ຈູຬວຄ຺ຄໂຍຊນາ
ມຫາວຄ຺ຄຂນ຺ຘກສ຺ເສວໍ, ກຕ຺ວານ ໂຍຊນານຍໍ;
ອຘຸນາ ຈູຬວຄ຺ຄສ຺ສ, ກຣິສ຺ສໍ ໂຍຊນານຍໍ.
໑. ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘກໍ
໑. ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມກຖາ
໑. ຈູຬວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘເກ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ຈູຬວຄ຺ຄສ຺ສາ’’ຕິ ປທໍ ‘‘ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘເກ’’ຕິ ປເທ ອວຍວິສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕາວາຕິ ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘກາທິໂຕ, ປາຣິວາສິກ຺ຂນ຺ຘກາທີນໍ ວາ ປຐມໍ. ເຈວສທ຺ໂທ ຈ ຈສທ຺ໂທ ຈ ‘‘ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕກາ’’ຕິ ປທສ຺ສ ອສມາຫາຣທ຺ວນ຺ທວາກ຺ຍໍ ທີເປນ຺ຕິ. ນິສ຺ສຍານໍ ນາມໍ ນິສ຺ສິເຕສຸ ອຸປຈາຣວເສນ ເຕສໍ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກອນ຺ເຕວາສິກາປິ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕກນາມາເຍວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເຕສໍ ນິສ຺ສິຕກາປີ’’ຕິອາທິ. ປິສທ຺ເທນ ອຸປຈາຣຕ຺ຖໍ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ. ‘‘ສຸຏ຺ຐຸ ພລວ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ພລວາພລວນ຺ຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສທ຺ທານໍ ປຣິຍາຍຠາເວນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຕິສຍຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ພລວພລວ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ວາຈາສິລິຏ຺ຐວເສນ ທີຆໍ ກຕ຺ວາ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຏິວທຖາຕິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຏ຺ຐາເນ ກເຖຖ. ອິມິນາ ປຏິມນ຺ເຕຖາຕິ ເອຕ຺ຖ ມນ຺ຕຘາຕຸຍາ ຄຸຕ຺ຕຠາສນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຕ຺ເຖສຸ ກຣຓຠາສນກິຈ຺ເຈສຸ ອລໍ ສມຕ຺ຖາຕິ ອລມຕ຺ຖາ, ເຕສໍ ວິເສເສນາຕິ ອລມຕ຺ຖຕຣາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສມຕ຺ຖຕຣາ’’ຕິ.
ອຘມ຺ມກມ຺ມທ຺ວາທສກກຖາ
໔. ອສມ຺ມຸຂາ ກຕນ຺ຕິອາທີສຸ ເອວໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ສມ຺ມຸເຂຫິ ວິຣຫິຕາ ອສມ຺ມຸຂາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສງ຺ຆຘມ຺ມວິນຍປຸຄ຺ຄລສມ຺ມຸຂານໍ ວິນາ ກຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອປ຺ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ອປ຺ປຏິປຸຈ຺ຉາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕ຺ວາປຈ຺ຈຍສ຺ສາກາຣຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕສ຺ເສວາຕິ ຈຸທິຕກສ຺ເສວ. ອເທສນາຄາມິນິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອກາຣສ຺ສ ອຎ຺ຎຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປາຣາຊິກາ…ເປ… ວາ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ເມ. ນວ ປທາຕິ ນວສຸ ປເທສຸ, ນິທ຺ຘາຣເຓ ເຈຕໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕວຈນໍ. ປຸຣິມເກສຸ ຕີສຸ ຕິເກສຸ ວຸຕ຺ເຕສຸ ນວສຸ ປເທສູຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ເອເກກ’’ນ຺ຕິ ປເທນ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ອິເມຫີຕິ ອິເມຫິ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ. ທ຺ວາທສ ຕິກາຕິ ປຸຣິເມຫິ ຕີຫິ ຕິເກຫິ ນວ ຕິເກ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ທ຺ວາທສ. ສຸກ຺ກປກ຺ເຂສຸປີຕິ ປຏິເສຘວິຣຫວເສນ ສຸກ຺ເກສຸ ປກ຺ເຂສຸປິ.
໖. ‘‘ປພ຺ພຊິຕານ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ຄິຫີນໍ ອນນຸໂລມິກຕໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ສຫໂສກິຕາທີຫີຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ສຫນນ຺ທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ສພ຺ພອຏ຺ຐກຖາໂປຕ຺ຖເກສຸ ‘‘ນ ອຸປສມ຺ປາເທຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຸປຊ຺ຌາເຍນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ອຸປສມ຺ປາເທຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປາຐໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ‘‘ນ ສມ຺ປໂຍເຊຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ກລໂຫ ນ ກາເຣຕພ຺ໂພ’’ຕິ ປາໂຐ ອຕ຺ຖິ, ຕາວ ອຏ຺ຐາຣສສມ຺ມາວຕ຺ຕນວຕ຺ຕານໍ ສໍວຓ຺ຓນາປາໂຐ ລິຂິໂຕ, ໂສ ປາໂຐ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ນ ລິຂິຕພ຺ໂພ. ກສ຺ມາ? ປາຬິກ຺ກມານຸປ຺ປຕ຺ຕາຠາວໂຕ, ອຏ຺ຐກຖາຍເມວ ‘‘ອຏ຺ຐາຣສ ສມ຺ມາວຕ຺ຕນວຕ຺ຕານິ ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘເກ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມາ’’ຕິ ວກ຺ຂມານຕ຺ຕາ, ຍຖາວຈນຎ຺ຈ ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘເກ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໗໖) ສໍວຓ຺ຓິຕຕ຺ຖາ ຈ. ຕສ຺ມາ ໂສ ປາໂຐ ນ ໂປຣາຓປາໂຐ ໂຫຕິ, ປຈ຺ຉາ ປກ຺ຂິຕ຺ຕປາໂຐຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.
ຕິຓ຺ຓໍ ຠິກ຺ຂເວ ຠິກ຺ຂູນນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອເກເກນາປີຕິ ຕີສຸ ອງ຺ເຄສຸ ເອເກເກນາປິ. ອິມິນາ ອວຍວວາກ຺ຍນິພ຺ພຕ຺ຕິວເສນ ກມ຺ມາຣຫຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ນິຍສ຺ສສ຺ສ ວິເສເສນ ອຠິຓ຺ຫາປຕ຺ຕິກຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄໍ ອິຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ເອຕ຺ຖ ອາກາຣວາຈໂກ ອິຕິສທ຺ໂທ ລຸຕ຺ຕນິທ຺ທິຏ຺ໂຐຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອເສວ ນໂຍ ອນນ຺ຕເຣປິ. ຕຊ຺ຊີຍຕິ ອເນນ ວິນຍກມ຺ເມນາຕິ ຕຊ຺ຊນີຍໍ, ຕເມວ ກມ຺ມໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ. ‘‘ນິສ຺ສາຍ ເຕ ວຕ຺ຖພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ນິຍສ຺ສີຍຕິ ພາໂລ ຠຊາປີຍຕິ ອເນນ ວິນຍກມ຺ເມນາຕິ ນິຍສ຺ສໍ, ທິວາທິຄຓິກຕ຺ຕາ ສກາຣສ຺ສ ທ຺ເວຠາໂວ ໂຫຕິ ‘‘ນສ຺ສໍ ວສ຺ສ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ວິຍ, ນິຍສ຺ສເມວ ກມ຺ມໍ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ. ຄາມາທິໂຕ ປພ຺ພາຊິຍຕິ ອເນນ ວິນຍກມ຺ເມນາຕິ ປພ຺ພາຊນີຍໍ, ຕເມວ ກມ຺ມໍ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມໍ. ຕີສູຕິ ຠຓ຺ຑນກາຣກອຠິຓ຺ຫາປຕ຺ຕິກກຸລທູສກວເສນ ຕິວິເຘສຸ ອງ຺ເຄສຸ. ເຍນ ເກນຈິ ອງ຺ເຄນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍທິ ສພ຺ພານິ ກມ຺ມານິ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເອວໍ ສຕິ ຈມ຺ເປຍ຺ຍກ຺ຂນ຺ຘເກ (ມຫາວ. ໔໐໐ ອາທໂຍ) ວຸຕ຺ຕໍ ອິທໍ ວຈນໍ ວິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວຈນຕ຺ຖນານຕ຺ຕໂຕຕິ ວຈນສ຺ສ ຈ ອຕ຺ຖສ຺ສ ຈ ນານາຠາວໂຕ. ຕເມວຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມາຣຫສ຺ສາຕິ ອິມສ຺ສ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິວຈນສ຺ສ ອງ຺ຄສມ຺ຠໂວ ອຕ຺ໂຖຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ. ສງ຺ເຆນ ກຕໍ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິມິນາ ລກ຺ຂເຓນ ຕຊ຺ຊນີຍາທິກມ຺ມາຣຫສ຺ສ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສາຕິ ໂຍຊນາ. ເອວໍ ກມ຺ມສນ຺ນິຏ຺ຐານຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອງ຺ຄສມ຺ຠວຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ສ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ສາຕິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ, ອຕ຺ຖີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຠຓ຺ຑນກາຣກາທີສູຕິອາທິສທ຺ເທນ ອຠິຓ຺ຫາປຕ຺ຕິກກຸລທູສການິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ ກເຣຍ຺ຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກມ຺ມາຣຫນ຺ຕິ ກມ຺ມສ຺ສ, ກມ຺ເມ ວາ ອຣຫໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘເກ. ປຸພ຺ເພນາຕິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ເຕນ ຈມ຺ເປຍ຺ຍກ຺ຂນ຺ຘເກນ. ອປຣນ຺ຕິ ອປເຣ ວຸຕ຺ຕໍ ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘກໍ. ສເມຕີຕິ ສມໍ ຄຈ຺ຉຕິ.
ຕຕ຺ຖາຕິ ກມ຺ເມສຸ, ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ເມຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ອງ຺ເຄສຸ ວາ, ຠຓ຺ຑນກາຣກວເສນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຖ ໂຂຕິ ຕຖາ ວຸຕ຺ຕາປີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກໂຣນ຺ເຕນ ກມ຺ມວາຈາວາຈເກນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຫີຕິ ຜລໂຊຕໂກ. ຠູເຕນ ວຕ຺ຖຸນາຕິ ຕຈ຺ເຉນ ວຕ຺ຖຸນາ. ອຎ຺ຎສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສາຕິ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ. ກສ຺ມາ ພາລສ຺ສ ອພ຺ຍຕ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິພຫຸລສ຺ສ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອິທມ຺ປີຕິ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມມ຺ປິ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ເພສຸ ກມ຺ເມສຸ.
ນປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພອຏ຺ຐາຣສກາທິກຖາ
໘. ປນ຺ນໂລມາຕິ ປຕິຕມານໂລມາ. ເອຕນ຺ຕິ ວຕ຺ຕໍ. ເນຕ຺ຖາຣນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຜຸຏ຺ຐກ຺ຂຣສໍໂຍເຄ ປຣສ຺ສ ຕກາຣສ຺ສ ຖກາໂຣ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ທຸຕິຍກ຺ຂເຣນ ປາໂຐ ຍຸຕ຺ໂຕ. ເຍນາຕິ ວຕ຺ເຕນ. ນິສ຺ສາຣຓາຕິ ນິສ຺ສາຣຓໂຕ. ທສ ວາ ທິວສານິ, ປຎ຺ຈ ວາ ທິວສານິ ປູເຣຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ເອຕ຺ຕເກນາຕິ ເອຕປ຺ປມາເຓນ ທສປຎ຺ຈທິວເສນ.
໒. ນິຍສ຺ສກມ຺ມກຖາ
໑໑. ອປິສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ປກຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ນິປາຕານມເນກຕ຺ຖຕ຺ຕາ ອິຘ ອປິສ຺ສຸສທ຺ໂທ ນິຈ຺ຈຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ. ປກຕສທ຺ໂທ ‘‘ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປກຕາ’’ຕິອາທີສຸ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໑.ຕຕິຍສງ຺ຄີຕິກຖາ; ປາຈິ. ອຏ຺ຐ. ໔໓໘) ອຠິຠວນຕ຺ໂຖ, ອິຘ ປນ ພ຺ຍາວຏຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ນິຈ຺ຈໍ ພ຺ຍາວຏາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ.
໓. ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມກຖາ
໒໗. ເອຕ຺ຖາຕິ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ. ກາຍິໂກຕິ ເອຕ຺ຖ ກາເຍນ ກີຬຕີຕິ ກາຍິໂກຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກາຍກີຬາ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. ‘‘ເອເສວ ນໂຍ’’ຕິ ອິມິນາ ວາຈາຍ ກີຬຕີຕິ ວາຈສິໂກ, ກາຍິໂກ ຈ ວາຈສິໂກ ຈ ກາຍິກວາຈສິໂກຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ອຕິທິສຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຈ຺ຉິມວຈນຕ຺ໂຖ ສມາຫາຣທ຺ວນ຺ໂທ, ສມາຫາຣທ຺ວນ຺ເທປິ ກຕ຺ຖຈິ ປຸລ຺ລິງ຺ຄມິຈ຺ຉນ຺ຕິ ສທ຺ທວິທູ ‘‘ຘມ຺ມວິນໂຍ’’ຕິອາທີສຸ (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໕໐໙) ວິຍ. ກາຍທ຺ວາຣປຎ຺ຎຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທໍ ວີຕິກ຺ກມຕີຕິ ກາຍິໂກຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກາຍທ຺ວາເຣ ປຎ຺ຎຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທວີຕິກ຺ກໂມ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. ກາເຍນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທໍ ວີຕິກ຺ກເມຕີຕິ ກາຍິໂກຕິ ວຈນຕ຺ໂຖປິ ຍຸຊ຺ຊເຕວ. ‘‘ອຸປຫນນໍ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ອຸປຫນນໍ ອຸປຆາຕໍ, ຕເມວ ອຸປຆາຕິກນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ນາສນ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ຫນຘາຕຸຍາ ຫິໍສນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕເວຊ຺ຊກມ຺ມາທິວເສນ ເຕລປຈນອຣິຏ຺ຐປຈນາທີນິ ກາຍິໂກ ມິຈ຺ຉາຊີໂວ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ອິມິນາ ມິຈ຺ຉາຊີວສ຺ສ ສຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ.
໔. ປຏິສາຣຓີຍກມ຺ມກຖາ
໓໓. ສຸຘມ຺ມວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ອນປໂລເກຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ອປປຸພ຺ໂພ ໂລກສທ຺ໂທ ອາປຸຈ຺ຉນຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ນ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ’’ຕິ.
໓໔. ກິນ຺ຕິ ກິໍ ນາມ ຂາທນີຍໂຠຊນີຍໍ. ໂວຕິ ຕຸມ຺ເຫຫິ. ຄຫປຕີຕິ ອາລປນປທໍ. ເຖຣານໍ ອຕ຺ຖາຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຏິຍຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຏິຍາທິຕໍ. ‘‘ເອຕໍ ອໂວຈາ’’ຕິ ອິມິນາ ເອຕທໂວຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ນິຄ຺ຄຫິຕາເທສສນ຺ຘິໍ ທສ຺ເສຕິ. ຍທິທນ຺ຕິ ສທ຺ໂທ ‘‘ຕິລສໍຄຸຬິກາ’’ຕິ ປເທນ ໂຍຊິຕຕ຺ຕາ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ໂຄຕິ ອາຫ ‘‘ຍາ ອຍ’’ນ຺ຕິ. ຕິລສກ຺ຂລິກາຕິ ຕິເລນ ສໍສຏ຺ຐາ ສກ຺ຂລິກາ. ‘‘ສາ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອິມິນາ ອຸຕ຺ຕຣວາກ຺ເຍ ຍໍສທ຺ທສ຺ສ ປຸພ຺ພວາກ຺ເຍ ຕໍສທ຺ທາເປກ຺ຂຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອໂກ ປຸຣິໂສຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປູວິໂຍຕິ ປູວໍ, ປູເວນ ວາ ກຍວິກ຺ກໂຍ. ເຕນາຕິ ກາຣເຓນ. ນນ຺ຕິ ຄຫປຕິໍ. ເຖໂຣຕິ ສຸຘມ຺ມຕ຺ເຖໂຣ. ຍເທວ ກິຎ຺ຈີຕິ ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈິ ເອວ ຍໍ ວຈນນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກິຎ຺ຈິເທວ ຕິລສໍຄຸຬິກາວຈນ’’ນ຺ຕິ. ອິທນ຺ຕິ ອິມໍ ອຕ຺ຖໍ. ໂສຕິ ກຸກ຺ກຸຏໂປຕໂກ. ກາກວສ຺ສິຕນ຺ຕິ ກາກສ຺ສ ວສ຺ສິຕໍ, ເນວ ອກາສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຍາປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ກຸກ຺ກຸຏໂປຕກໍ ອເປກ຺ຂຕິ. ເນວ ຠິກ຺ຂຸວຈນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ຄິຫິວຈນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕີຕິ ໂຍຊນາ.
ອຘມ຺ມກມ຺ມາທິທ຺ວາທສກກຖາ
໓໙. ປຸຣິເມຫິ ກມ຺ເມຫີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອງ຺ເຄສຸ. ຍຖາ ປຣິສກ຺ກິຍມາເນ ຄິຫິໂນ ລາຠໍ ນ ລຠນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ປຣິປຸພ຺ໂພ ສກ຺ກຘາຕຸ ປຣກ຺ກມຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ປຣກ຺ກມນ຺ໂຕ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອນຕ຺ຖາທີສຸ. ອຕ຺ຖຠງ຺ໂຄຕິ ຄິຫີນໍ ອຕ຺ຖສ຺ສ ຠງ຺ໂຄ. ອວສນນ຺ຕິ ຄິຫີນໍ ອວສນໍ. ຄິຫີນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສາມ຺ຍຕ຺ເຖ ສາມິວຈນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຄິຫີນໍ ສນ຺ຕິເກ’’ຕິ. ຍຖາ ກຣິຍມາເນ ສຈ຺ໂຈ ໂຫຕິ, ເອວໍ ນ ກໂຣຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເອກງ຺ເຄນາປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ສມ຺ຠາວນຕ຺ໂຖ, ຕໂຕ ອຘິເກຫິ ອງ຺ເຄຫິ ກາ ນາມ ກຖາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ປຏິສາຣຓີຍກມ຺ເມ. ປຏິມຸຂໍ ອຕ຺ຕໂນ ໂທສໍ ສຣາເປຕພ຺ພໍ ອເນນ ວິນຍກມ຺ເມນາຕິ ປຏິສາຣຓີຍໍ, ຕເມວ ກມ຺ມໍ ປຏິສາຣຓີຍກມ຺ມໍ.
໕. ອາປຕ຺ຕິຍາ ອທສ຺ສເນ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມກຖາ
໔໖. ສໍສຖາຕິ ເອຕ຺ຖ ສໍສຘາຕຸຍາ ກຖນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອາໂຣເຈຖາ’’ຕິ. ຕຸມ຺ເຫ ສໍສຖ, ກເຖຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ.
໕໐. ຠຓ຺ຑນກາຣໂກ ໂຫຕີຕິອາທິ ກາຣຓູປຈາຣວເສນ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ຠຓ຺ຑນາທິປຈ຺ຈຍາ’’ຕິອາທິ. ຠຓ຺ຑນກາຣກາທິ ກາຣຓໍ, ເຕນ ອາປນ຺ນາ ອາປຕ຺ຕິ ຜລໍ, ຕສ຺ສາ ອທສ຺ສເນ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕສ຺ສາຕິ ອາປຕ຺ຕິຍາ.
໕໑. ເອຕ຺ຖາຕິ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ເມ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕຈຕ຺ຕາລີສວຕ຺ເຕສຸ. ອນຸທ຺ຘໍເສຕພ຺ໂພຕິ ເອຕ຺ຖ ຘໍສຘາຕຸຍາ ຄຕ຺ຍຕ຺ຖໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ນ ໂຈເທຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ‘‘ຣໂຊນຸທ຺ຘໍສຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ພຸ. ວໍ. ໒.໑໐໑) ຫິ ຘໍສຘາຕຸ ຄຕ຺ຍຕ຺ເຖ ວຕ຺ຕຕິ. ‘‘ນ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູຫີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ໂສເຍວ ຠິກ຺ຂຸ ເຕເຫວ ຠິກ຺ຂູຫີຕິ ອຕ຺ຖໍ ນິວາເຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ເຎຫິ ຠິກ຺ຂູຫີ’’ຕິ. ນ ຄິຫິທ຺ຘໂຊຕິ ເອຕ຺ຖ ຄິຫີນໍ ຘໂຊ ຄິຫິທ຺ຘໂຊຕິ ວຸຕ຺ເຕ ໂອທາຕວຕ຺ຖາທີນີຕິ ອາຫ ‘‘ໂອທາຕວຕ຺ຖານີ’’ຕິອາທິ. ນ ຕິຕ຺ຖິຍາທິປທຕ຺ຕຍນ຺ຕິ ‘‘ນ ຕິຕ຺ຖິຍາ ເສວິຕພ຺ພາ, ຠິກ຺ຂູ ເສວິຕພ຺ພາ, ຠິກ຺ຂຸສິກ຺ຂາຍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປທານໍ ຕຍໍ. ‘‘ນ ອປສາເທຕພ຺ໂພ’’ຕິ ອິມິນາ ນ ອາສາເທຕພ຺ໂພຕິ ເອຕ຺ຖ ອາປຸພ຺ພສທຘາຕຸຍາ ອປປຸພ຺ພສທຘາຕຸຍາ ສມານຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ອນ຺ໂຕ ວາ ພຫິ ວາຕິ’’ ເອຕ຺ຖ ກສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ວາ ພຫິ ວາຕິ ອາຫ ‘‘ວິຫາຣສ຺ສາ’’ຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອິມິນາຕິ ອາປຕ຺ຕິຍາ ອທສ຺ສເນ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ເມນ.
໖໕. ຕສ຺ສາຕິ ອາປຕ຺ຕິຍາ. ອິຘາຕິ ປາປິກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ເຄ ກເຕ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ເມ. ອາປຕ຺ຕິອທສ຺ສນາທີສຸ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຂິປີຍຕິ ອປນີຍຕິ ອເນນ ວິນຍກມ຺ເມນາຕິ ອຸກ຺ເຂປນີຍໍ, ຕເມວ ກມ຺ມໍ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມໍ.
ອິຕິ ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘກວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.
໒. ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘກໍ
໑. ປາຣິວາສິກວຕ຺ຕກຖາ
໗໕. ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘເກ ປາຣິວາສິກາຕິ ປທສ຺ສ ປຣິວາສໍ ປຣິວສນ຺ຕີຕິ ປາຣິວາສິກາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຣິວາສໍ ປຣິວສນ຺ຕາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ປຣິວາສໍ ປຣິວສນ຺ຕາ’’ຕິ ຕທ຺ຘິຕວາກ຺ເຍ. ເຕສູຕິ ຈຕຸພ຺ພິເຘສຸ ປຣິວາເສສຸ. ຕິຕ຺ຖິຍປຣິວາໂສຕິ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິວາໂສ, ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ວາ ທາຕພ຺ໂພ ປຣິວາໂສ, ຕິຕ຺ຖິເຍຫິ ວາ ປຣິວສິຕພ຺ໂພ ປຣິວາໂສ ຕິຕ຺ຖິຍປຣິວາໂສ. ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາໂສຕິ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນ ປຣິວາໂສ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາໂສ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາເສ. ຍນ຺ຕິ ວຈນໍ. ອຍໍ ປນາຕິ ອຍໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາໂສ ປນ. ອິຘາຕິ ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘເກ. ເສສາຕິ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາສໂຕ ເສສາ. ຕໂຍຕິ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາສາທໂຍ ຕໂຍ, ທາຕພ຺ພາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກສ຺ສ ທາຕພ຺ພາຕິ ອາຫ ‘‘ເຍນາ’’ຕິອາທິ. ອາປນ຺ນາ ເຈວາຕິ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພາ ເຈວ. ເຕສູຕິ ຕິວິເຘສຸ ປຣິວາເສສຸ. ເອເຕ ປນາຕິ ຕໂຍ ປນ. ອິຘາຕິ ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘເກ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕາ, ຕສ຺ມາ. ເອເຕສູຕິ ຕິວິເຘສຸ ປຣິວາເສສຸ.
ປກຕຕ຺ຕານໍ ຠິກ຺ຂູນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຘິປ຺ເປຕປກຕຕ຺ເຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ. ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣຫາທີນມ຺ປີຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິສທ຺ເທນ ມານຕ຺ຕາຣຫມານຕ຺ຕຈາຣິກອພ຺ຠານາຣຫາທໂຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ປິສທ຺ເທນ ປກຕິປກຕຕ຺ຕໍ ອເປກ຺ຂຕິ. ເຕຕິ ປກຕຕ຺ຕາ. ຍໍ ອຠິວາທນາທິໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ສາທິຍນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ສາທິຍນໍ ນາມ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອຠິວາທນາທີສຸ, ນິທ຺ຘາຣເຓ ເຈຕໍ ຠຸມ຺ມວຈນໍ. ສາມີຈິກມ຺ມນ຺ຕິ ເອຕໍ ອາຠິສມາຈາຣິກສ຺ສ ອຘິວຈນນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອຠິວາທນາທີນີຕິ ອຠິວາທນປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານອຎ຺ຊລິກມ຺ມານິ. ພີຊນວາຕທານາທິໂນຕິ ພີຊນິຍາ ປຫຣິເຕນ ປວຕ຺ຕສ຺ສ ວາຕສ຺ສ ທານາທິໂນ. ອາສນາຠິຫາຣນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຠິຫຣຓໍ ອຠິຫາໂຣ, ອາສນສ຺ສ ອຠິຫາໂຣ ອາສນາຠິຫາໂຣຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອາສນສ຺ສ ອຠິຫຣຓ’’ນ຺ຕິ. ປຎ຺ຎາປນມ຺ປິ ອຠິຫຣິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາປິຕຕ຺ຕາ ອຠິຫາໂຣເຍວ ນາມາຕິ ອາຫ ‘‘ປຎ຺ຎາປນເມວ ວາ’’ຕິ. ‘‘ປາທໂຘວນອຸທກ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປາທສ຺ສ ໂຘວນໍ ອຸທກໍ ປາໂທທກນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ປາທຏ຺ຐປນກ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປາທສ຺ສ ຐປນກໍ ປີຐໍ ປາທປີຐນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ປາທຆໍສນໍ ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ປາທສ຺ສ ຆໍສນໍ ກຖລິກໍ ປາທກຖລິກນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ສທ຺ຘິວິຫາຣິການມ຺ປິ ອຠິວາທນາທິນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປິສທ຺ເທນ ອຎ຺ເຎສໍ ສາທິຍນ຺ຕສ຺ສ ກາ ນາມ ກຖາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເຕຕິ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກາ. ສທ຺ຘາປພ຺ພຊິຕາຕິ ສທ຺ຘາຍ ປພ຺ພຊິຕາ. ກຸລປຸຕ຺ຕາຕິ ຊາຕິກຸລປຸຕ຺ຕາ, ອາຈາຣກຸລປຸຕ຺ຕາ ຈ. ກໂຣນ຺ຕິ, ອາປຸຈ຺ຉນ຺ຕິເຍວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວາຣິຕມ຺ປິ ອສາທິຍນໍ ນາມາຕິ ອາຫ ‘‘ວາຣິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອນາປຕ຺ຕີ’’ຕິ. ມິຖຸ ຍຖາວຸຑ຺ຒນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ມິຖຸສທ຺ໂທ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຣິຍາໂຍ, ຍຖາສທ຺ໂທ ຍໍສທ຺ທປຣິຍາໂຍ, ວິຈ຺ຉຕ຺ໂຖ ຈາຕິ ອາຫ ‘‘ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ໂຍ ໂຍ ວຸຑ຺ໂຒ’’ຕິ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຎ຺ຫິ ມິຖຕິ ສງ຺ຄມໍ ກໂຣຕີຕິ ມິຖູຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕນ ເຕນາຕິ ຠິກ຺ຂຸນາ, ‘‘ສາທິຕຸ’’ນ຺ຕິ ປເທ ຠາວກຕ຺ຕາ. ສາທິຕຸໍ ອນຸຊານາມີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.
‘‘ວຸຑ຺ຒປຏິປາຏິຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ວຸຑ຺ຒານໍ ປຏິປາຏິ ຍຖາວຸຑ຺ຒນ຺ຕິ ຈຕຸຕ຺ຖີອພ຺ຍຍີຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ປຸຣິມປເທ ປນ ປຐມາອພ຺ຍຍີຠາໂວ. ປາຬິຍາຕິ ປນ຺ຕິຍາ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ສງ຺ຆນວກຏ຺ຐາເນ ເອວ. ປວາຣຓາຍປີຕິ ປິສທ຺ເທນ ນ ເກວລໍ ອຸໂປສເຖເຍວ, ອຖ ໂຂ ປວາຣຓາຍປີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສງ຺ເຆນ ຠາຊິຍມານນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.
ໂອໂຓຊນນ຺ຕິ ອວນຸທເຕ ໂອໂຓຊນໍ. ອວປຸພ຺ໂພ ນຸທຘາຕຸ ນກາຣສ຺ສ ຓກາຣໍ, ທກາຣສ຺ສ ຈ ຊກາຣໍ ກຕ຺ວາ ໂອໂຓຊນນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ນຸທຘາຕຸ ອປນຍນຕ຺ໂຖ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕາທີນີຕິອາທິສທ຺ເທນ ສລາກຠຕ຺ຕາທີນິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອສ຺ສາຕິ ປາຣິວາສິກສ຺ສ. ຕານີຕິ ທ຺ເວ ຕີຓິ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕາທີນິ. ເຫຏ຺ຐາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ເຫຏ຺ຐາ. ຄາເຫຖາຕິ ນວກຕເຣ ຠິກ຺ຂູ ຄາຫາເປຖ. ຠຕ຺ຕປຈ຺ຈາສາຕິ ຠຕ຺ຕເມວ ປຈ຺ຈາສາ ຠຕ຺ຕປຈ຺ຈາສາ, ປຈ຺ຈາສາຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕພ຺ພານີ’’ຕິ ອິມິນາ ອວນຸທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂອໂຓຊນນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອວນ຺ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊມາເນຕິ ໂຍຊນາ. ຕານີຕິ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕາທີນິ. ຍທິ ປນ ນ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ສເຈ ສງ຺ຆໂຕ ວສ຺ສຄ຺ເຄນ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕີຕິ ສເຈ ອຎ຺ຎສ຺ສ ນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ. ໂອທິສ຺ສາຕິ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ. ຕສ຺ສາຕິ ປາຣິວາສິກສ຺ສ. ຫີຕິ ຍສ຺ມາ. ສງ຺ຆນວກຏ຺ຐາເນ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຕສ຺ສາຕິ ໂຍຊນາ. ຠຕ຺ຕຄ຺ເຄຕິ ຠຕ຺ຕສ຺ສ ຄຫຓຏ຺ຐາເນ. ໂສຕິ ປາຣິວາສິໂກ, ມາ ກິລມິຕ຺ຖາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິທນ຺ຕິ ໂອໂຓຊນໍ. ອສ຺ສາຕິ ປາຣິວາສິກສ຺ສ, ອນຸຎ຺ຎາຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.
ອາຄຕາຄເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຈຕຸສ຺ສາລຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ຈຕຸມຸຂາ ສາລາ ຈຕຸສ຺ສາລາ ໂຠຊນສາລາ, ຕຕ຺ຖ ປຏິປາຏິຍາ ທິນ຺ນໍ ຠຕ຺ຕໍ ຈຕຸສ຺ສາລຠຕ຺ຕໍ. ເອຕນ຺ຕິ ຈຕຸສ຺ສາລຠຕ຺ຕໍ. ປາຬິຍາຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ປາຬິຍາ. ໂອສກ຺ກິຕ຺ວາຕິ ເຫຏ຺ຐາ ສກ຺ກິຕ຺ວາ. ຫຕ຺ຖປາເສຕິ ຠຕ຺ຕທາຍກສ຺ສ ຫຕ຺ຖປາເສ. ເສໂນຕິ ກຸລໂລ. ‘‘ອາຣາມິກສມຓຸທ຺ເທເສຫີ’’ຕິ ປທໍ ‘‘ອາຫຣາເປຕຸ’’ນ຺ຕິ ປເທ ກາຣິຕກມ຺ມໍ. ສຍເມວາຕິ ປາຣິວາສິເກນ ອນາຓຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ສຍເມວ. ມຫາເປຬຠຕ຺ເຕປີຕິ ມຫຕິຍໍ ເປຬາຍໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທິນ຺ເນ ຠຕ຺ເຕປິ. ຍຕ຺ຖ ປນາຕິ ປຣິວິສຏ຺ຐາເນ ປນ.
໗໖. ຕຕ຺ຣາຍໍ ສມ຺ມາວຕ຺ຕນາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕສທ຺ທສ຺ສ ອນິຍມນິທ຺ເທສຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອິທານິ ຍາ ອຍໍ ສມ຺ມາວຕ຺ຕນາ ວຸຕ຺ຕາ’’ຕິ. ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ ເອຕາຍາຕິ ສມ຺ມາວຕ຺ຕນາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ສມ຺ມາວຕ຺ຕນາຍໍ. ນ ອຸປສມ຺ປາເທຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອາຈຣິເຍນ ຫຸຕ຺ວາ ກມ຺ມວາຈາສາວນມ຺ປິ ອຸປສມ຺ປາທນເມວາຕິ ອາຫ ‘‘ອາຈຣິເຍນ ຫຸຕ຺ວາປິ ກມ຺ມວາຈາ ນ ສາເວຕພ຺ພາ’’ຕິ. ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ອສຕີຕິ ອຕ຺ຕນາ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ກມ຺ມວາຈາວາຈເກ ອສຕິ. ນ ນິສ຺ສໂຍ ທາຕພ຺ໂພຕິ ເອຕ຺ຖ ອາຄນ຺ຕຸການເມວ ນິສ຺ສໂຍ ນ ທາຕພ຺ໂພ, ນ ທິນ຺ນນິສ຺ສຍານມ຺ປີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອາຄນ຺ຕຸການໍ ນິສ຺ສໂຍ ນ ທາຕພ຺ໂພ’’ຕິອາທິ, ເຍຫິປິ ຠິກ຺ຂູຫິ ຄຫິໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.
ອຎ຺ໂຎ ສາມເຓໂຣຕິ ປກຕຕ຺ຕກາເລ ອຸປຊ຺ຌໍ ທຕ຺ວາ ຄຫິຕສາມເຓເຣຫິ ອຎ຺ໂຎ ສາມເຓໂຣ. ອາຘິປຈ຺ຈຏ຺ຐານຠູຕາຕິ ສພ຺ພສມ຺ມຸຕີນໍ ອຘິປຕິຠາວສ຺ສ ຐານຠູຕາ. ປຏິພລສ຺ສາຕິ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ໂອວທິຕຸໍ ປຏິພລສ຺ສ. ອິມິນາ ລທ຺ຘສມ຺ມຸຕິເກນ ອາຓຕ຺ໂຕ ອລທ຺ຘສມ຺ມຸຕິໂກປິ ຄຣຸຘມ຺ເມຫິ ວາ ອຎ຺ເຎຫິ ວາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ໂອວທິຕຸໍ ລຠຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອາຄຕາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂວຕິ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ໂສຕິ ຠິກ຺ຂຸ. ໂວຕິ ຕຸມ຺ຫາກໍ, ທສ຺ສຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.
ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິຍາຕິ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິອາປຕ຺ຕິກາຣຓາ. ກາຍສໍສຄ຺ຄາທິຄຣຸກາປຕ຺ຕິ ນາປຊ຺ຊິຕພ຺ພາຕິ ໂຍຊນາ. ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘວເສນ ອາປຕ຺ຕິວຕ຺ຖູນໍ ປາປິຏ຺ຐຠາວຎ຺ຈ ປາປິຏ຺ຐຕຣຠາວຎ຺ຈ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສຕ຺ຕສຸ ຫີ’’ຕິອາທິ. ປາປິຏ຺ຐຕຣາຕິ ທຸພ຺ຠາສິຕາປຕ຺ຕິໂຕ ທຸກ຺ກຏາປຕ຺ຕິ ປາປິຏ຺ຐຕຣາ. ຕາສນ຺ຕິ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ອາປຕ຺ຕີນໍ. ປຸຣິມນເຍເນວາຕິ ປຸຣິມານໍ ອາປຕ຺ຕີນໍ ນເຍເນວ. ເຠໂທຕິ ວຕ຺ຖູນໍ ວິເສໂສ. ເອວໍ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘວເສນ ອາປຕ຺ຕິວຕ຺ຖູນໍ ປາປິຏ຺ຐປາປິຏ຺ຐຕຣຠາວໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ສິກ຺ຂາປທວເສນ ເຕສໍ ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊສິກ຺ຂາປເທ ປນາ’’ຕິອາທິ. ອຸຠຍມ຺ປີຕິ ວຕ຺ຖຸອາປຕ຺ຕິສງ຺ຂາຕໍ ອຸຠຍມ຺ປິ.
ກມ຺ມນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກາຣຓຠູຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ນາມໍ ກາຣິຍຠູຕາຍໍ ກມ຺ມວາຈາຍໍ ອຸປຈາຣວເສນ ກາຣິຍຠູຕາ ກມ຺ມວາຈາ ກມ຺ມນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອາຫ ‘‘ປຣິວາສກມ຺ມວາຈາ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. ກມ຺ມສ຺ມິໍ ສຕິ, ກມ຺ເມນ ວາ ວຈິຕພ຺ພາຕິ ກມ຺ມວາຈາຕິ ວຈນຕ຺ໂຖ ກາຕພ຺ໂພ. ກສິກມ຺ມນ຺ຕິ ກສິສງ຺ຂາຕໍ ກມ຺ມໍ. ໂຄຣກ຺ຂກມ຺ມນ຺ຕິ ໂຄຣກ຺ຂສງ຺ຂາຕໍ ກມ຺ມໍ. ‘‘ກມ຺ມໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ກມ຺ມິກາຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຕຕິ ກມ຺ມິກາ ຠິກ຺ຂູ, ນ ຄຣຫິຕພ຺ພາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.
ວຈິຕພ຺ພໍ ອເນນ ໂທເສນາຕິ ວຈນີຍໍ, ສໍວິຊ຺ຊຕິ ວຈນີຍໍ ອສ຺ສາຕິ ສວຈນີຍໍ, ຕໍ ນ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕເມວຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປລິໂພຘຕ຺ຖາຍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຍາວ ນ ຕໍ ອຘິກຣຓໍ ວູປສນ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຕາວ ອິມມ຺ຫາ ອາວາສາ ເອກປທມ຺ປິ ມາ ປກ຺ກາມີຕິ ໂຍຊນາ. ເຕຕິ ຕຸຍ຺ຫໍ.
ອນຸວາໂທຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຸສາສນວເສນ ອຎ຺ເຎ ວທຕີຕິ ອນຸວາໂທຕິ ວຸຕ຺ເຕ ເຊຏ຺ຐກຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ວິຫາເຣ ເຊຏ຺ຐກຏ຺ຐານໍ ນ ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ເຊຏ຺ຐກຏ຺ຐານໍ ສຣູເປນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສເກນ ວາ’’ຕິອາທິ. ເມຕິ ມຍ຺ຫໍ. ຕນ຺ຕິ ຕວໍ. ນ ໂຈເທຕພ຺ໂພຕິ ເອຕ຺ຖ ເກນ ນ ໂຈເທຕພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ວຕ຺ຖຸນາ ວາ ອາປຕ຺ຕິຍາ ວາ’’ຕິ. ນ ສາເຣຕພ຺ໂພຕິ ນ ສຣາເປຕພ຺ໂພ. ນ ຠິກ຺ຂູຫິ ສມ຺ປໂຍເຊຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂູຫິ ອຕ຺ຕນາ ກລຫວເສນ ນ ສມ຺ປໂຍເຊຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ກລໂຫ ນ ກາເຣຕພ຺ໂພ’’ຕິ.
ສງ຺ຆຕ຺ເຖເຣນ ຫຸຕ຺ວາຕິ ສງ຺ຆຕ຺ເຖເຣນ ໂຫນ຺ເຕນປີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸຣໂຕ ອຄນ຺ຕພ຺ເພ ສມາເນ ກິໍ ປຈ຺ຉໂຕ ຄນ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິອາທິ. ອາສນປຣິຍນ຺ໂຕຕິ ອາສນເມວ ປຣິຍນ຺ໂຕ ລາມໂກຕິ ອາສນປຣິຍນ຺ໂຕ, ຕທຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສງ຺ຆນວກາສນໍ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. ສ຺ວາສ຺ສາຕິ ໂສ ອສ຺ສ. ໂສຕິ ອາສນປຣິຍນ຺ໂຕ. ອສ຺ສາຕິ ປາຣິວາສິກສ຺ສ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອາສນປຣິຍນ຺ເຕ. ອຍນ຺ຕິ ປາຣິວາສິໂກ, ນ ລຠຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຄຫິຕາວເສສາຕິ ຄຫິຕາຫິ ເສຍ຺ຍາຫິ ອວເສສາ. ມງ຺ຄຸລຄູຖຠຣິຕາຕິ ມງ຺ຄຸລານໍ ຄູເຖຫິ ປູຣິຕາ. ອສ຺ສາຕິ ປາຣິວາສິກສ຺ສ. ຣເຊຫິ ຫຕາ ນາສິຕາ ຠູມິ ເອຕ຺ຖາຕິ ຣໂຊຫຕຠູມິ. ຊຕຸກມູສິກຠຣິຕາຕິ ຊຕູຫິ ຈ ມູສິກາຫິ ຈ ປູຣິຕາ. ປຓ຺ຓສາລາຕິ ປຓ຺ເຓຫິ ຉາທິຕາ ສາລາ. ອສ຺ສາຕິ ປາຣິວາສິກສ຺ສ. ສພ຺ເພປິ ອາວາສາຕິ ໂຍຊນາ. ເອເຕຫີຕິ ປກຕຕ຺ເຕຫິ. ເຕສູຕິ ອາວາເສສຸ. ຍນ຺ຕິ ອາວາສໍ. ປຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ວສ຺ສາວາສິກລາຠໍ. ເອກປສ຺ເສຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ປາຬິຍໍ ອຏ຺ຐຕ຺ວາ ເອກສ຺ມິໍ ປສ຺ເສ.
ອສ຺ສາຕິ ປາຣິວາສິກສ຺ສ, ເທນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂສ ເອວາຕິ ອາສນາທິປຣິຍນ຺ໂຕ ເອວ. ຎາຕິປວາຣິຕຏ຺ຐາເນ ນິມນ຺ຕິເຕນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕໍ ກຸລໍ. ສໍວິຘາຍາຕິ ສໍວິທຫິຕ຺ວາ. ອສ຺ສາຕິ ກຸລສ຺ສ, ຠເວຍ຺ຍ ວາ.
ຫຣາຍມາເນນາຕິ ລຊ຺ຊມາເນນ. ເຍນາປີຕິ ປາຣິວາສິເກນປິ. ສມາທິນ຺ນນ຺ຕິ ອາຣຎ຺ຎິກຘຸຕງ຺ຄສມາທິນ຺ນໍ. ຕຖາຕິ ຍຖາ ອາຣຎ຺ຎິກງ຺ຄໍ ນ ສມາທາຕພ຺ພໍ, ຕຖາ. ປິຓ຺ຑປາຕິກຘຸຕງ຺ຄມ຺ປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ອາຣຎ຺ຎິກງ຺ຄໍ ອເປກ຺ຂຕິ. ໂຍ ປນາຕິ ປາຣິວາສິໂກ ປນ.
ອນາໂຣເຈນ຺ຕສ຺ສ ເມຕິ ໂຍຊນາ. ອນາໂຣເຈນ຺ເຕ ສຕີຕິ ວາ ໂຍຊນາ. ‘‘ອິມິນາ ກາຣເຓນາ’’ຕິ ອິມິນາ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍສທ຺ໂທ ກາຣຓຕ຺ໂຖ, ນິສ຺ສກ຺ກວຈນຎ຺ຈ ກາຣຓຕ຺ເຖ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ໂສ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທ ເອວ ປຈ຺ຈໂຍ ຕປ຺ປຈ຺ຈໂຍຕິ ວຈນຕ຺ໂຖ ກາຕພ຺ໂພ. ‘‘ສາມເຓເຣຫີ’’ຕິ ປທໍ ‘‘ປຈາເປຕ຺ວາ’’ຕິ ປເທ ກາຣິຕກມ຺ມໍ. ເອຕ຺ຖາປິ ປກຕິຍາ ນີຫຣາເປຕ຺ວາປິ ວິຫາເຣ ປຈາເປຕ຺ວາປິ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ປຏິເສໂຘ ນຕ຺ຖິ. ກສ຺ມາ? ‘‘ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ຄາເມຕິ ມຫາຄາເມ, ສພ຺ພກາລໍ ອເນກສເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ອວິວິຕ຺ເຕ ຄາເມຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຄາມກາວາສນ຺ຕິ ຄາໂມເຍວ ຂຸທ຺ທກຏ຺ເຐນ ຄາມໂກ, ຕສ຺ມິໍ ກາຣິໂຕ ອາວາໂສ ຄາມກາວາໂສ, ຕໍ.
ຄເຕນ ອາຄນ຺ຕຸກປາຣິວາສິເກນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖາຕິ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ວິຫາເຣ, ສພ຺ເພ ຠິກ຺ຂູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຐິຕຏ຺ຐາເນ. ນ ເອກຈ຺ເຈ ປສ຺ສຕິ, ອປສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ນາໂຣເຈຕິ, ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທວ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.
ເອກສ຺ສ ວາ ພຫູນໍ ວາ ອາຄນ຺ຕຸການນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ອາຄນ຺ຕຸກສ຺ສ ອາໂຣເຈຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປເທ. ວຸຕ຺ຕນເຍເນວາຕິ ‘‘ອາຄນ຺ຕຸເກນ ອາໂຣເຈຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປເທ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ. ຕໍ ວຸຕ຺ຕນຍມາວິກໂຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສເຈ’’ຕິອາທິ. ເຕສມ຺ປີຕິ ອາຄນ຺ຕຸການມ຺ປິ. ຕສ຺ສາຕິ ປາຣິວາສິກສ຺ສ. ອຊານນ຺ຕສ຺ເສວາຕິ ອນາທເຣ ເຈຕໍ ສາມິວຈນໍ. ອຍຎ຺ຈ ປນາຕິ ປາຣິວາສິໂກ ຈ. ຄຕກາເລຕິ ອາຄນ຺ຕຸການໍ ຄຕກາເລ. ເຍປີຕິ ອາຄນ຺ຕຸກາປິ. ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາຕິ ໂອສຣິຕ຺ວາ, ປວິສິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍຎ຺ຈາຕິ ປາຣິວາສິໂກ ຈ, ຊານາຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເນສນ຺ຕິ ອາຄນ຺ຕຸການໍ. ໂຍປີຕິ ອາຄນ຺ຕຸໂກປິ. ອສ຺ສາຕິ ປາຣິວາສິກສ຺ສ. ອຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາຕິ ອາຄຕຠາວສ຺ສ ອຊານິຕຕ຺ຕາ. ‘‘ອພ຺ຠານ’’ນ຺ຕິ ປທໍ ‘‘ກໂຣຕີ’’ຕິ ປເທ ກມ຺ມໍ, ‘‘ໂຫຕີ’’ຕິ ປເທ ກຕ຺ຕາ. ອຘິກາ ຣຕ຺ຕິໂຍຕິ ອາປຕ຺ຕິປຏິຈ຺ຉນ຺ນຣຕ຺ຕິໂຕ ອຘິກາ ຣຕ຺ຕິໂຍ. ອຍນ຺ຕິ ປາຣິວາສິກວຕ຺ຕປຏິປທາ. ອປຓ຺ຓກປຏິປທາຕິ ອວິຣທ຺ຘປຏິປທາ, ເອກໍສປຏິປທາຕິ ອຕ຺ໂຖ.
ຄຈ຺ຉນ຺ຕມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສາເວຕຸນ຺ຕິ ສຸຓາເປຕຸໍ. ວິສຍາວິສເຍນາຕິ ອາໂຣເຈຕຸໍ ເທສາເທເສນ. ກຣວີກຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ ອາຫາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.
‘‘ອຸໂປສຖທິວເສ’’ຕິ ອິມິນາ ອຸໂປສເຖຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸໂປສຖສທ຺ທສ຺ສ ປາຕິໂມກ຺ຂຸທ຺ເທສາທໂຍ ອຕ຺ເຖ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ປວາຣຓາຍປີຕິ ປວາຣຓທິວເສປິ. ຄນ຺ຕຸນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ຐິຕຏ຺ຐານໍ ຄນ຺ຕຸໍ. ທູເຕນາປີຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຘິປ຺ເປຕທູຕໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຘິປ຺ເປຕທູຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອນຸປສມ຺ປນ຺ນໍ…ເປ… ອາໂຣຈາເປຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ.
ສຸຎ຺ຎວິຫາໂຣຕິ ຠິກ຺ຂູຫິ ວິວິຕ຺ຕວິຫາໂຣ. ຍຕ຺ຖາຕິ ຍສ຺ມິໍ ອາວາເສ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ສຸຎ຺ຎວິຫາເຣ. ທສວິຘນ຺ຕຣາເຍ ສຕິ ປນ ຄນ຺ຕພ຺ພເມວາຕິ ໂຍຊນາ. ນານາສໍວາສເກຫີຕິ ກມ຺ມນານາສໍວາສກລທ຺ຘິນານາສໍວາສເກຫິ.
໘໑. ອາວາສາທີນໍ ສຣູປໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອາວາໂສ ນາມາ’’ຕິອາທິ. ຕຕິຍປເທນາຕິ ‘‘ອາວາເສ ວາ ອນາວາເສ ວາ’’ຕິ ຕຕິຍປເທນ. ເອເຕສູຕິ ອາວາສາທີສຸ. ຉທນໂຕຕິ ຉທນໂກຏິໂຕ. ອນ຺ໂຕອາວາເສຕິ ຠິຕ຺ຕິປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນ ອນ຺ໂຕອາວາເສ. ອວິເສເສນາຕິ ‘‘ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕໂກ’’ຕິ ວາ ‘‘ປາຣິວາສິໂກ’’ຕິ ວາ ວິເສສໍ ອກຕ຺ວາ ສາມຎ຺ເຎນ. ອຸທກປາເຕນາຕິ ຉທນໂຕ ອຸທກໍ ປຕຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ອຸທກປາໂຕ, ເຕນ. ປຎ຺ຈວຓ຺ຓຈ຺ຉທນພທ຺ຘຏ຺ຐາເນສູຕິ ປຎ຺ຈປມາເຓນ ຉທເນນ ພທ຺ຘຏ຺ຐາເນສຸ ເອເຕສຸ ອາວາເສສູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປາຣິວາສິກສ຺ສ ຈ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕກສ຺ສ ຈ ປກຕຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ວາຣິຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ນານູປຈາເຣປີຕິ ປິສທ຺ເທນ ເອກູປຈາເຣ ປນ ກາ ນາມ ກຖາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ເອກຈ຺ຉນ຺ເນ ອາວາສາທິເກ, ສເຈ ນິປຊ຺ຊຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ສຏ຺ຐິວສ຺ເສປິ ປາຣິວາສິເກ.
ວຸຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ, ນິມນ຺ເຕຕພ຺ໂພຕິ ເອຕ຺ຖ ກິໍ ອຕ຺ຕໂນ ວຸຑ຺ຒຕຣໍ ປກຕຕ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ, ນິມນ຺ເຕຕພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ຕທຫຸປສມ຺ປນ຺ນມ຺ປີ’’ຕິອາທິ. ໂອພຸທ຺ຘນ຺ຕິ ປລິພຸທ຺ຘໍ. ເອກາສເນຕິ ເອຕ຺ຖ ເອກສທ຺ໂທ ສມານປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ສມານວສ຺ສິກາສເນ’’ຕິ, ສມານວສ຺ສິການໍ ອາສເນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຉມາຍໍ ນິສິນ຺ເນຕິ ເອຕ຺ຖ ຉມາສທ຺ໂທ ຠູມິປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ຠູມິຍໍ ນິສິນ຺ເນ’’ຕິ. ອິຕເຣນາຕິ ປາຣິວາສິເກນ. ສຫາເຍນ ສທ຺ຘິໍ ຈງ຺ກມຕິ ວິຍາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ເອກສ຺ມິໍ ຈງ຺ກເມ’’ຕິ ອິມິນາ ເອກຈງ຺ກມສທ຺ທສ຺ສ ຕຸລ຺ຍາຘິກຣຓສມາສວາກ຺ຍໍ ທສ຺ເສຕິ.
ຉມາຍໍ ຈງ຺ກມນ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ອຸປໂຍຄວຈນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຉມາຍໍ ຈງ຺ກມນ຺ເຕ’’ຕິ. ອຍໍ ປນາຕິ ວກ຺ຂມາໂນ ປນ. ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ຉມາຍໍ ຈງ຺ກມນ຺ເຕ’’ຕິ ປາເຐ. ຈງ຺ກມນ຺ເຕຕິ ປກຕຕ຺ເຕ ຈງ຺ກມນ຺ເຕ. ນ ຈງ຺ກມິຕພ຺ພນ຺ຕິ ປາຣິວາສິເກນ ນ ຈງ຺ກມິຕພ຺ພໍ. ໂກ ປນ ວາໂທ ອິຏ຺ຐກາຈຍສມ຺ປນ຺ເນ ເວທິກາປຣິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ອິຕິ ອຕ຺ໂຖຕິ ໂຍຊນາ. ປພ຺ພຕນ຺ຕຣວນນ຺ຕຣຄຸມ຺ພນ຺ຕເຣສູຕິ ປພ຺ພຕມຊ຺ຌວນມຊ຺ຌຄຸມ຺ພມຊ຺ເຌສຸ, ປພ຺ພຕວິວຣວນວິວຣຄຸມ຺ພວິວເຣສຸ ວາ. ອຸປຈາຣນ຺ຕິ ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖໍ ອຸປຈາຣໍ.
໘໒. ອິຕໂຣຕິ ນວໂກ. ອສ຺ສາຕິ ນວກສ຺ສ. ນ ວຕ຺ຕເຠເທ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ອຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ນ ວຕ຺ຕເຠເທ ທຸກ຺ກຏໍ. ເອເສວ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ອປຈ຺ຉາປຸຣິມນ຺ຕິ ອປຈ຺ຉາ ອປຸຣິມໍ, ເອກປຫາເຣນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມວສ຺ສາ ທ຺ເວ ປາຣິວາສິກາຕິ ໂຍຊນາ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ປາຣິວາສິການໍ ເອກໂຕ ວສນໂທສໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສເຈ ຫິ ທ຺ເວ’’ຕິອາທິ. ເນສນ຺ຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປາຣິວາສິການໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ປາຣິວາສິກາທີສຸ ປຎ຺ຈສຸ ຠິກ຺ຂູສຸ. ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣຫາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ໂຍຊນາ.
ປຣິວາສທານາທີນີຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ມູລາຍປຏິກສ຺ສນມານຕ຺ຕທານອພ຺ຠານານິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ເອເຕສ຺ເວວາຕິ ປຣິວາສທານາທີສຸ ເອວ. ອຍນ຺ຕິ ປາຣິວາສິໂກ.
໘໓. ‘‘ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸປາລີ’’ຕິອາທິວຈນສ຺ສ ອນຸສນ຺ຘິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອິມໍ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຣໂຫຄຕສ຺ສ ອຸປາລິຕ຺ເຖຣສ຺ສາຕິ ໂຍຊນາ. ອຖ ວາ ອນາທເຣ ສາມິວຈນໍ ກຕ຺ວາ ອຸປາລິຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຣໂຫຄຕສ຺ສາຕິ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ. ເອຕ຺ຖາຕິ ປາຣິວາສິກວຕ຺ເຕ. ໂສຕິ ອຸປາລິຕ຺ເຖໂຣ. ອສ຺ສາຕິ ອຸປາລິຕ຺ເຖຣສ຺ສ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕີສຸ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉເທສຸ. ຍ຺ວາຍນ຺ຕິ ໂຍ ອຍໍ, ເອກໂຕ ວາໂສຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂສ ວາໂສ ສຫວາໂສ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ວິປ຺ປວາໂສຕິ ເອຕ຺ຖ ປກຕຕ຺ເຕນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ວາໂສຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເອກກສ຺ເສວ ວາໂສ’’ຕິ. ອາຄນ຺ຕຸກາທີນນ຺ຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ອາວາສິກາ ຄເຫຕພ຺ພາ.
໘໔. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ຕໍ ຕໍ ຐານໍ. ທ຺ວີສຸ ປເທສູຕິ ທ຺ວີສຸ ວາກ຺ຍສງ຺ຂາເຕສຸ ປເທສຸ. ເອເກເນເກນປີຕິ ເອເກນ ເອເກນ ວາກ຺ຍປເທນປິ. ປຣິວສິຍິຕ຺ຖາຕິ ປຣິວຸຕ຺ໂຖ, ປຣິວຸຕ຺ໂຖ ປຣິວາໂສ ເອຕສ຺ສາຕິ ປຣິວຸຕ຺ຖປຣິວາໂສ, ຕສ຺ສ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ເອສາຕິ ເອໂສ ຠິກ຺ຂູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສຸທ຺ຘນ຺ເຕຕິ ສຸທ຺ຘໂກຏ຺ຐາເສ. ທຸກ຺ຂສ຺ສາຕິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ. ອນ຺ຕນ຺ຕິ ອວສານໍ, ວິນາສໍ ວາ.
໒. ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣຫວຕ຺ຕກຖາ
໘໖. ນວກຕຣໍ ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣຫໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ ໂຍຊນາ. ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ປກຕຕ຺ຕາ ເອວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເນສນ຺ຕິ ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣຫມານຕ຺ຕາຣຫມານຕ຺ຕຈາຣິກອພ຺ຠານາຣຫານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ, ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣຫາທິລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕ຺ຖາຕິ ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣຫສ຺ສ ວຕ຺ເຕ. ອິໂຕຕິ ມູລາຍປຏິກສ຺ສນາຣຫສ຺ສ ວຕ຺ຕໂຕ.
໘໗. ຍເຖວ ປາຣິວາສິໂກ ຄຓປູຣໂກ ນ ໂຫຕິ, ເອວໍ ເອເຕປິ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ.
໔. ມານຕ຺ຕາຈາຣິກວຕ຺ຕກຖາ
໙໒. ອູເນ ຄເຓຕິ ເອຕ຺ຖ ຄໂຓ ນາມ ຄຓໂຠຊນສິກ຺ຂາປເທ (ປາຈິ. ໒໑໗ ອາທໂຍ) ວິຍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ວາ ອຕິເຣກາ ວາ’’ຕິ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘເກ.
ອິຕິ ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘກວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.
໓. ສມຸຈ຺ຈຍກ຺ຂນ຺ຘກໍ
໑. ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິກຖາ
ສມຸຈ຺ຈຍກ຺ຂນ຺ຘເກ ຕຕ຺ຖາຕິ ຈຕຸພ຺ພິເຘສຸ ມານຕ຺ເຕສຸ. ຍໍ ມານຕ຺ຕໍ ທິຍ຺ຍຕິ, ອິທໍ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕໍ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ເອເສວ ນໂຍ ອນນ຺ຕຣວາກ຺ເຍສຸປິ. ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາຕິ ເຫຕ຺ວຕ຺ເຖ ກຣຓວຈນໍ, ກາຣຓຕ຺ເຖ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນໍ ວາ. ອທ຺ຘມາສນ຺ຕິ ປນ຺ນຣສທິວສກາລໍ. ໂອຘາຍາຕິ ສມູຫໍ ກຕ຺ວາ. ‘‘ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ໂອຘາຍາ’’ຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຕສູຕິ ຈຕຸພ຺ພິເຘສຸ ມານຕ຺ເຕສຸ. ອິທນ຺ຕິ ມານຕ຺ຕໍ. ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ…ເປ… ວຈນໂຕຕິ ຎາປກເຫຕຸ. ເອເຕນ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ທາຕພ຺ພໍ ມານຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕນ຺ຕິ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕໍ. ອິຘາຕິ ອິມິສ຺ສໍ ປາຬິຍໍ. ຕຕຸຕ຺ຕຣີຕິ ຕໂຕ ຕີຫິປິ ອຸຕ຺ຕຣິ. ນານາວຕ຺ຖູນິ ເອຕາສນ຺ຕິ ນານາວຕ຺ຖຸກາໂຍ. ຕາສນ຺ຕິ ນານາວຕ຺ຖຸການໍ.
ມາຬກສີມາຍເມວາຕິ ສີມມາຬເກ ເອວ, ສີມງ຺ຄເຓ ເອວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ມາຬກສີມາຍເມວ.
ເວທຍາມຫນ຺ຕິ ເວທຍາມິ ອຫໍ. ມມ ມານຕ຺ຕຈຣຠາວໍ ສງ຺ຆໍ ຊານາເປມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເວທຍຕີຕິ ມນ຺ຕິ ຊານາເປຕິ, ອິຕິ ມໍ ສງ຺ໂຆ ຘາເຣຕູຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ວຸຕ຺ຕນເຍເນວາຕິ ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘເກ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ. ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພນ຺ຕິ ‘‘ມານຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປາມິ, ວຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປາມີ’’ຕິ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ມາຬກໂຕຕິ ສີມງ຺ຄຓໂຕ. ໂສປີຕິ ສຫ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕປິ. ‘‘ມາຬເກ ນາໂຣຈິຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ຍສ຺ສ ມາຬເກ ອາໂຣຈິຕໍ, ຕສ຺ສ ອນາໂຣເຈຕ຺ວາປິ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.
ວິສຠາເຄຫິ ສຫ ວສນ຺ຕສ຺ສ ວຕ຺ຕສ຺ສ ທຸປ຺ປູຣິຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ’’ສຠາຄາ ຠິກ຺ຂູ ວສນ຺ຕີ’’ຕິ. ຈຕູຫິ, ປຎ຺ຈຫິ ວາຕິ ວາສທ຺ເທນ ຕໂຕ ອຕິເຣກມ຺ປິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ປຣິກ຺ເຂປາຣຫຏ຺ຐານໂຕຕິ ຈີວຣກ຺ຂນ຺ຘເກ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໓໗໙) ວຸຕ຺ຕປຣິກ຺ເຂປາຣຫຏ຺ຐານໂຕ. ‘‘ທ຺ເວ ເລຑ຺ຑຸປາເຕ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ’’ຕິ ອິທໍ ວິຫາເຣ ຠິກ຺ຂູນໍ ສຊ຺ຌາຍາທິສທ຺ທສວນູປຈາຣປຫານຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສເຈ ສວນູປຈາຣໂຕ ນ ມຸຈ຺ຈຕິ, ຕໂຕ ອຕິເຣກມ຺ປິ ອຕິກ຺ກມິຕພ຺ພໍ. ໂອກ຺ກມ຺ມາຕິ ມຄ຺ຄປຏິປນ຺ນານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ວຈນສທ຺ທສວນູປຈາຣປຫານຕ຺ຖໍ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ. ‘‘ຄຸມ຺ເພນ ວາ ວຕິຍາ ວາ’’ຕິ ທສ຺ສນູປຈາຣປຫານຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຘ ອຸປຈາໂຣ ນາມ ຍຕ຺ຖ ຐຕ຺ວາ ປສ຺ສຕິ ສຸຓາຕິ, ໂສເຍວ ເທໂສ. ອຎ຺ໂຎຕິ ຈຕູຫິ ປຎ຺ຈຫິ ວາ ຠິກ຺ຂູຫິ ອຎ຺ໂຎ. ເອສາຕິ ເອໂສ ມານຕ຺ຕຈາຣິໂກ.
‘‘ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖໍ ອຸປຈາຣໍ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ອໂນກ຺ກມິຕ຺ວາ ອຊານນ຺ຕສ຺ເສວ ຄຈ຺ຉຕິ, ນຕ຺ຖິ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທປີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐຣູປານໍ ສຸຕສທ຺ທານໍ ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖູປຈາຣໂຕ ພຫິ ຐິຕານມ຺ປິ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ອທິຏ຺ຐາສຸຕານມ຺ປິ ອນ຺ໂຕ ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖູປຈາຣຄຕານໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສຕິ ກຣຓີເຍຕິ ອິທໍ ຄນ຺ຕຸສ຺ສ ກາຣຓທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອສຕິ ກຣຓີເຍປິ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ໂສປີຕິ ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸປິ. ‘‘ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ອນາໂຣຈເນ ວຕ຺ຕເຠທທຸກ຺ກຏໍ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອກສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປິຍມາເນ ກິໍ ອູເນ ຄເຓ ຈຣຓໂທໂສ ວາ ວິປ຺ປວາໂສ ວາ ນ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຍຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ອຍຎ຺ຈາຕິ ມານຕ຺ຕຈາຣິໂກ ປນ. ຍສ຺ມາ ກາຣຓາ ວສິ, ເຕນ ກາຣເຓນາຕິ ໂຍຊນາ. ຠິກ຺ຂູນຎ຺ຈ ອຕ຺ຖິຠາວໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາຕິ ປກຕຕ຺ຕາຄຕກາເລ ຕສ຺ສ ອນາໂຣເຈຕ຺ວາວ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຠິກ຺ຂູນຎ຺ຈ ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖູປຈາເຣ ອຕ຺ຖິຠາວໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ຄຓສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ອູເນ ຄເຓ ຈຣຓໂທສາຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ຠິກ຺ຂູນຎ຺ຈ ອຕ຺ຖິຠາວໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ວິປ຺ປວາສໂທສາຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຍນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພ ອນາໂຣຈິຕໍ ຍໍ ຠິກ຺ຂຸໍ. ອຍນ຺ຕິ ປຐມໍ ປສ຺ສິຕພ຺ພສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປນໍ. ‘‘ນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິຫາໂຣ’’ຕິ ອິມິນາ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ເຕ ອນ຺ໂຕອຸປຈາຣຄຕານໍ ສພ຺ເພສໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.
ອຍນ຺ຕິ ມານຕ຺ຕຈາຣິໂກ, ຐິໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕນາປີຕິ ມານຕ຺ຕຈາຣິເກນປິ, ຍາຈິຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ໂສຕິ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ. ຕຕ຺ຣາຕິ ‘‘ໂສ ອພ຺ເຠຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຈເນ. ອຍໍ ອພ຺ຠານວິຘິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ໂຍຊນາ. ອຍຎ຺ຈາຕິ ອພ຺ຠານວິຘິ ຈ. ຕາສນ຺ຕິ ອາປຕ຺ຕີນໍ. ເອວນ຺ຕິອາທິ ນິຄມນໍ. ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕໍ ປນ ທາຕພ຺ພໍ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍາ’’ຕິອາທິນາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ທາຕພ຺ພໍ ມານຕ຺ຕໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ນນ຺ຕິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕໍ.
໒. ປຣິວາສກຖາ
໑໐໒. ຕສ຺ສາຕິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕສ຺ສ. ສໂມຘາເນຕ຺ວາຕິ ອິເຘວ ປຣິວາສກຖາຍໍ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ. ອິເຘວ ປຣິວາສກຖາຍໍ ທສ຺ສຍິສ຺ສາມາຕິ ໂຍຊນາ. ອິເຘວສທ຺ໂທ ຫິ ປຸພ຺ພາປຣາເປກ຺ໂຂ.
ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕໍ ປຣິວາສໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຍໍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ອິຘ ອຘິປ຺ເປໂຕ ປຣິວາໂສ ນາມ ຕິວິໂຘ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕິວິເຘສຸ ປຣິວາເສສຸ. ‘‘ຍຖາປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ ວຈນໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກສ຺ສຈິ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຍຖາ ອຸທາຍິຕ຺ເຖຣສ຺ສ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ອຍໍ ອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ຕຖາ ກສ຺ສຈິ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຍຖາ ຈ ປຣໂຕ ອາຄຕາ ອຸທາຍິຕ຺ເຖຣສ຺ເສວ ອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ຕຖາ ກສ຺ສຈິ ທ຺ວິຫາທິປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອິມິນາ ວຸຕ຺ຕນຍານຸສາເຣນ ປຣໂຕປິ ນໂຍ ເນຕພ຺ໂພ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ເອກາຫາທິປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ເອກາທິອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຊານິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ.
ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຠາວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຍໍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ທສຫາກາເຣຫີ’’ຕິ ປາເຐ. ອາປຕ຺ຕິອິຕິ ສຎ຺ຎາ ເອຕສ຺ສາຕິ ອາປຕ຺ຕິສຎ຺ຎີ . ປຫຸ ຈາຕິ ສມຕ຺ໂຖ ຈ. ປປຸພ຺ໂພ ຫູຘາຕຸ ສມຕ຺ຖຕ຺ເຖ ໂຫຕິ.
ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ສໍ ມາຕິກາຍໍ. ຍນ຺ຕິ ອາປຕ຺ຕິໍ. ໂສປິ ຈາຕິ ຠິກ຺ຂຸປິ ຈ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ສໍ ອາປຕ຺ຕິຍໍ. ອຍນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອາປຕ຺ຕິຍໍ. ອລຊ຺ຊິປກ຺ເຂ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ‘‘ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອາປຕ຺ຕິໍ ປຣິຄູຫຕີ’’ຕິ (ປຣິ. ໓໕໙) ວຸຕ຺ຕປກ຺ເຂ ຐິຕຕ຺ຕາ ອລຊ຺ຊິປກ຺ເຂ ຕິຏ຺ຐຕິ.
ປກຕຕ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ປາຣາຊິກໍ ອນຊ຺ຌາປນ຺ໂນ’’ຕິ ອຕ຺ຖໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕິວິຘໍ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມໍ ອກໂຕ’’ຕິ. ເອຕນ຺ຕິ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຠາວໍ, ‘‘ອາປຊ຺ຊຕິ…ເປ… ກຸສເລຫິ ຈິນ຺ຕິຕາ’’ຕິ ວຈນໍ ວາ.
ຄາຖາຍ ‘‘ສາວເສສ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປາຣາຊິກໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ຄຣຸກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສງ຺ຆາທິເສສເມວ ອຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອນາທຣິຍນ຺ຕິ ສິກ຺ຂາປເທ ອນາທຣິຍໍ. ວຊ຺ຊນ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏໍ. ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕເກນ ກຣຓຠູເຕນ.
ຍສ຺ສາຕິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ, ນຕ຺ຖີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຠີຣຸກຊາຕິກຕາຍາຕິ ຠີຣຸກສຠາວຕາຍ. ປພ຺ພຕວິຫາເຣ ວສນ຺ຕສ຺ສ ຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນຕິ ໂຍຊນາ. ປພ຺ພຕວິຫາເຣຕິ ປພ຺ພຕສ຺ສ ຕເລ, ອນ຺ຕເຣ ວາ ກາຣິເຕ ວິຫາເຣ. ເອຕສ຺ມິນ຺ຕິ ເອຕາທິເສ. ອນ຺ຕຣາເຍ ສຕິເຍວາຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ສ ອຈ຺ຉນ຺ນາວ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອນນ຺ຕຣາຍິກສຎ຺ຎາຍ ຉາທຍໂຕ ອຈ຺ຉນ຺ນາວາຕິ ອນນ຺ຕຣາຍິກສຎ຺ຎາຍ ຉາເທນ຺ຕສ຺ສາປິ ເອກນ຺ເຕນ ອນ຺ຕຣາຍິກຕ຺ຕາ ອຈ຺ຉນ຺ນາວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.
ອສ຺ສາຕິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ. ຫນຸກວາໂຕຕິ ຫນຸກສ຺ສ ເຄລຎ຺ຎກໂຣ ວາໂຕ. ວິຊ຺ຌຕີຕິ ຫນຸກໍ ວິຊ຺ຌຕິ. ອິມິນາຕິ ຠິກ຺ຂຸນາ. ປຫຸສຎ຺ຎິໂນ ຉາທິຕາປິ ເອກນ຺ເຕນ ອປຫຸຕ຺ຕາ ອຈ຺ຉາທິຕາວ ໂຫຕິ.
ຉາເທຕຸກາໂມ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ອິທໍ ຈຕຸກ຺ກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ ຉາເທຕຸກາໂມ ຉາເທຕິ, ຉາເທຕຸກາໂມ ນຈ຺ຉາເທຕິ, ອຈ຺ຉາເທຕຸກາໂມ ຉາເທຕິ, ນຈ຺ຉາເທຕຸກາໂມ ນຈ຺ຉາເທຕີຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຐມປທໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອິທໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາ’’ຕິ. ເອວໍ ເສສາສຸປິ ມາຕິກາສຸ ຈຕຸກ຺ກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຈຕູສຸ ຈຕຸກ຺ເກສຸ ປຐມປເທ ເອວ ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ, ນ ເສສປເທສຸ. ອນຸຕ຺ຕານຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສເຈ ປນາ’’ຕິອາທິ. ປຸເຣຠຕ຺ເຕ ວາຕິ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ວາ, ຠຕ຺ຕໂຕ, ຠຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ປຸເຣຕິ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ. ອພ຺ຍຍີຠາວສມາເສ ສຕ຺ຕມີວິຠຕ຺ຕິຍາ ອມິຕິກາຣິຍສ຺ສ ອນິຈ຺ຈຠາວໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຸເຣຠຕ຺ເຕ’’ຕິ. ເອເສວ ນໂຍ ‘‘ປຈ຺ຉາຠຕ຺ເຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ. ທຸຕິຍປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຕຕິຍປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ສ ປນາ’’ຕິອາທິ. ອຠິກ຺ຂຸເກ ຐາເນ ວສນ຺ຕສ຺ສ ຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສາຕິ ໂຍຊນາ. ອາຄເມນ຺ຕສ຺ສ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສາຕິ ອນາທເຣ ເຈຕານິ ສາມິວຈນານິ.
ຈຕຸຕ຺ຖປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ໂຍ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ປນາຕິ ຠິກ຺ຂຸ ປນ, ອາວິ ກໂຣຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສຠາຄນ຺ຕິ ອເວຣິໍ. ອຍນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸ. ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ອິຕິ ວາ ອາຈຣິໂຍ ອິຕິ ວາຕິ ໂຍຊນາ. ລຊ຺ຊາຍາຕິ ລຊ຺ຊນິມິຕ຺ຕໍ, ລຊ຺ຊກາຣຓາ, ລຊ຺ຊເຫຕຸ ວາ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ, ອິຘາຕິ ອາປຕ຺ຕິອາໂຣຈນຏ຺ຐາເນ. ອເວຣິສຠາຄສ຺ສາຕິ ອເວຣີ ຫຸຕ຺ວາ ສຠາຄສ຺ສ.
ປກາເສຕຸກາໂມຕິ ອຎ຺ເຎສໍ ປກາເສຕຸກາໂມ. ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສາປີຕິ ປິສທ຺ເທນ ອຎ຺ຎສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ກາ ນາມ ກຖາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອາປຕ຺ຕິອາໂຣຈນຏ຺ຐາເນ. ສຠາຄສງ຺ຆາທິເສສນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸສຠາຄສງ຺ຆາທິເສສໍ. ສຸທ຺ຘສ຺ສາຕິ ວຕ຺ຖຸສຠາຄສງ຺ຆາທິເສສໂຕ ສຸທ຺ຘສ຺ສ. ອາວິກຣຓາກາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອາວິກໂຣນ຺ໂຕ ຈາ’’ຕິອາທິ. ອິຕິ ອິມານີຕິອາທິ ນິຄມນໍ.
ຕໂຕຕິ ຊານິຕພ຺ພໂຕ, ປຣນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຕິ ເອກາເຫນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ. ຍາວ ຈຸທ຺ທສ ທິວສານິ, ຕາວ ທິວສວເສນ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາຕິ ໂຍຊນາ. ປກ຺ຂປຏິຈ຺ຉນ຺ນນ຺ຕິ ປກ຺ເຂນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ. ອຕິເຣກປກ຺ຂປຏິຈ຺ຉນ຺ນນ຺ຕິ ປກ຺ຂໂຕ ອຕິເຣເກນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ.
ສໍວຈ຺ຉຣປຏິຈ຺ຉນ຺ນນ຺ຕິ ສໍວຈ຺ຉເຣນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ. ຕໂຕ ວາຕິ ອຕິເຣກສຏ຺ຐິສໍວຈ຺ຉ ຣໂຕ ວາ. ຠິຍ຺ໂຍປີຕິ ອຕິເຣກມ຺ປິ.
ຕໂຕຕິ ຕີຫິ ອາປຕ຺ຕີຫິ. ປຣນ຺ຕິ ອຕິເຣກໍ. ຄຓນວເສນາຕິ ອາປຕ຺ຕິຄຓນວເສນ. ວຕ຺ຖຸກິຕ຺ຕນວເສນ ວາຕິ ອາປຕ຺ຕີນໍ ວຕ຺ຖຸກິຕ຺ຕນວເສນ ວາ. ນາມມຕ຺ຕວເສນ ວາຕິ ‘‘ສງ຺ຆາທິເສສາປຕ຺ຕິໂຍ’’ຕິ ເອວໍ ນາມສ຺ເສວ ວເສນ ວາ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ມຕ຺ຕສທ຺ໂທ ອວຘາຣຓຕ຺ໂຖ, ເຕນ ວຕ຺ຖຸໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ.
ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ນາມມຕ຺ຕວເສນາ’’ຕິ ປເທ. ສຊາຕິສາຘາຣຓນ຺ຕິ ສສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ຊາຕິ ສຊາຕິ, ຕາຍ ສາຘາຣຓໍ ສຊາຕິສາຘາຣຓໍ. ສພ຺ເພສໍ, ສພ຺ເພຫິ ວາ ອາປຕ຺ຕີຫິ ສາຘາຣຓໍ ສພ຺ພສາຘາຣຓໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ທຸວິເຘສຸ ນາເມສຸ. ສພ຺ພສາຘາຣຓນາມວເສນາປີຕິ ເອຕ຺ຖ ປິສທ຺ໂທ ‘‘ອຫໍ ຠນ຺ເຕ ສມ຺ພຫຸລາ ສງ຺ຆາທິເສສາ ອາປຊ຺ຊິໍ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາໂຍ’’ຕິ ເອວໍ ສຊາຕິສາຘາຣຓນາມວເສນປິ ‘‘ອຫໍ ຠນ຺ເຕ ສມ຺ພຫຸລາ ສງ຺ຆາທິເສສາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ອາປຊ຺ຊິໍ ເອກາຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາໂຍ’’ຕິ ເອວໍ ອຸຠຍສາຘາຣຓວເສນປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ສພ຺ພມ຺ປິ ປຣິວາສາທິກໍ ອິທໍ ວິນຍກມ຺ມນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ວສຕິ ອາປຕ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຕທາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕາຍາຕິ ວຕ຺ຖຸ. ໂຄ ວຸຈ຺ຈຕິ ວຈນໍ ວາ ຎາຓໍ ວາ, ຕໍ ຕາຍຕີຕິ ໂຄຕ຺ຕໍ.
ຕຕ຺ຖາຕິ ວຕ຺ຖາທີສຸ ຈຕຸພ຺ພິເຘສຸ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ວຈເນສຸ. ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິໍ ກາຍສໍສຄ຺ຄນ຺ຕິອາທິນາ ວຈເນນາປີຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິສທ຺ເທນ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາທິວຈນານິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອິຘ ປນາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ. ໂຍ ໂຍຕິ ຕິສ຺ໂສ ວາ ຜຸສ຺ໂສ ວາ ອາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ.
ເອວໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອວໍ ວກ຺ຂມານນເຍນ ອາໂຣເຈຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ກິໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ? ‘‘ອຫໍ ຠນ຺ເຕ…ເປ… ສງ຺ໂຆ ຘາເຣຕຸ’’ ອິຕິ ອາໂຣເຈຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.
ເວທຍາມຫນ຺ຕິ ເວທຍາມິ ອຫໍ. ມມ ປາຣິວາສິກຠາວໍ ສງ຺ຆໍ, ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ຊານາເປມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເວທຍຕີຕິ ມນ຺ຕິ ເວທຍຕິ ອິຕິ ມໍ. ປາຣິວາສິກຠາວໍ ສງ຺ຆໍ, ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ຊານາເປຕີຕິ ມໍ ສງ຺ໂຆ ຘາເຣຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ພຫູສຸ ອຏ຺ຐກຖາໂປຕ຺ຖເກສຸ ‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ວາ ອຕິເຣການໍ ວາ ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຘາເຣນ຺ຕູ’’ຕິ ປາໂຐ ອຕ຺ຖິ. ເກສຸຈິ ອຏ຺ຐກຖາໂປຕ຺ຖເກສຸ ‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຘາເຣນ຺ຕູ’’ຕິ ເອຕ຺ຕໂກເຍວ ປາໂຐ ອຕ຺ຖິ. ເຫຏ຺ຐາ ມານຕ຺ຕກຖາຍມ຺ປິ ເອວເມວ ອຕ຺ຖິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຕິເຣການ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ຕີຫິ ອຕິເຣການໍ ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ສງ຺ຆໍ ອເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ສເຈ ເອກວຈນວເສນ ວຕ຺ຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ‘‘ມໍ ສງ຺ໂຆ ຘາເຣຕູ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອຖ ສມ຺ພຫຸເລ ຠິກ຺ຂູ ອເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ສເຈ ພຫຸວຈນວເສນ ວຕ຺ຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ຍຖາ ຕິຓ຺ຓໍ, ເອວໍ ‘‘ມໍ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຘາເຣນ຺ຕູ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອິທຎ຺ຈ ສທ຺ທສຕ຺ຖວເສເນວ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ວິນຍກມ຺ມວິປຕ຺ຕິວເສນາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.
‘‘ວິຫາເຣເຍວ ຣຕ຺ຕິປຣິຄ຺ຄໂຫ’’ຕິ ອິມິນາ ອນ຺ໂຕອຸປຈາຣສີມາຍມ຺ປິ ປຣິວສິຕພ຺ພຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຸປຈາຣສີມນ຺ຕິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫາຣສ຺ສ ປຣິກ຺ເຂປໍ, ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິກ຺ເຂປາຣຫຏ຺ຐານໍ. ເອສາຕິ ປາຣິວາສິໂກ ຠິກ຺ຂຸ. ອສ຺ສາຕິ ອາຄຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ.
ຕໂຕຕິ ອາປຕ຺ຕິປຏິຈ຺ຉນ຺ນທິວສໂຕ. ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈວິໂນທນຕ຺ຖາຍາຕິ ອາປຕ຺ຕິປຏິຈ຺ຉນ຺ນທິວເສນ ສມໍ ປຣິວສິຕພ຺ພໍ ນຸໂຂ, ນ ນຸໂຂຕິ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈສ຺ສ ວິໂນທນຕ຺ຖາຍ. ປຣິວຸຕ຺ຖຕ຺ຕາຕິ ປຣິວສິຕຕ຺ຕາ. ໂສຕິ ປຣິວຸຕ຺ໂຖ ຠິກ຺ຂຸ. ອິທນ຺ຕິ ທາຕພ຺ພມານຕ຺ຕໍ. ຕນ຺ຕິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕໍ. ຉາຣຕ຺ຕນ຺ຕິ ຉຣຕ຺ຕິໂຍ ສມາຫຏາຕິ ຉາຣຕ຺ຕໍ, ສມາຫາເຣ ທິຄຸ. ‘‘ຉຣຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ສຸຂຸຈ຺ຈາຣຓຕ຺ຖໍ ຉກາຣສ຺ສ ທີຆໍ ກຕ຺ວາ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຈ຺ຈນ຺ຕສໍໂຍເຄ ເຈຕໍ ອຸປໂຍຄວຈນໍ.
ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາປຕ຺ຕິໍ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິມິນາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕໍ ອິມສ຺ມິໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ເຕ ສໂມຘາເນຕ຺ວາປິ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ມູລມານຕ຺ຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຖໍ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ໂຍຊນາ.
ອສ຺ສາຕິ ມານຕ຺ຕໍ ຍາຈນ຺ຕສ຺ສ. ຕທນຸຣູປນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ຍາຈນສ຺ສ ອນຸຣູປໍ. ສເຈ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ທ຺ເວຕິ ເອຕ຺ຖ ທ຺ເວຕິ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ ຕໂຕ ອຕິເຣກມ຺ປິ ຄເຫຕພ຺ພຕ຺ຕາ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ເພສຸ ເອກພຫູສຸ. ຕທນຸຣູປເມ ວາຕິ ຕສ຺ສ ມານຕ຺ຕທານສ຺ສ ອນຸຣູປເມວ. ອິຘ ປນາຕິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ເຕ ປນ. ອິຕີຕິອາທິ ນິຄມນໍ. ຍໍ ມານຕ຺ຕໍ ທິຍ຺ຍຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເອຕ຺ຖາຕິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ເຕ.
ອວເສສາຕິ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາສປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາເສຫິ ອວເສສາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອວເສເສສຸ ທ຺ວີສຸ ປຣິວາເສສຸ. ອຘມ຺ມິກມານຕ຺ຕຈາຣາວສາເນ ອນຸຎ຺ຎາຕປຣິວາໂສຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກິສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ອນຸຎ຺ຎາໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ. ເອສາຕິ ສຸທ຺ຘນ຺ໂຕ, ທາຕພ຺ໂພຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕນ຺ຕິ ຊານນາຊານນໍ.
ຕຕ຺ຖາຕິ ທ຺ວີສຸ ສຸທ຺ຘນ຺ເຕສຸ, ຈູຬສຸທ຺ຘນ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂຍຕິ ຠິກ຺ຂຸ, ວທຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອາໂຣຈິຕທິວສໂຕຕິ ອາປຕ຺ຕິອາໂຣຈິຕທິວສໂຕ.
ຕນ຺ຕິ ຈູຬສຸທ຺ຘນ຺ຕໍ, ປຣິວສນ຺ເຕນ ປຣິວສິຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຄ຺ຄເຫສີຕິ ປຣິວາສໍ ອຄ຺ຄເຫສິ. ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ຄຫິຕມາສໂຕ ອຎ຺ຎໍ. ‘‘ປຣິວາສທານກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອິມິນາ ປຣິວາສຄຫຓກິຈ຺ຈມ຺ປິ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ເສວ ທາຕພ຺ພຕ຺ຕາ, ເທນ຺ຕສ຺ເສວ ຄເຫຕພ຺ພຕ຺ຕາ ວາ. ອຸທ຺ຘມ຺ປິ ອາໂຣຫຕີຕິ ປຣິວາສຄຫຓກາລໂຕ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ກາລໍ ປຣິວສິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ອຸທ຺ຘມ຺ປິ ອາໂຣຫຕິ. ເຫຏ຺ຐາປິ ໂອໂຣຫຕີຕິ ປຣິວາສຄຫຓກາລໂຕ ອູນມ຺ປິ ກາລໍ ປຣິວສິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ເຫຏ຺ຐາປິ ໂອໂຣຫຕິ. ອິທນ຺ຕິ ອາໂຣຫໂນໂຣຫນໍ. ຕສ຺ສາຕິ ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາສສ຺ສ. ເອກເມວ ປຏິຈ຺ຈ ທ຺ເວ, ຕິສ຺ໂສ, ສມ຺ພຫຸລາ ວາ ຠວນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ເອກໍ ວິນາ ສມ຺ພຫຸລານໍ ອຠາວໂຕ’’ຕິ.
ເອວໍ ຈູຬສຸທ຺ຘນ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ມຫາສຸທ຺ຘນ຺ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ໂຍ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕນ຺ຕິ ມຫາສຸທ຺ຘນ຺ຕໍ. ຍາວ ຍຕ຺ຕໂກ ອຸປສມ຺ປທທິວໂສ ໂຫຕິ, ຕາວ ຕຕ຺ຕກໍ ກາລນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອຸທ຺ຘໍ ນາໂຣຫຕີຕິ ອຸທ຺ຘໍ ອາໂຣຫນກາລສ຺ສ ອຠາວໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ນ ອາໂຣຫຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາເສ. ອຍໍ ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາໂສ ນາມາຕິ ນິຄມນໍ.
ຕຕ຺ຖາຕິ ຕິວິເຘສຸ ສໂມຘານປຣິວາເສສຸ. ‘‘ໂອຘຸນິຕ຺ວາ ສໂມທຫິຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພປຣິວາໂສ’’ຕິ ອິມິນາ ໂອຘຸນິຕ຺ວາ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ທາຕພ຺ໂພ ປຣິວາໂສ ໂອຘານສໂມຘາໂນຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ, ‘‘ປຣິວາໂສ’’ຕິ ອິມິນາ ຕທ຺ຘິຕຓປຈ຺ຈຍສ຺ສ ສຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອວຘຸນິຍເຕ, ອວຘຸນິຕພ຺ພນ຺ຕິ ວາ ໂອຘານໍ, ສໍ ເອກໂຕ ໂອທຫີຍເຕ ສມ຺ປິຓ຺ຑີຍເຕ, ອຸທຫິຍຕິ ສມ຺ປິຓ຺ຑິຍຕີຕິ ວາ ສໂມຘານນ຺ຕິ ອວຍວວຈນຕ຺ໂຖ ກາຕພ຺ໂພ. ‘‘ມກ຺ເຂຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ຘຸຘາຕຸຍາ ປປ຺ໂປຏນຘໍສນໂຘວນານິ ທສ຺ເສຕິ. ໂສຕິ ໂອຘານສໂມຘາໂນ, ອາຄໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.
ເອຕ຺ຖາຕິ ໂອຘານສໂມຘາເນ. ໂຍຕິ ຠິກ຺ຂຸ, ປຏິຈ຺ຉາເທຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຣິວສນ຺ໂຕ ວາ ມານຕ຺ຕາຣໂຫ ວາ ມານຕ຺ຕໍ ຈຣນ຺ໂຕ ວາ ອພ຺ຠານາຣໂຫ ວາ ໂຍ ຠິກ຺ຂູຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ປຸຣິມາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ ປທໍ ‘‘ສມາ ວາ’’ຕິ ປເທ ສຫາທິໂຍໂຄ. ‘‘ອູນຕຣາ’’ຕິປເທ ວິຠຕ຺ຕິອປາທານໍ, ອນຸເມຍ຺ຍວິສຍອປາທານໍ ວາ. ‘‘ອທິວເສ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ໂອຘຸນິຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ຘຸຘາຕຸຍາ ຍຖາວຸຕ຺ຕຕ຺ເຖເຍວ ທສ຺ເສຕິ. ອູນກປກ຺ຂປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຕິ ປກ຺ຂໂຕ ອູນເກນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ. ເອເຕນຸປາເຍນາຕິ ປກ຺ເຂ ວຸຕ຺ເຕນ ເອເຕນ ອຸປາເຍນ.
ຕຕ຺ຖາຕິ ມູລາປຕ຺ຕິໂຕ ອຕິເຣກປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ. ອາວິ ກາຣາເປຕ຺ວາຕິ ມູລາປຕ຺ຕິໂຕ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິຍາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຠາວໍ ອາວິ ກາຣາເປຕ຺ວາ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອາປຕ຺ຕິປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ. ປມາຓນ຺ຕິ ກາຣຓໍ. ຍາຕິ ອາປຕ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ມູລຠາເວນ ກຕ຺ຕພ຺ພາຍໍ ມູລິອາປຕ຺ຕິຍໍ. ອິຕຣນ຺ຕິ ມູລິຠາເວນ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ມູລາປຕ຺ຕິໍ. ສໂມຘາຍາຕິ ສໂມທຫິຕ຺ວາ. ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.
ເອກາ ວາ ຍາ ອາປຕ຺ຕິ ສພ຺ພຈິຣປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ສພ຺ພຈິຣປຏິຈ຺ຉນ຺ນາໂຍຕິ ສພ຺ພາສໍ ອາປຕ຺ຕີນໍ ຈິເຣນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາໂຍ. ຕາສນ຺ຕິ ອາປຕ຺ຕີນໍ. ອຄ຺ເຆນາຕິ ປຣິຈ຺ເຉເທນ. ອຄ຺ຆສທ຺ໂທ ເຫຕ຺ຖ ປຣິຈ຺ເຉທຕ຺ຖວາຈໂກ. ອຠິຘາເນ (ອຠິຘານປ຺ປທີປິກາຍໍ ໑໐໔໘ ຄາຖາຍໍ) ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຄ຺ໂຆ ມຸລ຺ເຍ ຈ ປູຊເນ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ‘‘ມຸລ຺ເຍ ຈາ’’ຕິ ປທສ຺ສ ມູລປຣິຈ຺ເຉເທຕິ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕເມວຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕາສໍ ຣຕ຺ຕິປຣິຈ຺ເຉທວເສນາ’’ຕິ. ອິເມຫິ ປເທຫິ ອຄ຺ເຆນ ຣຕ຺ຕິປຣິຈ຺ເຉເທນ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ທາຕພ຺ໂພ ປຣິວາໂສ ອຄ຺ຆສໂມຘາໂນຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ສພ຺ພຈິຣປຏິຈ຺ຉນ຺ນາໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ກິຎ຺ຈາປິ ໂກຏິອຕ຺ຖວາຈໂກ ຕຕິຍກ຺ຂເຣນ ປາໂຐ ຍຸຕ຺ໂຕ ວິຍ ທິສ຺ສຕິ. ຕຖາປິ ໂສ ປາໂຐ ນ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ກສ຺ມາ? ພຫູສຸ ປາຬິໂປຕ຺ຖເກສຸ, ອຏ຺ຐກຖາໂປຕ຺ຖເກສຸ ຈ ອລິຂິຕຕ຺ຕາ. ພຫູສຸ ຫິ ໂປຣາຓໂປຕ຺ຖເກສຸ ຈຕຸຕ຺ຖກ຺ຂເຣນ ປາໂຐເຍວ ລິຂິໂຕ, ຕສ຺ມາ ໂສ ປາໂຐເຍວ ຄເຫຕພ຺ໂພ, ນ ອຎ຺ໂຎຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ໂສຕິ ອຄ຺ຆສໂມຘາໂນ. ອາຄໂຕເຍວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.
ຍສ຺ສ ປນາຕິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສພ຺ພນ຺ຕິ ສກລໍ. ອາປຕ຺ຕິສຫສ຺ສຄາຖາຍ –
ທສສຕໍ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ຣຕ຺ຕິສຕໍ ຉາທຍິຕ຺ວານາຕິ ໂຍຊນາ. ອິມິນາ ນເຍນປິ ອຄ຺ຆສໂມຘາໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ອຄ຺ຆສທ຺ທສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖກ຺ຂເຣນ ປາຐສ຺ສ ຍຸຕ຺ຕຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຄ຺ເຆນ ທສຣຕ຺ຕິປຣິຈ຺ເຉເທນ ສໂມຘາຍ ທາຕພ຺ໂພ ອຄ຺ຆສໂມຘາໂນ.
ໂຍ ປຣິວາໂສ ນານາວຕ຺ຖຸກາໂຍ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ທິຍ຺ຍຕິ, ອຍໍ ປຣິວາໂສ ມິສ຺ສກສໂມຘາໂນ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ເອຕ຺ຖ ວຕ຺ຖຸວເສນ ມິສ຺ສກາ ອາປຕ຺ຕິໂຍ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ທາຕພ຺ໂພ ປຣິວາໂສ ມິສ຺ສກສໂມຘາໂນຕິ ວຈນຕ຺ໂຖ ກາຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຣາຕິ ມິສ຺ສກສໂມຘາເນ. ຕທນຸຣູປາຍາຕິ ຕສ຺ສ ຍາຈນສ຺ສ ອນຸຣູປາຍ.
ເອຕ຺ຖ ຈາຕິ ມິສ຺ສກສໂມຘາເນ ຈ, ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.
‘‘ປກ຺ຂມານຕ຺ຕຎ຺ຈ …ເປ… ກຖຍິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຍໍ ວຈນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສ ວຈນສ຺ສ ໂອກາໂສຕິ ໂຍຊນາ. ຕໍ ປນາຕິ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ ປນ. ‘‘ອຑ຺ຒມາສເມວ ທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປກ຺ຂເມວ ທາຕພ຺ພໍ ມານຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ຕໍ ປນາຕິ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ ປນ, ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຕ຺ຕໂນ ສີມນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວິຫາຣສີມໍ, ມຫາສີມນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສເຘຕ຺ວາຕິ ສພ຺ພາສໍ ຫຕ຺ຖປາສນຍນວເສນ, ຉນ຺ທາຣຫານໍ ຉນ຺ທນຍນວເສນ, ສີມໂຕ ພຫິກຣຓວເສນ ຈ ໂສເຘຕ຺ວາ. ຈຕຸວຄ຺ຄຄຓນ຺ຕິ ຈຕຸວຄ຺ຄສງ຺ຆໍ. ຄໂຓຕິ ເຈຕ຺ຖ ສງ຺ໂຆເຍວາຘິປ຺ເປໂຕ.
ຕຕ຺ຣາຕິ ‘‘ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ’’ຕິ ວຈເນ. ມຸຂມຕ຺ຕທສ຺ສນນ຺ຕິ ອຸປາຍມຕ຺ຕທສ຺ສນໍ, ອາທິມຕ຺ຕທສ຺ສນໍ ວາ. ‘‘ອາປນ຺ນາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ’’ຕິ ປທໍ ‘‘ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ’’ຕິ ປເທ ກຕ຺ຕາ, ‘‘ຍາຈາເປຕ຺ວາ’’ຕິ ປເທ ກາຣິຕກມ຺ມໍ. ‘‘ພ຺ຍຕ຺ຕາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ’’ຕິ ປທໍ ‘‘ຎາເປຕພ຺ໂພ’’ຕິ ປເທ ກາຣິຕກຕ຺ຕາ, ‘‘ສງ຺ໂຆ’’ຕິ ປທໍ ຕຕ຺ເຖວ ກາຣິຕກມ຺ມໍ. ‘‘ເອຕໍ ກາຣຓ’’ນ຺ຕິ ຘາຕຸກມ຺ມໍ ອຊ຺ຌາຫຣິຕພ຺ພໍ. ຕພ຺ພປຈ຺ຈເຍນ ກາຣິຕກມ຺ມເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ຎາເປຕພ຺ພາກາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ’’ຕິອາທິ.
ນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ຕນ຺ຕິ ກຣຓຕ຺ເຖ ເຈຕໍ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ເຕນາຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ມາຬກສີມາຍເມວ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ. ອສ຺ສາຕິ ມານຕ຺ຕຈາຣິກາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ. ຕຕ຺ຣາຕິ ຕສ຺ມາ ກຕ຺ຕພ຺ພວິນຍກມ຺ມຠາວໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂນຕິ ອມ຺ຫາກໍ, ສນ຺ຕິກນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຈຕູຫິ ປກຕຕ຺ຕຠິກ຺ຂຸນີຫິ ນິສີທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຄາມູປຈາຣໂຕ ທ຺ເວ ເລຑ຺ຑຸປາເຕ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາຕິ ອິທໍ ຠິກ຺ຂຸນີວິຫາຣູປຈາຣາຕິກ຺ກມໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິຫາຣູປຈາຣໂຕປີຕິ ຠິກ຺ຂຸວິຫາຣູປຈາຣໂຕປິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ນິສິນ຺ນຏ຺ຐານໍ. ກຸຣຸນ຺ທິມຫາປຈ຺ຈຣີສຸ ປນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວິຫາຣສ຺ສ ຈາຕິ ຠິກ຺ຂຸວິຫາຣສ຺ສ ຈ. ຄາມສ຺ສ ອຸປຈາຣໍ ມຸຎ຺ຈິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ມາ ຄາມູປຈາເຣປິ ນິສີທິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.
ຕາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອາໂຣເຈຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.
ຕຕ຺ເຖວາຕິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ນິສີທນຏ຺ຐາເນເຍວ. ຐານນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ຐານໍ. ເອຕີຕິ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ປເຄວາຕິ ປາໂຕເຍວ. ຕາຍາຕິ ມານຕ຺ຕຈາຣິນິຍາ.
ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ຕາຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸນິຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຊານນປຈ຺ຈຍາຕິ ອຊານນກາຣຓາ. ຕນ຺ຕິ ວຈນໍ. ປາຣິວາສິກວຕ຺ຕາທີນນ຺ຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ອາຄນ຺ຕຸກວຕ຺ຕປູຣຓນິສ຺ສຍປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາທໂຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຍຸຕ຺ຕຕຣໍ ທິສ຺ສຕີຕິ ຍຸຕ຺ຕຕຣໍ ຫຸຕ຺ວາ ທິສ຺ສຕິ. ອິມິນາ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ຕຠິກ຺ຂຸນາ ວິຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາປິ ອນ຺ໂຕອຸປຈາຣສີມຄຕານໍເຍວ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ, ນ ຄາເມ ຐິຕານມ຺ປິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາໂຣເຈຕພ຺ພນ຺ຕິ ທີເປຕິ. ອຸໂປສເຖຕິ ອຸໂປສຖທິວເສ. ເອເສວ ນໂຍ ປວາຣຓາຍປິ. ເທວສິກນ຺ຕິ ທິວເສ ທິວເສ. ຕສ຺ມິໍ ຄາເມຕິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ວສນຄາເມ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣາຕິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ວສນຄາມໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ຄາເມ. ຕຕ຺ຣາຕິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ວສນຄາມໍ. ທສ຺ເສຕ຺ວາຕິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ. ຕາຍາຕິ ມານຕ຺ຕຈາຣິນິຍາ. ວິຫາຣນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ວິຫາຣໍ. ອຸປຈາຣສີມາຍາຕິ ອຸປຈາຣສີມໂຕ ພຫີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຍນ຺ຕິ ມານຕ຺ຕຈາຣິນີ.
ວີສຕິ ຄໂຓ ອິມສ຺ສາຕິ ວີສຕິຄໂຓ, ສງ຺ໂຆ, ຕສ຺ມິໍ. ມານຕ຺ຕໍ ຈຣມານາ ຠິກ຺ຂຸນີຕິ ໂຍຊນາ. ອິທໍ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ ນາມາຕິ ອິທໍ ປຸພ຺ພວຈນສ຺ສ ນິຄມວເສນ ປຣວຈນສ຺ສ ກຖນຕ຺ຖາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.
ຕຕ຺ຖາຕິ ຕິວິເຘສຸ ມານຕ຺ເຕສຸ. ຍເທຕໍ ມານຕ຺ຕໍ ອນຸຎ຺ຎາຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຣໂຕຕິ ປຣສ຺ມິໍ. ປຣິວາສໍ ປຣິວສນ຺ຕສ຺ສ ມູລາຍປຏິກສ຺ສິຕສ຺ສ ອຸທາຍິຕ຺ເຖຣສ຺ສ ອນຸຎ຺ຎາຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາຕິ ອາປຊ຺ຊນໂຕ. ອິທນ຺ຕິ ມານຕ຺ຕໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ. ໂອຘານສໂມຘານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຈນຕ຺ໂຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ. ຕມ຺ປີຕິ ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວຸຕ຺ຕວຈນມ຺ປິ.
ຕນ຺ຕິ ອຄ຺ຆສໂມຘານມິສ຺ສກສໂມຘານໍ, ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕ຺ຕາວຕາຕິ ເອຕປຣິມາເຓນ ວຈນກ຺ກເມນ, ‘‘ອຍຎ຺ຫິ ອິຘ ອຘິປ຺ເປໂຕ ປຣິວາໂສ ນາມາ’’ຕິ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໑໐໒) ວຈນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ‘‘ໂຍເຊຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຈນໍ, ຕາວ ວຈນກ຺ກເມນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ເຕນ ຫິ ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ທສ຺ເສສ຺ສາມາ’’ຕິ ຍໍ ວຈນໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ອຕ຺ຖໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ສທ຺ໂທປິ ຄເຫຕພ຺ໂພ ອວິນາຠາວໂຕ.
ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິວາສກຖາ
໑໐໒. ຍາ ປາຬິ ວຸຕ຺ຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.
໑໐໘. ຕໂຕຕິ ປາຬິໂຕ. ຕໍ ອາປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ຕໍ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິໍ. ອສ຺ສາຕິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ. ນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ຫຸຕ຺ວາຕິ ວາ. ໂສຕິ ຠິກ຺ຂຸ, ຐິໂຕ ຫຸຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕສ຺ສາ ອາປຕ຺ຕິຍາຕິ ຕສ຺ສາ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິຍາ. ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕີຕິ ອນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິປິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມິມ຺ປີຕິ ມູລາຍ ປຏິກສ຺ສເນປິ. ມກ຺ຂິຕາຕິ ປິສິຕາ, ຘໍສິຕາ ວາ. ມກ຺ຂິຍນ຺ຕິ ປິສິຍນ຺ຕິ, ຘໍສິຍນ຺ຕີຕິ ວາ ມກ຺ຂິຕາ, ປຣິວຸຕ຺ຖທິວສາ. ຕໂຕຕິ ປາຬິໂຕ ປຣນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຣໂຕປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອວນ຺ຕິອາທິ ນິຄມນໍ. ປຏິຈ຺ຉນ຺ນວາເຣ ທສ຺ສິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.
ສໂມຘານປຣິວາສກຖາ
໑໒໕. ຕໂຕຕິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນວາຣໂຕ, ປຣໍ ທສ຺ສິຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕ຺ຖ ຈາຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ວາເຣ ຈ. ຍສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ກາຣຓາ, ເຍນ ກາຣເຓນ ວາ. ເຕເນວາຕິ ເຕເນວ ກາຣເຓນ, ຕສ຺ມາ ກາຣຓາ ວາ, ‘‘ມູລາຍ…ເປ… ເທຕູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ມາ ສພ຺ເພ ມກ຺ຂິຕາວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຕໂຕຕິ ວາຣໂຕ ປຣໍ ນິຏ຺ຐາປິຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.
ອຄ຺ຆສໂມຘານປຣິວາສກຖາ
໑໓໔. ຕໂຕຕິ ວາຣໂຕ ປຣໍ ທສ຺ສິໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕໂຕຕິ ວາຣໂຕ ປຣໍ ປາຬິ ຐປິຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ລຊ຺ຊິຘມ຺ເມ ວາ ອຸປ຺ປນ຺ເນຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍນ຺ຕິ ກມ຺ມໍ. ຕໂຕຕິ ວາຣໂຕ ປຣໍ ຕເຖວ ປາຬິ ຐປິຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.
໑໓໘. ຕໂຕຕິ ວາຣໂຕ ປຣໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ປາຬິ ຐປິຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.
ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາສາທິກຖາ
໑໕໖. ຕໂຕຕິ ວາຣໂຕ ປຣໍ ສຸທ຺ຘນ຺ຕປຣິວາໂສ ທສ຺ສິໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.
໑໖໐. ຕໂຕຕິ ປາຬິໂຕ ປຣໍ ປາຬິ ຐປິຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.
໑໖໕. ຕຕ຺ຖາຕິ ປາຬິຍໍ. ອນ຺ຕຣາ…ເປ… ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາໂຍຕິອາທີສຸ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.
໑໖໖. ປຈ຺ຉິມສ຺ມິໍ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘຕິ ເອຕ຺ຖ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ເຠທຠາວໂຕ ກິໍ ‘‘ປຈ຺ຉິມສ຺ມິໍ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເອໂກວ ໂສ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ. ອຖ ກສ຺ມາ ‘‘ປຈ຺ຉິມສ຺ມິໍ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ປຈ຺ຉາ ຉາທິຕຕ຺ຕາ ປນາ’’ຕິອາທິ. ເອຕ຺ຖ ປນສທ຺ໂທ ຄຣຫຕ຺ຖວາຈໂກ, ຕຖາປີຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ເອໂກປິ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ໂຘ ປຈ຺ຉາ ຉາທິຕຕ຺ຕາ ປຈ຺ຉິມສ຺ມິໍ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.
໑໘໐. ‘‘ວວຕ຺ຖິຕາ ສມ຺ຠິນ຺ນາ’’ຕິ ເອຕໍ ວຈນນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.
໘. ທ຺ເວຠິກ຺ຂຸວາຣເອກາທສກາທິກຖາ
໑໘໑. ຕໂຕຕິ ປາຬິໂຕ ປຣໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖາຕິ ປາຬິຍໍ. ມິສ຺ສກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເກຫິ ມິສ຺ສກນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍາທີຫິ ມິສ຺ສກ’’ນ຺ຕິ.
໑໘໔. ຕໂຕຕິ ປາຬິໂຕ ປຣໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ອິຘ ປນ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິປາເຐ. ຕຎ຺ຈາຕິ ‘‘ອິຘ ປນ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິວຈນຎ຺ຈ ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ອວຸຕ຺ຕໍ ສພ຺ພໍ ວຈນຎ຺ຈາຕິ ໂຍຊນາ.
ອິຕິ ສມຸຈ຺ຈຍກ຺ຂນ຺ຘກວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.
໔. ສມຖກ຺ຂນ຺ຘກໍ
໑. ສມ຺ມຸຂາວິນຍກຖາ
໑໘໖-໗. ສມຖກ຺ຂນ຺ຘເກ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ຉ ມາຕິກາປທານີຕິ ວາກ຺ຍມ຺ປິ ສມາໂສປິ ຍຸຕ຺ໂຕເຍວ. ຕຕ຺ຖ ສມາໂສ ປນ ອສມາຫາຣທິຄຸເຍວ. ‘‘ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ’’ຕິ ປທໍ ‘‘ວຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ປເທ ປຸພ຺ພກາລກິຣິຍາວິເສສນໍ, ຕຸລ຺ຍຕ຺ໂຖ ວາ. ວິຕ຺ຖາໂຣຕິ ວິຠງ຺ໂຄ. ຕຕ຺ຖາຕິ ວິຠງ຺ເຄ. ສຎ຺ຎາເປຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ສຎ຺ຎໍ ກຕ຺ວາ ຊານາເປຕີຕິ ອຕ຺ຖໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຣິໂຕເສຕ຺ວາ ຊານາເປຕີ’’ຕິ. ອິມິນາ ສໍປຸພ຺ໂພ ຎາຘາຕຸ ປຣິໂຕສນຕ຺ຖໍ ອນ຺ໂຕກຕ຺ວາ ອວໂພຘນຕ຺ໂຖ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ກາຣຓປຕິຣູປການີຕິ ກາຣຓສ຺ສ ປຏິຠາຄານິ. ນິຊ຺ຌາເປຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ເຌຘາຕຸ ໂອໂລກນຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ໂອໂລເກຕີ’’ຕິ. ຍຖາຕິ ເຍນາກາເຣນ, ກຣິຍມາເນຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂສຕິ ຘມ຺ມວາທີ. ປຣໂຕປິ ເອເສວ ນໂຍ. ‘‘ປຸນປ຺ປຸນ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອນຸເປກ຺ຂຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຸສທ຺ໂທ ນ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເປກ຺ຂຕິ ອນຸເປກ຺ຂຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອິກ຺ຂຘາຕຸ ‘‘ທສ຺ເສຕິ ອນຸທສ຺ເສຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ທິສຘາຕຸຍາ ສທິສຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ທສ຺ເສຕິ…ເປ… ປຣິຍາຍວຈນານີ’’ຕິ. ເຕສຎ຺ເຎວາຕິ ‘‘ເປກ຺ຂຕິ ອນຸເປກ຺ຂຕີ’’ຕິ ປທານຎ຺ເຎວ. ປຣິຍາຍວຈນານີຕິ ເວວຈນສທ຺ທາ ອຕ຺ເຖ ປຣິພ຺ຍຕ຺ຕິໍ ອຍນ຺ຕິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ອິເມຫີຕິ ປຣິຍາຍານິ, ຕານິເຍວ ວຈນານິ ປຣິຍາຍວຈນານິ. ໂສຕິ ອຘມ຺ມວາທີ. ໂມເຫຕ຺ວາຕິ ຘມ຺ມວາທີປຸຄ຺ຄລາທິໍ ໂມຫາເປຕ຺ວາ.
໑໘໘. ຘມ຺ມວາທີ ປຸຄ຺ຄໂລ ທສ຺ເສຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອໂມເຫຕ຺ວາຕິ ອຘມ຺ມວາທີປຸຄ຺ຄລາທິໍ ອໂມຫາເປຕ຺ວາ, ອວິປຣີຕໍ ຊານາເປຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.
໒. ສຕິວິນຍກຖາ
໑໙໕. ປຣມ຺ມຸຂໍ ວິເນຕິ ວິນາເສຕີຕິ ວິນໂຍ, ປຣມ຺ມຸຂໍ ວິເນຕິ ວິນາເສຕິ ອເນນາຕິ ວາ ວິນໂຍ, ວິນຍກມ຺ມໍ. ສງ຺ຆຘມ຺ມວິນຍປຸຄ຺ຄລສມ຺ມຸຂານໍ ທາຕພ຺ໂພ ວິນໂຍ ສມ຺ມຸຂາວິນໂຍ. ປຎ຺ຈິມານີຕິ ເອຕ຺ຖ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ສຣູປໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສຸທ຺ຘສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ອນຸວທິຕສ຺ສ ທານນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕານີຕິ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ. ‘‘ເອເກກອງ຺ຄວເສນ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ສມຸທາຍວາກ຺ຍນິພ຺ພຕ຺ຕິຠາວໂຕ ປຎ຺ຈງ຺ຄວເສເນວ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເທສນາມຕ຺ຕເມເວຕນ຺ຕິ ‘‘ປຎ຺ຈິມານີ’’ຕິ ເອຕໍ ວຈນໍ ເທສນາມຕ຺ຕເມວ, ນ ອວຍວວາກ຺ຍນິພ຺ພຕ຺ຕິວຈນນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຘມ຺ມນ຺ຕິ ຠູຕໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ປຎ຺ຈິມານິ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິວຈເນ. ຕຕ຺ຖ ຈາຕິ ‘‘ປຎ຺ຈິມານິ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິວຈເນ ຈ. ອນຸວທນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຸທ຺ຘໍສເນນ ວທນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ໂຈເທນ຺ຕີ’’ຕິ. ອຍໍ ປນ ສຕິວິນໂຍ ທາຕພ຺ໂພຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອນາຄາມິໂນປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ສມ຺ຠາວເນ, ສກທາຄາມິອາທິເກ ປນ ກາ ນາມ ກຖາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ໂສ ຈ ໂຂຕິ ສຕິວິນໂຍ ຈ. ໂຈທິຍມາເນເຍວາຕິ ໂຈທິຍມານສ຺ເສວ, ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ສຕິວິນຍສ຺ມິໍ ທິນ຺ເນຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອໂຈທິຕຕ຺ຕາ ກຖາ ນ ຣູຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ໂຈເທນ຺ໂຕປີ’’ຕິອາທິ. ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຈທໂກ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂຈທນາທິອສາຣຸປ຺ເປ ວິເນຕິ ວິນາເສຕີຕິ ວິນໂຍ, ວິເນຕິ ວິນາເສຕິ ອເນນາຕິ ວາ ວິນໂຍ, ວິນຍກມ຺ມໍ. ສຕິເວປຸລ຺ລປຕ຺ຕສ຺ສ ທາຕພ຺ໂພ ວິນໂຍ ສຕິວິນໂຍ.
໓. ອມູຬ຺ຫວິນຍກຖາ
໑໙໖. ຠາສິຕປຣິກນ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຠາສິຕປຣິກນ຺ຕສທ຺ທານໍ ກຣຓາເປກ຺ຂຕ຺ຕາ ວິສຸໍ ກຣຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ວາຈາຍ ຠາສິຕໍ, ກາເຍນ ປຣິກນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ປຣິກ຺ກເມຕ຺ວາ ກຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປຣິກມຕີຕິ ປຣິກນ຺ຕໍ, ປຣິກນ຺ຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ກຕໍ ປຣິກນ຺ຕນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ປຣິກ຺ກເມຕ຺ວາຕິ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ. ສຣຕາຍສ຺ມາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸກາຣໂລປສນ຺ຘິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສຣຕຸ ອາຍສ຺ມາ’’ຕິ. ‘‘ເອວຣູປິຍາ ອາປຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ອາປຊ຺ຊິຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕຸປຈ຺ຈຍໂຍຄຠາວໂຕ ກມ຺ມຕ຺ຖຉຏ຺ຐິຍາປິ ສມ຺ຠວຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕຸປຈ຺ຈຍໂຍເຄ ກມ຺ມຕ຺ຖຉຏ຺ຐີ ອນິຈ຺ຈໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ປາຬິຍໍ ‘‘ເອວຣູປິຍາ ອາປຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ ກມ຺ມຕ຺ຖຉຏ຺ຐີຠາເວນ ອວຕ຺ວາ ‘‘ເອວຣູປິໍ ອາປຕ຺ຕິ’’ນ຺ຕິ ກມ຺ມຕ຺ຖທຸຕິຍາຠາເວນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕສ຺ສາຕິ ‘‘ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ’’ຕິ ປາຐສ຺ສ. ‘‘ປຐມໍ ປຈ຺ຉາ’’ຕິ ປເທຫິ ອຘິປ຺ປາຍຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ໂຈທກສ຺ສ ກຖໍ ວິເນຕິ ວິນາເສຕີຕິ ວິນໂຍ, ໂຈທກສ຺ສ ກຖໍ ວິເນຕິ ວິນາເສຕິ ອເນນາຕິ ວາ ວິນໂຍ. ປຐມໍ ມູຬ຺ຫຠາວໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອມູຬ຺ຫສ຺ສ ທາຕພ຺ໂພ ວິນໂຍ ອມູຬ຺ຫວິນໂຍ.
໔. ປຏິຎ຺ຎາຕກຣຓກຖາ
໒໐໐. ປຏິຊານິຍເຕ, ປຏິຊານນໍ ວາ ປຏິຎ຺ຎາ, ຕາຍ ກາເຣຕພ຺ພໍ.
໕. ເຍຠຸຍ຺ຍສິກາກຖາ
໒໐໒. ເຍຠຸຍ຺ຍສິກາຕິ ເອຕ຺ຖ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ປວຕ຺ຕາ ເຍຠຸຍ຺ຍສິກາ, ຘມ຺ມວາທີນໍ ເຍຠຸຍ຺ຍຕາສມ຺ປາທິກາ ກິຣິຍາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ສາ ກິຣິຍາຍາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ສາ ກິຣິຍາຍາຕິ ຍສ຺ສາ ເຍຠຸຍ຺ຍຕາສມ຺ປາທິກາຍ ກິຣິຍາຍ. ເອສາຕິ ເຍຠຸຍ຺ຍຕາສມ຺ປາທິກາ ກິຣິຍາ.
໒໐໔. ໂອຣມຕ຺ຕກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ໂອຣສທ຺ໂທ ຈ ມຕ຺ຕສທ຺ໂທ ຈ ສມູຫໍ ກຕ຺ວາ ປຣິຕ຺ຕວາຈໂກ ອປ຺ປມຕ຺ຕວາຈໂກຕິ ອາຫ ‘‘ປຣິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕກ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຠຓ຺ຑນມຕ຺ຕເມວາ’’ຕິ ອິມິນາ ນ ມຫນ຺ຕໍ ວິວາທາຘິກຣຓໍ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນ ຈ ຄຕິຄຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຈິຣກາລຠາວໍ ນ ຈ ຄຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ທ຺ເວ ຕໂຍ…ເປ… ອວິນິຈ຺ຉິຕ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ວິວາທາຘິກຣຓຊາຕອາວາເສ ເອວ, ນ ຈ ສຣິຕສາຣິຕປທານໍ ສຸທ຺ຘກາຣິຕກິຣິຍຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສຍໍ ສຣິຕໍ ວາ ອຎ຺ເຎຫິ ສາຣິຕໍ ວາ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ. ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫີຕິ ວິວາທກາຣເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ. ‘‘ສລາກໍ ຄາເຫນ຺ໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ຊານາຕີ’’ຕິ ປທສ຺ສ ກຕ຺ຕາຣໍ ທສ຺ເສຕິ. ອິມິນາ ນີຫາເຣນາຕິ ອິມິນາ ກາຣເຓນ. ອປິ ນາມາຕິ ອິມິນາ ອປ຺ເປວນາມສທ຺ໂທ ອປິນາມປຣິຍາໂຍຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອສ຺ສູຕິ ຠເວຍ຺ຍຸໍ. ອິມິນາ ‘‘ປາຬິຍໍ ອຘມ຺ມວາທີ ພຫຸຕຣາ ຠເວຍ຺ຍຸໍ, ອປ຺ເປວ ນາມ ສາຘູ’’ຕິ ໂຍຊນານຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ອຍມສ຺ສ ອຊ຺ຌາສໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ປາຐເສສໍ ທສ຺ເສຕິ. ອສ຺ສາຕິ ສລາກຄາຫສ຺ສ. ທ຺ວີສຸປີຕິ ‘‘ຊານາຕິ ສງ຺ໂຆ ຠິຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈ ‘‘ອປ຺ເປວ ນາມ ສງ຺ໂຆ ຠິຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈ ທ຺ວີສຸປິ ປເທສຸ.
‘‘ອຘມ຺ເມນ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຄຓ຺ຫນ຺ຕີ’’ຕິ ກິຣິຍາປທສ຺ສ ອຘມ຺ມວາທິໂນ ເອວ ກຕ຺ຕາ ນາມາຕິ ອາຫ ‘‘ອຘມ຺ມວາທິໂນ’’ຕິ. ‘‘ທ຺ເວ ຘມ຺ມວາທິໂນ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ວຄ຺ຄາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຄຓ຺ຫນ຺ຕີ’’ຕິ ກິຣິຍາປທສ຺ສ ຘມ຺ມວາທິໂນ ເອວ ກຕ຺ຕາ ນາມາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນ ຈ ຍຖາທິຏ຺ຐິຍາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຘມ຺ມວາທິໂນ ຫຸຕ຺ວາ ຘມ຺ມວາທິສລາກໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຘມ຺ມວາທິສລາກສ຺ສ ຄຫຓໍ ນ ຈ ຍຖາທິຏ຺ຐິຍາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ນາມາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຘມ຺ມວາທິໂນ ຫຸຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ. ປຏິວຕ຺ເຕຕ຺ວາຕິ ອິມເມວຕ຺ຖໍ ປຏິເສເຘຕ຺ວາ. ‘‘ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ເຫຏ຺ຐຸປຣິຍາຍໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕຕິ ຘມ຺ມວາທິໂນ. ເອຕ຺ຖາຕິ ສມຖກ຺ຂນ຺ຘເກ.
໖. ຕສ຺ສປາປິຍສິກາກຖາ
໒໐໗. ອສຸຈີຕິ ເອຕ຺ຖ ນຕ຺ຖິ ສຸຈີນິ ກາຍວຈີກມ຺ມານິ ເອຕສ຺ສາຕິ ອສຸຈີຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອສຸຈີຫິ ກາຍວຈີກມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ’’ຕິ. ເອເສວ ນໂຍ ອລຊ຺ຊີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ. ສານຸວາໂທຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຸວາທອຸປວາທສທ຺ທານໍ ປຣິຍາຍຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສອຸປວາໂທ’’ຕິ. ອິຕິ ປຎ຺ຈາຕິ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ສປາປິຍສິກກມ຺ເມ. ອິທນ຺ຕິ ກມ຺ມໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຫີຕິ ວິຕ຺ຖາໂຣ. ໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ປາປິໂຍຕິ ໂຍຊນາ. ປາປຸສ຺ສນ຺ນຕາຍາຕິ ລາມກຸສ຺ສນ຺ນຕາຍ. ອິມິນາ ອຍຎ຺ຈ ປາໂປ ອຍຎ຺ຈ ປາໂປ, ອຍມິເມສໍ ວິເສເສນ ປາໂປຕິ ປາປິໂຍຕິ ຈ ປາປານໍ ອຕິສເຍນ ປາໂປຕິ ປາປິໂຍຕິ ຈ ວຈນຕ຺ໂຖ ທສ຺ສິໂຕ. ຕສ຺ສາຕິ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ. ອິມິນາ ຕສ຺ສ ປາປິຍສ຺ສ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ຕສ຺ສປາປິຍສິກໍ, ຕເມວ ກມ຺ມໍ ຕສ຺ສປາປິຍສິກກມ຺ມນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ເກສຸຈິ ໂປຕ຺ຖເກສຸ ຍກາເຣ ທ຺ເວຠາໂວ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ອຍຸຕ຺ໂຕເຍວ. ‘‘ເຍຠຸຍ຺ຍສິກາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍກາເຣ ທ຺ເວຠາວສ຺ສ ທສ຺ສນໂຕ ເອຕ຺ຖາປິ ທ຺ເວຠາໂວ ຍຸຕ຺ໂຕ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ລິຂນ຺ຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.