໗. ສງ຺ຆເຠທກກ຺ຂນ຺ຘກໍ

ຉສກ຺ຍປພ຺ພຊ຺ຊາກຖາ

໓໓໐. ສງ຺ຆເຠທກກ຺ຂນ຺ຘເກ ອຠິຎ຺ຎາຕາ ອຠິຎ຺ຎາຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຠິປຸພ຺ໂພ ຎາຕສທ຺ໂທ ປາກຏຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ປາກຏາ ປາກຏາ’’ຕິ. ກາຬຸທາຍິປ຺ປຠູຕໂຍຕິ ກາຬຸທາຍິອາທໂຍ. ປຣິວາເຣຫິ ສທ຺ຘິໍ ທສ ທູຕາ ຈ ອຎ຺ເຎ ຈ ພຫູ ຊນາ ສກ຺ຍກຸມາຣາ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ອມ຺ເຫສູຕິ ສກ຺ຍກຸລສງ຺ຂາເຕສຸ ອມ຺ເຫສຸ, ນິທ຺ຘາຣເຓ ຠຸມ຺ມໍ. ອິມິນາ ປາຐເສສໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ກຸລໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ກຸລາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ນິສ຺ສກ຺ກຕ຺ເຖ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຆຣາວາສຕ຺ຖນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຆເຣ ອາວສນ຺ຕານໍ ມນຸສ຺ສານໍ ກິຈ຺ຈນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຆຣາວາເສ ຍ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຍນ຺ຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ. ອຸທກໍ ນິນ຺ເນຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸທກໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ເນຕພ຺ພໍ ອປເນຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍຖາ ອຸທກໍ ສພ຺ພຏ຺ຐາເນສຸ ສຸສໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ສຸສນ຺ຕິ ສຸກ຺ຂໍ. ຕິຓານີຕິ ສສ຺ສທູສການິ ຕິຓານິ. ‘‘ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພານີ’’ຕິ ອິມິນາ ນິທ຺ຘາເປຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຘຸຘາຕຸຍາ ປປ຺ໂຜຏນຘໍສນຕ຺ເຖ ທສ຺ເສຕິ. ຠຸສາຕິ ສສ຺ສນາຬທຓ຺ຑາ, ເຕຫິ ມິສ຺ສາ ປລາລາ ຠຸສິກາ. ໂອຜຸຓາເປຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຜຸຓຘາຕຸຍາ ອວກິຣຓຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອປເນຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ຕ຺ວຎ຺ເຎວ ຆຣາວາສຕ຺ເຖນ ອຸປຊານາຕິ ເອຕ຺ຖ ຆຣາວາສຕ຺ເຖນາຕິ ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ກຣຓວຈນໍ. ອຸປຊານາຕິ ອຸປຕ຺ຍູປສຄ຺ໂຄ ຘາຕ຺ວຕ຺ຖານຸວຕ຺ຕໂກ, ຫິວິຠຕ຺ຕິ ຈ ໂລໂປ ໂຫຕິ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕ຺ວຎ຺ເຎວ ຆຣາວາສຕ຺ຖໍ ຊານາຫີ’’ຕິ. ອຫນ຺ຕິ ຠທ຺ທິຍກຸມາຣນາມໂກ ອຫໍ. ຕຍາຕິ ອນຸຣຸທ຺ຘກຸມາຣນາມເກນ ຕຍາ. ‘‘ສທ຺ຘິໍ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອິມິນາ ປາຐເສສໍ ທສ຺ເສຕິ. ເສສນ຺ຕິ ‘‘ສທ຺ຘິໍ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວຈນໍ.

໓໓໑. ນິປ຺ປາຕິຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຄມາປິຕາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ນິກ຺ຂາມິຕາ’’ຕິ. ມານສ຺ສິໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ມານໍ ສຍນ຺ຕິ ນິສ຺ສຍນ຺ຕີຕິ ມານສ຺ສິໂນຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ມານສ຺ສຍິໂນ’’ຕິ.

໓໓໒. ຍສ຺ສນ຺ຕຣໂຕ ນ ສນ຺ຕິ ໂກປາຕິ ເອຕ຺ຖ ອນ຺ຕຣສທ຺ໂທ ຈິຕ຺ຕວາຈໂກ, ໂຕປຈ຺ຈໂຍ ຈ ສຕ຺ຕມ຺ຍຕ຺ຖວາຈໂກຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ເຕ’’ຕິ. ກສ຺ມາ ໂກປາ ນ ສນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຕຕິຍມຄ຺ເຄນ ສມູຫຕຕ຺ຕາ’’ຕິ. ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ໂທສສ຺ສ ສມູຫຕຕ຺ຕາ ຍສ຺ສ ຂີຓາສວສ຺ສ ຈິຕ຺ເຕ ໂກປາ ນ ສນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອິຕິ ຠວາຠວຕຎ຺ຈ ວີຕິວຕ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ມາ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ປນ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ເອວມຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ວິຠໂວຕິ ປາປໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນນຸ ປາຬິຍໍ ‘‘ວິຠໂວ’’ຕິ ນຕ຺ຖິ, ‘‘ອຠໂວ’’ຕິ ເອວ ອຕ຺ຖິ, ອຖ ກສ຺ມາ ‘‘ວິຠໂວຕິ ອຠໂວ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ວິຠໂວຕິ ຈ ອຠໂວຕິ ຈ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກເມວາ’’ຕິ. ອິມິນາ ສທ຺ທໂຕເຍວ ນານນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຍາ ເອສາ ຠວາຠວຕາ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ອເນກປ຺ປກາຣາ’’ຕິ ອິມິນາ ອິຕິສທ຺ທສ຺ສ ປກາຣຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ຈຕູຫິປິ ມຄ຺ເຄຫິ ວີຕິວຕ຺ໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕສ຺ສາຕິ ຂີຓາສວສ຺ສ.

໓໓໓. ອຫິເມຂລິກາຕິ ເມຂລາ ວິຍ ເມຂລິກາ, ອຫິເມວ ເມຂລິກາ ອຫິເມຂລິກາ. ຕເມວຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຫິໍ ກຏິຍໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ’’ຕິ.

໓໓໔. ສມ຺ມນ຺ນຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ສມ຺ມາເນຕີ’’ຕິ ຈຸຣາທິຄຓິກຘາຕຸວເສນ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ທິວາທິຄຓິກຘາຕຸວເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສມ຺ມາເນຕີ’’ຕິ. ອຈິນ຺ເຕຍ຺ໂຍ ຫິ ປາຬິນໂຍ. ສມ຺ມາເນຕີຕິ ສມ຺ມານໍ ກໂຣຕິ. ຍນ຺ຕິ ກມ຺ມໍ. ໂສຕິ ສຕ຺ຖາ. ອິມິນາ ຍໍ ຕຸໂມຕິ ເອຕ຺ຖ ຕຸໂມຕິ ຣຸຬ຺ຫີສທ຺ໂທ ອິຘ ‘‘ໂສ’’ຕິ ສພ຺ພນາມສທ຺ເທນ ສທິສຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ປກາສນີຍກມ຺ມາທິກຖາ

໓໓໖. ‘‘ເຂຬສທິສາ’’ຕິ ອິມິນາ ມິຈ຺ຉາຊີເວນ ອຸປ຺ປນ຺ນປຈ຺ຈຍານໍ ສທິສູປຈາເຣນ ເຂຬຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕສ຺ມາ ເຂຬາ ວິຍາຕິ ເຂໂຬ, ມິຈ຺ຉາຊີວປຈ຺ຈຍາ, ເຂເຬ ອສຕິ ຠກ຺ຂຕິ ອຊ຺ໂຌຫຣຕີຕິ ເຂຬາສໂກຕິ ວຈນຕ຺ໂຖ ກາຕພ຺ໂພ. ເອຕຣຫິ ປາຬິຍໍ, ອຏ຺ຐກຖາຍຎ຺ຈ ‘‘ເຂຬາປກສ຺ສາ’’ຕິ ໂອຏ຺ຐເຊນ ປຐມກ຺ຂເຣນ ປາໂຐ ອຕ຺ຖິ.

໓໔໐. ປຕ຺ຖທ຺ເຘນາຕິ ເອຕ຺ຖ ຠູໂສ ຖທ຺ໂຘ ປຕ຺ຖທ຺ໂຘ, ພາຬ຺ຫຖທ຺ໂຘຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນິຈ຺ຈເລນາ’’ຕິ. ໂປຕ຺ຖກຣູປສທິເສນາຕິ ເອຕ຺ຖ ໂປຕ຺ຖກຣູປໍ ນາມ ວຕ຺ຖທນ຺ຕາທິມຍໍ, ເຕນ ສທິໂສ ໂປຕ຺ຖກຣູປສທິໂສ, ເຕນ.

໓໔໒. ຣາຊຎາຕກາ ນາມາຕິ ເອຕ຺ຖ ຣຎ຺ຎາ ຊານິຍນ຺ຕິ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ຄຣູ’’ຕິ ຣາຊຎາຕາ, ເຕເຍວ ຣາຊຎາຕກາຕິ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕທຕ຺ຖໍ ອຘິປ຺ປາເຍນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຣາຊາ ອມ຺ເຫ ຊານາຕີ’’ຕິອາທິ. ປຫຏ຺ຐກຓ຺ຓວາໂລຕິ ປຫຏ຺ໂຐ ກຓ຺ໂຓ ຈ ວາໂລ ຈ ເອຕສ຺ສາຕິ ປຫຏ຺ຐກຓ຺ຓວາໂລ. ພນ຺ຘນິຈ຺ຈເລຕິ ຣຊ຺ຊຸວລ຺ລີຫິ ພນ຺ໂຘ ວິຍ ນິຈ຺ຈເລ, ປຫຏ຺ຐກຓ຺ຓວາເລຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ກຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ອຠິຘາວີ’’ຕິ ປເທ ກິຣິຍາວິເສສນຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ.

ທຸກ຺ຂຎ຺ຫິ ກຸຎ຺ຊຣ ນາຄມາສໂທຕິ ເອຕ຺ຖ ກຸຎ຺ຊຣສທ຺ທສ຺ສ ອາມນ຺ຕນປທຠາວໍ ອາວິກໂຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ໂຠ ກຸຎ຺ຊຣາ’’ຕິ. ນາຄສທ຺ທສ຺ສ ອຫິນາຄຫຕ຺ຖິນາເຄສຸ ປວຕ຺ຕນໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ພຸທ຺ຘນາຄ’’ນ຺ຕິ. ອາສໂທຕິ ປທສ຺ສ ອາໂກເຘນ ສທນໍ ອຸປຄມນໍ ອາສໂທຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ວຘກຈິຕ຺ເຕນ ອຸປຄມນໍ ນາມາ’’ຕິ. ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ເອຕຣຫິ ຈ ອາຍຕິຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂກາຣຓໍ. ທຸກ຺ຂໍ ຫີຕິ ຫິສທ຺ໂທ ປທປູຣຓມຕ຺ຕໍ, ອຖ ວາ ທຸກ຺ຂເມວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ພຸທ຺ຘນາຄໍ ຆາຕກສ຺ສາ’’ຕິ ອິມິນາ ນາຄໍ ຫນຕີຕິ ນາຄຫໂຕຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ.

ປຏິກຸຏິໂຍວ ໂອສກ຺ກີຕິ ເອຕ຺ຖ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຏິມຸຂໍ ກຸເຏນ ຄມນເມຕສ຺ສາຕິ ປຏິກຸຏິໂຍ, ປຏິກຸຏິໂຍ ເອວ ຫຸຕ຺ວາ ໂອສກ຺ກີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕຖາຄຕາຠິມຸໂຂເຍວ ປິຏ຺ຐິເມຫິ ປາເທຫິ ໂອສກ຺ກີ’’ຕິ. ‘‘ນ ຊານາຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ລກ຺ຂ ທສ຺ສນງ຺ເກສູຕິ ຘາຕຸປາເຐສຸ (ປາຓິນີ ໑໕໓໙ ສທ຺ທນີຕິຘາຕຸມາລາຍໍ ໑໘ ທກາຣນ຺ຕຘາຕຸ) ວຸຕ຺ເຕສຸ ອຕ຺ເຖສຸ ອິຘ ທສ຺ສນຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນ ລກ຺ຂິຕພ຺ໂພຕິ ອຎ຺ເຎຫິ ສປ຺ປຸຣິເສຫິ ນ ລກ຺ຂິຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຓ຺ຍປຈ຺ຈໂຍ ກຕ຺ຕຸກມ຺ເມສຸ ໂຫຕິ, ຍກາຣສ຺ສ ກກາຣໍ ກຕ຺ວາ ອລກ຺ຂິໂກຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໔໓. ‘‘ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໂຠຊນ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ຕິກໂຠຊນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍຸປຈ຺ຈຍສ຺ສ ກມ຺ມຕ຺ຖຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕນ຺ຕິ ຕິກໂຠຊນໍ. ຍຖາຘມ຺ໂມຕິ ‘‘ຄຓໂຠຊເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍ’’ນ຺ຕິ (ປາຈິ. ໒໐໙) ວຸຕ຺ຕາຍ ມາຕິກາວິຠງ຺ຄປາຬິຍາ ອນຸຣູປໍ. ປຎ຺ຈວຕ຺ຖຸຍາຈນກຖາຕິ ປຎ຺ຈ ວຕ຺ຖູນິ ຍາຈນສ຺ສ ກຖາ. ອາຍຸກປ຺ປນ຺ຕິ ອວີຈິມຫານິຣເຍ ອາຍຸກປ຺ປໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອວີຈິມຫານິຣເຍ ອາຍຸກປ຺ໂປ ນາມ ເອໂກ ອນ຺ຕຣກປ຺ໂປຕິ ຊິນາລງ຺ກາຣຏີກາທີສຸ (ມິ. ປ. ໔.໑.໓; ກຖາ. ອຏ຺ຐ. ໖໕໔-໖໕໗; ອິຕິວຸ. ອຏ຺ຐ. ໑໘; ສາຣຕ຺ຖ. ຏີ. ຈູຬວຄ຺ຄ ໓.໓໔໓; ອ. ນິ. ຏີ. ໓.໖໖໒) ວຸຕ຺ໂຕ. ‘‘ເອໂກ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍກປ຺ໂປ’’ຕິ ສມ຺ໂມຫວິໂນທນາທີສຸ (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໘໐໙; ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໓.໑໒໘; ວິ. ວິ. ຏີ. ໑.໔໑໐; ວຊິຣ. ຏີ. ປາຣາຊິກຓ຺ຑ ໔໑໐) ວຸຕ຺ໂຕ. ເສຏ຺ຐໍ ປຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ມຫນ຺ຕໍ ປຸຎ຺ຎໍ. ອິມິນາ ພ຺ຣຫໍ ປຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ພ຺ຣຫສທ຺ໂທ ມຫນ຺ຕຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ. ພ຺ຣຫ ວຸທ຺ຘິຍນ຺ຕິ ຘາຕຸປາເຐສຸ (ປາຓິນີ ໗໓໕; ສທ຺ທນີຕິຘາຕຸມາລາຍໍ ໑໖ ຫກາຣນ຺ຕຘາຕຸ) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ພ຺ຣຫສທ຺ໂທ ມຫນ຺ຕວາຈໂກ ໂຫຕິ. ພ຺ຣຫຘາຕຸໂຕ ອປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ພ຺ຣຫາ’’ຕິປິ, ມປຈ຺ຈຍໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມາ’’ຕິປິ ປາໂຐ ອຕ຺ຖິ. ອາຍຸກປ຺ປເມວາຕິ ສຄ຺ເຄສຸ ອາຍຸກປ຺ປເມວ.

ສງ຺ຆເຠທກຖາ

໓໔໔. ໂສຕິ ເທວທຕ຺ໂຕ, ຄໂຕ ກິຣາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ວິຫາຣສີມາຍເມວ. ອາເວຓິກນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໂຕ ອາເວຓິກໍ.

໓໔໕. ອາຄິລາຍຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອາຕ຺ຍູປສຄ຺ໂຄ ອຠິຠວນຕ຺ໂຖ, ຄິເລຘາຕຸ ພາຘນຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ເວທນາຠິຠູຕາ ພາຘຕີ’’ຕິ. ຕນ຺ຕິ ປິຏ຺ຐິໍ. ປຣສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອາທິສິຕ຺ວາ ເທສຍຕິ ເອຕາຍາຕິ ອາເທສນາ, ສາ ເອວ ປາຏິຫາຣິຍໍ ອາເທສນາປາຏິຫາຣິຍໍ. ອນຸສາສຕິ ເອຕາຍາຕິ ອນຸສາສນີ, ອິມເມວຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເອວມ຺ປິ ເຕ’’ຕິອາທິ.

໓໔໖. ມມານຸກ຺ຣຸພ຺ພນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຸຕ຺ຍູປສຄ຺ໂຄ ອນຸກິຣິຍຕ຺ໂຖ ກຣຘາຕຸ ອນ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາທິຄໂຓຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ມມານຸກິຣິຍໍ ກຸຣຸມາໂນ’’ຕິ. ‘‘ທຸກ຺ຂິໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ກປໂຓຕິ ເອຕ຺ຖ ກປຘາຕຸ ຫິໍສນຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ. ມຫາວຣາຫສ຺ສາຕິ ວຣາຫສທ຺ທສ຺ສ ສູກຣຕ຺ຖໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ມຫານາຄສ຺ສາ’’ຕິ. ‘‘ປຖວິ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ມຫິໍ ວິກຸພ຺ພໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ມຫີສທ຺ທສ຺ສ ເອວໍນາມກໍ ມຫານທິໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ‘‘ປທາເລນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ອິມິນາ ກຣຘາຕຸຍາ ວິຕ຺ຍູປສຄ຺ຄວເສນ ປທາລນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ຠິສໍ ຆສມານສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ມານສທ຺ໂທ ກຕ຺ວຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ຠິສໍ ຆສນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ. ຆສນ຺ຕສ຺ສາຕິ ຠກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ. ນທີນາມກໍ ຕໍ ໂປກ຺ຂຣຓິນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອິມິນາ ນທີສຸ ຊຄ຺ຄໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ນທີ ນາມ ໂປກ຺ຂຣຓີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຊຄ຺ຄໂຕຕິ ຫຕ຺ຖິຍູຖໍ ປາເລນ຺ຕສ຺ສ.

໓໔໗. ‘‘ສຸຕາຕິ ໂສຕາ’’ຕິ ອິມິນາ ປາຬິຍາ ທ຺ວິຘາຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ນິສ຺ສນ຺ເທໂຫ’’ຕິ ອິມິນາ ອສນ຺ທິທ຺ໂຘຕິ ເອຕ຺ຖ ທິຫຘາຕຸໍ ທສ຺ເສຕິ, ທິສຘາຕຸໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ.

໓໕໐. ພຸທ຺ຘສຫສ຺ເສນປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ຄຣຫຕ຺ໂຖ, ປເຄວ ເອເກນ ພຸທ຺ເຘນາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

‘‘ສຕ຺ໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ໂກຈິສທ຺ທສ຺ສ ປຘານປທໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຏ຺ຐາຕິ ອາຂ຺ຍາຕປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຐິໂຕ’’ຕິ. ເທວທຕ຺ໂຕຕິ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ເມ’’ຕິ ປທໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຠຄວຕາ’’ຕິ. ຕເທວາຕິ ສຸຕເມວ. ອິທນ຺ຕິ ‘‘ເທວທຕ຺ໂຕຕິ ເມ ສຸຕ’’ນ຺ຕິ ວຈນໍ. ອນຸຈິນາຕີຕິ ອນຸວຑ຺ເຒຕິ. ‘‘ປຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ອາສຊ຺ຊນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສທຘາຕຸຍາ ຄຕ຺ຍຕ຺ຖໍ, ກິຣິຍາວິເສສນຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕິ. ອວີຈິນິຣຍໍ ປຕ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ອິທານິ ນ ເທວທຕ຺ໂຕ ອວີຈິນິຣຍໍ ປຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ອາຍຕິໍ ປນ ອວີຈິນິຣເຍ ອວສ຺ສມ຺ຠາວິຍຕ຺ຕາ ‘‘ອວີຈິນິຣຍໍ ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອາສໍສາຍໍ ອຕີຕວຈນ’’ນ຺ຕິ. ອາສໍສາຍນ຺ຕິ ອວສ຺ສມ຺ຠາວິຍຕ຺ເຖ. ເຠສ຺ມາ ຫິ ອຸທຘີ ມຫາຕິ ເອຕ຺ຖ ເຠສ຺ມາສທ຺ໂທ ຠຍານກປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ຠຍານໂກ’’ຕິ.

ອຸປາລິປຎ຺ຫາກຖາ

໓໕໑. ເອກໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ໂຕປຈ຺ຈຍສ຺ສ ສຕ຺ຕມ຺ຍຕ຺ເຖ ປວຕ຺ຕຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຘມ຺ມວາທີປກ຺ເຂ’’ຕິ. ‘‘ອນຸນຍນ຺ໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ອນຸສ຺ສາເວຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຸສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອນຸນຍນ຺ໂຕຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ນຍນ຺ໂຕ. ສາວນາກາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ນ ຕຸມ຺ຫາກໍເຍວາ’’ຕິອາທິ. ອຍໍ ອຘມ຺ໂມ ວາ ອຍໍ ອວິນໂຍ ວາ ອິທໍ ອສຕ຺ຖຸສາສນໍ ວາ ຍທິ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ໂພເຘຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ສາເວຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ສຸຘາຕຸຍາ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ອນຸສ຺ສາເວຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ອນຸສ຺ສາເວຕິ, ສລາກໍ ຄາເຫຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຸສ຺ສາວນກິຣິຍາ ປຸພ຺ພຠາເຄ ປວຕ຺ຕາ, ສລາກຄ຺ຄາຫກິຣິຍາ ປຈ຺ຉາຠາເຄຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ເອຕ຺ຕາວຕາຕິ ເອຕ຺ຕເກນ ອນຸສ຺ສາວນສລາກຄ຺ຄາຫມຕ຺ເຕນ. ນ ປນ ສງ຺ໂຆ ຠິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ອນຸສ຺ສາເວຕ຺ວາ ສລາກໍ ຄາເຫຕ຺ວາ ອາເວຓິກໍ ສງ຺ຆກມ຺ເມ ກເຕເຍວ ສງ຺ໂຆ ຠິນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ເອຕ຺ຖ ຐຕ຺ວາ ກສ຺ສຈິ ໂຈທກສ຺ສ ອນຸໂຍໂຄ ສິຍາຕິ ໂຍຊນາ. ກິນ຺ຕິ ສິຍາຕິ ອາຫ ‘‘ເອວໍ ເທວທຕ຺ໂຕ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ເອວນ຺ຕິ ປກຕຕ຺ເຕ ສງ຺ເຆ ຠິນ຺ເທ ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຖນ຺ຕິ ເກນາກາເຣນ. ປຸນ ກຖນ຺ຕິ ກສ຺ມາ ກາຣຓາ. ຣຎ຺ໂຎຕິ ອຊາຕສຕ຺ຕຸຣຎ຺ໂຎ, ກາຣິຕກມ຺ມໍ. ‘‘ຆາຕາປິຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ພິມ຺ພິສາຣຣາຊານໍ ຆາຕາປິຕຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ຠິກ຺ຂຸ ໂຂ ອຸປາລີ’’ຕິອາທິວຈເນ, ຐຕ຺ວາ ປຣິຫາຣໍ ວທາມາຕິ ໂຍຊນາ. ວິຣທ຺ຘຕ຺ຕາຕິ ວິຣາຘິຕຕ຺ຕາ. ຕມຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເຕນ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ເຕນ ຫີຕິ ອຸຍ຺ໂຍຊນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ເອວຎ຺ຫີຕິ ເອວເມວ. ຕສ຺ສາຕິ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ. ກຸມາໂຣ ປນາຕິ ອຊາຕສຕ຺ຕຸກຸມາໂຣ ປນ, ກຕມຕ຺ເຕເຍວ ນ ວຸຕ຺ຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕສ຺ສາຕິ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ສງ຺ຆເຠທໂຕ ປຸພ຺ເພ ຣຸຫິຕຸປ຺ປາທກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສາປິ ປຈ຺ຉາ ອຠພ຺ພຠາໂວ ໂຣປິໂຕ, ຕສ຺ມາ.

ເຠທກຣວຕ຺ຖູສຸ ເອວໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ຘມ຺ມາຘມ຺ມາທີນໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕວິນຍປຣິຍາເຍນ ວິເສສໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍນາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍນາຕິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕເທສນາຍ, ສຸຕ຺ຕນ຺ຕເທສນານຍໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕຖາຕິ ຕໂຕ ອຎ຺ຎຖາ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ທ຺ວີສຸ ຘມ຺ມາຘມ຺ເມສຸ. ເອວໍ ອມ຺ຫາກນ຺ຕິ ເອວໍ ກຣິຍມາເນ ອມ຺ຫາກໍ. ເອວໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ມາຘມ຺ມານໍ ວິເສສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ວິນຍປຣິຍາເຍນ ເຕສໍ ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ວິນຍປຣິຍາເຍນ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຠູເຕນ ວຕ຺ຖຸນາ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອວໍ ‘‘ອຠູເຕນ ວຕ຺ຖຸນາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ.

ເອວໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຣິຍາຍານໍ ວເສນ ຘມ຺ມາຘມ຺ມທຸກສ຺ສ ວິເສສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ວິນຍາວິນຍທຸກສ຺ສ ວິເສສໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍນາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕນເຍນ ຣາຄາທໂຍ ວິເນຕີຕິ ວິນໂຍ, ວິນຍນເຍນ ກາຍໍ ວາຈໍ ວິເນຕີຕິ ວິນໂຍຕິ ວຈນຕ຺ໂຖ ກາຕພ຺ໂພ.

ເອວໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຣິຍາຍານໍ ວເສນ ວິນຍາວິນຍທຸກສ຺ສ ວິເສສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຠາສິຕາຠາສິຕທຸກສ຺ສ ວິເສສໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ’’ຕິ ອິທໍ ວຈນໍ ຕຖາຄເຕນ ຠາສິຕໍ ລປິຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

ເອວໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຣິຍາຍານໍ ວເສນ ຠາສິຕາຠາສິຕທຸກສ຺ສ ວິເສສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອາຈິຓ຺ຓານາຈິຓ຺ຓທຸກສ຺ສ ວິເສສໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍນ ເທວສິກ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ເທວສິກ’’ນ຺ຕິ ປທໍ ‘‘ສມາປຊ຺ຊນໍ, ໂວໂລກນ’’ນ຺ຕິ ຕີສຸເຍວ ປເທສຸ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນາຕິ ກາຣຓຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ. ກາຣຓຎ຺ຫິ ອຣຕິ ຜລໍ ເອຕສ຺ມາຕິ ອຕ຺ໂຖຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ອຕ຺ຖສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖຸປ຺ປຕ຺ຕິ, ສາເຍວ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິ ຕ຺ຖກາຣສ຺ສ ຏ຺ຐກາຣໍ ກຕ຺ວາ, ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວໂສ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິວໂສ, ເຕນ. ອິທໍ ປທໍ ‘‘ສຸຕ຺ຕນ຺ຕເທສນາ ຊາຕກກຖາ’’ຕິ ທ຺ວີຫິປິ ປເທຫິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ອິທນ຺ຕິ ຜລສມາປຕ຺ຕິສມາປຊ຺ຊນາທິ. ອາຈິຓ຺ຓນ຺ຕິ ອາ ພນ຺ຘິຕໍ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ວາ ອຸປຈິຕໍ ວຑ຺ຒິຕໍ, ປຄຸຓໍ ວາ. ຈາຣິຍປກ຺ກມນນ຺ຕິ ຈາຣິຍຕ຺ຖໍ ປກ຺ກມນໍ.

ເອວໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຣິຍາຍານໍ ວເສນ ອາຈິຓ຺ຓານາຈິຓ຺ຓທຸກສ຺ສ ວິເສສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕທຸກສ຺ສ ວິເສສໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ’’ຕິອາທິ. ຕໍ ຠາສິຕາຠາສິຕທຸກສທິສເມວ. ເອວໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕວິນຍປຣິຍາຍານໍ ວເສນ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ທຸການໍ ວິເສໂສ ທສ຺ສິໂຕ.

ອາປຕ຺ຕານາປຕ຺ຕິທຸເກ ‘‘ນ ໂມຈນາຘິປ຺ປາຍສ຺ສາ’’ຕິ ປາຐສ຺ສ ອນນ຺ຕເຣ ປຈ຺ຉິມວາກ຺ເຍ ຐິໂຕ ອາທິສທ຺ໂທ ອາເນຕພ຺ໂພ. ອິຕິ ອາທິນາ ນເຍນາຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທ. ອິທໍ ປທໍ ປຈ຺ຉິມວາກ຺ເຍປິ ອນຸວຕ຺ເຕຕພ຺ພໍ.

ລຫຸກຄຣຸກທຸເກ ປຎ຺ຈາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘາຕິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍປາຈິຕ຺ຕິຍປາຏິເທສນີຍທຸກ຺ກຏທຸພ຺ຠາສິຕວເສນ ປຎ຺ຈ ອາປຕ຺ຕິຣາສໂຍ. ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘາຕິ ປາຣາຊິກສງ຺ຆາທິເສສວເສນ ທ຺ເວ ອາປຕ຺ຕິຣາສໂຍ.

ສາວເສສານາວເສສທຸເກ ຉ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘາຕິ ປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິໂຕ ອວເສສາ ຉ ອາປຕ຺ຕິຣາສໂຍ.

ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາທຸຏ຺ຐຸລ຺ລທຸເກ ລຫຸກຄຣຸກທຸກສທິສເມວ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ຄຣຸກາປຕ຺ຕິ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາ ນາມ, ລຫຸກາປຕ຺ຕິ ອທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາ ນາມາຕິ ເອວໍ ວິນຍປຣິຍາຍວເສເນວ ຈຕຸນ຺ນໍ ທຸການໍ ວິເສໂສ ທສ຺ສິໂຕ.

ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ອຘມ຺ມໍ ຘມ຺ໂມຕິ ທີເປນ຺ຕີ’’ຕິອາທິວຈເນ. ຈຕຸນ຺ນໍ ສງ຺ຆກມ຺ມານນ຺ຕິ ອປໂລກນາທິວເສນ ຈຕຸນ຺ນໍ ສງ຺ຆກມ຺ມານໍ. ກໂຣນ຺ເຕຫິ ເຫຕຸຠູເຕຫິ, ເຫຕ຺ວຕ຺ເຖ ເຈຕໍ ກຣຓວຈນໍ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ເຕ ອິເມຫີ’’ຕິອາທິວຈເນ. ອປກສ຺ສນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ກສຘາຕຸສ຺ສ ຄຕ຺ຍຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຣິສໍ ອາກຑ຺ຒນ຺ຕີ’’ຕິ. ວິຊເຏນ຺ຕີຕິ ວິຊຏໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ວິສຸໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກມນ຺ຕໍ ອຸສ຺ສາເທນ຺ຕີຕິ ເອກສ຺ມິໍ ອນ຺ເຕ ອຸສ຺ສທໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ອວປກສ຺ສນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຸປສຄ຺ຄານໍ ວເສນ ອຕິວິຍຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ອຕິ ວິຍ ອາກຑ຺ຒນ຺ຕີ’’ຕິ. ອຕິວິຍຕ຺ຖໍ ອາວິກໂຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍຖາ ວິສໍສຏ຺ຐາວ ໂຫນ຺ຕິ, ເອວໍ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ຍຖາຕິ ເຍນາກາເຣນ ກຣິຍມາເນຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ວິສຸ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອາເວຓິສທ຺ໂທ ‘‘ວິສຸ’’ນ຺ຕິອຕ຺ຖວາຈໂກ ອນິປ຺ຜນ຺ນປາຏິປທິໂກຕິ ທສ຺ເສຕິ. ວຕ຺ຖູສູຕິ ເຠທກຣວຕ຺ຖູສຸ. ອິມໍ ຄຓ຺ຫຖາຕິ ອິມໍ ວາທໍ ຄຓ຺ຫຖ. ວິສຸນ຺ຕິ ອາເວຓິໍ. ອິມສ຺ມິໍ ຂນ຺ຘເກ ວຸຕ຺ຕວຈນໍ ປຣິວາຣປາຬິຍາ ສໍສນ຺ເທນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຣິວາເຣ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຈຫິ ອາກາເຣຫີຕິ ‘‘ກມ຺ເມນ ອຸທ຺ເທເສນ ໂວຫຣນ຺ໂຕ ອນຸສ຺ສາວເນນ ສລາກຄ຺ຄາເຫນາ’’ຕິ (ປຣິ. ໔໕໘) ເອວໍ ປຎ຺ຈຫິ ກາຣເຓຫິ. ຕສ຺ສາຕິ ປຣິວາເຣ ວຸຕ຺ຕວຈນສ຺ສ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສງ຺ຆເຠທກກ຺ຂນ຺ຘເກ, ວຸຕ຺ເຕນ ອິມິນາ ສງ຺ຆເຠທລກ຺ຂເຓນາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ອຕ຺ຖໂຕ ນານາກຣຓໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອິມິນາ ສທ຺ທໂຕ ນານາກຣຓໍ ອຕ຺ຖີຕິ ທີເປຕິ. ອສ຺ສາຕິ ສງ຺ຆເຠທລກ຺ຂຓສ຺ສ. ຕໍ ປນ ນານາກຣຓາຠາວນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ປຣິວາເຣ ເອວ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ສງ຺ຆເຠທກກ຺ຂນ຺ຘເກ.

ອິຕິ ສງ຺ຆເຠທກກ຺ຂນ຺ຘກວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.