‘ສງ຺ຄຫ’’ນ຺ຕິ ອປຘານກມ຺ມໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຘມ຺ໂມ ສງ຺ຄຫ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ປຎ຺ຈສຕິກສຕ຺ຕສຕິເກສຸ.

ອິຕິ ຂນ຺ຘກປຸຈ຺ຉາວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.

ເອກຸຕ຺ຕຣິກນໂຍ

ເອກຸຕ຺ຕຣິກນໂຍ ເອກກວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໒໑. ເອວໍ ຂນ຺ຘກປຸຈ຺ຉາຍ ວຓ຺ຓນໍ ກຕ຺ວາ ອິທານິ ເອກຸຕ຺ຕຣິກນຍສ຺ສ ຕໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອາປຕ຺ຕິ…ເປ… ນເຍ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ເອກຸຕ຺ຕຣິກນເຍ ເອວໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ຉ ອາປຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐານານີ’’ຕິ ອິມິນາ ສມຸຏ຺ຐານານິ ອາປຕ຺ຕິໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ເຖນ ອາປຕ຺ຕິກຣາ ນາມາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອເຕສນ຺ຕິ ຉນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐານານໍ. ຫີຕິ ຍສ຺ມາ, ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສິກ຺ຂາປເທ ຈາຕິ ມາຕິກາສິກ຺ຂາປເທ ຈ. ລຫຸກາ ອາປຕ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອປ຺ປສາວຊ຺ຊຕ຺ຕາ ນ ລຫຸກາ ນາມ ໂຫຕິ, ລຫຸເກນ ປນ ວິນຍກມ຺ເມນາຕິ ອາຫ ‘‘ລຫຸເກນ ວິນຍກມ຺ເມນ ວິສຸຊ຺ຌນໂຕ’’ຕິ. ປຎ຺ຈວິຘາຕິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍາທິວເສນ ປຎ຺ຈປກາຣາ. ເກນຈີຕິ ລຫຸເກນ ວາ ຄຣຸເກນ ວາ ເກນຈິ ອາກາເຣນ. ສໍວິຊ຺ຊຕິ ຄິຫິຠາວໂຕ ອວເສໂສ ສມຓຠາໂວ ເອຕິສ຺ສາຕິ ສາວເສສາ, ປຏິປກ຺ຂວເສນ ອນວເສສາ. ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘາຕິ ປາຣາຊິກສງ຺ຆາທິເສສວເສນ ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘາ.

‘‘ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ອນ຺ຕຣາຍິກາຕິ ເອຕ຺ຖ ຓິກປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອນ຺ຕຣາຍິກາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ສພ຺ພຖາ ອນ຺ຕຣາຍິກາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອນ຺ຕຣາຍິກໍ ອາປນ຺ນສ຺ສາປີ’’ຕິອາທິ. ເທເສຕ຺ວາ ສຸທ຺ຘິປຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂລກວຊ຺ຊາຕິ ໂລເກຫິ ວຊ຺ເຊຕພ຺ພາ. ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊາຕິ ຠຄວໂຕ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິຍາ ວຊ຺ເຊຕພ຺ພາ. ຍນ຺ຕິ ຍໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກໂຣນ຺ໂຕຕິ ກິຣິຍມານໂຕ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ມານສທ຺ທສ຺ສ ອນ຺ຕາເທໂສ. ອິມິນາ ກຣຓໍ ກິຣິຍນ຺ຕິ ຠາວຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສາ ອາປຕ຺ຕິ ກິຣິຍໂຕ ສມຸຏ຺ຐິຕາ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ກາ ອາປຕ຺ຕິ ວິຍາຕິ ອາຫ ‘‘ປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິ ວິຍາ’’ຕິ. ເອເສວ ນໂຍ ອນນ຺ຕຣວາກ຺ເຍສຸປິ.

ປຸພ຺ພາປຕ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸພ຺ພສທ຺ໂທ ປຐມຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ປຐມໍ ອາປນ຺ນາປຕ຺ຕີ’’ຕິ. ‘‘ອາປນ຺ນາ’’ຕິ ປເທນ ມຊ຺ເຌໂລປໍ ທສ຺ເສຕິ. ປຈ຺ຉາ ອາປນ຺ນາປຕ຺ຕີຕິ ວຕ຺ຕເຠທທຸກ຺ກຏາປຕ຺ຕິ. ມູລວິສຸທ຺ຘິຍາຕິ ມູເລ ກາຍຈິ ອາປຕ຺ຕິຍາ ອມິສ຺ສຕ຺ຕາ ວິສຸທ຺ຘິຍາ ອາປຕ຺ຕິຍາ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິທມ຺ປີຕິ ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວຸຕ຺ຕວຈນມ຺ປິ. ປິສທ຺ເທນ ປຸຣິມໍ ມຫາອຏ຺ຐກຖາວຈນໍ ອເປກ຺ຂຕິ. ເອເກນ ປຣິຍາເຍນາຕິ ເອເກນ ກາຣເຓນ.

ຍາຕິ ອາປຕ຺ຕິ, ເທສິຕາ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຍໍ ເທສິຕາ ຄຓນູປິກາ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ຍາ ເທສິຕາ ໂຫຕິ, ອຍໍ ອຄຓນູປິກາ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ສອຸສ຺ສາເຫເນວາຕິ ປຸນປິ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສາມີຕິ ສຫ ອຸສ຺ສາເຫເນວ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ. ‘‘ຄຓນໍ ນ ອຸເປຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ຄຓນໍ ນ ອຸປຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຄຓນູປິກາຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຏ຺ຐເມ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປູຣເຓຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິທໍ ປາຬິຍໍ ອຏ຺ຐວຕ຺ຖຸກປູຣຓວເສນ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອາຄຕຕ຺ຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຠິກ຺ຂູນມ຺ປິ ທຸຕິຍປາຣາຊິກຏ຺ຐາເນ ລພ຺ຠຕິເຍວ.

ຖຸລ຺ລວຊ຺ຊາຕິ ເອຕ຺ຖ ຖຸລ຺ລໍ ວຊ຺ຊໍ ເອຕິສ຺ສາຕິ ຖຸລ຺ລວຊ຺ຊາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຖຸລ຺ລໂທເສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ’’ຕິ. ຍາ ຈ ຘມ຺ມິກສ຺ສ ປຏິສ຺ສວສ຺ສ ອສຈ຺ຈາປເນ ອາປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖິ, ສາ ຈ ຄິຫິປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຕິ ໂຍຊນາ. ປຎ຺ຈານນ຺ຕຣິຍກມ຺ມາປຕ຺ຕີຕິ ປຎ຺ຈຫິ ອານນ຺ຕຣິຍກມ຺ເມຫິ ອາປນ຺ນາ ປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິ. ສຸທິນ຺ນຕ຺ເຖຣາທີຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ຘນິຍຕ຺ເຖຣາທໂຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອາທິກມ຺ມິໂກຕິ ອາທິກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ, ຕສ຺ມິໍ ນິຍຸຕ຺ໂຕ ວາ. ມກ຺ກຏິສມຓາທີຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ວຊ຺ຊິປຸຕ຺ຕກາທໂຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ໂຍ ກທາຈິ ກຣຫຈິ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ໂສ ອຘິຈ຺ຈາປຕ຺ຕິໂກ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ປຣໂຕປິ ເອເສວ ນໂຍ.

‘‘ໂຈເທຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ໂຈເທຕີຕິ ໂຈທໂກຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ໂຈທິໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ໂຈທິຕພ຺ໂພຕິ ຈຸທິໂຕ, ໂສເຍວ ຈຸທິຕໂກຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ປຎ຺ຈທສສູຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນກ຺ຂນ຺ຘເກ ວຸຕ຺ເຕສຸ ປຎ຺ຈທສຘມ຺ເມສຸ. ເຕນາຕິ ອຘມ຺ມໂຈທເກນ, ໂຈທິໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນກ຺ຂນ຺ຘເກ (ຈູຬວ. ໔໐໑) ວຸຕ຺ເຕ ສຈ຺ເຈ ຈ ອກຸປ຺ເປ ຈ ອຕິຏ຺ຐນ຺ໂຕປິ ອຘມ຺ມຈຸທິຕໂກເຍວ ນາມ, ໂສ ປນ ຘມ຺ມໂຈທເກນ ໂຈທິເຕເຍວ ກຸປ຺ປນ຺ໂຕ ອຘມ຺ມຈຸທິຕໂກ ນາມ, ອຘມ຺ມໂຈທເກນ ໂຈທິເຕ ປນ ກຸປ຺ປນ຺ໂຕປິ ອຘມ຺ມຈຸທິຕໂກ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອິຘ ນ ວຸຕ຺ໂຕ. ‘‘ສມນ຺ນາຄໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ນິຍຕາ ເອຕສ຺ສ ສນ຺ຕີຕິ ນິຍໂຕຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ.

ອາປຊ຺ຊິຕຸໍ ຠພ຺ພາຕິ ຠພ຺ພາປຕ຺ຕິກາ. ເກນຈິ ກມ຺ເມນ ອກໂຕປິ ອນຸກ຺ຂິຕ຺ຕໂກເຍວ ນາມ, ໂສ ປນ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕໂກຕິ ສງ຺ກາຠາວໂຕ ອິຘ ນ ວຸຕ຺ໂຕ. ອຍນ຺ຕິ ຕຊ຺ຊນີຍາທິກມ຺ມກໂຕ ຠິກ຺ຂຸ. ຫີຕິ ຍສ຺ມາ, ນ ໂກເປຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ລິງ຺ຄທຓ຺ຑກມ຺ມສໍວາສນາສນາຫີຕິ ລິງ຺ຄນາສເນນ ຈ ທຓ຺ຑກມ຺ມນາສເນນ ຈ ສໍວາສນາສເນນ ຈ. ເຍນາຕິ ຠິກ຺ຂຸນາ. ໂສຕິ ນານາສໍວາສໂກ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ນານາສໍວາສການໍ ວິເສໂສ ເຫຏ຺ຐາ (ປາຈິ. ອຏ຺ຐ. ໔໒໘) ວຸຕ຺ໂຕເຍວ. ຐປນໍ ຊານິຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກິໍ ຐປນໍ ນາມາຕິ ອາຫ ‘‘ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນ’’ນ຺ຕິ.

ອິຕິ ເອກກວາຣວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.

ເອກຸຕ຺ຕຣິກນໂຍ ທຸກວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໒໒. ທຸເກສຸ ອຈິຕ຺ຕກາ ອາປຕ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຠູຕາໂຣຈນາປຕ຺ຕີຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍາປຕ຺ຕິ. ອຠູຕາໂຣຈນາປຕ຺ຕີຕິ ປາຣາຊິກຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍາປຕ຺ຕິ. ປທໂສຘມ຺ມາທິກາຕິອາທິສທ຺ເທນ ອຸຕ຺ຕຣິຉປຎ຺ຈວາຈາ ສງ຺ຄຫິຕາ. ມຎ຺ຈປີຐາທີນນ຺ຕິອາທິສທ຺ເທນ ຠິສິອາທໂຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອນາປຸຈ຺ຉາຄມນາທີສູຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ອນຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຄມນໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ສປຸຄ຺ຄໂລຕິ ໂສ ອຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ສປຸຄ຺ຄໂລ. ປຣປຸຄ຺ຄໂລຕິ ປໂຣ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຣປຸຄ຺ຄໂລ. ຄຣຸກນ຺ຕິ ສງ຺ຆາທິເສສໍ. ລຫຸກນ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ. ປຸນ ຄຣຸກນ຺ຕິ ປາຣາຊິກໍ. ປຸນ ລຫຸກນ຺ຕິ ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວ.

ອງ຺ຄຸລິມຕ຺ຕມ຺ປີຕິ ປິສທ຺ເທນ ເກສຄ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປີຕິ ອຕ຺ຖໍ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ. ຕນ຺ຕິ ມຎ຺ຈປີຐໍ. ຄມິໂຍ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

‘‘ອາທິຍນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມາ’’ຕິອາທິນາ ອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິ ອາທິຍນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ປາຬິຍໍ ອາທິຍນ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອາປຊ຺ຊຕິ ອາປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖີຕິ ໂຍຊນານຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ‘‘ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ອາຂ຺ຍາຕປທໍ ‘‘ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ກິຣິຍນ຺ຕຣໍ ອເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຖ ວາ ອາທິຍນ຺ໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ຍໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ສາ ອາປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖີຕິ ໂຍຊນາ. ເອເສວ ນໂຍ ອຎ຺ເຎສຸປິ. ມູຄພ຺ພຕາທີນີຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ໂຄວຕກຸກ຺ກຸຣວຕາທີນິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ປາຣິວາສິກາທໂຍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຊ຺ຊນີຍາທິກມ຺ມກຕາ ວາ ປຸຄ຺ຄລາຕິ ໂຍຊນາ. ອສມາທິຍນ຺ຕາ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອສມາທິຍນ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເຕຕິ ປຸຄ຺ຄເລ. ກໂຣນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມາຕິ ກໂຣນ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ເອວໍ ເທນ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມາຕິອາທີສຸປິ.

ເອກຣຕ຺ຕຉາຣຕ຺ຕສຕ຺ຕາຫທສາຫມາສາຕິກ຺ກເມສູຕິ ‘‘ເອກຣຕ຺ຕມ຺ປິ ຕິຈີວເຣນ ວິປ຺ປວເສຍ຺ຍາ’’ຕິ (ປາຣາ. ໔໗໕-໔໗໖) ຈ ‘‘ຉາຣຕ຺ຕປຣມໍ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ເຕນ ຈີວເຣນ ວິປ຺ປວສິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (ປາຣາ. ໖໕໓) ຈ ‘‘ສຕ຺ຕາຫປຣມໍ ສນ຺ນິຘິກາຣກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (ປາຣາ. ໖໒໒-໖໒໓) ຈ ‘‘ທສາຫປຣມໍ ອຕິເຣກຈີວຣໍ ຘາເຣຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (ປາຣາ. ໔໖໒-໔໖໓) ຈ ‘‘ມາສປຣມໍ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (ປາຣາ. ໔໙໙-໕໐໐) ຈ ວຸຕ຺ຕກາລາຕິກ຺ກເມສຸ.

ອິມໍ ປນ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ຍສ຺ມິໍ ປກ຺ເຂ ນິສິນ຺ໂນຕິ ຍສ຺ມິໍ ປກ຺ເຂ ສຍໍ ນິສິນ຺ໂນ. ເຕສນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປກ຺ເຂ ນິສິນ຺ນານໍ, ນານາສໍວາສກນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຍສນ຺ຕິ ສກປກ຺ເຂ ນິສິນ຺ນານໍ. ກມ຺ມໍ ໂກເປຕີຕິ ນານາສໍວາສກຕ຺ຕາ ກມ຺ມໍ ໂກເປຕິ. ອິຕເຣສນ຺ຕິ ປຣປກ຺ເຂ ນິສິນ຺ນານໍ. ຫຕ຺ຖປາສໍ ອນາຄຕຕ຺ຕາ ກມ຺ມໍ ໂກເປຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ເອເສວ ນໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕວຈນໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເຍສໍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ເຍສນ຺ຕິ ສກປກ຺ເຂ ວາ ປຣປກ຺ເຂ ວາ ນິສິນ຺ນານໍ ເຍສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ. ໂສຕິ ຠິກ຺ຂຸ. ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໂຕຕິ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພຠາວໂຕ. ອິມິນາ ປຸຄ຺ຄເລນ ຉຫິ ສມຸຏ຺ຐາເນຫິ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພາຕິ ອາປຕ຺ຕິໂຍຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ກມ຺ເມນ ວາ ສລາກຄ຺ຄາເຫນ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸທ຺ເທໂສ ກມ຺ເມ ລກ຺ຂຓຫາຣນເຍນ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ໂວຫາຣານຸສ຺ສາວນາ ສລາກຄ຺ຄາເຫຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຸທ຺ເທໂສ ເຈວ…ເປ… ເອກ’’ນ຺ຕິ. ປຸພ຺ພຠາຄາຕິ ສງ຺ຆເຠທສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາເຄ ປວຕ຺ຕາ. ປມາຓນ຺ຕິ ສງ຺ຆເຠທສ຺ສ ກາຣຓໍ.

ອທ຺ຘານຫີໂນ ນາມາຕິ ເອຕ຺ຖ ອທ຺ຘານສທ຺ໂທ ກາລປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ອູນວີສຕິວສ຺ໂສ’’ຕິ. ເຖຍ຺ຍສໍວາສກາທໂຍຕິອາທິສທ຺ເທນ ຕິຕ຺ຖິຍປກ຺ກນ຺ຕກຠິກ຺ຂຸນີທູສກປຎ຺ຈານນ຺ຕຣິຍາ ສງ຺ຄເຫຕພ຺ພາ. ອຏ຺ຐ ອຠພ຺ພປຸຄ຺ຄລາ ກຣຓທຸກ຺ກຏກາ ນາມ ໂຫນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເອຕ຺ຖ ກຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ກຣຓໍ, ກມ຺ມໍ, ທຸຏ຺ຐຸ ກຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏໍ, ກມ຺ມເມວ. ກຣຓໍ ທຸກ຺ກຏເມຕສ຺ສາຕິ ກຣຓທຸກ຺ກຏໂກ. ວິເສສນປຣນິປາໂຕ ‘‘ອຄ຺ຍາຫິໂຕ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ. ຕເທວຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ທຸກ຺ກຏກິຣິຍາ’’ຕິອາທິ. ໂນ ຈ ຍາຈຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຍາຈຘາຕຸຍາ ປຘານກມ຺ມໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຸປສມ຺ປທ’’ນ຺ຕິ, ‘‘ສງ຺ຆ’’ນ຺ຕິ ອປຘານກມ຺ມມາເນຕພ຺ພໍ. ເຕປິຏໂກຕິ ຕິປິຏກໍ ວາຈຸຄ຺ຄຕວເສນ ຘາຣໂກ. ອາຓາຍປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ‘‘ມເຕນປີ’’ຕິ ອຕ຺ຖໍ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ. ຍາຈນ຺ຕສ຺ເສວາຕິ ນິສ຺ສຍໍ ອາຈຣິຍໍ ຍາຈນ຺ຕສ຺ເສວ. ຍໍ ວຕ຺ຖຸໍ ອຊ຺ຌາຈຣນ຺ໂຕ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ວຕ຺ຖຸ ສາຕິສາຣໍ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ.

ອຸປຆາຕິກາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປຫນນ຺ຕີຕິ ອຸປຆາຕາ, ເຕເຍວ ອຸປຆາຕິກາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຸປຆາຕາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ທ຺ວີສຸ ອຸປຆາຕິເກສຸ. ທ຺ເວ ເວນຍິກາຕິ ເອຕ຺ຖ ວິນເຍນ ສິທ຺ຘາ ເວນຍິກາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ວິນຍສິທ຺ຘາ’’ຕິ. ‘‘ທ຺ເວ ອຕ຺ຖາ’’ຕິ ອິມິນາ ຓິກສທ຺ທສ຺ສ ສຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ. ປຎ຺ຎຕ຺ຕານຸໂລມໍ ນາມ ທຏ຺ຐພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຈ຺ຈຍຆາໂຕຕິ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ຆາໂຕ. ອິມິນາ ເສຕຸຆາໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ເສຕຸສທ຺ໂທ ປຈ຺ຈຍວາຈໂກຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຈິຕ຺ຕສ຺ສາປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ປເຄວ ກາຍວາຈານນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອິຕິປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ທຸຕິຍຕ຺ຖສມ຺ປິຓ຺ຑໂນ. ‘‘ປມາເຓນາ’’ຕິ ອິມິນາ ມຕ຺ຕກາຣິຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ມຕ຺ຕສທ຺ໂທ ປມາຓຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ກຣຓ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ກາຣິຕາຕິ ຕທ຺ຘິຕຠາວໍ ກິຕຠາເວນ ທສ຺ເສຕິ ສຠາຄຕ຺ຕາ. ກາຍທ຺ວາຣິກນ຺ຕິ ກາຍທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕໍ ອາປຕ຺ຕິໍ. ອິມິນາ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ປທສ຺ສ ກມ຺ມໍ ທສ຺ເສຕິ. ກາເຍເນວ ວຸຏ຺ຐາຕີຕິ ກາຍສາມຄ຺ຄິຍາ ທານຕ຺ຕາ ກາເຍເນວ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ສີສມກ຺ຂນາທີຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ປາທມກ຺ຂນາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

ຕນ຺ຕິ ຠາຣໍ. ‘‘ນິຕ຺ຖຣິຕຸໍ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ວຫນາກາຣໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຖໂຣ ສມາໂນຕິ ໂຍຊນາ. ນວຫນາກາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອນຸຊານາມີ’’ຕິອາທິ. ‘‘ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍິຕ຺ວາ ກໂຣຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈສທ຺ທສ຺ສ ນາມຘາຕຸໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ທິວາ ຈ ຣຕ຺ໂຕ ຈາ’’ຕິ ອິມິນາ ອຠິຓ຺ຫໍ ອາສວວຑ຺ຒນໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ເຕສຸ ວິຠງ຺ຄກ຺ຂນ຺ຘເກສຸ.

ອິຕິ ທຸກວາຣວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.

ເອກຸຕ຺ຕຣິກນໂຍ ຕິກວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໒໓. ຕິເກສຸ ຠຄວຕິ ຕິຏ຺ຐນ຺ເຕ ຍໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ສາ ອາປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖີຕິ ໂຍຊນາ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ເພສຸ ປເທສຸ. ວິຕ຺ຖາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ຕິເກສຸ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ໂລຫິຕຸປ຺ປາທາປຕ຺ຕີຕິ ອນຸໂລມປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິ. ‘‘ອາວຸໂສວາເທນາ’’ຕິ ‘‘ອາວຸໂສ’’ຕິ ໂວຫາເຣນ. ໂວຕິ ຕຸມ຺ເຫຫິ.

ກາເລຕິ ປຸເຣຠຕ຺ຕກາເລ. ວິກາເລຕິ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕກາເລ. ອວເສສໍ ອາປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ທສວສ຺ໂສມ຺ຫີຕິ ອຫໍ ທສວສ຺ໂສ ອມ຺ຫິ. ນໂວຕິ ປຎ຺ຈວສ຺ສອປຣິປຸຓ຺ໂຓ. ມຊ຺ຌິໂມຕິ ປຎ຺ຈວສ຺ສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ທສວສ຺ສອປຣິປຸຓ຺ໂຓ. ກຸສລຈິຕ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ກຸສລຈິຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອພ຺ຍາກຕຈິຕ຺ໂຕຕິ ສຸປນ຺ຕສ຺ສ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍນ຺ຕິ ອາປຕ຺ຕິໍ. ສພ຺ພນ຺ຕິ ອາປຕ຺ຕິໍ, ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ທຸກ຺ຂເວທນາສມງ຺ຄີ ຫຸຕ຺ວາ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຍນ຺ຕິ ອາປຕ຺ຕິໍ.

ຕໂຍ ປຏິກ຺ເຂປາຕິ ເອຕ຺ຖ ປຏິກ຺ເຂປສ຺ສ ສາມິກໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ’’ຕິ. ກິເລສສລ຺ເລຂນກປຏິປຕ຺ຕິຍາຕິ ກິເລສໍ ສລ຺ລິຂຕິ ຕນຸໍ ກໂຣຕີຕິ ກິເລສສລ຺ເລຂນກາ, ສາເຍວ ປຏິປຕ຺ຕິ ກິເລສສລ຺ເລຂນກປຏິປຕ຺ຕິ, ຕາຍ.

ປຣິສໍ ອຸປຏ຺ຐາເປນ຺ໂຕ ພາໂລຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຣິສໍ ອຸປຏ຺ຐາເປນ຺ໂຕ ປຓ຺ຑິໂຕ ຈາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອວເສສໍ ອາປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ກາເຬຕິ ກາຬປກ຺ເຂ. ຊຸຓ຺ເຫຕິ ຊຸຓ຺ຫປກ຺ເຂ.

ກຕ຺ຕິກປຸຓ຺ຓມາສິຍາຕິ ປຈ຺ຉິມກຕ຺ຕິກປຸຓ຺ຓມາສິຍາ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສຸວຸຕ຺ຕກາຣຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຈາຕຸມາສ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຫີຕິ ຍສ຺ມາ, ປຣິເຍສນ຺ໂຕ ຈ ນິວາເສນ຺ໂຕ ຈ ຠິກ຺ຂູຕິ ໂຍຊນາ.

ວຕ຺ຖຸນ຺ຕິ ເມຖຸນຘມ຺ມາທິວຕ຺ຖຸໍ.

ປຏິຈ຺ຉາເທຕິ ເອຕາຍາຕິ ປຏິຈ຺ຉາທີຕິ ກຣຓຕ຺ໂຖປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ວິຕ຺ຖາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ທ຺ວາຣໍ ປິທຫິຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ. ເອຕເທວາຕິ ປຣິກມ຺ມເມວ. ອຸຠຍຕ຺ຖາຕິ ອຸຠເຍສຸ ຊນ຺ຕາຆຣປຏິຈ຺ຉາທິອຸທກປຏິຈ຺ຉາທີສຸ. ສພ຺ພນ຺ຕິ ອຂິລໍ ປຣິກມ຺ມາທິໍ. ນິຍ຺ຍນ຺ຕີຕິ ນິລີຍິຕ຺ວາ ຍນ຺ຕິ. ອິມິນາ ວຫນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ວຫຘາຕຸ ຄຕ຺ຍຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອພ຺ຠມຫິກາຘູມຣຊຣາຫຸວິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອພ຺ເຠນ ຈ ມຫິກາຍ ຈ ຘູເມນ ຈ ຣເຊນ ຈ ຣາຫຸນາ ຈ ວິມຸຕ຺ຕໍ. ເຕສູຕິ ອພ຺ຠາທີສຸ. ຕຖາຕິ ຍຖາ ຈນ຺ທມຓ຺ຑລໍ ວິໂຣຈຕິ, ຕຖາ ສູຣິຍມຓ຺ຑລໍ.

ກຣຓີເຍນ ຫຸຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ກປ຺ເປນ຺ໂຕຕິ ກໂຣນ຺ໂຕ. ອາຄນ຺ຕຸໂກ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອນຊ຺ຌິຏ຺ໂຐຕິ ອນຊ຺ເຌສິໂຕ ຫຸຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕິຓວຕ຺ຖາຣກສມເຖ ກາເຍນ ວຸຏ຺ຐາຕິ ກາຍສາມຄ຺ຄິຍາ ທານຕ຺ຕາ.

ອາຄາຬ຺ຫາຍ ເຈເຕຍ຺ຍາຕິ ອາຄາຬ຺ຫສທ຺ໂທ ທຬ຺ຫປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ທຬ຺ຫຠາວາຍາ’’ຕິ. ອາ ຠຸໂສ ຄາຫິຍເຕ ອາຄາຬ຺ໂຫ, ຄາຬ຺ໂຫ ພາຬ຺ໂຫ ທຬ຺ໂຫຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກໍ. ເຈເຕຍ຺ຍາຕິ ປກປ຺ເປຍ຺ຍ. ນ ປູຣຍໂຕຕິ ນ ປູຣຍນ຺ຕສ຺ສ. ອລຊ຺ຊີ ຈ ໂຫຕິ ພາໂລ ຈ ອປກຕຕ຺ໂຕ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ພາລມຕ຺ຕອປກຕຕ຺ຕມຕ຺ເຕນ ກມ຺ມໍ ນ ກາຕພ຺ພໍ, ອາປຕ຺ຕິວເສເນວ ປນ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ພາໂລ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ພາໂລ ນ ຊານາຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຍນ຺ຕິ ພາໂລ. ເອຕ຺ຕາວຕາຕິ ເອຕ຺ຕເກນ ອຊານນມຕ຺ເຕນ. ພາລຠາວມູລກໍ ອາປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘຕິ ປາຣາຊິກສງ຺ຆາທິເສສວເສນ ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິຣາສໂຍ. ເຕສນ຺ຕິ ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ, ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ກາຍິໂກ ທໂວ ນາມາຕິ ກາຍິໂກ ປຣິຫາໂສ ນາມ. ມຸຂາລມ຺ພຣກຣຓາທິເຠໂທຕິ ມຸເຂນ ອາລມ຺ພຣນາມກຕູຣິຍກິຈ຺ຈສ຺ສ ກຣຓາທິເຠໂທ. ທ຺ວີຫິປິ ທ຺ວາເຣຫີຕິ ກາຍວຈີວເສນ ທ຺ວີຫິປິ ທ຺ວາເຣຫິ. ກາຍທ຺ວາເຣ ປຎ຺ຎຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທວີຕິກ຺ກໂມຕິ ກາຍທ຺ວາເຣ ປຎ຺ຎຕ຺ຕສ຺ສ ກາຍສໍສຄ຺ຄາທິສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ວີຕິກ຺ກໂມ. ວຈີທ຺ວາເຣ ປຎ຺ຎຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທວີຕິກ຺ກໂມຕິ ວຈີທ຺ວາເຣ ປຎ຺ຎຕ຺ຕສ຺ສ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈາທິສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ວີຕິກ຺ກໂມ. ກາຍິເກນ ອຸປຆາຕິເກນາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປຆາຕິກໍ ນາມ ອສິກ຺ຂນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອສິກ຺ຂເນນາ’’ຕິ. ກສ຺ມາ ອສິກ຺ຂນໍ ອຸປຆາຕໍ ນາມາຕິ ອາຫ ‘‘ໂຍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ໂຍຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ. ຕນ຺ຕິ ກາຍທ຺ວາເຣ ປຎ຺ຎຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທໍ. ນນ຺ຕິ ເອວເມວ. ຫິ ຍສ຺ມາ ອຸປຆາເຕຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເວຊ຺ຊກມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສາສນອຸຄ຺ຄຫຓອາໂຣຈນາທິນາ ວາຈສິເກນ ມິຈ຺ຉາຊີເວນາຕິ ໂຍຊນາ.

‘‘ມາ ຠຓ຺ຑນໍ ກຣີ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ມາ’’ຕິ ປຏິເສຘສ຺ສ ‘‘ກຣີ’’ຕິ ປາຐເສເສນ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ນ ໂວຫຣິຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວິປຸພ຺ພອວປຸພ຺ພ-ຫຣຘາຕຸ ກຖນຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ນ ກິຎ຺ຈິ ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ພີຊນຄ຺ຄາຫາທິເກຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ຘມ຺ມຊ຺ເຌສນາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ໂອກາສກມ຺ມໍ ກາເຣນ຺ຕສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ໂອກາສ’’ນ຺ຕິ ຈ ‘‘ໂອກາສກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ຈ ສທິສນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ໂອກາສໍ ກາເຣນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ. ນ ອາທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ນ ຄຓ຺ຫິຕພ຺ພໍ. ຕເມວຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍຕ຺ຖ ຄເຫຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ.

ຍນ຺ຕິ ວິນຍໍ. ໂສຕິ ຠິກ຺ຂຸ. ໂສຕິ ວິນໂຍ. ຕສ຺ສາຕິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ. ອິທນ຺ຕິ ກມ຺ມໍ. ອຎ຺ຎໍ ປຸຈ຺ຉາຕິ ມຍາ ອຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປຸຈ຺ຉາຫີຕິ ໂຍຊນາ. ອິຕີຕິ ເອວໍ. ໂສຕິ ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ. ອສ຺ສາຕິ ຕີຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ. ນ ສາກຈ຺ຉິຕພ຺ໂພຕິ ນ ສຫ ກເຖຕພ຺ໂພ.

‘‘ລທ຺ຘິ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອິທມປ຺ປຫາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອິທໍສທ຺ທສ຺ສ ວິສຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ອວິຊຫິຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ຫາຘາຕຸ ຕ຺ວາປຈ຺ຈໂຍຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສພ຺ພຖາ ກິເລສສຸທ຺ໂຘ ຂີຓາສໂວວ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ຂີຓາສວໍ ຠິກ຺ຂຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ປາຕພ຺ຍຠາວ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປາຕພ຺ຍຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຕາປຈ຺ຈໂຍ ຠາວຕ຺ເຖ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ປຏິເສວນ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປາຕພ຺ຍສທ຺ໂທ ຍຖາກາມປຣິຠຸຎ຺ຊນຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຄຕິວິໂສຘນນ຺ຕິ ທຸຄ຺ຄຕິໂຕ ສຸຄຕິຍາ ວິສຸຊ຺ຌນໍ. ‘‘ອກຸສລານິ ເຈວ ມູລານິ ຈາ’’ຕິ ອິມິນາ ອກຸສລສທ຺ທສ຺ສ ຈ ມູລສທ຺ທສ຺ສ ຈ ຕຸລ຺ຍາຘິກຣຓຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕສ຺ມາ ອກຸສລສງ຺ຂາຕານິ ມູລານິ ອກຸສລມູລານີຕິ ຕຸລ຺ຍາຘິກຣຓສມາໂສ ກາຕພ຺ໂພ. ທຸຈ຺ຈຣິຕານີຕິ ເອຕ຺ຖ ທຸສທ຺ທສ຺ສ ທຸຏ຺ຐຸວິຣູປຕ຺ຖຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ທຸຏ຺ຐຸ ຈຣິຕານິ, ວິຣູປານິ ວາ ຈຣິຕານີ’’ຕິ. ວິຣູປານີຕິ ວິກາຣສຠາວານິ. ‘‘ກຣຓຠູເຕນາ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ກຕ຺ຕຸຠູເຕນາ’’ຕິ ອຕ຺ຖໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຂນ຺ຘເກ.

ອິຕິ ຕິກວາຣວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.

ເອກຸຕ຺ຕຣິກນໂຍ ຈຕຸກ຺ກວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໒໔. ຈຕຸກ຺ເກສຸ ເອວໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ຕິຓວຕ຺ຖາຣກສມຖຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຕິຓວຕ຺ຖາຣກສມເຖນ ອຘິກຣຓວູປສມິຕຏ຺ຐານໍ. ປຣສ຺ສ ກມ຺ມວາຈາຍາຕິ ປຣສ຺ສ ກຣຓຠູຕາຍ ກມ຺ມວາຈາຍ. ຕໂຕຕິ ຈຕຸກ຺ກໂຕ. ປເຣສູຕິ ອຎ຺ເຎສຸ ຈຕຸກ຺ເກສຸ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ຕເມວາຕິ ກາຍທ຺ວາຣິກເມວ. ປຸນ ຕເມວາຕິ ວຈີທ຺ວາຣິກເມວ. ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພາປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ສຫາຄາຣເສຍ຺ຍາປຕ຺ຕິຎ຺ຈາຕິ ໂຍຊນາ. ຊຄ຺ຄນ຺ໂຕຕິ ຊາຄຣນ຺ໂຕ.

ອຈິຕ຺ຕໂກ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມາຕິ ‘‘ອຈິຕ຺ຕໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມາ’’ຕິ ວາ ‘‘ອຈິຕ຺ຕໂກ ຫຸຕ຺ວາ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາມາ’’ຕິ ວາ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ສຠາຄນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸສຠາຄໍ. ຕຎ຺ຈາຕິ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຕຎ຺ຈ ອາປຕ຺ຕິໍ. ອິຕີຕິ ເອວໍ.

ກມ຺ເມນາຕິ ສມນຸຠາສນກມ຺ເມນ. ກມ຺ເມນ ວຸຏ຺ຐາຕີຕິ ກມ຺ເມນ ເອວ ວຸຏ຺ຐາຕິ.

ໂສຕິ ຄິຫິປຣິກ຺ຂາໂຣ, ອາຫໂຏ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອວາປຸຣຓນ຺ຕິ ກຸຎ຺ຈິກໍ. ອນ຺ໂຕຕິ ຠຓ຺ຑາຄາຣສ຺ສ ອນ຺ໂຕ.

ສມ຺ມຸຂາ ວຸຏ຺ຐາຕີຕິ ສມ຺ມຸຂາ ເອວ ວຸຏ຺ຐາຕິ.

ສຍິຕາຍ ເອວ ຠິກ຺ຂຸນິຍາຕິ ໂຍຊນາ. ອິທນ຺ຕິ ສຫາຄາຣເສຍ຺ຍາປຕ຺ຕິໍ, ປຏິຈ຺ຈາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕນ຺ຕິ ‘‘ລິງ຺ຄປາຕຸຠາເວນາ’’ຕິ ວຈນໍ, ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຸຠິນ຺ນມ຺ປີຕິ ຠິກ຺ຂຸຠິກ຺ຂຸນີນມ຺ປິ. ລິງ຺ຄປຏິລາເຠນາຕິ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄປຏິລາເຠນ. ປຐມນ຺ຕິ ອາທິກປ຺ປກາເລ. ‘‘ປຐມໍ ອຸປ຺ປນ຺ນວເສນາ’’ຕິ ອິມິນາ ປຸເຣ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປຸຣິມນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ເສຏ຺ຐຠາເວນາ’’ຕິ ອິມິນາ ປຸຣຠາເວນ ເສຏ຺ຐຠາເວນ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ປຸຣິມນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ປຸຣິສລິງ຺ຄ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອິມປຈ຺ຈຍສ຺ສ ສຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ. ປຸຣິສກຸຕ຺ຕປຸຣິສາກາຣາທີຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ປຸຣິສນິມິຕ຺ຕາທໂຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຍານິ ຉຈຕ຺ຕາລີສ ສິກ຺ຂາປທານີຕິ ໂຍຊນາ. ອິມິນາ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ ທຸຕິຍຈຕຸກ຺ເກປິ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເຕຫີຕິ ຕິໍສາຘິເກຫິ ສຕສິກ຺ຂາປເທຫິ.

ມຫາປເທສາຕິ ວິນເຍ (ມຫາວ. ໓໐໕) ອາຄຕາ ມຫາປເທສາ. ກສ຺ມາ ມຫາປເທສາ ‘‘ສາມຸກ຺ກໍສາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ເຕ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ເຕຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາປເທສາ, ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ສຍ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ສາມຸກ຺ກໍສາຕິ ເອຕ຺ຖ ສໍສທ຺ທສ຺ສ ສຍມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ອຸກ຺ກໍສສທ຺ໂທ ອຸກ຺ຂິປນຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ຐປິຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ອິມິນາ ສຍໍ ອຸກ຺ກໍສິຕ຺ວາ ຐປິຕາ ສາມຸກ຺ກໍສາຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ອຊ຺ໂຌຫຣຓີຍປຣິໂຠຄາ’’ຕິ ອິມິນາ ພາຫິຣປຣິໂຠຄໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ອຸທກໍ ປນາຕິ ເກນຈິ ອສໍສຄ຺ຄໍ ປສນ຺ໂນທກໍ ປນ. ກາເລຕິ ສປ຺ປທຏ຺ຐກາເລ. ‘‘ປຎ຺ຈ ວາ ທສ ວາ ສີລານີ’’ຕິ ອິມິນາ ປຎ຺ຈ ວາ ທສ ວາ ສີລານິ ອຸປາສກສີລນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຈາຕິ ວິຫາເຣ ຈ. ອຸໂຠປີຕິ ອາຄນ຺ຕຸກາວາສິກວເສນ ອຸໂຠປິ. ອສາຘາຣຓນ຺ຕິ ທ຺ວີຫິ ອສາຘາຣຓໍ. ອາປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸນີຫິເຍວ ສາຘາຣຓໍ ອາປຕ຺ຕິໍ. ຄມິຍຈຕຸກ຺ເກປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ອາຄນ຺ຕຸກຈຕຸກ຺ກໍ ອເປກ຺ຂຕິ. ວຕ຺ຖຸນານຕ຺ຕຕາວາຕິ ເມຖຸນາທິວຕ຺ຖຸນານຕ຺ຕຕາ ເອວ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ. ສາຕິ ອາປຕ຺ຕິ. ຕຖາຕິ ຍຖາ ກາຍສໍສຄ຺ເຄ, ຕຖາ ລສຸຓຂາທເນຕິ ໂຍຊນາ. ເອຕ຺ຖາຕິ ວຕ຺ຖຸນານຕ຺ຕຕາທິຈຕຸກ຺ເກ. ຈຕ຺ຕາຣິ ປາຣາຊິການີຕິ ຠິກ຺ຂຸປາຕິໂມກ຺ເຂ ອາຄຕານິ. ວິສຸໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ເຕສຸປິ ເອເສວ ນໂຍຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ປຸຣິມຈຕຸກ຺ເກຕິ ວຕ຺ຖຸນານຕ຺ຕຕາທິຈຕຸກ຺ເກ. ໂຍ ປຐໂມ ປຎ຺ໂຫຕິ ໂຍຊນາ. ອິຘາຕິ ວຕ຺ຖຸສຠາຄຕາທິຈຕຸກ຺ເກ. ໂຍ ຈາຕິ ໂຍ ຈ ປຎ຺ໂຫ. ຕຕ຺ຖາຕິ ວຕ຺ຖຸນານຕ຺ຕຕາທິຈຕຸກ຺ເກ. ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ເຖສຸ ປຎ຺ເຫສູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

‘‘ສທ຺ຘິວິຫາຣິກສ຺ສາ’’ຕິ ປທໍ ‘‘ກຕ຺ຕພ຺ພ’’ອິຕິ ປເທ ສມ຺ປທານໍ.

ຄຣຸກນ຺ຕິ ປາຣາຊິກໍ. ລຫຸກນ຺ຕິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ ວາ ທຸກ຺ກຏໍ ວາ.

ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ປຏິປາຏິຍາ ນິສີທິຕພ຺ພໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນວມຠິກ຺ຂຸນິໂຕ’’ຕິ. ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານາຣຫາຕິ ປຏິມຸຂໍ ອຸປຏ຺ຐາຕຸໍ ອຣຫາ. ອວິເສເສນ ຈາຕິ ‘‘ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ ວາ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນີ’’ຕິ ວາ ວິເສສ, ມກຕ຺ວາ ສາມຎ຺ເຎນ ຈ. ‘‘ອາສນາຣຫຈຕຸກ຺ກສ຺ສາ’’ຕິ ປທໍ ‘‘ປຐມປທ’’ນ຺ຕິ ປເທ ອວຍວິສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ອສາຘາຣຓນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູຫິ ອສາຘາຣຓໍ. ວິກາເລ ກປ຺ປຕີຕິ ຕທຫຸວິກາເລ ກປ຺ປຕິ. ກາລາຕີຕນ຺ຕິ ກາລຍາມສຕ຺ຕຫາຕີຕໍ. ຍາວກາລິກາທິຕ຺ຕຍຎ຺ຈ ອກປ຺ປິຍມໍສຎ຺ຈ ອຸຄ຺ຄຫິຕກຎ຺ຈ ອປຏິຄ຺ຄຫິຕກຎ຺ຈາຕິ ໂຍຊນາ.

ຄຸຓງ຺ຄຸຓູປາຫນຎ຺ຈ ຘຸວນ຺ຫານຎ຺ຈ ຈມ຺ມຕ຺ຖຣຓຎ຺ຈ ຄຸຓງ຺ຄຸຓູປາຫນຘຸວນ຺ຫານຈມ຺ມຕ຺ຖຣຓານິ. ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ປຎ຺ຈວຄ຺ເຄນ ຄເຓນ ອຸປສມ຺ປທທານາທີນິ. ອິຘາຕິ ປຈ຺ຈນ຺ຕິເມສຸ ຊນປເທສຸ. ອິຘາຕິ ມຊ຺ຌິເມສຸ. ອິທນ຺ຕິ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວຕ຺ຖຸ. ທີເປຕຸມ຺ປີຕິ ທີປນມ຺ປິ. ຕຸໍປຈ຺ຈໂຍ ຫິ ກຕ຺ວຕ຺ຖໂຊຕໂກ. ເອເສວ ນໂຍ ທີເປຕຸໍ ປນາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ. ເສສໍ ອນຸຎ຺ຎາຕກນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຸຠຍຕ຺ຖປີຕິ ປຈ຺ຈນ຺ຕິມມຊ຺ຌິມວເສນ ອຸຠຍຕ຺ຖາປິ.

ຉນ຺ທປາຣິສຸທ຺ຘິອກ຺ຂານໍ ເອກໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈາຕິ ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາໂສ, ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈານີ’’ຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ວຸຕ຺ຕານິ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອວໍ ອາຄຕາ ສມ຺ມຸຕິໂຍຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ເພສຸ ຈຕຸກ຺ເກສຸ.

ອິຕິ ຈຕຸກ຺ກວາຣວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.

ເອກຸຕ຺ຕຣິກນໂຍ ປຎ຺ຈກວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໒໕. ປຎ຺ຈເກສຸ ‘‘ປຎ຺ຈ ປຸຄ຺ຄລາ ນິຍຕາ’’ຕິ ເອຕໍ ອານນ຺ຕຣິຍານເມວ ຄຫຓນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ປຎ຺ຈ ເຉທນ ກາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ນາມ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍາ ວິກປ຺ປນາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ໂຍຊນາ. ອຸສ຺ສງ຺ກິໂຕຕິ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ສງ຺ກິໂຕ. ປຣິສງ຺ກິໂຕຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ສງ຺ກິໂຕ. ອກຸປ຺ໂປ ອຣຫຕ຺ຕຜລສງ຺ຂາໂຕ ຘມ຺ໂມ ອິມສ຺ສາຕິ ອກຸປ຺ປຘມ຺ໂມ, ຂີຓາສໂວ. ຂີຓາສໂວ ສມາໂນປິ ອຸສ຺ສງ຺ກິໂຕ ເຈວ ປຣິສງ຺ກິໂຕ ຈາຕິ ໂຍຊນາ. ປຣິຫຣິຕພ຺ພາຕິ ອປເນຕພ຺ພາ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ. ເອເຕສູຕິ ອໂຄຈເຣສຸ. ຖູປຈີວຣນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຖູປໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກຕໍ ຈີວຣໍ ຖູປຈີວຣນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ວມ຺ມິກ’’ນ຺ຕິອາທິ. ວມ຺ມິໂກ ຫິ ຖູປຍຕິ ອຸທ຺ຘໍ ອາໂຣຫຕີຕິ ຖູໂປຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ນ຺ຫານຏ຺ຐາເນຕິ ສພ຺ເພສໍ ນ຺ຫານຏ຺ຐາເນ. ຕຎ຺ຫິ ອຸທເກນ ກາຍໍ ອຠິສິຎ຺ຈຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ອຠິເສກນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຠິເສເກ ຉຑ຺ຑິຕໍ ອາຠິເສກິກໍ, ຈີວຣໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຉຑ຺ຑິຕຈີວຣ’’ນ຺ຕິ. ຠຕປຏິຍາຠຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຠຣຘາຕຸຍາ ໂປສນຕ຺ຖໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຘາຣຓຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສຸສານໍ ເນຕ຺ວາ ປຸນ ອານີຕກ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ສຸສານ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ກມ຺ມໍ ທສ຺ເສຕິ, ‘‘ປຸນາ’’ຕິ ອິມິນາ ປຏິສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອິເມຫິ ປເທຫິ ສຸສານໍ ຠຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ເຄຫໍ ປຏິອາຠຣິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຠຕປຏິຍາຠຕນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ, ຍກາໂຣ ປທສນ຺ຘິກໂຣ. ປາຬິຍໍ, ອຏ຺ຐກຖາຍຎ຺ຈ ໂປຕ຺ຖເກສຸ ‘‘ຄຕປຏິຍາຄຕ’’ນ຺ຕິ ກຓ຺ຐຊຕຕິຍກ຺ຂເຣນ ປາໂຐ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ອສຸນ຺ທໂຣ.

ກາໂຍ ປຐມໍ, ວາຈາ ທຸຕິຍໍ, ກາຍວາຈາ ຕຕິຍໍ, ອິທໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຕຕິເຍນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ອນ຺ຕຣເປຍ຺ຍາເລ ເອວ.

ອທິນ຺ນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອກາຣສ຺ສ ນກາຣິຍຠາວຎ຺ຈ ຕປຈ຺ຈຍສ຺ສ ກມ຺ມວາຈກຠາວຎ຺ຈ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຎ຺ເຎນ ນ ທິນ຺ນ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຎ຺ເຎນາ’’ຕິ ອິມິນາ ຕປຈ຺ຈຍສ຺ສ ກມ຺ມວາຈກຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ, ນກາເຣນ ອກາຣສ຺ສ ກາຣິຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ເກນ ກາຣເຓນ ອວິທິຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມີຕິ ເຈຕນາຍ ອຠາເວນາ’’ຕິ. ອວິທິຕນ຺ຕິ ອປາກຏໍ. ນຏສມຊ຺ຊາທິທານນ຺ຕິ ນຏສມຊ຺ຊາທີນໍ ສພ຺ເພສໍ ທານໍ. ອຸສຠວິສ຺ສຊ຺ຊນນ຺ຕິ ອຸສຠສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ. ອິທໍ ອຸປລກ຺ຂຓວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ສພ຺ພາສມ຺ປິ ປນ ມນຸສ຺ສາມນຸສ຺ສານໍ ອິຕ຺ຖີນໍ ເມຖຸນຣຕິວເສນ ປຸຣິສານໍ ທານມ຺ປິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອິຕ຺ຖິທານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ຍາສໍ ກາສຎ຺ຈິ ອິຕ຺ຖີນໍ ເຍສໍ ເກສຎ຺ຈິ ປຸຣິສານໍ ທານໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ປຏິຠານຈິຕ຺ຕກມ຺ມທານນ຺ຕິ ເມຖຸນເສວນປຏິຠານຈິຕ຺ຕກມ຺ມທານໍ. ໂລກສ຺ສາຕິ ໂລເກນ. ກເຖຕຸກມ຺ຍຕາຕິ ກເຖຕຸກາມຕາ. ‘‘ນ ສຸປ຺ປຏິວິໂນທຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ທຸກ຺ເຂນ ປຏິວິໂນເທຕພ຺ພາຕິ ທຸປ຺ປຏິວິໂນທຍາ, ປຏິວິໂນເທຕຸໍ ນ ສຸກຣາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອຸປາເຍນາຕິ ຍຸຕ຺ຕິຍາ.

ຜຸສ຺ສເທວຕ຺ເຖໂຣ ອຏ຺ຐາສິ ກິຣາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອກໍສນ຺ຕິ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ເຈຕໍ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ເອກສ຺ມິໍ ອໍເສຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ພຸທ຺ຘາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘຄຸຓາຣມ຺ມຓໍ. ມາໂຣຕິ ເທວປຸຕ຺ຕມາໂຣ, ຄໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂຄມຍນ຺ຕິ ໂຄມີຬ຺ຫໍ. ຊຣຄ຺ຄໂວຕິ ຊຣໂຄໂຓ. ຕາທິສເມວາຕິ ໂຄມຍວິປ຺ປກິຣຓສຠາວເມວ. ວິປ຺ປກາຣນ຺ຕິ ວິເສສປກາເຣນ ກຣຓໍ. ວງ຺ກປາທນ຺ຕິ ກຸຏິລປາທໍ. ປຣິກສນ຺ໂຕຕິ ປຣິຈ຺ເຉທໍ ກຕ຺ວາ ວິເລຂນ຺ໂຕ. ວິຄຈ຺ຉປຸຣິໂສຕິ ວິກາຣໍ, ວິຣູປໍ ວາ ຄຕປຸຣິໂສ. ‘‘ວິຠຈ຺ຉປຸຣິໂສ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ວິເສເສນ ໂສຠຓໍ ຠກ຺ຂປຸຣິໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍເມວ ປາໂຐ ອຠິຘານາທີສຸ (ອຠິຘານປ຺ປທີປິກາຍໍ ໑໐໒ ຄາຖາຍໍ) ທິສ຺ສຕິ. ສມນ຺ຕາຕິ ກຏອນ຺ຘກາຣວິຫາຣສ຺ສ ສມນ຺ຕໂຕ. ມາໂຣ ສິຍາ ນຸ ໂຂຕິ ໂຍຊນາ. ນ ອສກ຺ຂິໍ ອິຕິ ອາຫາຕິ ໂຍຊນາ. ທິຏ຺ຐປຸພ຺ໂພຕິ ປຸພ຺ເພ ທິຏ຺ໂຐ. ມຫານຸຠາໂວຕິ ເທວິທ຺ຘິຍາ ມຫານຸຠາໂວ. ອິງ຺ຆາຕິ ອຸຍ຺ໂຍຊນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ, ອຸຍ຺ໂຍເຊມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຕຠາວນ຺ຕິ ຕວ ອຕ຺ຕຠາວໍ. ຕາທິສໍ ຣູປນ຺ຕິ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຕ຺ຕຠາວສທິສໍ ຣູປໍ. ຕໍສຣິກ຺ຂກນ຺ຕິ ເຕນ ຣູເປນ ສທິສໍ. ປຕິຣູປເມວ ສທິສຏ຺ເຐນ ປຕິຣູປກໍ, ນ ເອກໍສສທິສໍ ຣູປໍ ກິຎ຺ຈິ ສທິສຣູປນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສກຕ຺ຕຠາວນ຺ຕິ ສສ຺ສ ເອໂສ ສໂກ, ໂສເຍວ ອຕ຺ຕຠາໂວ ສກຕ຺ຕຠາໂວ, ຕໍ. ອຍນ຺ຕິ ມາໂຣ. ກຖນ຺ຕິ ເກນ ກາຣເຓນ ຠຄວາ ນ ໂສຠຕິ ນຸ ໂຂ, ໂສຠຕິເຍວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕເທວ ສມຕ຺ເຖຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສພ຺ພໂສ ວີຕຣາຄໂທສໂມໂຫ’’ຕິ. ວຎ຺ຈິໂຕມ຺ຫີຕິ ອຫໍ ວຎ຺ຈິໂຕ ອມ຺ຫິ. ກິໍ ອຕ຺ຖີຕິ ກິໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ມມ ວຎ຺ຈນຈິຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ທຫຣຠິກ຺ຂຸ ປຏິລຠຕີຕິອາທິນາ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ.

ທຫຣຠິກ຺ຂຸ ອຏ຺ຐາສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສງ຺ກາຣຉຑ຺ຑນິໍ ປຈ຺ຉິນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສງ຺ກາຣໍ ຉຑ຺ເຑຕິ ອິມາຍາຕິ ສງ຺ກາຣຉຑ຺ຑນີ. ຕິສ຺ສທຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ ນາມ ປຸຈ຺ຉີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນາວາໂຕຕິ ໂປຕໂຕ. ປຎ຺ຫາສຫສ຺ສນ຺ຕິ ສມຖວິປສ຺ສນາກມ຺ມຏ຺ຐາເນສຸ ປຸຈ຺ຉາສຫສ຺ສໍ. ປຸຈ຺ຉີຕິ ທຫຣໍ ປຸຈ຺ຉິ. ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທີຕິ ຕສ຺ມິໍ ທິວເສ ກາຕພ຺ພວຕ຺ຕໍ ນິຏ຺ຐເປສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂຍນກວິສຍໂຕຕິ ໂຍນກໂລກໂຕ. ອຏ຺ຐ ກປ຺ເປ ອນຸສ຺ສຣີຕິ ເຈຕິຍງ຺ຄຓໍ ທິສ຺ວາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປສີທນໂຕ ປຸພ຺ເພນິວາສຎາເຓນ ອຏ຺ຐ ກປ຺ເປ ອນຸສ຺ສຣິ.

ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຄໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເທວຕາ ປຸປ຺ຜຫຕ຺ຖາ ອຏ຺ຐໍສູຕິ ມນຸສ຺ສເວສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຏ຺ຐໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກຕຣຄາມວາສິກາຕ຺ຖາ’’ຕິ. ຕຸມ຺ເຫ ກຕຣສ຺ມິໍ ຄາເມ ວສນສີລາ ອຕ຺ຖ ຠວຖາຕິ ໂຍຊນາ. ອິເຘວາຕິ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ຐາເນ. ຐິຕາມ຺ຫາຕິ ມຍໍ ຐິຕາ ອມ຺ຫາຕິ ໂຍຊນາ.

ອຍໍ ກຖາຕິ ອຍໍ ວກ຺ຂມານກຖາ. ກິໍ ອມຈ຺ຈປຸຕ຺ໂຕ ປາສາທິໂກ ນຸ ໂຂຕິ ໂຍຊນາ. ເນຕິ ອມຈ຺ຈປຸຕ຺ຕອຠຍຕ຺ເຖເຣ. ຎາຕກາ ອຄມໍສູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຖຣມາຕາປິ ປຫິຓີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປິສທ຺ເທນ ຎາຕເກ ອເປກ຺ຂຕິ. ປຫິຓາກາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຸຕ຺ໂຕ ເມ’’ຕິອາທິ. ອມຈ຺ຈປຸຕ຺ໂຕ ອາຣູຬ຺ໂຫຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຠຍຕ຺ເຖໂຣ ອາຫາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕນາຕິ ອມຈ຺ຈປຸຕ຺ເຕນ. ຍຸຄຄ຺ຄາຫນ຺ຕິ ຍຸຄສ຺ສ ຄາຫໍ. ‘‘ມຫລ຺ລກຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສມ຺ມຏ຺ຐຏ຺ຐາເນ ກຈວຣໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ’’ຕິ ວຈນໍ ອາວິ ກໂຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຕີຕຕ຺ຕຠາເວ ກິຣາ’’ຕິອາທິ. ອມຈ຺ຈປຸຕ຺ໂຕ ຉຑ຺ເຑສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ຕນ຺ຕິ ສມ຺ມຊ຺ຊນວຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຕິ ‘‘ສຕ຺ຖຸສາສນໍ ກຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິວຈເນ. ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ນິສີທິ ກິຣາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຠຄວາ ປຈ຺ຈາຄຎ຺ຉີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປາທານີຕິ ປາທສ຺ສ ອກ຺ກມນຏ຺ຐານານິ, ປາທເຈຕິຍານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຖໂຣ ນິສີທີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຊຓ຺ຓຸເກຫິ ປຕິຏ຺ຐາຍ ‘‘ປາທເຈຕິຍໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ’’ຕິ ປາຐເສໂສ ອຊ຺ຌາຫຣິຕພ຺ໂພ. ເມ ນິສິນ຺ນຠາວໍ ເມ ສຕ຺ຖາ ອຎ຺ຎາສິ ວຕາຕິ ໂຍຊນາ. ເມສທ຺ໂທ ຫິ ປຸພ຺ພປຣາເປກ຺ໂຂ. ໂຈທນນ຺ຕິ ໂທສາໂຣປນໍ. ກາເຣສ຺ສາມີຕິ ທສພລໍ ກາເຣສ຺ສາມິ. ຠຄວາ ອາຫາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຄໂຕສີຕິ ຕ຺ວໍ ຄໂຕ ອສິ, ວິຈຣນ຺ຕສ຺ສ ຕຸຍ຺ຫໍ ນ ປຕິຣູປນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຕໂຕຕິ ໂຈທນກາລໂຕ.

ເອຕ຺ຕໂກ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຠາສປຣິຍນ຺ຕນ຺ຕິ ວຈນປຣິຈ຺ເຉທໍ. ອຍນ຺ຕິ ກຖາ. ເອຕ຺ຕກໍ ວຈນນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຄຍ຺ຫູປຄນ຺ຕິ ຄເຫຕພ຺ພຠາວໍ ອຸປຄມນໍ, ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ຂມນີຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕານີຕິ ທ຺ເວ ມູລານິ. ປຸນ ຕານີຕິ ສມຸທຍຠູຕານິ ຉ ອາປຕ຺ຕິສມຸຏ຺ຐານານິ. ວຕ຺ຖຸນ຺ຕິ ເມຖຸນາທິວຕ຺ຖຸໍ. ອິຕິປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ປຐມນຍໍ ອເປກ຺ຂຕິ. ເອຕ຺ຖ ປຐມນເຍ ມູເລນ ສມຸທຍສ຺ສ ປາຍໂຕ ອເຠໂທ ໂຫຕິ, ປຈ຺ຉິມນເຍ ປນ ສພ຺ພຖາ ເຠໂທ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ປຈ຺ຉິມນໂຍເຍວ ຍຸຕ຺ຕຕໂຣຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ‘‘ວູປສມ຺ມຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ປທສ຺ສ ສມຸຈ຺ເຉທນິໂຣຘໍ ທສ຺ເສຕິ. ວຸຏ຺ຐາເນນາຕິ ປຣິວາສາທິວິນຍກມ຺ເມນ.

ເຕຕ຺ຕິໍສມູລານໍ ສຣູປໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ວິວາທາຘິກຣຓສ຺ສ ທ຺ວາທສ ມູລານີ’’ຕິອາທິ. ເອກໍ ມູລນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕານີຕິ ເຕຕ຺ຕິໍສ ມູລານິ. ປຣໂຕຕິ ປຣສ຺ມິໍ. ‘‘ອຏ຺ຐາຣສ ເຠທກຣວຕ຺ຖູນີ’’ຕິອາທິນາ ອຘິກຣຓານໍ ສມຸຏ຺ຐານໍ ທສ຺ເສຕິ. ຈຕ຺ຕາຣິ ສງ຺ຆກິຈ຺ຈານິ ນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອິທນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸ. ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ນິທານນ຺ຕິ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘານໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຏ຺ຐານສງ຺ຂາຕໍ ນິທານໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ຐາເນ. ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ນ ຊານາຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ນ ຊານາຕີ’’ຕິ ວກ຺ຂມານຕ຺ຕາ ປຐມປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຄເຫຕພ຺ພາຕິ ອາຫ ‘‘ປຐມປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ນ ຊານາຕີ’’ຕິ. ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຸສທ຺ໂທ ນອຸປຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ປຸນປ຺ປຸນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ນ ຊານາຕີ’’ຕິ. ປຈ຺ຉາຕ຺ໂຖປິ ຍຸຊ຺ຊເຕວ ປຐມປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຕ ປຈ຺ຉາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ອນຸສນ຺ຘິວຈນປຖນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຸສນ຺ຘີນໍ ວເສນ ວຈນປຖນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກຖານຸສນ຺ຘິວິນິຈ຺ຉຍານຸສນ຺ຘິວເສນ ວຕ຺ຖຸ’’ນ຺ຕິ. ຎຕ຺ຕິກິຈ຺ຈນ຺ຕິ ຎຕ຺ຕິຍາ ກິຈ຺ຈໍ. ອິມິນາ ຎຕ຺ຕິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ສາມ຺ຍຕ຺ເຖ ສາມິວຈນໍ. ກຣຘາຕຸສມ຺ພນ຺ເຘ ກຣຓວຈນມ຺ປິ ຍຸຊ຺ຊເຕວ. ກຣຓນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ ຍຸປຈ຺ຈຍສ຺ສ ກມ຺ມຕ຺ຖຠາວຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕິ. ນ ເກວລໍ ຎຕ຺ຕິກມ຺ເມ ເອວ ຎຕ຺ຕິກິຈ຺ຈໍ ນ ຊານາຕິ, ອຖ ໂຂ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖກມ຺ເມສຸປິ ນ ຊານາຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖກມ຺ເມສູ’’ຕິອາທິ. ປຸພ຺ເພ ຐເປຕພ຺ພາຕິ ຎຕ຺ຕິ ນາມ ກມ຺ມວາຈາຍ ປຸພ຺ເພ ຐເປຕພ຺ພາຕິ ນ ຊານາຕິ. ອິມິນາ ນປຸພ຺ພກຸສລຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ປຈ຺ຉາ’’ຕິ ອິມິນາ ນອປຣກຸສລຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ປິສທ຺ເທນ ປຐມນຍໍ ອເປກ຺ຂຕິ. ‘‘ກາລໍ ນ ຊານາຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ອກາລຎ຺ຎູຕິ ປທສ຺ສ ວິຄ຺ຄຫວາກ຺ຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ກາລໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອນຊ຺ຌິຏ຺ໂຐ’’ຕິອາທິ.

‘‘ຘຸຕງ຺ເຄ ອານິສໍສໍ ອຊານິຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ມນ຺ທໂມມູຫານໍ ຜລໍ ທສ຺ເສຕິ. ປາປິຈ຺ໂຉຕິ ເອຕ຺ຖ ປາປິຈ຺ໂຉ ນາມ ປຈ຺ຈຍລາຠສ຺ສ ປຕ຺ຖນາຕິ ອາຫ ‘‘ປຈ຺ຈຍລາຠໍ ປຕ຺ຖຍມາໂນ’’ຕິ. ກາຍວິເວໂກ ຈ ຈິຕ຺ຕວິເວໂກ ຈ ອຸປຘິວິເວໂກ ຈ ກາຍຈິຕ຺ຕອຸປຘິວິເວກໍ, ສມາຫາຣທ຺ວນ຺ໂທ, ປຸພ຺ພປເທສຸ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລໂປ. ເອຕສ຺ສາຕິ ອາຣຎ຺ຎິກສ຺ສ. ອິມິນາ ອິມາຍ ອຕ຺ໂຖ ອິທມຕ຺ໂຖ, ໂສ ເອຕສ຺ສຕ຺ຖີຕິ ອິທມຕ຺ຖີຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອປ຺ປິຈ຺ຉຎ຺ເຎວາຕິອາທີສຸ ເອວສທ຺ທານໍ ຉຑ຺ເຑຕພ຺ພຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ນ ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິ ໂລກາມິສ’’ນ຺ຕິ.

ນວວິຘນ຺ຕິ ທິວສວເສນ ຕິວິຘໍ, ຕຖາ ກຕ຺ຕພ຺ພາກາຣວເສນ, ຕຖາ ກາຣກວເສນາຕິ ນວວິຘໍ ອຸໂປສຖໍ.

ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທິ ຍສ຺ມາ ນ ປສາທໍ ສໍວຕ຺ເຕຕິ, ນ ປສາທາຍ ວາ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ຕສ຺ມາ ອປາສາທິກນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອປາສາທິກນ຺ຕິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທິ ອກຸສລ’’ນ຺ຕິ. ເວລໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມາຕິ ໂຠຊນາທິກາລໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ. ອິມິນາ ອຕິເວລນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕິສທ຺ທສ຺ສ ອຕິກ຺ກມນຕ຺ຖຎ຺ຈ ‘‘ອຕິເວລ’’ນ຺ຕິ ປທສ຺ສ ‘‘ວິຫຣໂຕ’’ຕິ ປເທ ກິຣິຍວິເສສນຠາວຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕິ. ອປ຺ປໍ ກາລນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອວຕຣຓໍ ໂອຕາໂຣຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ໂອຕຣຓ’’ນ຺ຕິ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ເພສຸ ປຎ຺ຈເກສຸ.