໖. ເສນາສນກ຺ຂນ຺ຘກໍ

ວິຫາຣານຸຊານນກຖາ

໒໙໔. ເສນາສນກ຺ຂນ຺ຘເກ ອປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ນ ຎປຘາຕຸ ໂຫຕິ, ອປິຈ ຎາຘາຕຸເຍວ, ໂສ ຈ ໂຂ ອນຸຊານນຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ອນນຸຎ຺ຎາຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ອິມິນາ ຎາຘາຕຸສ຺ສ ອວໂພຘນາທໂຍ ອຕ຺ເຖ ນິວຕ຺ເຕຕິ, ອນຸຊານນຕ຺ຖໍເຍວ ທສ຺ເສຕິ. ອຑ຺ຒໂຍຄາທີນໍ ວິສຸໍ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ວິຫາຣສທ຺ເທນ ປາຣິເສສໂຕ ອວເສສາວາໂສວ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ອຑ຺ຒໂຍຄາທິມຸຕ຺ຕໂກ ອວເສສາວາໂສ’’ຕິ. ສຸວຓ຺ຓວງ຺ກເຄຫນ຺ຕິ ສຸວຓ຺ຓວງ຺ກຉທເນນ ຉາທິຕໍ ເຄຫໍ. ອິຏ຺ຐກາຄຸຫາຕິ ອິຏ຺ຐກາຍ ກຕາ ຄຸຫາ. ເອເສວ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ອາຄຕສ຺ສ ຈ ອນາຄຕສ຺ສ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈສທ຺ເທນ ທ຺ວນ຺ທວາກ຺ຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ອາຄຈ຺ຉຕີຕິ ອາຄໂຕ, ນ ອາຄໂຕ ອນາຄໂຕ, ສງ຺ໂຆ. ອາຄໂຕ ຈ ອນາຄໂຕ ຈ ອາຄຕານາຄໂຕ, ສມາຫາຣທ຺ວນ຺ໂທ ປຸໍລິງ຺ໂຄ, ຕສ຺ສ. ‘‘ອປ຺ປຏິຫຕຈາຣສ຺ສາ’’ຕິ ອິມິນາ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ອປ຺ປຏິຫຕຈາໂຣ ຈາຕຸທ຺ທິໂສຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ.

໒໙໕. ອນຸໂມທນຄາຖາສຸ ເອວໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ອຸຕຸວິສຠາຄວເສນາຕິ ສີຕອຸຓ຺ຫານໍ ອຸຕູນໍ ວິສຠາຄວເສນ. ສໍຜຸສິຕກວາໂຕຕິ ສຫ ອຸທກພິນ຺ທຸນາ ອາຄໂຕ ວາໂຕ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ສໍສທ຺ໂທ ສຫຕ຺ໂຖ, ຜຸສິຕສທ຺ໂທ ອຸທກພິນ຺ທຸວາຈໂກ. ອຸຊຸກເມຆວຸຏ຺ຐິໂຍ ເອວາຕິ ວາເຕນ ອປຫຣິຕຕ຺ຕາ ອຸຊຸກໍ ປຕິຕາ ເມຆວຸຏ຺ຐິໂຍ ເອວ. ປາຬິຍໍ ຕໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ໂຕປຈ຺ຈໂຍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕຕ຺ເຖ ວຕ຺ຕຕິ. ໂສ ວິຫາໂຣຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ວາຬມິຄານິ ຈາຕິ ວາຬມິເຄ ຈ. ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາໂສ ເຫສ. ເອຕານິ ສພ຺ພານີຕິ ‘‘ສີຕ’’ນ຺ຕິອາທີນິ ສພ຺ພານິ ສຕ຺ຕ ປທານິ. ໂຍເຊຕພ຺ພານີຕິ ໂສ ວິຫາໂຣ ສີຕໍ ປຏິຫນຕິ…ເປ… ວຸຏ຺ຐິໂຍ ປຏິຫນຕີຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພານີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ວິຫາເຣນາ’’ຕິ ອິມິນາ ປາຬິຍໍ ຕໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ໂຕປຈ຺ຈໂຍ ກຕ຺ຕຸຕ຺ເຖ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ, ເຕນ ວິຫາເຣນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຏິຫຎ຺ຎຕີຕິ ປຏິຫນີຍຕິ. ສຸຂຕ຺ຖນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລໂປຕິ ອາຫ ‘‘ສຸຂວິຫາຣຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເລຓຕ຺ຖຎ຺ຈ ສຸຂຕ຺ຖຎ຺ຈາ’’ຕິ ປທທ຺ວຍໍ ‘‘ໂຫຕີ’’ຕິ ປາຐເສເສນ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ວິຫາຣທານໍ ເລຓຕ຺ຖຎ຺ຈ ສຸຂຕ຺ຖຎ຺ຈ ໂຫຕີຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທນ຺ຕິ ອຍໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ວິຫາຣທານໍ ສຸຂຕ຺ຖຎ຺ຈ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຌາຍິຕຸໍ ວິປສ຺ສິຕຸຎ຺ຈ ຍໍ ສຸຂໍ ອຕ຺ຖີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕທຕ຺ຖນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ສຸຂສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ. ປຣປເທນປີຕິ ‘‘ຌາຍິຕຸຎ຺ຈ ວິປສ຺ສິຕຸ’’ນ຺ຕິ ປທທ຺ວຍໂຕ ປຣໍ ຐິເຕນ ‘‘ວິຫາຣທານ’’ນ຺ຕິ ປເທນປິ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ. ວິຫາຣທານນ຺ຕິ ວິຫາຣສ຺ສ ທານໍ, ທາຕພ຺ພວິຫາຣໍ ວາ, ວຓ຺ຓິຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສໍຍຸຕ຺ຕນິກາເຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສາຘກປາຬິຍໍ ໂຍ ອຸປສ຺ສຍໍ ທທາຕິ, ໂສ ຈ ສພ຺ພທໂທ ສພ຺ເພສໍ ພລາທີນໍ ທໂທ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ໂສ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈສທ຺ໂທ ອວຘາຣຓຕ຺ໂຖ. ໂສ ເອວາຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ວິຫາເຣ’’ຕິ ອິມິນາ ວາສເຍຕ຺ຖາຕິ ເອຕ຺ຖ ເອຕສທ຺ທສ຺ສ ວິສຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ວາສເຍຕິ ວາເສຍ຺ຍ. ເຕສໍ ອນ຺ນຎ຺ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ເຕສ’’ນ຺ຕິ ປທໍ ‘‘ອນຸຈ຺ຉວິຍ’’ນ຺ຕິ ປາຐເສເສນ ໂຍເຊຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເຕສໍ ອນຸຈ຺ຉວິຍ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອນຸຈ຺ຉວິຍໍ ອນ຺ນຎ຺ຈ ອນຸຈ຺ຉວິຍານິ ວຕ຺ຖານິ ຈາຕິ ໂຍຊນາ. ອຖ ວາ ເຕສນ຺ຕິ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ສມ຺ປທານວຈນນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເຕສູ’’ຕິ, ຠິກ຺ຂູສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຊຸຠູເຕສູຕິ ເອຕ຺ຖ ສມ຺ປທານຕ຺ເຖ ຠຸມ຺ມວຈນໍ ກຕ຺ວາ ອຸຊຸຠູຕານໍ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ທເທຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖປິ ຍຸຊ຺ຊເຕວ. ‘‘ອກຸຏິລຈິຕ຺ເຕສູ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ອຸຊຸຠູເຕສູ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸຊຸສທ຺ທສ຺ສ ອກຸຏິລຕ຺ຖຎ຺ຈ ຠູຕສທ຺ເທນ ພາຫິຣຕ຺ຖສມາສຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕິ. ອຸຊຸຠູຕໍ ຈິຕ຺ຕເມເຕສນ຺ຕິ ອຸຊຸຠູຕາຕິ ວຈນຕ຺ໂຖ ກາຕພ຺ໂພ. ນິທເຫຍ຺ຍາຕິ ນິຂຓິຕ຺ວາ ຐເປຍ຺ຍ. ‘‘ນ ຈິຕ຺ຕປສາທໍ ວິຣາເຘຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ວິປ຺ປສນ຺ເນນ ເຈຕສາຕິ ເອຕ຺ຖ ເອວຕ຺ຖຜລໍ ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖາໂປຫນໍ ວາ ທສ຺ເສຕິ. ຫີຕິ ຜລໂຊຕໂກ. ເອວໍ ວິປ຺ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ວິຫາຣທາຍກສ຺ສ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໒໙໖. ອາວິຎ຺ຉນຉິທ຺ທນ຺ຕິ ອງ຺ຄຸລິໍ ອວ ປເວເສຕ຺ວາ ອຎ຺ຉຕິ ອາກຑ຺ຒຕິ ເອຕ຺ຖ, ເອເຕນາຕິ ວາ ອາວິຎ຺ຉນໍ. ອວປຸພ຺ໂພ ອຉິຘາຕຸ, ອຸປສຄ຺ຄອກາຣສ຺ສ ທີຆໍ ກຕ຺ວາ, ຘາຕຸອກາຣສ຺ສ ຈ ອິກາຣໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ອາວິຎ຺ຉນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕເມວ ຉິທ຺ທໍ ອາວິຎ຺ຉນຉິທ຺ທໍ. ອາວິຎ຺ຉນຣຊ຺ຊຸນ຺ຕິ ກວາຏຈ຺ຉິທ຺ເທ ອວ ປເວເສຕ຺ວາ ອຎ຺ຉຕິ ອາກຑ຺ຒຕິ ອິມາຍາຕິ ອາວິຎ຺ຉນາ, ສາເຍວ ຣຊ຺ຊູຕິ ອາວິຎ຺ຉນຣຊ຺ຊຸ. ກາຈິ ຣຊ຺ຊຸ ນ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອຖ ວາ ນ ວຏ຺ຏຕິ ນ ໂຫຕິ, ວຏ຺ຏຕິເຍວາຕິ ໂຍຊນາ. ຕີຓິ ຕາລານີຕິ ເອຕ຺ຖ ຕາລສທ຺ໂທ ກຸຎ຺ຈິກາປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ຕິສ຺ໂສ ກຸຎ຺ຈິກາໂຍ’’ຕິ. ອິມິນາ ຕາລສທ຺ທສ຺ສ ຣຸກ຺ຂຕູຣິຍວິເສເສ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ຍໍ ຍນ຺ຕິ ອຸປກຣຓໍ. ຕສ຺ສາຕິ ຍນ຺ຕກສ຺ສ. ເວທິກາວາຕປານນ຺ຕິ ວາຕໍ ປິວຕິ ອເນນາຕິ ວາຕປານໍ, ເວທິກາຍ ກຕໍ ວາຕປານໍ ເວທິກາວາຕປານໍ. ຈກ຺ກລິກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຈກ຺ກາກາເຣນ ອລຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ຈກ຺ກລໍ, ໂຈຬກປາທປຸຎ຺ຊນໍ. ເຕນ ພນ຺ຘິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຈກ຺ກລິກນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ໂຈຬກປາທປຸຎ຺ຊນໍ ພນ຺ຘິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ວາຕປານປ຺ປມາເຓນ ຠິສິໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ວາຕປານປມາເຓນ ກຕາ ຠິສິ ວາຕປານຠິສີຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ.

໒໙໗. ‘‘ອຸຈ຺ຈກມ຺ປິ ອາສນ຺ທິກ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ ວຏ຺ຏຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອກໂຕຠາເຄນ ທີຆປີຐໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລປາທກເມວ ວຏ຺ຏຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຕໂຕ ອຘິກໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ໂຕປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ປມາຓຍຸຕ຺ໂຕ ປນ ປເຄວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສຕ຺ຕງ຺ໂຄຕິ ຕີສຸ ທິສາສຸ ອປສ຺ສໂຍ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປາທາຕິ ສຕ຺ຕ ອງ຺ຄານິ ເອຕສ຺ສາຕິ ສຕ຺ຕງ຺ໂຄ. ອຍມ຺ປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ອາສນ຺ທິກໍ ອເປກ຺ຂຕິ. ເອຬກປາທປີຐໍ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຬກສ຺ສ ປາໂທ ວິຍ ປາໂທ ເອຕ຺ຖາຕິ ເອຬກປາທໍ, ຕເມວ ປີຐໍ ເອຬກປາທປີຐໍ. ອາມລກວຓ຺ຓິກປີຐນ຺ຕິ ອາມລກາຍ ວຓ຺ໂຓ ສຓ຺ຐາໂນ ອາມລກວຓ຺ໂຓ, ເຕນ ໂຍຊິຕໍ ອາມລກວຓ຺ຓິກໍ, ຕເທວ ປີຐໍ ອາມລກວຓ຺ຓິກປີຐໍ. ‘‘ອາກາເຣນາ’’ຕິ ອິມິນາ ວຓ຺ຓສທ຺ທສ຺ສ ສຓ຺ຐານຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອິມານີຕິ ປີຐານິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ປີເຐ. ມຸຎ຺ຈປພ຺ພຊມຍນ຺ຕິ ມຸຎ຺ເຊນ ຈ ປພ຺ພເຊນ ຈ ກຕໍ.

ມນຸສ຺ສານນ຺ຕິ ວຑ຺ຒກີມນຸສ຺ສານໍ. ຉວິສໍຣກ຺ຂນຕ຺ຖາຍາຕິ ຉວິຍາ ວິນາສນໂຕ ສຸຏ຺ຐຸ ຣກ຺ຂນຕ຺ຖາຍ. ສິມ຺ພລິຣຸກ຺ຂາທີນນ຺ຕິອາທິສທ຺ເທນ ຕູລນິພ຺ພຕ຺ຕເກ ສພ຺ພຣຸກ຺ເຂ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຂີຣວລ຺ລິອາທີນນ຺ຕິອາທິສທ຺ເທນ ຕູລນິພ຺ພຕ຺ຕກາ ສພ຺ພາ ລຕາໂຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ໂປຏກີຕິຓາທີນນ຺ຕິອາທິສທ຺ເທນ ຕູລນິພ຺ພຕ຺ຕກາ ສພ຺ພາ ຕິຓຊາຕິໂຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຕີຫີຕິ ຣຸກ຺ຂລຕາໂປຏກີຫິ. ນນຸ ຠູຕຄາມານໍ ອເນກຕ຺ຕາ ເອເຕຫິ ຕີຫິ ມຸຕ຺ໂຕ ຠູຕຄາໂມ ອຕ຺ຖິ, ກສ຺ມາ ປນ ສພ຺ພຠູຕຄາມາ ສງ຺ຄຫິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຣຸກ຺ຂວລ຺ລິຕິຓຊາຕິໂຍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ຍສ຺ມາ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ສງ຺ຄຫິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ. ສພ຺ພມ຺ປິ ເອຕໍ ຕູລນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ພິພ຺ໂພຫເນ ໂລມມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂລມມ຺ປີຕິ ປິສທ຺ເທນ ຕູລໍ ອເປກ຺ຂຕິ. ຍໍກິຎ຺ຈິ ປຸປ຺ຜນ຺ຕິ ສພ຺ພໍ ປຸປ຺ຜໍ. ປຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິຕ຺ວາ ສຸທ຺ຘໍ ຕມາລປຕ຺ຕເມວ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ອວເສສໍ ສພ຺ພໍ ປຕ຺ຕໍ ສຸທ຺ຘມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປຎ຺ຈວິຘນ຺ຕິ ອຸຓ຺ຓໂຈຬວາກຕິຓປຓ຺ຓວເສນ ປຎ຺ຈປກາຣໍ.

‘‘ອຸປຑ຺ຒກາຍປມາຓານີ’’ຕິ ອິມິນາ ອທ຺ຘກາຍິການີຕິ ເອຕ຺ຖ ອທ຺ຘສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ປມາເຓນ ກຕານິ ອທ຺ຘກາຍິການີຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຍສຸ ພິພ຺ໂພຫເນສຸ ກຏິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ສີສໍ ອຸປທຫນ຺ຕິ, ຕານິ ພິພ຺ໂພຫນານິ ອທ຺ຘກາຍິການິ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ຍສ຺ສາຕິ ພິພ຺ໂພຫນສ຺ສ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ມຸຏ຺ຐິຣຕນໍ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິມິນາ ຍຕ຺ຖ ສຫ ຄີວາຍ ສກລໍ ສີສໍ ຐເປຕຸໍ ສກ຺ກາ, ຕສ຺ສ ມຸຏ຺ຐິຣຕນໍ ວິຕ຺ຖາຣປມາຓນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ຕີສຸ ກຓ຺ເຓສຸ ທ຺ວິນ຺ນໍ ກຓ຺ຓານ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ພິພ຺ໂພຫນສ຺ສ ອຸໂຠສຸ ອນ຺ເຕສຸ ຐເປຕພ຺ພໂຈຬປມາຓໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິທໍ ປນ ພິພ຺ໂພຫນສ຺ສ ອຸໂຠສຸ ອນ຺ເຕສຸ ຐປິຕໂຈຬສ຺ສ ໂກຏິຍາ ໂກຏິໍ ອາຫຈ຺ຈ ທ຺ວິຄຸຓໍ ກຕໍ ຕິກຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ, ເຕສຸ ຕີສຸ ກຓ຺ເຓສຸ ທ຺ວິນ຺ນໍ ກຓ຺ຓານມນ຺ຕຣໍ ວິທຕ຺ຖິ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລໍ ໂຫຕິ, ມຊ຺ຌຏ຺ຐານໍ ໂກຏິໂຕ ໂກຏິມາຫຈ຺ຈ ມຸຏ຺ຐິຣຕນໍ ໂຫຕິ, ອິທໍ ປນ ພິພ຺ໂພຫນໍ ຕິກຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ. ວຏ຺ຏໍ ວາ ຈຕຸຣສ຺ສາທິໍ ວາ ກຕ຺ວາ ສິພ຺ພິຕໍ ຍຖາ ໂກຏິໂຕ ໂກຏິ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປຸຖຸລຏ຺ຐານໍ ມຸຏ຺ຐິຣຕນໍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ສິພ຺ພິຕພ຺ພໍ. ອິໂຕ ອຘິກໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ອູນໍ ປນ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ສີສູປຘານນ຺ຕິ ສີສໍ ອຸປທຫນ຺ຕິ ຐເປນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ສີສູປຘານໍ. ພິພ຺ໂພຫນານີຕິ ວິເສເສນ, ວິເສສໍ ວາ ສຸຂໍ ວຫນ຺ຕີຕິ ພິພ຺ໂພຫນານິ. ອຸປຣີຕິ ພິພ຺ໂພຫນານໍ ອຸປຣິ. ຍານິ ປນ ກປ຺ປິຍຕູລານິ ສນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ມຫນ຺ຕມ຺ປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ຂຸທ຺ທກໍ ປນ ປເຄວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ວິນຍຘຣອຸປຕິສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ ປນ ອາຫາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ວິນຍຘຣ’’ ອິຕິ ປເທນ ຜຸສ຺ສເທວຕ຺ເຖຣໂຕ ວິເສສໍ ທສ຺ເສຕິ. ອກປ຺ປິຍຕູລໍ ວາຕິ ຠິສິຍໍ ອກປ຺ປິຍຕູລໍ ວາ. ພິພ຺ໂພຫເນ ຫິ ອກປ຺ປິຍຕູລໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ.

ປຎ຺ຈຠິສິໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ວາກ຺ຍຠາວຎ຺ຈ ອສມາຫາຣທິຄຸຠາວຎ຺ຈ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຎ຺ຈຫິ ອຸຓ຺ຓາທີຫິ ປູຣິຕາ ຠິສິໂຍ’’ຕິ. ອິມິນາ ປຎ຺ຈຫິ ອຸຓ຺ຓາທີຫິ ປູຣິຕາ ຠິສິໂຍ ປຎ຺ຈຠິສິໂຍຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ວາກ຺ຍມ຺ປິ ອສມາຫາຣທິຄຸປິ ຍຸຊ຺ຊເຕວ. ກສ຺ມາ ປຎ຺ຈຄຓນາ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຕູລຄຓນາຍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຫິ ຍສ຺ມາ ຕູລຄຓນາຍ ເອຕາສໍ ຄຓນາ ວຸຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ປຎ຺ຈຠິສິໂຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອຸຓ຺ຓາທີສຸ ປຎ຺ຈສຸ. ອຸຓ຺ຓຄ຺ຄຫເຓນ ຄຫິຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກມ຺ພລເມວາຕິ ອຸຓ຺ຓາມຍໍ ກມ຺ພລເມວ. ອຸຓ຺ຓາຍ, ອຸຓ຺ຓໍ ວາ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກຕາ ຠິສິ ອຸຓ຺ຓາຠິສິ. ເອເສວ ນໂຍ ໂຈຬຠິສິອາທີສຸ.

ປມາຓນິຍໂມຕິ ເອຕ຺ຕກາ ປມາຓາຕິ ປມາຓສ຺ສ ນິຍໂມ. ມຎ຺ເຈ ອຕ຺ຖຣິຕພ຺ພາ ຠິສິ ມຎ຺ຈຠິສິ. ເອຕາສນ຺ຕິ ມຎ຺ຈຠິສິອາທີນໍ. ຍໍ ເອຕໍ ຕູລນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ສູຣເກປີຕິ ຈມ຺ມມຍຠິສິຍມ຺ປິ. ເອເຕນາຕິ ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວຸຕ຺ຕວຈເນນ ສິທ຺ຘໍ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ມຎ຺ຈຠິສິນ຺ຕິ ມຎ຺ເຈ ອຕ຺ຖຣິຕພ຺ພໍ ຠິສິໍ. ‘‘ອຕ຺ຖຣຓຕ຺ຖາຍ ສໍຫຣນ຺ຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ອຕ຺ຖຣນ຺ຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ກາຣິຍູປຈາເຣນ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອຕ຺ຖຣຓາຍ ຫິ ສໍຫຣຓໍ ກາຣຓໍ ນາມ, ອຕ຺ຖຣຓໍ ກາຣິຍໍ ນາມ. ອຸປຣີຕິ ຠິສິຉວິຍາ ອຸປຣິ. ຜຸສິຕານີຕິ ພິນ຺ທູນິ. ຠິຕ຺ຕິກມ຺ມນ຺ຕິ ຠິຕ຺ຕິຍໍ ນານາວຓ຺ເຓຫິ ຣາຊິກຣຓໍ ວິຍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກມ຺ມໍ.

໒໙໘. ‘‘ອິກ຺ກາສ’’ນ຺ຕິ ນາມໍ ນິຍ຺ຍາສສິເລສານໍ ນາມນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຣຸກ຺ຂນິຍ຺ຍາສໍ ວາ ສິເລສໍ ວາ’’ຕິ. ‘‘ກຸຓ຺ຑກມິສ຺ສກມຕ຺ຕິກ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ກຸຓ຺ຑເກນ ມິສ຺ສກາ ມຕ຺ຕິກາ ກຸຓ຺ຑກມຕ຺ຕິກາຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ສາສປປິຏ຺ຐນ຺ຕິ ສາສປຈຸຓ຺ຓໍ. ‘‘ພິນ຺ທຸ ພິນ຺ທຸ ຫຸຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ອຈ຺ຈຸສ຺ສນ຺ນໍ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ກາຣຓູປຈາຣໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຈ຺ຈຸສ຺ສນ຺ນຎ຺ຫິ ກາຣຓໍ ໂຫຕິ, ‘‘ພິນ຺ທຸ ພິນ຺ທຸ ຫຸຕ຺ວາ’’ຕິ ຐານໍ ກາຣິຍໍ ໂຫຕິ. ‘‘ປຸຎ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ ໂສເຘຕຸໍ. ຄຓ຺ຑຸປ຺ປາທຄູຖມຕ຺ຕິກນ຺ຕິ ມຫິລຕາຍ ຄູຖມຍໍ ມຕ຺ຕິກໍ. ອິມິນາ ລຓ຺ຑມຕ຺ຕິກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ລຓ຺ຑສທ຺ໂທ ຄູຖປຣິຍາໂຍຕິ ທສ຺ເສຕິ.

໒໙໙. ນ ຠິກ຺ຂເວ ປຏິຠານຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ອິຕ຺ຖິຣູປກໍ ປຸຣິສຣູປກ’’ນ຺ຕິ ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ກິໍ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສຣູປເມວ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອາຫ ‘‘ນ ເກວລ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຕິຣຈ຺ຉານຣູປມ຺ປິ ກາຕຸໍ ວາ ‘‘ກໂຣຫີ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວາ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ທ຺ວາຣປາລນ຺ຕິ ທ຺ວາຣປາລຣູປໍ. ປສາທນີຍານີຕິ ປສາເທຕພ຺ພານິ, ປສາເທຕຸໍ ອຣຫານີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໐໐. ເອກງ຺ຄຓາຕິ ອວິຫາຣຏ຺ຐາເນນ ສມານຠູມິຠາຄາ. ມຸຓ຺ຑຈ຺ເຉທນຄພ຺ໂຠຕິ ມຸຓ຺ເຑນ ຉາເທຕພ຺ໂພ ຄພ຺ໂຠ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ວິຊ຺ຌິຕພ຺ພຣຸກ຺ເຂ. ‘‘ກຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ກຸລງ຺ກປາທກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຓິກປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕໍ ອາຫຣິມໍ ຠິຕ຺ຕິປາທໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕຸນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວສ຺ສປຣິຕ຺ຕາຓຕ຺ຖນ຺ຕິ ວສ຺ໂສທກປຣິຕ຺ຕາຓຕ຺ຖໍ. ‘‘ມທ຺ທິຕມຕ຺ຕິກ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອຸທ຺ທສຸຘນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສຸຘາສທ຺ທສ຺ສ ເລປນສຸຘໍ ທສ຺ເສຕິ, ໂຠຊນສຸຘໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ.

ປມຸຂນ຺ຕິ ວິຫາຣສ຺ສ ປມຸຂໍ. ຍນ຺ຕິ ປເທສໍ, ຫນນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕສ຺ສ ກຕປເທສສ຺ສາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ປຆານ’’ນ຺ຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ທີຆວເສນ ‘‘ປຆານ’’ນ຺ຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິມິນາ ປຸຣິມປາເຐ ຣສ຺ສຠາວໍ ທີເປຕິ. ‘‘ປກຸຏ຺ຏ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐຕິ ສສໍໂຍຄວເສນ ‘‘ປກຸຏ຺ຏ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ. ອິມິນາ ປຸຣິມປາເຐ ນິສໍໂຍຄຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ວໍສນ຺ຕິ ເວຬຸໍ. ຕໂຕຕິ ວໍສໂຕ. ‘‘ໂອສາເຣຕ຺ວາ ກຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ໂອສາເຣຕ຺ວາ ກຕໍ ໂອສາຣກນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ຉທນປມຸຂ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ຓິກປຈ຺ຈຍສ຺ສ ສຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ. ຈກ຺ກລຍຸຕ຺ໂຕຕິ ຈກ຺ກເລນ ຍຸຕ຺ໂຕ.

໓໐໑. ປານີຍທານຠາຊນນ຺ຕິ ປານີຍໍ ເທຕິ ອເນນາຕິ ປານີຍທານໍ, ຕເມວ ຠາຊນໍ ປານີຍທານຠາຊນໍ. ‘‘ອຸຬຸງ຺ໂກ ຈ ຖາລກຎ຺ຈາ’’ຕິ ອິມິນາ ທ຺ເວ ປານີຍສງ຺ຂສ຺ສ ອນຸໂລມານີຕິ ໂຍຊນາ.

໓໐໓. ທ຺ວາຣຖກນກນ຺ຕິ ທ຺ວາຣໍ ຖເກຕິ ອເນນາຕິ ທ຺ວາຣຖກນກໍ. ຄາມທ຺ວາເຣສຸ ທ຺ວາຣຖກນກໍ ວິຍ ຈກ຺ກລຍຸຕ຺ຕໍ ທ຺ວາຣຖກນກນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

໓໐໕. ອສ຺ສຕຣິຣຖາຕິ ອສ຺ສານໍ ວິເສເສນ, ອຕິສເຍນ ວາຕິ ອສ຺ສຕໂຣ, ອຖ ວາ ປກຕິອສ຺ເສ ຕຣຕິ ອຕິກ຺ກມຕີຕິ ອສ຺ສຕໂຣ, ໂສ ເອເຕສຸ ຣເຖສຸ ຍຸຊ຺ຊິຕພ຺ໂພຕິ ອສ຺ສຕຣີ, ເຕເຍວ ຣຖາຕິ ອສ຺ສຕຣິຣຖາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອສ຺ສຕຣຍຸຕ຺ຕາ ຣຖາ ອສ຺ສຕຣິຣຖາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອສ຺ສຕຣຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ອສ຺ສຕຣີ’’ຕິ ປທສ຺ສ ອສ຺ສຕ຺ຖິຕທ຺ຘິຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ອາມຸຕ຺ຕມຓິກຸຓ຺ຑລາຕິ ປທສ຺ສ ‘‘ສຕໍ ກຎ຺ຎາ ສຫສ຺ສານີ’’ຕິ ປເທນ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາມຸຕ຺ຕມຓິກຸຓ຺ຑລານີ’’ຕິ. ອິມິນາ ນິກາຣສ຺ສ ອາກາໂຣ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ກຓ຺ເຓສຸ ອາມຸຕ຺ຕໍ ມຓິກຸຓ຺ຑລໍ ເອຕາສນ຺ຕິ ອາມຸຕ຺ຕມຓິກຸຓ຺ຑລາ ກຎ຺ຎາໂຍ.

ຂນ຺ຘປຣິນິພ຺ພາເນນ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕຕິ ອຕ຺ຖໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກິເລສປຣິນິພ຺ພາເນນ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ’’ຕິ. ສີຕິຠູໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ກິເລສາຕປານໍ ອຠາເວເນວ ສີຕິຠູໂຕ, ນ ອຎ຺ເຎສນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ກິເລສາຕປາຠາເວນາ’’ຕິ. ‘‘ກິເລສູປຘິອຠາເວນາ’’ຕິ ອິມິນາ ນິຣຸປຘີຕິ ເອຕ຺ຖ ຂນ຺ຘູປຘິອຠິສງ຺ຂາຣູປຘິອຠາເວນາຕິ ອຕ຺ຖໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ອາສຕ຺ຕິໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸນປ຺ປຸນໍ ວິສເຍສຸ, ຠເວສຸ ວາ ສຎ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອາສຕ຺ຕິໂຍຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຣູປາທີສູ’’ຕິອາທິ. ປຕ຺ຖນາໂຍຕິ ຕຓ຺ຫາໂຍ. ອິມິນາ ອາສຕ຺ຕີນໍ ສຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ເຉຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ເຉຘາຕຸຍາ ເຉທນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ວິເນຍ຺ຍຫທເຍ ທຣນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ວິເນຍ຺ຍາ’’ຕິ ປທສ຺ສ ຕ຺ວາປຈ຺ຈຍນ຺ຕຠາວຎ຺ຈ ຫທຍສທ຺ທສ຺ສ ຈິຕ຺ຕວາຈກຠາວຎ຺ຈ ທຣຖສຣູປຎ຺ຈ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຈິຕ຺ເຕ ກິເລສທຣຖໍ ວິເນຕ຺ວາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຈິຕ຺ເຕ’’ຕິ ອິມິນາ ຫທຍສທ຺ທສ຺ສຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ, ‘‘ກິເລສ’’ ອິຕິ ປເທນ ທຣຖສຣູປໍ, ‘‘ວິເນຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ຕ຺ວາປຈ຺ຈຍນ຺ຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ວຍກຣຓນ຺ຕິ ປຣິພ຺ພຍມູລໍ. ຕຎ຺ຫິ ວຍໍ ກຣິຍຕິ ອເນນາຕິ ວຍກຣຓນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິມິນາ ວຍສ຺ສ ກຣຓໍ ວຍາຍິກໍ, ກຣຓຕ຺ເຖ ອາຍິກປຈ຺ຈໂຍ, ວຍາຍິກເມວ ເວຍ຺ຍາຍິກນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ.

໓໐໗. ອາເທຍ຺ຍວາໂຈຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິຍິຕພ຺ພາຕິ ອາເທຍ຺ຍາ, ສາ ວາຈາ ເອຕສ຺ສາຕິ ອາເທຍ຺ຍວາໂຈຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕສ຺ສ ວຈນ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຕສ຺ສາຕິ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ. ສຘນາຕິ ສໍວິຊ຺ຊມານ ຘນາ, ອຕ຺ຕໂນ ວາ ຘນວນ຺ໂຕ. ມນ຺ທຘນາຕິ ອປ຺ປຘນາ. ອທາສີຕິ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ອທາສິ. ອິຕີຕິ ເອວໍ, ທຕ຺ວາ ກຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂສຕິ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ, ອຄມາສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ກຫາປເຓ ສນ຺ຖຣີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂກຏິຍາ ກຣຓຠູຕາຍ, ອາຘາຣຠູຕາຍ ວາ. ປຏິປາເຕຕ຺ວາຕິ ປຏິຫນາເປຕ຺ວາ. ຕຕ຺ຖ ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ເຍ ຣຸກ຺ຂາ ວາ ຍາ ໂປກ຺ຂຣຓິໂຍ ວາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເຕສນ຺ຕິ ຕາສໍ ຣຸກ຺ຂໂປກ຺ຂຣຓີນໍ. ສາມຎ຺ຎຎ຺ຫິ ອເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຸລ຺ລິງ຺ຄວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣິກ຺ເຂປປມາຓນ຺ຕິ ປຣິຓາຫສ຺ສ ປມາຓໍ. ອສ຺ສາຕິ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ.

ເອວໍ ພຫຸຘນໍ ຈຊນ຺ຕສ຺ສາປິ ຄຫປຕິໂນຕິ ໂຍຊນາ. ໂກຏ຺ຐກໍ ມາເປສີຕິ ເອຕ຺ຖ ອຎ຺ເຎ ໂກຏ຺ຐເກ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐກປາສາທ’’ນ຺ຕິ.

ວິຫາຣາທໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິສທ຺ເທນ ປາຬິຍໍ ອາຄເຕ ປຣິເວຓາທໂຍ ຈຸທ຺ທສ ອຸປກຣເຓ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອມ຺ຫາກໍ ຠຄວໂຕ ວິຫາຣກາຣາປນປສງ຺ເຄນ ສຕ຺ຕນ຺ນມ຺ປິ ພຸທ຺ຘານໍ ວິຫາຣກາຣາປນໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ວິປສ຺ສິສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ວິປສ຺ສິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ວິຫາຣໍ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໑໒) ກາຣາເປສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕິຄາວຸຕປ຺ປມາຓໍ ຠູມິໍ ສຸວຓ຺ຓຍຏ຺ຐິສນ຺ຖເຣນ ກິຓິຕ຺ວາ ວິຫາຣໍ ກາຣາເປສີຕິ ໂຍຊນາ. ເອເສວ ນໂຍ ປຣໂຕປິ. ອຏ຺ຐກຣີສປ຺ປມາຓາ ຠູມິ ອຸສເຠນ ທສອຸສຠປ຺ປມາຓາ ຍຏ຺ຐິຍາ ທ຺ວິສຕຍຏ຺ຐິປ຺ປມາຓາ ໂຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ເອວໍ ອນຸປຸພ຺ເພນ ປຣິຫາຍນ຺ຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ສພ຺ພຊນໍ ສໍເວເຊນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ອລເມວ ສພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕີສຸ ວິຣຊ຺ຊິຕຸໍ, ອລໍ ເອວ ສພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕີຫິ ວິມຸຈ຺ຈິຕຸນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ສພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕີສູ’’ຕິ ປທຎ຺ຫິ ‘‘ວິມຸຈ຺ຈິຕຸ’’ນ຺ຕິ ປເທນ ວິຠຕ຺ຕິປຣິຓາມໍ ກຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ.

໓໐໘. ຂຓ຺ຑຜຸລ຺ລສທ຺ທານໍ ອຘິກຣຓຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຂຓ຺ຑນ຺ຕິ ຉິນ຺ໂນກາໂສ. ຜຸລ຺ລນ຺ຕິ ຜລິໂຕກາໂສ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຉິນ຺ໂນກາໂສ’’ຕິ ອິມິນາ ຂຓ຺ຑຕິ ຉິຊ຺ຊຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ຂຓ຺ຑນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ຜລິໂຕກາໂສ’’ຕິ ອິມິນາ ຜຸລ຺ລຕິ ຜລຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ຜຸລ຺ລນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ປຏິສງ຺ຂຣິສ຺ສຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ປາຏິສທ຺ທສ຺ສ ປາກຕິກຕ຺ຖຠາວໍ, ສງ຺ຂຣິສ຺ສຕິສທ຺ທສ຺ສ ຈ ກຣຘາຕຸຍາ ນິປ຺ຜນ຺ນຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປາກຕິກໍ ກຣິຍຕີ’’ຕິ.

໓໑໐. ເຖໂຣຕິ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ, ອາຄຈ຺ຉຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິທນ຺ຕິ ຄິລານປຏິຊຄ຺ຄນາທິ. ອສ຺ສາຕິ ເຖຣສ຺ສ. ອຄ຺ຄາສນນ຺ຕິອາທີສຸ ອຄ຺ຄສທ຺ໂທ ປຐມຕ຺ໂຖປິ ອຸຕ຺ຕມຕ຺ໂຖປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຖຣາສນ’’ນ຺ຕິອາທິ. ອນ຺ຕຣາ ສຕ຺ຖີນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອນ຺ຕຣາຕິ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນໍ. ສຕ຺ຖິສທ຺ໂທ ຈ ອູຣຸສງ຺ຂາໂຕ ປາທວາຈໂກຕິ ອາຫ ‘‘ຈຕຸນ຺ນໍ ປາທານໍ ອນ຺ຕເຣ’’ຕິ.

໓໑໕. ປຕິຏ຺ຐາເປສີຕິ ເອຕ຺ຖ ກໍ ວຍໍ ກຕ຺ວາ ປຕິຏ຺ຐາເປສີຕິ ອາຫ ‘‘ອຏ຺ຐາຣສໂກຏິປຣິຈ຺ຈາຄໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ. ເອວນ຺ຕິອາທິ ນິຄມນໍ.

ອາສນປ຺ປຏິພາຫນາທິກຖາ

໓໑໖. ວິປ຺ປກຕໂຠຊເນນາຕິ ເອຕ຺ຖ ວິປ຺ປກຕສທ຺ໂທ ອນິຏ຺ຐິຕປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ອນິຏ຺ຐິເຕ ໂຠຊເນ’’ຕິ. ປກິຣິຍິຕ຺ຖ, ປກິຣິຍິສ຺ສເຕ ວາ ປກຕໍ, ນ ປກຕໍ ວິປ຺ປກຕນ຺ຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ ກາຕພ຺ໂພ, ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ‘‘ກຣິຍມາໂນ ອນິຏ຺ຐິໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ຐາເນ. ອຕິສມີປນ຺ຕິ ຠຸຎ຺ຊມານສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ອຕິອາສນ຺ນໍ. ຕສ຺ສາຕິ ຠຸຎ຺ຊມານສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ. ປິວິຕ຺ວາ ວາຕິ ຍາຄຸໍ ປິວິຕ຺ວາ ວາ. ຂາທິຕ຺ວາ ວາຕິ ຂຊ຺ຊກໍ ຂາທິຕ຺ວາ ວາ. ຣິຕ຺ຕຫຕ຺ຖມ຺ປີຕິ ຕຸຈ຺ຉຫຕ຺ຖມ຺ປິ. ປິສທ຺ເທນ ອາມິສຫຕ຺ຖໍ ປນ ປເຄວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ. ໂສຕິ ຣິຕ຺ຕຫຕ຺ໂຖ ຠິກ຺ຂຸ.

ອາປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏາປຕ຺ຕິໍ. ຍນ຺ຕິ ວິປ຺ປກຕໂຠຊນໍ ຠິກ຺ຂຸໍ. ໂສຕິ ປຈ຺ຉາ ອາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ. ອຍຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູຕິ ວິປ຺ປກຕໂຠຊໂນ ອຍຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸ. ເຕນາຕິ ວິປ຺ປກຕໂຠຊເນນ ນວເກນ ວາ ວຸຑ຺ຒຕເຣນ ວາ ຠິກ຺ຂຸນາ. ກິໍ ນວເກນ ວຸຑ຺ຒຕຣໍ ອາຓາເປຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອາຫ ‘‘ວຸຑ຺ຒຕຣໍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ. ໂສຕິ ວຸຑ຺ຒຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ. ຕໂຕຕິ ອຸທກໍ ອາຫຣາເປຕຸໍ ອາຓຕ຺ຕິໂຕ. ຍນ຺ຕິ ກມ຺ມໍ.

ໂຍຕິ ຠິກ຺ຂຸ. ‘‘ເອວຣູປສ຺ສາ’’ຕິ ປເທນ ຕສ຺ສ ນິຍມນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ກາສສ຺ສ ເຂຬມລ຺ລກໍ ຐເປຕພ຺ພໍ. ຠຄນ຺ທຣອຕິສາຣານໍ ວຈ຺ຈກປາລໍ ຐເປຕພ຺ພໍ. ອຎ຺ເຎສໍ ອຎ຺ຎານິ ຐເປຕພ຺ພານິ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຂຬ…ເປ… ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ. ຍສ຺ມິໍຕິ ຍສ຺ມິໍ ຄິລາເນ. ໂຍປິ ເຠສຊ຺ຊໍ ກໂຣຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເລສກປ຺ເປນາຕິ ເອຕ຺ຖ ເລສກປ຺ປສທ຺ທານໍ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອປ຺ປເກນ ສີສາພາຘາທິມຕ຺ເຕນາ’’ຕິ. ຠິກ຺ຂູ ຄເຓຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ຄຓໍ ຎຕ຺ວາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຣິຈ຺ເຉທໍ ຎຕ຺ວາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ປຣິຈ຺ເຉທ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ຄຓສທ຺ທສ຺ສ ອຘິປ຺ປາຍຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ຎຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ອິຘາຕຸຍາ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ.

ເສນາສນຄ຺ຄາຫກຖາ

໓໑໘. ເສຍ຺ຍາຕິ ກາຍປສາຣຓສງ຺ຂາຕໍ ສຍນກິຣິຍໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເສນາສນສງ຺ຂາຕໍ ເສຍ຺ຍໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ມຎ຺ຈຏ຺ຐານານີ’’ຕິ. ‘‘ເສຍ຺ຍາປຣິຈ຺ເຉເທນາ’’ຕິ ອິມິນາ ເສຍ຺ຍຄ຺ເຆນາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຄ຺ຆສທ຺ທສ຺ສ ປູຊນຕ຺ຖໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຣິຈ຺ເຉທນຕ຺ຖໍ ທີເປຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອຄ຺ຆສທ຺ທສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖກ຺ຂເຣນ ຍຸຕ຺ຕຠາໂວ ເຫຏ຺ຐາ ສມຸຈ຺ຈຍກ຺ຂນ຺ຘກວຓ຺ຓນາ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໑໐໒) ໂຍຊນາຍ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ. ກາລນ຺ຕິ ເສຍ຺ຍາປຏິຄ຺ຄຫຓສ຺ສ ກາລໍ. ຄາຫິຍມານາຕິ ຄາຫາປິຍມານາ. ‘‘ອຕິເຣການິ ອເຫສຸ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອຸສ຺ສາຣຍິໍສູຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸທ຺ຘໍ ສາຣຍິໍສຸ ຄຈ຺ຉິໍສຸ ປວຕ຺ຕິໍສູຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຕິເຣການີຕິ ຈ ຠິກ຺ຂຸປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ເສຍ຺ຍາປຣິຈ຺ເຉທານິ ອຕິເຣການິ. ອນຸຠາຄນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຸ ປຈ຺ຉາ ທາຕພ຺ໂພ ຠາໂຄ ອນຸຠາໂຄຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຸນ ອປຣມ຺ປິ ຠາຄໍ ທາຕຸ’’ນ຺ຕິ. ອຕິມນ຺ເທສູຕິອາທິວຈເນນ ກິຎ຺ຈິມນ຺ເທສຸ ຠິກ຺ຂູສຸ ເອເກກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທ຺ເວ ຕິສ຺ໂສ ເສຍ຺ຍາ ທາຕພ຺ພາ. ຍໂຕ ກິຎ຺ຈິມນ຺ເທສຸ ຠິກ຺ຂູສຸ ທ຺ເວ ຕໂຍ ວິຫາຣາ ທາຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖປິ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ນ ອກາມາ ທາຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຈເນ. ອນຸຠາເຄ ຄຫິເຕຕິ ໂຍຊນາ. ເຍນ ອນຸຠາໂຄ ຈ ປຐມຠາໂຄ ຈ ຄຫິໂຕ, ໂສ ຠິກ຺ຂູຕິ ໂຍຊນາ.

‘‘ອຸປຈາຣສີມໂຕ ພຫີ’’ຕິ ອິມິນາ ນິສ຺ສີເມຕິ ເອຕ຺ຖ ສີມໂຕ ພຫິ ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ, ນິສິນ຺ນໍ ວາ ນິສ຺ສີມນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຸປຈາຣສີມາຍ ອາວາສວຑ຺ຒນວເສນ ອຕິວິຕ຺ຖາຣຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທູເຣ ຐິຕສ຺ສາປີ’’ຕິ. ອຸຕຸກາເລປີຕິ ເຫມນ຺ຕຄິມ຺ຫກາເລປິ. ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ກາເລ ສີຕອຸຓ຺ຫອຸຕຸ ຕິຂິໂຓ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ເສວ ວິເສເສນ ອຸຕຸກາໂລຕິ ນາມໍ ປາກຏໍ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຫມນ຺ຕຄິມ຺ຫກາເລປີ’’ຕິ. ປິສທ຺ເທນ ວສ຺ສກາລໍ ອເປກ຺ຂຕິ. ປຸຣິມວສ຺ສູປນາຍິກທິວເສ ຄາໂຫ ປຸຣິມໂກ, ປຈ຺ຉິມວສ຺ສູປນາຍິກທິວເສ ຄາໂຫ ປຈ຺ຉິມໂກ.

ອນ຺ຕຣາ ທ຺ວີຫິ ວສ຺ສູປນາຍິກທິວເສຫິ ມຸຕ຺ເຕ ກາເລ ຄາໂຫ ອນ຺ຕຣາມຸຕ຺ຕໂກ. ເອກສ຺ມິໍ ວິຫາເຣຕິ ເອກິສ຺ສໍ ວິຫາຣສີມາຍໍ. ເສນາສນສາມິກາຕິ ເສນາສນທາຍກາ, ເທນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕນ຺ຕິ ເສນາສນໍ. ອາວາສິກາ ນ ໂອໂລເກນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕ຺ຖາຕິ ເສນາສເນ. ປລຸຊ຺ຊນ຺ຕມ຺ປີຕິ ວິນສ຺ສນ຺ຕມ຺ປິ. ຠຄວາ ອາຫາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕສ຺ສາຕິ ເສນາສນສ຺ສ. ອປຣຊ຺ຊູຕິ ອປຣສ຺ມິໍ ອຫນິ ອປຣຊ຺ຊຸ. ຄຕາຍາຕິ ອຕິກ຺ກມິຕາຍ. ປວາຣຓາຍ ຄຕາຍ ປວາຣຓທິວເສ ອຕິກ຺ກມິເຕ ສຕິ ອປຣຊ຺ຊຸ ອນ຺ຕຣາມຸຕ຺ຕໂກ ຄາເຫຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ.

ຕນ຺ຕິ ອນ຺ຕຣາມຸຕ຺ຕກໍ. ຄາເຫນ຺ເຕນາຕິ ຄາຫາເປນ຺ເຕນ. ເຕນາຕິ ຄຓ຺ຫນ຺ເຕນ. ອຏ຺ຐມາເສຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ເຫມນ຺ຕມາເສ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ຄິມ຺ຫມາເສຕິ ອຏ຺ຐມາເສ. ກທາຈິ ປຎ຺ຈ ຄິມ຺ຫມາເສຕິ ນວມາເສ ວາ. ຂຓ຺ຑໍ ວາຕິ ຉິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ວາ. ຜຸລ຺ລໍ ວາຕິ ຜລິຕຏ຺ຐານໍ ວາ. ປຏິສງ຺ຂຣິຕພ຺ພນ຺ຕິ ປາກຕິກໍ ກາຕພ຺ພໍ. ທິວສໍ ເຂເປຕ຺ວາຕິ ປຣິເວເຓ ທິວສໍ ເຂເປຕ຺ວາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຄຫິຕເສນາສເນ. ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວນ຺ຕິ ຣຕ຺ຕິ ຈ ທິໂວ ຈ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ, ສມາຫາຣທ຺ວນ຺ໂທ, ອຈ຺ຈນ຺ຕສໍໂຍເຄ ເຈຕໍ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ສງ຺ຆຕ຺ເຖເຣນ ນ ລພ຺ຠຕິ. ອິທນ຺ຕິ ເສນາສນໍ.

ອນ຺ຕຣາມຸຕ຺ຕກຄາເຫນ ອຄເຫຕພ຺ພເສນາສນໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ມິໍ ປນາ’’ຕິອາທິ. ເຕມາສຈ຺ຈເຍນ ເຕມາສຈ຺ຈເຍນາຕິ ຕິຓ຺ຓໍ ມາສານໍ ອຕິກ຺ກເມນ ຕິຓ຺ຓໍ ມາສານໍ ອຕິກ຺ກເມນ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ. ຍສ຺ມິໍ ປນາຕິ ເສນາສເນ ປນ. ສກິເທວາຕິ ເອກວາຣເມວ. ອຍນ຺ຕິ ເອສາ ກຖາ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ທຸວິເຘສຸ ເສນາສນຄ຺ຄາເຫສຸ. ອຸຕຸກາລນ຺ຕິ ອຸຕຸກາເລ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕສໍ ຕທາວ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອກາໂລ ນາມາຕິ ອຸຏ຺ຐາປນສ຺ສ ອກາໂລ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເອກໍ ວາ ມຎ຺ຈຏ຺ຐານໍ ວາ ຐເປຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ເອໂກ ວາ ເຖໂຣ ອາຄຈ຺ຉຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອຸພ຺ຠຓ຺ຑິກາຕິ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕຠຓ຺ຑິກາ.

ພຫູສູຕິ ຕໂຍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ພຫູສຸ ຠິກ຺ຂູສຸ. ປໂຫຕີຕິ ເອເກກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ປໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ປຣິເວເຓ. ຕສ຺ເສວາຕິ ປຣິເວຓສາມິກສ຺ເສວ. ເອວໍ ອປໂຫນ຺ເຕສູຕິ ເອວໍ ປຣິເວຓຄ຺ເຆນ ອປໂຫນ຺ເຕສຸ. ປາສາທຄ຺ເຆນາຕິ ວິຫາຣສງ຺ຂາຕສ຺ສ ປາສາທສ຺ສ ປຣິຈ຺ເຉເທນ. ໂອວຣກຄ຺ເຆນາຕິ ຄພ຺ຠສ຺ສ ປຣິຈ຺ເຉເທນ. ເສຍ຺ຍຄ຺ເຆນາຕິ ຈຕຸປຎ຺ຈຫຕ຺ຖປ຺ປມາຓາຍ ເສຍ຺ຍາຍ ປຣິຈ຺ເຉເທນ. ມຎ຺ຈຏ຺ຐາເນນາຕິ ທ຺ວິຫຕ຺ຖວິຕ຺ຖາຣສ຺ສ ຈຕຸຫຕ຺ຖອາຍາມສ຺ສ ມຎ຺ຈສ຺ສ ຐາເນນ. ເອກມຎ຺ຈຏ຺ຐານສ຺ສ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປີຐການໍ ຐານຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອກປີຐກຏ຺ຐານວເສນາ’’ຕິ. ອິທໍ ນິສີທິຕຸໍ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ສເຈ ນ ສກ຺ກາ ນິສີທິຕຸໍ, ນ ທາຕພ຺ພໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຠິກ຺ຂຸໂນ ປນ ຐິໂຕກາສມຕ຺ຕໍ ນ ຄາເຫຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ເອຕນ຺ຕິ ຐິໂຕກາສມຕ຺ຕໍ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ. ເອກມຎ຺ຈຏ຺ຐານສ຺ສ ຕິຓ຺ຓໍ ຊນານໍ ເອກປີຐກຏ຺ຐານຠາເວນ ອປໂຫນ຺ຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອກໍ ມຎ຺ຈຏ຺ຐານໍ ວາ ຕິຓ຺ຓໍ ຊນານໍ ທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ‘‘ສີຕສມເຍ’’ຕິ ອິມິນາ ອຸຓ຺ຫສມເຍປິ ສພ຺ພທິວສໍ ອຊ຺ໂຌກາເສ ວສິຕຸໍ ນ ສກ຺ກາຕິ ທີເປຕິ. ປຣິຬາຫສມເຍ ປນ ສກ຺ກາ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ອຊ຺ໂຌກາເສ ວສິຕຸໍ. ກິຎ຺ຈາປິ ສກ຺ກາ, ສີຕຸຓ຺ຫກາເລ ປນ ນ ທາຕພ຺ພຕ຺ຕາ ປຣິຬາຫສມເຍປິ ນ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອກມຎ຺ຈຏ຺ຐາເນ ວາ ເອກປີຐກຏ຺ຐາເນ ວາ ຕິຓ຺ຓໍ ຊນານໍ ນິສີທນາກາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ມຫາເຖເຣນາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ມຫາເຖເຣນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນິທ຺ທາຄຣຸໂກຕິ ນິທ຺ທາຍ ຄຣຸກາຣໂກ. ສີຕໍ ອນຸທຫຕີຕິ ສີຕໍ ມໍ ປີເຬຕິ. ເຕນາຕິ ມຫາເຖເຣນ. ທຸຕິຍຕ຺ເຖເຣນາປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ມຫາເຖຣໍ ອເປກ຺ຂຕິ. ວຸຕ຺ຕນເຍເນວາຕິ ‘‘ອຸກ຺ກາສິຕ຺ວາ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ. ເອວນ຺ຕິອາທິ ນິຄມນໍ. ຊມ຺ພຸທີເປ ປນ ເອກຈ຺ເຈ ຠິກ຺ຂູ ຄາເຫນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກິຎ຺ຈິເທວ ມຎ຺ຈຏ຺ຐານໍ ວາ ປີຐຏ຺ຐານໍ ວາຕິ ໂຍຊນາ. ອຍນ຺ຕິອາທິ ປຸຣິມວຈນສ຺ສ ນິຄມນວເສນ ປຈ຺ຉິມວຈນສ຺ສ ກຖນຕ຺ຖາຍ ວຸຕ຺ຕວຈນໍ.

ວສ຺ສາວາເສ ເສນາສນຄ຺ຄາໂຫ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ອາຄນ຺ຕຸກວຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຄນ຺ຕຸກສ຺ສ ວຕ຺ຕໍ. ອຎ຺ຎຕ຺ຖາຕິ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ຐາເນ. ຄນ຺ຕ຺ວາ ວສິຕຸກາເມນ ອາຄນ຺ຕຸເກນາຕິ ໂຍຊນາ. ວສ຺ສູປນາຍິກທິວສເມວາຕິ ວສ຺ສໍ ອຸປຄມນທິວເສເຍວ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອຎ຺ຎໍ ຐານໍ. ນຄນ຺ຕພ຺ພກາຣຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ວສນຏ຺ຐານໍ ວາ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຫີຕິ ຍສ຺ມາ. ຕຕ຺ຣາຕິ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ຐາເນ. ເຕນາຕິ ສມ຺ພາຘອສມ຺ປຊ຺ຊນກາຣຓາ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ນ ຜາສຸໍ ວິຫເຣຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາ. ຕໍ ວິຫາຣນ຺ຕິ ຍສ຺ມິໍ ວສິຕຸກາໂມ, ຕໍ ວິຫາຣໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ວິຫາເຣ, ວສນ຺ໂຕ ສຸຂໍ ວສິສ຺ສຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຸທ຺ເທສຕ຺ຖິໂກຕິ ອຸທ຺ເທສໍ ອຕ຺ຖິໂກ, ອຸທ຺ເທເສນ ວາ. ກມ຺ມຏ຺ຐານສປ຺ປາຍຕນ຺ຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນນ, ກມ຺ມຏ຺ຐານສ຺ສ ວາ ສປ຺ປາຍຠາວໍ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ອຎ຺ຎວິຫາຣໍ. ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ຆຏ຺ເຏຕພ຺ໂພຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຆຏ຺ເຏຕພ຺ພາກາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ນ ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ສກຏ຺ຐາເນ. ກິໍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ອາຫ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ’’ຕິອາທິ. ສລາກຠຕ຺ຕາທີນິ ວາ ຍາຄຸຂຊ຺ຊກາທີນິ ວາ ນຕ຺ຖິ ນ ວິຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອຸໂປສຖາຄາຣສ຺ສ ປຣິກ຺ຂາໂຣຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຸມ຺ຫາກໍ ວິຫາຣສ຺ສ ອິທໍ ຕາຬຎ຺ເຈວ ອິມໍ ສູຈິຎ຺ຈ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉຖາຕິ ໂຍຊນາ. ຄມິຍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ຄມິການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ວຕ຺ຕໍ. ‘‘ທຫເຣຫີ’’ຕິ ປທໍ ‘‘ອຸກ຺ຂິປາເປຕ຺ວາ’’ຕິ ຈ ‘‘ຄາຫາເປຕ຺ວາ’’ຕິ ຈ ປທທ຺ວເຍ ກາຣິຕກມ຺ມໍ, ‘‘ປຕ຺ຕຈີວຣຠຓ຺ຑິກາໂຍ’’ຕິ ປທໍ ‘‘ອຸກ຺ຂິປາເປຕ຺ວາ’’ຕິ ປເທ ຘາຕຸກມ຺ມໍ, ‘‘ເຕລນາຬິກຕ຺ຕຣທຓ຺ຑາທີນີ’’ຕິ ປທໍ ‘‘ຄາຫາເປຕ຺ວາ’’ຕິ ປເທ ຘາຕຸກມ຺ມເມວ. ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສນ຺ເຕນາຕິ ອຕ຺ຕານໍ ມນຸສ຺ສານໍ ປກາເສນ຺ເຕນ. ວິຕກ຺ກນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຍພາຫຸລ຺ລິກວິຕກ຺ກໍ. ‘‘ສປຣິວາຣ’’ນ຺ຕິ ປທໍ ‘‘ຄຈ຺ຉນ຺ຕຎ຺ຈາ’’ຕິ ປເທ ກິຣິຍາວິເສສນໍ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ສປຣິວາຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕຎ຺ຈາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ນ’’ນ຺ຕິ ປເທ ປນ ກາຣກວິເສສນໍ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ສປຣິວາຣໍ ນໍ ຠິກ຺ຂຸນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ທິສ຺ວາ’’ຕິ ປເທ ຈ ກິຣິຍາວິເສສນເມວ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕຎ຺ຈ ນໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສປຣິວາຣໍ ທິສ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ມນຸສ຺ສາ ວທນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕສູຕິ ມນຸສ຺ເສສຸ. ເອໂກ ປຓ຺ຑິຕມນຸສ຺ໂສຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຍໍ ກາໂລ ວສ຺ສູປນາຍິກກາໂລ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ຍຕ຺ຖາຕິ ຐາເນ. ຕສ຺ສາຕິ ເອກສ຺ສ ປຓ຺ຑິຕມນຸສ຺ສສ຺ສ, ວຈນນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕ ມນຸສ຺ສາ ຍາຈນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຎ຺ຎຕ຺ຖາຕິ ອຎ຺ຎໍ ຐານໍ. ເມຊ຺ຊນ຺ຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສິເນຫນ຺ຕີຕິ ມິຕ຺ຕາ. ສຸຂທຸກ຺ເຂສຸ ອມາ ສຫ ວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອມຈ຺ຈາ. ມິຕ຺ຕາເຍວ ອມຈ຺ຈາຕິ ມິຕ຺ຕາມຈ຺ຈາ, ເຕ. ສມ຺ມນ຺ຕຍິຕ຺ວາຕິ ສມໍ, ສມ຺ມາ ວາ ມນ຺ຕຍິຕ຺ວາ. ອິເຘວາຕິ ຄາເມ ເອວ, ວິຫາເຣ ເອວ ວາ. ກສ຺ມາ ສາທິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ນນຸ ສພ຺ພເມຕໍ ອກປ຺ປິຍຎ຺ຈ ສາວຊ຺ຊຎ຺ຈາຕິ ອາຫ ‘‘ສພ຺ພຎ຺ເຫຕໍ ກປ຺ປິຍຎ຺ເຈວ ອນວຊ຺ຊຎ຺ຈາ’’ຕິ. ຫິ ຍສ຺ມາ ເອຕໍ ສພ຺ພໍ ກປ຺ປິຍຎ຺ຈ ອນວຊ຺ຊຎ຺ຈ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພໍ ສາທິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ໂຍຊນາ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ປນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຸຠຍມ຺ປີຕິ ມຫາອຏ຺ຐກຖາກຸຣຸນ຺ທີສຸ ວຸຕ຺ຕວຈນວເສນ ອຸຠຍມ຺ປິ ເອຕໍ ວຈນນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ອາວາສິກວຕ຺ຕໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຏິກຈ຺ເຈວ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ປຏິກຈ຺ເຈວາຕິ ອາຄນ຺ຕຸການໍ ອາຄຕໂຕ ປຐມເມວ. ປຘານຆຣວິຫາຣມຄ຺ໂຄຕິ ປຘານຆຣມຄ຺ໂຄ ຈ ວິຫາຣມຄ຺ໂຄ ຈ. ມຸທ຺ທເວທິກາຍາຕິ ເຈຕິຍສ຺ສ ຫມ຺ມິຍເວທິກາຍ. ກສ຺ມາ ອິທມ຺ປິ ສພ຺ພໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ວສ຺ສໍ ວສິຕຸກາມາ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ. ວສ຺ສໍ ວສິຕຸກາມາ ສຸຂໍ ວສິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກຕປຣິກມ຺ເມຫິ ອາວາສິເກຫີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍໂຕ ກຸລໂຕ ປກຕິຍາ ລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ມິໍ ກຸເລ ວສ຺ສາວາສິກໍ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ນ ທິນ຺ນປຸພ຺ພນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພ ນ ທິນ຺ນໍ. ຫີຕິ ຍສ຺ມາ. ອຸປທ຺ທຸຕາຕິ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ, ຠຸສໍ ວາ ປີຬິຕາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ມນຸສ຺ເສສຸ. ເຍຕິ ມນຸສ຺ສາ. ວສ຺ສາວາສິເກ ຄາຫິເຕຕິ ວສ຺ສາວາສິເກ ເສນາສເນ ຄາຫາປິຍມາເນ. ຄາຫິຕຠິກ຺ຂູນນ຺ຕິ ຄາຫາປິຕຠິກ຺ຂູນໍ. ວສ຺ສາວາສິກນ຺ຕິ ວສ຺ສໍ ອາວສນ຺ຕານໍ ທາຕພ຺ພໍ ຈີວຣໍ. ຄາຫຓກາໂລຕິ ຄາຫາປນກາໂລ. ອຸປກຏ຺ໂຐຕິ ອາສນ຺ໂນ. ຉາຕກາທີຫີຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ໂຣຄາທໂຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຍນ຺ຕິ ຈີວຣໍ. ຕໂຕຕິ ຈີວຣໂຕ. ຕນ຺ຕິ ວຈນໍ. ຕທນຸຣູເປນາຕິ ເຕສໍ ມນຸສ຺ສານໍ ວຈນສ຺ສານຸຣູເປນ. ເຕສໍ ເຕສນ຺ຕິ ມນຸສ຺ສານໍ, ວສ຺ສາວາສິກໍ ຈີວຣນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ຍສ຺ສາຕິ ຠິກ຺ຂຸໂນ. ໂສຕິ ຠິກ຺ຂຸ. ອິຕິ ວທນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຕນ຺ຕິ ຈີວຣໍ. ປຏິກ຺ກມ຺ມາຕິ ປຏິກ຺ກມິຕ຺ວາ. ວິຫາຣໂຕ ອປສກ຺ກິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຣາຕິ ຄາເມ. ອຸປນິກ຺ເຂປໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ ກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸໍ ວາ ອກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸໍ ວາ ອາຣາມິກາທີນໍ ຫຕ຺ເຖ ອຸປນິກ຺ເຂປໍ ຐເປຕ຺ວາ. ວິຫາເຣຕິ ວິຫາຣສ຺ສ, ວິຫາເຣ ວສ຺ສໍ ວສນ຺ຕສ຺ສ ວາ. ອປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາປີຕິ ປິສທ຺ເທນ ‘‘ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາປີ’’ຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຕສນ຺ຕິກຸລານໍ. ວຕ຺ຕນ຺ຕິ ຊຄ຺ຄນາທິວຕ຺ຕໍ. ເຕສນ຺ຕິ ກຸລານໍ. ອາຄຕຎ຺ຈ ຕນ຺ຕິ ຕໍ ປໍສຸກູລິກໍ ອາຄຕຎ຺ຈ ວທນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕນາຕິ ປໍສຸກູລິເກນ. ທາຕຸໍ ນ ອິຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂນ຺ເຕປິ ສງ຺ຆສ຺ສ ທາຕຸໍ ນ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ. ສຠາໂຄ ຠິກ຺ຂູຕິ ອຕ຺ຕນາ ສຠາໂຄ ຠິກ຺ຂຸ. ເອຕນ຺ຕິ ວສ຺ສາວາສິກໍ. ປໍສຸກູລິກສ຺ສ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ກສ຺ມາ? ຄຫປຕິຈີວຣຕ຺ຕາ. ອິຕີຕິອາທິ ນິຄມນໍ. ສທ຺ຘາເທຍ຺ເຍຕິ ສທ຺ຘາຍ ທາຕພ຺ເພ ວສ຺ສາວາສິກລາຠວິສເຍ.

ຕຕ຺ຣຸປ຺ປາເທຕິ ຕສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກລາຠວິສເຍ. ຠຓ຺ຑປຏິຈ຺ຉາທນນ຺ຕິ ປຏິຈ຺ຉາທນຈີວຣຠຓ຺ຑໍ. ຈີວຣຠຓ຺ຑເມວ ຫິ ຍສ຺ມາ ອເນນ ສຣີຣໍ ປຏິຈ຺ຉາທິຍຕິ, ຕສ຺ມາ ຠຓ຺ຑປຏິຈ຺ຉາທນນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຄາເຫຖາຕິ ຠິກ຺ຂູຫິ ຄາຫາເປຖ. ຄາເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູຫິ ຄາຫາເປຕພ຺ພໍ. ວຕ຺ຖຸ ປນາຕິ ສາຏກໂຕ ອຎ຺ຎໍ ກປ຺ປິຍໍ ວາ ອກປ຺ປິຍໍ ວາ ວຕ຺ຖຸ ປນ. ກສ຺ມາ ວຏ຺ຏຕິເຍວ, ນນຸ ອກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອາຫ ‘‘ກປ຺ປິຍກາຣການຎ຺ຫິ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ຍສ຺ມາ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ, ຕສ຺ມາ ວຏ຺ຏຕິເຍວາຕິ ໂຍຊນາ. ທິນ຺ນວຕ຺ຖຸໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ຍນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸ ທິນ຺ນນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕ຺ຖາຕິ ກປ຺ປິຍກາຣການໍ ຫຕ຺ເຖ ທິນ຺ນວຕ຺ຖູສຸ. ຕນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸ ອຸປນາເມນ຺ເຕຫີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ໂຫຕິ, ຄຣຸຠຓ຺ຑຕ຺ຕາ ອຎ຺ເຎສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ນ ອຸປນາເມຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປຸຄ຺ຄລວເສເນວາຕິ ‘‘ຠິກ຺ຂູ ຈີວເຣນ ກິລມນ຺ຕິ, ເອຕ຺ຕກໍ ນາມ ຕຓ຺ຑຸລຠາຄໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຈີວຣໍ ກາຕຸໍ ຣຸຈ຺ຈຕິ ສງ຺ຆສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ ປຸຄ຺ຄລໍ ປຣາມສິຕ຺ວາ ປຸຄ຺ຄລວເສເນວ. ສງ຺ຆວເສນາຕິ ‘‘ສງ຺ໂຆ ຈີວເຣນ ກິລມຕີ’’ຕິອາທິນາ ສງ຺ຆວເສນ ນ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອວໍ ປຸຄ຺ຄລວເສນ ອປໂລກນກມ຺ມສ຺ສ ອກຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ວຕ຺ຖຸວເສນ ຕສ຺ເສວ ອກຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຊາຕຣູປຣຊຕວເສນາປີ’’ຕິອາທິ. ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑວເສນາຕິ ຈີວຣຕຓ຺ຑຸເລຫິ ອວເສສສ຺ສ ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑສ຺ສ ວເສນ. ຈີວຣຕຓ຺ຑຸລານຎ຺ຫິ ວິສຸໍ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ‘‘ກປ຺ປິຍຠຓ຺ຑວເສນາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ເຕຫິ ອວເສໂສ ກປ຺ປິຍຠຓ຺ໂຑວ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ຕໍ ປນາຕິ ອປໂລກນກມ຺ມໍ ປນ. ກຕ຺ຕພ຺ພາກາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອິທານີ’’ຕິອາທິ. ສຸຠິກ຺ຂນ຺ຕິ ສມິທ຺ຘຠິກ຺ຂໍ. ສຸລຠປິຓ຺ຑນ຺ຕິ ສຸເຂນ ລຠປິຓ຺ຑໍ. ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ກາຣຓໍ ທສ຺ເສຕິ, ສຸຠິກ຺ຂຕ຺ຕາ ສຸລຠປິຓ຺ຑໍ, ສຸລຠປິຓ຺ຑຕ຺ຕາ ສຸຠິກ຺ຂນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ເອວໍ ຈີວຣປຈ຺ຈຍໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ເສນາສນໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກາເລຕິ ຄາຫາປນສ຺ສ ກາເລ. ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກສ຺ມາ ທ຺ເວ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ, ນນຸ ເອກມ຺ປິ ສມ຺ມນ຺ນິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອາຫ ‘‘ເອວຎ຺ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ຍສ຺ມາ ຄາເຫສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມາ ທ຺ເວ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາຕິ ໂຍຊນາ. ເອເກນ ຫິ ສມ຺ມຸຕິລທ຺ເຘນ ສກ຺ກາ ປຣໍ ຄາຫາເປຕຸໍ, ອຕ຺ຕນາ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ປາເປຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ, ຕສ຺ມາ ທ຺ວີສຸ ສມ຺ມເຕສຸ ນວໂກ ວຸຑ຺ຒສ຺ສ, ວຸຑ຺ໂຒ ຈ ນວກສ຺ສາຕິ ອຸໂຠ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຄາເຫສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາຕິ ເອກໂຕ ສມ຺ມນ຺ນິຕພ຺ພາ. ອຏ຺ຐປິ ໂສຬສປີຕິ ເອຕ຺ຖ ປິສທ຺ເທນ ຕໂຕ ອຘິກມ຺ປິ ເອກໂຕ ສມ຺ມນ຺ນິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທີເປຕິ. ສຕ຺ຕສຕິກກ຺ຂນ຺ຘເກ ອຸພ຺ພາຫິກສມ຺ມຸຕິຍໍ (ຈູຬວ. ໔໕໖) ອຏ຺ຐປິ ຊນາ ເອກໂຕວ ສມ຺ມຕາຕິ ວຈນຎ຺ເຈຕ຺ຖ ສາຘກໍ. ນິຄ຺ຄຫກມ຺ມເມວ ຫິ ສງ຺ໂຆ ສງ຺ຆສ຺ສ ນ ກໂຣຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເຕສນ຺ຕິ ອຏ຺ຐໂສຬສຊນານໍ, ສມ຺ມຸຕິ ວຏ຺ຏຕິເຍວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກິນ຺ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເຈຕິຍຆຣ’’ນ຺ຕິອາທິ.

ອາສນຆຣນ຺ຕິ ປຏິມາຆຣໍ. ມຄ຺ຄໂປກ຺ຂຣຓີນໍ ສມີເປ ກຕາ ສາລາໂຍ ອຸປຈາຣວເສນ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ‘‘ມຄ຺ໂຄ’’ຕິ ຈ ‘‘ໂປກ຺ຂຣຓີ’’ຕິ ຈ. ຕາ ຫິ ສາລາໂຍ ອຸປຈາຣສີມພ຺ຠນ຺ຕຣຄເຕ ຄາມາຠິມຸຂມຄ຺ເຄ ຈ ອນ຺ໂຕອຸປຈາຣສີມາຍໍ ຂຓິຕາ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ໂປກ຺ຂຣຓິໂຍ ຈ ກຣີຍນ຺ຕິ, ອິຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອເສນາສນໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ເສນາສນໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ວິຫາໂຣ’’ຕິອາທິ. ຣຸກ຺ຂມູລນ຺ຕິ ຉນ຺ນກວາຏພທ຺ຘຣຸກ຺ຂມູລໍ. ເອເສວ ນໂຍ ເວຬຸຄຸມ຺ເພປິ. ຄາເຫນ຺ເຕນ ຈ ຄາເຫຕພ຺ພານີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສງ຺ຆິໂກຕິ ຕຕ຺ຣຸປ຺ປາໂທ. ເຕສູຕິ ທ຺ວີສຸ ຈີວຣປຈ຺ຈເຍສຸ. ຍນ຺ຕິ ຈີວຣປຈ຺ຈຍໍ. ຕສ຺ສາຕິ ຈີວຣປຈ຺ຈຍສ຺ສ. ຐິຕິກໂຕຕິ ປພນ຺ຘວເສນ ຐິຕຏ຺ຐານໂຕ. ອິຕໂຣຕິ ປຐມໍ ຄຫິຕຈີວຣປຈ຺ຈຍໂຕ ອິຕໂຣ.

ອປ຺ປຕາຍາຕິ ອປ຺ປຠາວໂຕ, ຄາຫິຍມາເນຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຣິເວຓຄ຺ເຆນາຕິ ປຣິເວຓປຣິຈ຺ເຉເທນ. ລຠນ຺ຕີຕິ ປຣິເວຓສາມິກາ ຠິກ຺ຂູ ລຠນ຺ຕິ. ຕນ຺ຕິ ປຣິເວຓໍ. ວິຊເຏຕ຺ວາຕິ ວິຊຏໍ ກຕ຺ວາ, ທ຺ເວ ວາ ຕໂຍ ວາ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ຠາຄໂກຏ຺ຐາສໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ. ນ ເອວໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ຍຖາ ມຫາສຸມຕ຺ເຖໂຣ ອາຫ, ຕຖາ ນ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອກາຕພ຺ພກາຣຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ມນຸສ຺ສາ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ປຣິເວເຓ, ປວິສິຕພ຺ພໍ ອິຕິ ອາຫາຕິ ໂຍຊນາ. ເອຕ຺ຖາຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ຄາຫຓຏ຺ຐາເນ. ປຏິກ຺ໂກສຕີຕິ ປຏິເສເຘຕິ. ປຏິກ຺ໂກສນາກາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ມາ ອາວຸໂສ’’ຕິອາທິ. ອິຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິຕິ ປຏິກ຺ໂກສຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເອໂກ ຫິ ອິຕິສທ຺ໂທ ລຸຕ຺ຕນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ. ຕສ຺ສາຕິ ມຫາເຖຣສ຺ສ. ສງ຺ຄຫນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ສງ຺ຄຫໍ. ຕນ຺ຕິ ມຫາເຖຣໍ.

ເອວໍ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອວໍ ວກ຺ຂມານນເຍນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ປຈ຺ຈຍໍ ຘາເຣຖ, ອິຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ປາປຸຓາຕິ ອາວຸໂສ ອິຕິ ວຸຕ຺ເຕຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ຄຫິຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ຄຓ຺ຫຖ, ຄຓ຺ຫາມີ’’ຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກາລວເສນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຄຫິຕໍ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອຕີຕອນາຄຕກາລວເສນ ອຄຫິຕຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສເຈ ປນາ’’ຕິອາທິ. ສຕຸປ຺ປາທມຕ຺ຕນ຺ຕິ ຄຫເຓ ສຕິຍາ ອຸປ຺ປາທນມຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ເສນາສນປຈ຺ຈຍຄຫຓຏ຺ຐາເນ.

ໂຍປີຕິ ຍມ຺ປິ. ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ເຈຕໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕວຈນໍ, ຍມ຺ປິ ປຈ຺ຈຍໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕີຕິ ໂຍຊນາ. ປຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ຈ ຈີວຣປຈ຺ຈຍໍ. ອຍມ຺ປີຕິ ອຍມ຺ປິ ປຈ຺ຈໂຍ. ປິສທ຺ໂທ ມຫາລາຠປຣິເວເຓ ປຈ຺ຈຍໍ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ. ຕສ຺ມິໍເຍວ ປຣິເວເຓຕິ ຕສ຺ມິໍ ປໍສຸກູລິເກນ ຄຫິຕປຣິເວເຓ ເອວ. ອຎ຺ຎສ຺ສາຕິ ປໍສຸກູລິກໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ. ປໍສຸກູລິໂກ ‘‘ອຫໍ ວສາມີ’’ຕິ ເສນາສນໍ ຊຄ຺ຄິສ຺ສຕິ. ອິຕໂຣ ‘‘ອຫໍ ປຈ຺ຈຍໍ ຄຓ຺ຫາມີ’’ຕິ ເສນາສນໍ ຊຄ຺ຄິສ຺ສຕີຕິ ໂຍຊນາ. ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫີຕິ ວສນຄຫຓວເສນ ທ຺ວີຫິ ກາຣເຓຫິ. ປໍສຸກູລິເກ ຄຓ຺ຫນ຺ເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິຘາຕິ ເສນາສເນ. ເຕນາຕິ ປໍສຸກູລິເກນ. ເຫຏ຺ຐາຕິ ເສນາສນສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ, ຐິຕໍ ອຎ຺ຎໍ ຠິກ຺ຂຸນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕນາຕິ ປໍສຸກູລິເກນ, ກິຎ຺ຈິ ວຈນນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວຸຕ຺ຖວສ຺ສສ຺ສ ປໍສຸກູລິກສ຺ສາຕິ ໂຍຊນາ. ວຏ຺ຏຕີຕິ ປໍສຸກູລິກສ຺ສ ວຏ຺ຏຕິ. ຕສ຺ມິໍ ເສນາສເນຕິ ປໍສຸກູລິເກນ ຄຫິຕເສນາສເນ. ເຍສໍ ປນາຕິ ມນຸສ຺ສານໍ ປນ. ເຕສນ຺ຕິ ມນຸສ຺ສານໍ.

ຖູປໍ ກຕ຺ວາຕິ ເຈຕິຍໍ ກຕ຺ວາ. ຕສ຺ສາຕິ ຖູປສ຺ສ. ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາຕິ ວສ຺ສາວາສິກໍ ຄາຫກຠິກ຺ຂຸນາ. ຕນ຺ຕິ ໂຠຊນສາລໍ. ຄາເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສພ຺ພມິທນ຺ຕິ ສພ຺ພໍ ອິທໍ ວຈນໍ.

ປາຏິປທອຣຸຓໂຕຕິ ວສ຺ສູປນາຍິກທິວສສງ຺ຂາຕສ຺ສ ປາຏິປທສ຺ສ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນໂຕ. ວິຕກ຺ກຈາຣິໂກຕິ ‘‘ກຕ຺ຖ ນຸ ໂຂ ວສິສ຺ສາມີ’’ຕິອາທິນາ ວິຕກ຺ເກນ ຈຣເຓ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ. ເສນາສນໍ ຍາຈຕີຕິ ເສນາສນຄ຺ຄາຫາປກໍ ເສນາສນໍ ຍາຈຕິ. ຄຫິຕນ຺ຕິ ສງ຺ເຆນ ຄຫິຕໍ. ຍຕ຺ຖາຕິ ຐາເນ. ວສ຺ສູປຄເຕຫິ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຸນປ຺ປຸນໍ, ສມໍ ວາ ເຈຕິຍງ຺ຄຓາທິໍ ມຸຎ຺ຈນ຺ຕິ ໂສເຘນ຺ຕິ ອິມາຫີຕິ ສມ຺ມຸຎ຺ຈນິໂຍ. ມຸຈິຘາຕຸ ໂສຘນຕ຺ເຖ ຍຸປຈ຺ຈໂຍ ກຣຓຕ຺ເຖ ໂຫຕິ. ຕາລຸໂຊ ປຐມກ຺ຂໂຣ. ສຸລຠາ ເຈ ທຓ຺ຑກາ, ເອເກເກນ ທ຺ເວ ຕິສ຺ໂສ ຍຏ຺ຐິສມ຺ມຸຎ຺ຈນິໂຍ ພນ຺ຘິຕພ຺ພາ. ສຸລຠາ ເຈ ສລາກາ, ຉປຎ຺ຈມຸຏ຺ຐິສມ຺ມຸຎ຺ຈນິໂຍ ພນ຺ຘິຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຈ ອຸກ຺ກາຕິ ອຣຎ຺ຎວິຫາເຣສຸ ປຣິສ຺ສຍວິຊານນຕ຺ຖໍ ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຈ ອຄ຺ຄິອຸກ຺ກາ ໂກຏ຺ເຏຕພ຺ພາ ຉິນ຺ທິຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ນິພທ຺ຘວຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອກຕ຺ຕພ຺ພວຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ວຕ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ເຕຫິ ຈາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຕໍ ກໂຣນ຺ເຕຫິ ຈ ເອວຣູປໍ ອຘມ຺ມິກວຕ຺ຕໍ ນ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຫິ ສຈ຺ຈໍ, ສພ຺ເພວ ເອເຕ ອຸທ຺ເທສາທໂຍ ປປຎ຺ຈາຕິ ໂຍຊນາ. ປປຎ຺ເຈນ຺ຕິ ສໍສາເຣ ຈິຣໍ ຐເປນ຺ຕີຕິ ປປຎ຺ຈາ. ມູຄພ຺ພຕນ຺ຕິ ມູຄານໍ ວຕໍ, ມູເຄຫິ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ວາ, ມູເຄນ ວິຍ ວາ ອມູເຄຫິ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ວຕໍ. ເອວໍ ອກາຕພ຺ພວຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ກາຕພ຺ພວຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ນາມາ’’ຕິອາທິ. ຕິວິຘມ຺ປີຕິ ປຣິຍຕ຺ຕິປຏິປຕ຺ຕິປຏິເວຘວເສນ ຕິປ຺ປກາຣມ຺ປິ. ອວຍວປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ໂມປິ ອວຍວິປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມໍ, ອວຍວິປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ວາ ອວຍວປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ, ຕສ຺ມາ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ອຕ຺ຕນາປິ ອຕ຺ຕານໍ ປຕິຏ຺ຐາເປສີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຸທ຺ທິສຖາຕິ ປຣິຍຕ຺ຕິໍ ອຸທ຺ທິສຖ. ໂສເຘຕ຺ວາ…ເປ… ອຸປສມ຺ປາເທຖາຕິ ເອຕ຺ຖ ໂສຘນໍ ນາມ ສພ຺ເພສໍ ອາຈາຣກຸລປຸຕ຺ຕານໍ ອຸປປຣິກ຺ຂນໍ. ໂສເຘຕ຺ວາ ນິສ຺ສຍໍ ເທຖາຕິ ເອຕ຺ຖ ໂສຘນໍ ນາມ ຠິກ຺ຂຸສຠາຄຕໍ ອຸປປຣິກ຺ຂນໍ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ກຸລປຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຈາຣກຸລປຸຕ຺ໂຕ. ຍຕ຺ຕການິ ຘຸຕງ຺ຄານິ ສມາທິຍິຕຸໍ ສກ຺ໂກຖາຕິ ໂຍຊນາ. ອນ຺ໂຕວສ຺ສໍ ນາເມຕນ຺ຕິ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ອຸປໂຍຄວຈນເມຕໍ. ເອຕສ຺ມິໍ ອນ຺ໂຕວສ຺ເສຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ, ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິອາທີສຸ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ສກລທິວສນ຺ຕິ ສກລທິວສມ຺ຫິ, ອປ຺ປມຕ຺ເຕຫີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອກຈາຣິກວຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອກເກນ ຈຣິຕພ຺ພໍ ວຕ຺ຕໍ. ຠສ຺ເສຕິ ວຈເນ. ທສວຕ຺ຖຸກກຖນ຺ຕິ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາທິທສວຕ຺ຖຸກ ກຖໍ.

ວິຄ຺ຄາຫິກປິສຸຓຜຣຸສວຈນານີຕິ ວິຄ຺ຄຫໍ ກລຫໍ ຊເນຕີຕິ ວິຄ຺ຄາຫິກໍ, ວິຄ຺ຄາຫິກວຈນຎ຺ຈ ປິສຸຓວຈນຎ຺ຈ ຜຣຸສວຈນຎ຺ຈ ວິຄ຺ຄາຫິກປິສຸຓຜຣຸສວຈນານິ. ມນສິກາຣພຫຸລາ ວິຫຣຖ ອິຕິ ໂອວທິຕພ຺ພາຕິ ໂຍຊນາ. ທນ຺ຕກຏ຺ຐຂາທນວຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຫຏ຺ຐາ ອທິນ຺ນາທານວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ທນ຺ຕກຏ຺ຐຂາທເນ, ທນ຺ຕກຏ຺ຐຂາທນສ຺ສ ວາ ວຕ຺ຕໍ. ‘‘ປຕ຺ຕໍ ຖວິກາຍ ປກ຺ຂິປນ຺ເຕນ ນ ກເຖຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ກເຖນ຺ເຕ ປມາເທນ ປຕ຺ໂຕ ຠິຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ປຕ຺ຕສ຺ສ ຄຸຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ກຖນໍ ນິວາເຣຕິ. ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພາຕິ ອິຕິສທ຺ໂທ ປຣິສມາປນຕ຺ໂຖ.

ໂກຈິ ທາຍໂກຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອາຄນ຺ຕຸໂກ ຠິກ຺ຂູຕິ ຈີວຣຄ຺ຄາຫິຕໂຕ ປຈ຺ຉາ ອາຄໂຕ ອາຄນ຺ຕຸໂກ ຠິກ຺ຂຸ. ສງ຺ຆຕ຺ເຖໂຣຕິ ອາວາສິກສງ຺ຆຕ຺ເຖໂຣ. ປຐມຠາຄນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພ ຄາຫິຕໍ ປຐມຠາຄໍ, ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາຕິ ປຸພ຺ເພ ຄາຫິຕຠາເຄນ ປຈ຺ຉາ ທາຕພ຺ພໍ ວສ຺ສາວາສິກໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ. ອາຄນ຺ຕຸກສ຺ສ ວສ຺ສຄ຺ເຄນ ປຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ອາຄນ຺ຕຸກສ຺ສ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ອາຄນ຺ຕຸກສ຺ສາ’’ຕິ ປທໍ ປຸພ຺ພາປຣໍ ອເປກ຺ຂຕິ. ຕສ຺ມາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປທານໍ ມຊ຺ເຌ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຐມວສ຺ສູປຄຕາຕິ ປຐມວສ຺ສູປນາຍິກທິວເສ ວສ຺ສູປຄຕາ. ‘‘ທ຺ເວ ຕີຓິ ຈຕ຺ຕາຣີ’’ຕິ ວຈນສ຺ສ ວາ ພຫູນໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ວາ ພ຺ຍາປນຕ຺ຖາຍ ‘‘ລທ຺ຘໍ ລທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ ວິຈ຺ຉາວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ປນາຕິ ອາຄນ຺ຕຸເກນ ປນ. ປຐມວສ຺ສູປຄເຕຫິ ອປ຺ປເກ ລທ຺ເຘ ປຈ຺ຉິມວສ຺ສູປນາຍິກທິວເສ ທາຕພ຺ພານໍ ວສ຺ສາວາສິການໍ ພຫຸເກປິ ອຍໍ ນໂຍ ຎາຕພ຺ໂພຕິ ກຕ຺ວາ ນ ວຸຕ຺ໂຕ.

ທ຺ວີສຸປີຕິ ປຐມ ທຸຕິຍວເສນ ທ຺ວີສຸປິ. ວສ຺ສູປຄຕາ ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂາຍ ກິລມນ຺ຕາ ວທນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິຘາຕິ ຐາເນ. ວສນ຺ຕາຕິ ເອກໂຕ ວສນ຺ຕາ. ທ຺ເວ ຠາຄາ ໂຫມ ສາຘຸ ວຕາຕິ ໂຍຊນາ. ສາຘຸ ວຕາຕິ ເອກໍເສນ ສຸນ຺ທຣາ ຠເວຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຍສນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຎາຕິປວາຣິຕຏ຺ຐາເນສຸ. ປວາຣຓາຍາຕິ ປວາຣຓາທິວເສ. ເຕສູຕິ ຠິກ຺ຂູສຸ. ເຍຕິ ຠິກ຺ຂູ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຎາຕິປວາຣິຕຏ຺ຐາເນສຸ. ກສ຺ມາ ອປໂລເກຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພໍ, ນນຸ ເຕ ສາທິຍນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສາທິ ຍນ຺ຕາປິ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຫີຕິ ຍສ຺ມາ. ‘‘ເນວ ວສ຺ສາວາສິກສ຺ສ ສາມິໂນ’’ຕິ ອິມິນາ ເຕສໍ ວສ຺ສຈ຺ຉິນ຺ນຕໍ ທີເປຕິ. ເນວ ອທາຕຸໍ ລຠນ຺ຕີຕິ ປຐມເມວ ກຕິກວຕ຺ຕສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ອທາຕຸໍ ເນວ ລຠນ຺ຕິ, ສພ຺ເພສໍ ໂນ ອມ຺ຫາກນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອິຘາຕິ ຐາເນ. ຕນ຺ຕິ ກຕິກວຕ຺ຕໍ. ເອໂກ ຠິກ຺ຂູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕສນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ສຠາຄຏ຺ຐາເນ. ວສິຕ຺ວາ ອາຄຕານໍ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ນ ລພ຺ຠຕິ ອິຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອິເມສນ຺ຕິ ວສ຺ສາວາສິອປ຺ປຕ຺ຕການໍ ເອກຈ຺ຈານໍ. ຄາຫິຕສທິສເມວາຕິ ວສ຺ສາວາສິກສ຺ສ ຄາຫິເຕນ ສທິສເມວ. ເຕສເມວາຕິ ເອກຈ຺ຈານເມວ.

ປກ຺ກນ຺ໂຕປີຕິ ອຎ຺ຎໍ ຐານໍ ປກ຺ກມນ຺ໂຕປິ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ. ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ກຕໍ ປານີຍອຸປຏ຺ຐປນາທິກມ຺ມໍ ຠຕິນິວິຏ຺ຐໍ ຠຕິຍາ ຐິຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອປໂລກນກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຄາຫິຕໍ ສງ຺ຆິກນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສງ຺ຆິກນ຺ຕິ ຕຕ຺ຣຸປ຺ປາທໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິພ຺ຠນ຺ໂຕປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ປເຄວ ຉິນ຺ນວສ຺ໂສຕິ ທສ຺ເສຕິ. ປຈ຺ຈຍວເສເນວາຕິ ສທ຺ຘາເທຍ຺ຍປຈ຺ຈຍວເສນ. ວທນ຺ຕີຕິ ເກຈິ ວທນ຺ຕິ.

ທິສໍຄມິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ວິພ຺ຠມຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ມນຸສ຺ເສຕິ ວສ຺ສາວາສິກທາຍກມນຸສ຺ເສ. ສມ຺ມຸຂາຕິ ອາວາສິກສ຺ສ ສມ຺ມຸຂາ. ສມ຺ປຏິຈ຺ຉາເປຕ຺ວາຕິ ‘‘ສຸຏ຺ຐຸ ທສ຺ສາມາ’’ຕິ ປຏິຈ຺ຉາເປຕ຺ວາ. ຍສ຺ສ ຄາຫິຕນ຺ຕິ ຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເສນາສນໍ ຄາຫິຕໍ. ເສນາສນສາມິກສ຺ສາຕິ ເສນາສນທາຍກສ຺ສ ປຸຕ຺ຕຘີຕາທໂຍຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເສນາສເນ ເທມາຕິ ເສນາສນສ຺ສ ເທມ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເສນາສເນ. ເອກເມວ ວຕ຺ຖໍ ທາຕພ຺ພໍ. ກສ຺ມາ? ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອທຕ຺ວາ ເສນາສນສ຺ເສວ ທາຕພ຺ພຕ຺ຕາ. ວສ຺ສາວາສິກຏ຺ຐິຕິກາຍາຕິ ວສ຺ສາວາສິກຄາຫິຕສ຺ສ ຐິຕິກາຍ. ເອເສວ ນໂຍຕິ ເສນາສນສ຺ເສວ ທິນ຺ນຕ຺ຕາ ເອເສວ ນໂຍ. ຕສ຺ເສວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ປຸຄ຺ຄລສ຺ເສວ ທິນ຺ນຕ຺ຕາ ຕສ຺ເສວ ໂຫນ຺ຕິ.

ທຸຕິໂຍ ເຖຣາສເນ ຄາຫິໂຕ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຐມຠາຄສ຺ສ ສາມເຓຣສ຺ສ ຄາຫິຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວຣຠາຄໍ ສາມເຓຣສ຺ສ ທຕ຺ວາ’’ຕິ. ອຸໂຠປີຕິ ທ຺ເວ ເຖຣສາມເຓເຣປິ. ສຍເມວາຕິ ທາຍໂກ ສຍເມວ. ຍນ຺ຕິ ວສ຺ສາວາສິກໍ. ຍສ຺ສາຕິ ເຖຣສ຺ສ ວາ ສາມເຓຣສ຺ສ ວາ.

ອິໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕນຍໂຕ. ທຫຣສາມເຓຣສ຺ສາຕິ ຕຣຸຓສ຺ສ ສາມເຓຣສ຺ສ. ໂສຕິ ຆຣສາມິໂກ. ນນ຺ຕິ ປຕ຺ຕຊນໍ. ຍສ຺ສາຕິ ຠິກ຺ຂຸໂນ. ເຕສນ຺ຕິ ມນຸສ຺ສານໍ. ຍຖາຠູຕໍ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພນ຺ຕິ ວິພ຺ຠມກາລງ຺ກຕກາຣຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ສຸທ຺ຘປໍສຸກູລິກາເຍວາຕິ ອຎ຺ເຎຫິ ອມິສ຺ສາ ສຸທ຺ຘາ ປໍສຸກູລິກາເຍວາຕິ. ອິທໍ ເນວາສິກວຕ຺ຕນ຺ຕິ ນິຄມນໍ.

ອຸປນນ຺ທວຕ຺ຖຸກຖາ

໓໑໙. ອຍມຕ຺ໂຖຕິ ອຍໍ ວກ຺ຂມາໂນ ອຕ຺ໂຖ, ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຄາມເກ. ຕນ຺ຕິ ເສນາສນໍ, ຄຓ຺ຫນ຺ເຕເນວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິຘາຕິ ສາວຕ຺ຖິຍໍ. ມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຕ ເສນາສນໍ ມຸຎ຺ຈິຕໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣາປີຕິ ຄາມເກປິ. ອຸຠຍຕ຺ຖາຕິ ສາວຕ຺ຖິຍໍ, ຄາມເກ ຈາຕິ ອຸຠຍຕ຺ຖ.

ເອຕ຺ຖາຕິ ອຸປນນ຺ທວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ. ກຖນ຺ຕິ ເກນ ປກາເຣນ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕິ. ອິຘາຕິ ສາສເນ. ເອກຈ຺ໂຈ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຣາປີຕິ ສາມນ຺ຕວິຫາເຣປິ. ຕສ຺ສາຕິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ. ອິຘາຕິ ເສນາສເນ. ອາລຍມຕ຺ຕນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທມຕ຺ຕໍ. ອິຈ຺ຈສ຺ສາຕິ ອິຕິ ອສ຺ສ, ເອວໍ ອສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ‘‘ຄຫເຓນ ຄຫຓ’’ນ຺ຕິອາທິເກ ຈຕຸກ຺ເກ. ໂຍ ປນ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຸປຈາຣສີມາຕິກ຺ກເມຕິ ນິມິຕ຺ຕຕ຺ເຖ ເຈຕໍ ຠຸມ຺ມວຈນໍ, ຠາເວນ ຠາວລກ຺ຂເຓ ວາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ຉຕິ, ວຏ຺ຏຕິ, ເສນາສນຄ຺ຄາໂຫ ນ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໓໒໐. ໂຍຕິ ຠິກ຺ຂຸ. ມຫນ຺ຕຕໂຣ ວາ ທຫຣຕໂຣ ວາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ມຫນ຺ຕຕໂຣ ວາ ທຫຣຕໂຣ ວາ ໂຫຕິ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຕິວສ຺ສນ຺ຕໂຣ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ເອກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕິຓ຺ຓໍ ວສ຺ສານມນ຺ຕເຣ ຐິໂຕ ຕິວສ຺ສນ຺ຕໂຣ ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຠິກ຺ຂູສຸ. ອິເມ ສພ຺ເພຕິ ຕິວສ຺ສນ຺ຕຣທ຺ວິວສ຺ສນ຺ຕຣສມານວສ຺ສິເກ ອິເມ ຠິກ຺ຂູ, ລຠນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍໍ ຕິຓ຺ຓໍ ປໂຫຕີຕິ ມຎ຺ຈປີຐວິນິມຸຕ຺ຕໍ ຍໍ ອາສນໍ ຕິຓ຺ຓໍ ສຸຂໍ ນິສີທິຕຸໍ ປໂຫຕິ, ຕຖາຣູເປ ອາສເນປິ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ຫຸຕ຺ວາ ນິສີທິຕຸໍ ລຠນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອປິສທ຺ເທນ ມຎ຺ຈປີຐານິ ອເປກ຺ຂຕິ. ອິທໍ ປຈ຺ຉິມທີຆາສນໍ. ອນຸປສມ຺ປນ຺ເນນາປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ປເຄວ ອຸປສມ຺ປນ຺ເນນາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ຫຕ຺ຖິກຸມ຺ເຠຕິ ຫຕ຺ຖິສິໂຣປິຓ຺ເຑ. ອິມິນາ ຫຕ຺ຖິສທ຺ເທນ ຫຕ຺ຖິກຸມ຺ໂຠ ຄຫິໂຕ ອວຍວູປຈາເຣນ ວາ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລເປນ ວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຫຕ຺ຖີ ວິຍາຕິ ຫຕ຺ຖີ, ຠູມິຠາໂຄ, ຫຕ຺ຖິມ຺ຫິ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ປາທສງ຺ຂາໂຕ ນໂຂ ອິມສ຺ສາຕິ ຫຕ຺ຖິນຂໂກ, ປາສາໂທ. ເອຕໍ ‘‘ຫຕ຺ຖິນຂໂກ’’ຕິ ນາມໍ ເອວໍກຕສ຺ສ ປາສາທສ຺ສ ນາມນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ສຸວຓ຺ຓຣຊຕາທິວິຈິຕ຺ຣານີ’’ຕິ ປທໍ ‘‘ກວາຏານິ ມຎ຺ຈປີຐານິ ຕາລວຓ຺ຏານີ’’ຕິ ສພ຺ພປເທສຸ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຍໍກິຎ຺ຈິ ຈິຕ຺ຕກມ຺ມກຕໍ ອຕ຺ຖິ, ສພ຺ພໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ໂຍຊນາ. ປາສາທສ຺ສ ເທມາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປາເຏກ຺ກນ຺ຕິ ປາສາທໂຕ ວິສຸໍ. ປຏິຄ຺ຄຫິຕເມວາຕິ ສພ຺ພໍ ປຏິຄ຺ຄຫິຕເມວ ໂຫຕິ. ໂຄນກາທີນິ ອຏ຺ຐາຣສ ອຕ຺ຖຣຓານິ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຄິຫິວິກຏນີຫາເຣນາຕິ ຄິຫີຫິ ວິເສເສນ ຍຖາກາມໍ ກຣິຍຕີຕິ ຄິຫິວິກຏໍ, ຄິຫິສນ຺ຕກໍ. ‘‘ຄິຫິວິກຏ’’ນ຺ຕິ ນີຫາໂຣ ອຠິນີຫາໂຣ ຄິຫິວິກຏນີຫາໂຣ, ເຕນ. ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ນິສີທິຕຸເມວ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຣາປີຕິ ຘມ຺ມາສເນປິ.

ອວິສ຺ສຊ຺ຊິຍວຕ຺ຖຸກຖາ

໓໒໑. ເອຕານີຕິ ຄຣຸຠຓ຺ຑານິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຣາສິວເສນ ປຎ຺ຈສຸ ສຣູປວເສນ ປຎ຺ຈວີສຕິຍາ ຄຣຸຠຓ຺ເຑສຸ. ອາຄນ຺ຕ຺ວາ, ອາຠຸໂສ ວາ ຣມນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ອາຣາໂມ. ເຕສໍເຍວາຕິ ປຸປ຺ຜາຣາມຜລາຣາມານເມວ. ‘‘ຐປິໂຕກາໂສ’’ຕິ ອິມິນາ ວຕ຺ຖຸສທ຺ທສ຺ສ ຠູມິເຠທຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ວສຕິ ອາຣາໂມ ປຕິຏ຺ຐຫຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ອາຣາມວຕ຺ຖຸ. ເຕສຸ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ວາສທ຺ເທນ ນວຠູມິຠາຄໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ໂປຣາຓຠູມິຠາຄສ຺ສປິ ອາຣາມວຕ຺ຖຸຠາວໍ ວິກປ຺ເປຕິ. ວິເສເສນ ຈຕຸອິຣິຍາປເຖ ຫຣຕິ ປວຕ຺ເຕຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ວິຫາໂຣ. ຕສ຺ສາຕິ ວິຫາຣສ຺ສ. ຈຕຸນ຺ນໍ ມຎ຺ຈານນ຺ຕິ ນິທ຺ຘາຣຓຕ຺ເຖ ສາມິວຈນໍ. ອຎ຺ຎຕໂຣ ມຎ຺ໂຈ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ເອເສວ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ‘‘ໂລເຫນ ກຕາ ກຸມ຺ຠີ’’ຕິ ອິມິນາ ໂລຫກຸມ຺ຠີຕິ ເອຕ຺ຖ ມຊ຺ເຌໂລປສມາສໍ ທສ຺ເສຕິ. ໂລຫມຍາ ກຸມ຺ຠີ ໂລຫກຸມ຺ຠີຕິ ວຈນຕ຺ໂຖປິ ຍຸຊ຺ຊເຕວ. ‘‘ເອເສວ ນໂຍ’’ຕິ ອິມິນາ ໂລເຫນ ກຕໍ ຠາຓກໍ, ໂລເຫນ ກໂຕ ວາຣໂກ, ໂລເຫນ ກຕໍ ກຏາຫນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ອຕິທິສຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ຠາຓກວາຣກກຏາເຫສຸ. ອຣຎ຺ຊໂຣຕິ ອຕິມຫນ຺ຕຕ຺ຕາ ອຣໍ ຂິປ຺ປໍ ຊຣຕິ ວິນາເສຕີຕິ ອຣຎ຺ຊໂຣ. ອຖ ວາ ຊລໍ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ອລນ຺ຕິ ອຣຎ຺ຊໂຣ ລກາຣານໍ ຣກາເຣ ກຕ຺ວາ.

ຄາຖາວເສນ ນິຄມນໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເອວ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ເອວໍ ປກາສຍີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ທ຺ເວ ຄຣຸຠຓ຺ຑານິ ທ຺ວິສງ຺ຄຫານິ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຕິຍໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ຈຕຸສງ຺ຄຫໍ ໂຫຕິ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ນວໂກຏ຺ຐາສໍ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຈມໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ອຏ຺ຐເຠທນໍ ໂຫຕິ, ອິຕິ ອິມິນາ ປກາເຣນ ປຎ຺ຈນິມ຺ມລໂລຈໂນ ນາໂຖ ປຎ຺ຈຫິ ຣາສີຫິ ປຎ຺ຈວີສວິຘໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ປກາສຍີຕິ ໂຍຊນາ.

ຕຕ຺ຣາຕິ ຄຣຸຠຓ຺ເຑ. ຫີຕິ ວິຕ຺ຖາໂຣ. ສພ຺ພມ຺ປິ ອິທໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ອວິສ຺ສຊ຺ຊິຍນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ. ປຣິວາເຣ ປນ ອາຄຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ປຎ຺ຈ ຣາສໂຍ ມເຫສິນາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ໂຍຊນາ. ເອຕ຺ຖາຕິ ປຣິວາເຣ.

ຕຕ຺ຣາຕິ ‘‘ປຣິວຕ຺ຕນວເສນາ’’ຕິ ວຈເນ. ອິທໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ອຸປເນຕຸນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນິຈ຺ຈໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີຕິ ຖາວຣາ, ຐາຘາຕຸ ວຣປຈ຺ຈໂຍ, ຐາກາຣສ຺ສ ຖາກາໂຣ. ອິມິນາ ອາຣາມອາຣາມວຕ຺ຖຸວິຫາຣວິຫາຣວຕ຺ຖູນິ ຄເຫຕພ຺ພານິ. ອວິສ຺ສຊ຺ຊິຍອເວຠງ຺ຄີຍຕ຺ຕາ ຄຣຸ ອລຫຸກໍ ຠຓ຺ຑໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ. ອິມິນາ ມຎ຺ຈາທີນິ ເອກວີສຕິ ຄຣຸຠຓ຺ຑານິ ຄເຫຕພ຺ພານິ. ຖາວເຣຕິ ອາຘາເຣ ຠຸມ຺ມໍ, ປຣິຍາປນ຺ນນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຖ ວາ ນິທ຺ຘາຣເຓ ຠຸມ຺ມໍ, ຖາວເຣສູຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ, ເຂຕ຺ຕນ຺ຕິອາທີສຸ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ຂິປຕິ ປຸພ຺ພຓ຺ຓພີຊເມຕ຺ຖາຕິ ເຂຕ຺ຕໍ. ວສຕິ ອປຣຓ຺ຓພີຊໍ ປຕິຏ຺ຐາຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ວຕ຺ຖຸ, ຕເລ ຠູມິຠາເຄ ເອກໂຕ ວາ ທ຺ວີຫິ ວາ ຕີຫິ ວາ ຐາເນຫິ ອາວຣຓໍ ກຣີຍຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ຕຬາໂກ, ສໂຣ. ກສ຺ສການໍ ມເຕນ ກຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ມາຕິກາ. ອາຣາເມນ ປຣິວຕ຺ເຕຕຸນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ການິ ປຣິວຕ຺ເຕຕຸນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິປີ’’ຕິ. ປິສທ຺ໂທ ອວຍວສມ຺ປິຓ຺ຑໂນ.

ຕຕ຺ຣາຕິ ‘‘ປຣິວຕ຺ເຕຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຈເນ. ທູເຣຕິ ສງ຺ຆາຣາມໂຕ ທູຣຏ຺ຐາເນ. ຍມ຺ປີຕິ ນາຬິເກຣຜລມ຺ປິ. ຫຣນ຺ຕີຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ຫຣນ຺ຕິ. ອຎ຺ເຎສນ຺ຕິ ສງ຺ຆໂຕ ອຎ຺ເຎສໍ ມນຸສ຺ສານນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕຕິ ມນຸສ຺ສາ. ສງ຺ເຆນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຣຸຈ຺ຈຕີຕິ ສງ຺ຆສ຺ສາຣາເມນ ມນຸສ຺ສານມາຣາມໍ, ມນຸສ຺ສານມາຣາເມນ ວາ ສງ຺ຆສ຺ສາຣາມໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕຸໍ ຣຸຈີຍຕິ ອິຈ຺ຉີຍຕິ. ຠິກ຺ຂູນໍ ອາຣາໂມຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຍນ຺ຕິ ມນຸສ຺ສານມາຣາໂມ. ຂຸທ຺ທໂກຕິ ສງ຺ຆາຣາມໂຕ ຂຸທ຺ທໂກ. ອາຍນ຺ຕິ ອຍຕິ ອາຍສາມິໂກ ຘເນນ ວຑ຺ຒິໍ ຄຈ຺ຉຕິ ອເນນາຕິ ອາໂຍ, ຕໍ. ສມກເມວາຕິ ສມປ຺ປມາຓເມວ, ອາຍໍ ສເຈ ເທຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປມາຓຕ຺ເຖ ກປຈ຺ຈໂຍ. ມນຸສ຺ສານໍ ຣຸກ຺ຂາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຕິເຣກໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ເທມາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຊານາເປຕ຺ວາຕິ ‘‘ສງ຺ເຆ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໓໗໖) ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ນທານສ຺ສ ອານິສໍສໍ ມນຸສ຺ສານໍ ຊານາເປຕ຺ວາ. ຜລຘາຣິໂນ ໂຫນ຺ຕິ ນນູຕິ ໂຍຊນາ. ເອວນ຺ຕິອາທິ ນິຄມນໍ. ເອເຕເນວ ນເຍນາຕິ ເຍນ ນເຍນ ອາຣາໂມ ອາຣາເມນ ປຣິວຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ, ເອເຕເນວ ນເຍນ. ມຫນ຺ເຕນ ວາ ຂຸທ຺ທເກນ ວາ ອາຣາມວຕ຺ຖຸນາ ຈາຕິ ໂຍຊນາ. ອາຣາມ ອາຣາມວຕ຺ຖຸວິຫາຣວິຫາຣວຕ຺ຖູນິ ປຣິວຕ຺ເຕຕພ຺ພານີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ອຸໂຠປີຕິ ເຄຫປາສາທວເສນ ອຸໂຠປິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຄເຫ. ອິທໍ ປນາຕິ ປາສາທສງ຺ຂາຕໍ ເຄຫໍ, ມນຸສ຺ສານໍ ເຄຫນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ມຫຄ຺ເຆນ ວາ ອປ຺ປຄ຺ເຆນ ວາ ວິຫາຣວຕ຺ຖຸນາ ຈາຕິ ໂຍຊນາ. ວິຫາຣວິຫາຣວຕ຺ຖຸອາຣາມອາຣາມວຕ຺ຖູນິ ປຣິວຕ຺ເຕຕພ຺ພານີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອວນ຺ຕິອາທິ ນິຄມນໍ.

ຄຣຸຠຓ຺ເຑນ ຄຣຸຠຓ຺ຑປຣິວຕ຺ຕເນ ເອວໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ປໍສ຺ວາຄາຣເກສູຕິ ປໍສຸກີຬນຕ຺ຖາຍ ກເຕສຸ ອຄາຣເກສຸ. ກປ຺ປິຍມຎ຺ຈາຕິ ສງ຺ຆຄຓປຸຄ຺ຄລານໍ ກປ຺ປິຍາ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕາທີຫິ ອກຕາ ມຎ຺ຈາ. ວິຫາຣສ຺ສ ປນ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕມຍາທິກາປິ ກປ຺ປິຍາ ມຎ຺ຈາ ທາຕພ຺ພາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ພຫິສີມາຍາຕິ ອຸປຈາຣສີມໂຕ ພຫິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ສງ຺ຆຕ຺ເຖຣສ຺ສ ວສນຏ຺ຐາເນ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວສນຏ຺ຐາເນ. ‘‘ມຫຄ຺ເຆນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕວຈນໍ ນິຍເມນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສຕຄ຺ຆນເກນ ວາ ສຫສ຺ສຄ຺ຆນເກນ ວາ’’ຕິ. ມຎ຺ຈສຕນ຺ຕິ ມຎ຺ຈພຫຸໍ. ເອເຕສຸປີຕິ ປີຐຠິສິພິພ຺ໂພຫເນສຸປິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ປີຐຠິສິພິພ຺ໂພຫເນສຸ. ກປ຺ປິຍໍ ປີຐາທີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອກປ຺ປິຍໍ ວາ ມຫຄ຺ຆໍ ກປ຺ປິຍໍ ວາຕິ ກປ຺ປິເຍນ ວາ ມຫຄ຺ຆກປ຺ປິເຍນ ວາ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ວຸຕ຺ຕວຕ຺ຖູນີ’’ຕິ ປທໍ ‘‘ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ’’ຕິ ປເທ ອວຸຕ຺ຕກມ຺ມໍ, ‘‘ຄເຫຕພ຺ພານີ’’ຕິ ປເທ ວຸຕ຺ຕກມ຺ມໍ, ປຸພ຺ພາປຣາເປກ຺ຂປທໍ.

ປສຕມຕ຺ຕອຸທກຄຓ຺ຫການິປີຕິ ເອຕ຺ຖ ປສໂຕ ນາມ ກຸຎ຺ຈິຕປາຓິ. ສີຫຬທີເປຕິ ສີຫໍ ລາຕິ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ສີຫໂຬ ລກາຣສ຺ສ ຬກາຣໍ ກຕ຺ວາ, ສີຫພາຫຸນາມໂກ ຣາຊາ, ຕສ຺ສ ປຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວິຊຍກຸມາໂຣປິ ສີຫໂຬ ນາມ, ເຕນ ອາທິມ຺ຫິ ນິວາສຠາເວນ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ທີໂປ ສີຫຬທີໂປ ນາມ, ຕສ຺ມິໍ. ປາທໍ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ປາທຄຓ຺ຫໂນ, ໂສເຍວ ປາທຄຓ຺ຫນໂກ. ປາໂທ ນາມາຕິ ‘‘ປາທຄຓ຺ຫນໂກ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປາໂທ ນາມ. ໂຍ ໂລຫວາຣໂກ ມຄຘນາຬິຍາ ປຎ຺ຈນາຬິມຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ໂສ ໂລຫວາຣໂກ ປາໂທ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ອິມິນາ ປມາຓສ຺ສ ນາມໍ ປມາຓວນ຺ເຕ ອຸປຈາຣໂຕ ໂວຫາຣນຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕໂຕຕິ ປຎ຺ຈນາຬິມຕ຺ຕຄຓ຺ຫນກວາຣກໂຕ. ອິມານີຕິ ໂລຫກຸມ຺ຠີອາທີນິ.

ຠິງ຺ຄາຣ …ເປ… ກຏຈ຺ຉຸອາທີນີຕິ ຠິງ຺ຄາໂຣ ຈ ປຏິຄ຺ຄໂຫ ຈ ອຸຬຸງ຺ໂກ ຈ ທພ຺ພິ ຈ ກຏຈ຺ຉຸ ຈ ປາຕິ ຈ ຕຏ຺ຏໂກ ຈ ສຣໂກ ຈ ສມຸຄ຺ໂຄ ຈ ອງ຺ຄາຣກປລ຺ໂລ ຈ ຘູມກຏຈ຺ຉຸ ຈ ຠິງ຺ຄາຣ…ເປ… ຘູມກຏຈ຺ຉຸໂຍ, ຕາ ອາທິ ເຍສໍ ຕານີຕິ ຠິງ຺ຄາຣ…ເປ… ກຏຈ຺ຉຸອາທີນິ. ອາທິສທ຺ເທນ ອຎ຺ຎານິ ອຸປກຣຓານິ ຄເຫຕພ຺ພານິ. ຠາຊນີຍານີຕິ ຠາເຊຕພ຺ພານິ. ກໍສໂລຫາທີຕິອາທິສທ຺ເທນ ວຏ຺ຏໂລຫໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ວຏ຺ຏໂລຫໍ ນາມ ປີຕໂລຫໍ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ. ປາຣິຫາຣິຍນ຺ຕິ ສງ຺ຆິກປຣິໂຠຄໍ ປຣິຫຣິຕ຺ວາ ອປເນຕ຺ວາ ປຸຄ຺ຄລິກປຣິໂຠເຄນ ປຣິຠຸຎ຺ຊນໍ, ‘‘ອຕ຺ຕສນ຺ຕກ’’ນ຺ຕິ ວາ ປຣິຄ຺ຄເຫນ ຫຣິຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊນໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຄິຫິວິກຏນີຫາເຣເນວາຕິ ‘‘ຄິຫິວິກຏ’’ນ຺ຕິ ອຠິນີຫາເຣເນວ.

ອຎ຺ຎສ຺ມິມ຺ປິ ກປ຺ປິຍໂລຫຠຓ຺ເຑ ປຣິຍາປນ຺ນາ ອຎ຺ຊນີຕິ ໂຍຊນາ. ອຖ ວາ ກປ຺ປິຍໂລຫຠຓ຺ເຑຕິ ນິທ຺ຘາຣເຓ ຠຸມ຺ມໍ, ‘‘ອຎ຺ຊນີ’’ຕິອາທິນາ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ສູຈີຕິ ຈີວຣາທິສິພ຺ພນກາ ສູຈິ. ປຓ຺ຓສູຈີຕິ ປຓ຺ເຓ ລິຂນາ ສູຈິ. ອຎ຺ຎມ຺ປີຕິ ອຎ຺ຊນິອາທິໂຕ ອຎ຺ຎມ຺ປິ. ຘູມເນຕ຺ຕຎ຺ຈ ຜາລຎ຺ຈ ທີປຣຸກ຺ໂຂ ຈ ທີປກປລ຺ລໂກ ຈ ໂອລມ຺ພກທີໂປ ຈ ຘູມເນຕ຺ຕ…ເປ… ໂອລມ຺ພກທີປາ. ອິຕ຺ຖິປຸຣິສຕິຣຈ຺ຉານຄຕສງ຺ຂາຕານິ ຣູປານິ ເອເຕສຸ ອຕ຺ຖີຕິ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສຕິຣຈ຺ຉານຄຕຣູປການິ. ຘູມເນຕ຺ຕ…ເປ… ໂອລມ຺ພກທີປາ ຈ ເຕ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສຕິຣຈ຺ຉານຄຕຣູປການິ ເຈຕິ ຘູມເນຕ຺ຕ…ເປ… ຣູປການິ, ວິເສສນປຣນິປາໂຕ. ຕານິ ວາ ອຎ຺ຎານິ ວາ ຠິຕ຺ຕິຈ຺ຉທນກວາຏາທີສຸ ອຸປເນຕພ຺ພານິ ໂລຫຠຓ຺ຑານີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂລຫຂິລກນ຺ຕິ ໂລຫມຍໍ ອາຓິໍ. ປຣິຫຣິຕ຺ວາຕິ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກ’’ນ຺ຕິ ປຣິຄ຺ຄເຫນ ຫຣິຕ຺ວາ, ສງ຺ຆິກປຣິໂຠຄຄິຫິວິກຏານິ ວາ ອປເນຕ຺ວາ. ຂີຣປາສາຓມຍານີຕິ ຂີຣວຓ຺ເຓນ ປາສາເຓນ ກຕານິ.

ສຸວຓ຺ຓຎ຺ຈ ຣຊຕຎ຺ຈ ຫາຣກູຏຎ຺ຈ ຊາຕິຜລິກຎ຺ຈ ສຸວຓ຺ຓ…ເປ… ຊາຕິຜລິການິ, ເຕຫິ ກຕານິ ຠາຊນານິ ສຸວຓ຺ຓ…ເປ… ຠາຊນານິ. ສພ຺ພນ຺ຕິ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕາທິສພ຺ພໍ. ວຏ຺ຏຕີຕິ ສງ຺ຆຄຓປຸຄ຺ຄລານໍ ວຏ຺ຏຕິ.

ວາສິອາທີສຸ ເອວໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ, ນິທ຺ຘາຣເຓ ວາ ຠຸມ຺ມໍ. ຍາຍ ວາສິຍາ ນ ສກ຺ກາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕໂຕຕິ ວາສິໂຕ. ມຫຕ຺ຕຣີສທ຺ໂທ ມຫນ຺ຕປຣິຍາໂຍ ອນິປ຺ຜນ຺ນປາຏິປທິໂກ. ມຫຕ຺ຕຣີ ວາສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເວຊ຺ຊານນ຺ຕິ ຠິສກ຺ການໍ. ສິຣາເວຘນຜຣສຸປີຕິ ປິສທ຺ເທນ ຕໂຕ ມຫນ຺ຕໍ ປນ ປເຄວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຍາ ປນ ກຸຐາຣີ ອາວຸຘສງ຺ເຂເປນ ກຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຖ ວາ ອາວຸຘສງ຺ເຂເປນ ກຕາ ຍາ ປນ ກຸຐາຣີ ອຕ຺ຖີຕິ ໂຍຊນາ. ອນາມາສາຕິ ອນາມສິຕພ຺ພາ, ອນາມາສາຣຫາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈຕຸຣງ຺ຄຸລມຕ຺ໂຕປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ຕໂຕ ອຘິໂກ ປນ ປເຄວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນິຂຓິຕ຺ວາ ຂາທຕີຕິ ນິຂາທນໍ. ຈຕຸຣສ຺ສໍ ມຸຂເມຕສ຺ສາຕິ ຈຕຸຣສ຺ສມຸຂໍ. ໂທຓິສທິສໍ ມຸຂເມຕສ຺ສາຕິ ໂທຓິມຸຂໍ. ສມ຺ມຸຎ຺ຈນິທຓ຺ຑເວຘນມ຺ປິ ນິຂາທນໍ ທຓ຺ຑພທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ເຈຕິ ໂຍຊນາ. ທຓ຺ເຑນ ພນ຺ຘິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທຓ຺ຑພທ຺ຘໍ, ທຓ຺ຑໍ ພທ຺ຘເມຕສ຺ສາຕິ ວາ ທຓ຺ຑພທ຺ຘໍ. ‘‘ອທຓ຺ຑກ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ເສວຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຜລມຕ຺ຕເມວາ’’ຕິ. ນຕ຺ຖິ ທຓ຺ຑເມຕສ຺ສາຕິ ອທຓ຺ຑກໍ. ຍນ຺ຕິ ນິຂາທນໍ. ປຣິຫຣິຕຸນ຺ຕິ ປຸຄ຺ຄລິກຠາເວນ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຫຣິຕຸໍ, ສງ຺ຆິກຠາວໍ ອປເນຕຸໍ ວາ. ສິຂຣມ຺ປິ ນິຂາທເນເນວ ສງ຺ຄຫິຕໍ ລກ຺ຂຓຫາຣນເຍນ ສມານກິຈ຺ຈຠາວໂຕ. ສິຂຣນ຺ຕິ ເຍນ ປຣິພ຺ຠມິຕ຺ວາ ຉິນ຺ທນ຺ຕິ, ເຍຫິ ມນຸສ຺ເສຫິ ທິນ຺ນານີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕຕິ ມນຸສ຺ສາ, ວທນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂນຕິ ອມ຺ຫາກໍ. ປາກຕິເກຕິ ປກຕິຍາ ຐິເຕ, ຍຖາ ປຐມໍ ຐິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາ ກຣິສ຺ສາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສເຈ ອາຫຣນ຺ຕີຕິ ສເຈ ອາຍາຈນໍ ອກຕ຺ວາ ຫຣນ຺ຕິ. ອນາຫຣນ຺ຕາປີຕິ ປຸນ ອນາຫຣນ຺ຕາປິ.

ກມ຺ມາໂຣ ຈ ຕຏ຺ຏກາໂຣ ຈ ຈຸນ຺ທກາໂຣ ຈ ນຬກາໂຣ ຈ ມຓິກາໂຣ ຈ ປຕ຺ຕພນ຺ຘໂກ ຈ ກມ຺ມາຣ…ເປ… ປຕ຺ຕພນ຺ຘກາ, ເຕສໍ. ອຘິກຣຓີ ຈ ມຸຏ຺ຐິໂກ ຈ ສຓ຺ຑາໂສ ຈ ຕຸລາ ຈ ອຘິກຣຓິ…ເປ… ຕຸລາ. ສງ຺ເຆ ທິນ຺ນກາລໂຕຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ນກາລໂຕ. ຕິປຸໍ ຉິນ຺ທຕິ ອເນນາຕິ ຕິປຸຈ຺ເຉທນໍ, ຕເມວ ສຕ຺ຖກໍ ຕິປຸຈ຺ເຉທນສຕ຺ຖກໍ. ມຫາກຕ຺ຕຣິຎ຺ຈ ມຫາສຓ຺ຑາສຎ຺ຈ ມຫາປິປ຺ຜິລິກຎ຺ຈ ຐເປຕ຺ວາຕິ ໂຍຊນາ. ກສ຺ມາ ຐປິຕານີຕິ ອາຫ ‘‘ມຫາກຕ຺ຕຣິອາທີນິ ຄຣຸຠຓ຺ຑານີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ມຫາກຕ຺ຕຣິອາທີນິ ຄຣຸຠຓ຺ຑານິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ມຫາກຕ຺ຕຣິ’’ນ຺ຕິ ອາທິ ມຍາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

ວລ຺ລິອາທີສຸ ເອວໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ເວຕ຺ຕວລ຺ລິອາທິກາຕິ ເວຕ຺ຕສງ຺ຂາຕວລ຺ລິອາທິກາ. ອຑ຺ຒພຫຸປ຺ປມາຓາຕິ ເອຕ຺ຖ –

‘‘ພ຺ຍາໂມ ສຫກຣາ ພາຫຸ, ທ຺ເວປສ຺ສທ຺ວຍວິຕ຺ຖຕາ’’ຕິ. –

ອຠິຘາເນ (ອຠິຘານປ຺ປທີປິກາຍໍ ໒໖໙ ຄາຖາຍໍ) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ພາຫຸ ນາມ ອິຘ ພ຺ຍາໂມວ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ຕສ຺ມາ ທ຺ວີສຸ ປສ຺ເສສຸ ວິຕ຺ຖຕານໍ ພ຺ຍາມສງ຺ຂາຕານໍ ສຫກຣານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ພາຫູນໍ ອຑ຺ໂຒຕິ ອຑ຺ຒພາຫຸ, ຕສ຺ສ ປມາຓເມຕສ຺ສາຕິ ອຑ຺ຒພາຫຸປ຺ປມາຓາຕິ ວຈນຕ຺ໂຖ ກາຕພ຺ໂພ, ທີຆໂຕ ທ຺ວິຫຕ຺ຖາ ວລ຺ລີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖຊາຕກາຕິ ຕິສ຺ສໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ຠູມິຍໍ ຊາຕກາ. ຣກ຺ຂິຕໂຄປິຕາຕິ ສງ຺ເຆນ ສຍໍ ຣກ຺ຂິຕາ, ປເຣຫິ ໂຄປິຕາ. ອິມິນາ ອຣກ຺ຂິຕອໂຄປິຕາ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ນ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສາຕິ ວລ຺ລິ. ອຕິເຣກາ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຸປເນຕຸນ຺ຕິ ຕໍ ວລ຺ລິໍ ອຸປເນຕຸໍ. ສຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ມກຈິວາກຎ຺ຈ ນາຬິເກຣຫີຣຎ຺ຈ ຈມ຺ມຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕ…ເປ… ຈມ຺ມານິ, ເຕຫິ ກຕາ ສຸຕ຺ຕ…ເປ… ຈມ຺ມມຍາ. ຣຊ຺ຊຸກາ ວາ ໂຍຕ຺ຕານິ ວາ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອກວຏ຺ຏາ ວາ ທ຺ວິວຏ຺ຏາ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ວາສທ຺ເທນ ຕິວຏ຺ຏາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ທິນ຺ນໍ ສຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ອວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ທິນ຺ນາ ມກຈິວາກນາຬິເກຣຫີຣາ ຈາຕິ ໂຍຊນາ.

ໂຍ ໂກຈິ ເວຬູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂສປີຕິ ເວຬຸປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປິສທ຺ເທນ ວລ຺ລິໍ ອເປກ຺ຂຕິ. ອິທເມຕ຺ຖາຕິ ອິທໍ ສພ຺ພໍ ເອຕ຺ຖ ເວຬຸມ຺ຫິ, ເວຬູສຸ ວາ ອິທນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສມກໍ ວາຕິ ຄຫິຕເວຬຸນາ ສມປ຺ປມາຓໍ ວາ. ອຕິເຣກໍ ວາຕິ ຕໂຕ ອຕິເຣກໍ ວາ. ຕໍອຄ຺ຆນກນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ເວຬຸໂນ ອຄ຺ຆນາຣຫໍ. ຜາຕິກມ຺ມນ຺ຕິ ວຑ຺ຒິກມ຺ມໍ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ຄຓ຺ຫນຏ຺ຐາເນວ. ຄມນກາເລຕິ ຄຓ຺ຫນຏ຺ຐານໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄມນກາເລ. ‘‘ປຫິຓິຕ຺ວາ ທາຕພ຺ໂພ’’ຕິ ອິມິນາ ສຍໍ ວາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທາຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖປິ ລກ຺ຂຓຫາຣນເຍນ ຄເຫຕພ຺ໂພ ສມານກິຈ຺ຈຕ຺ຕາ.

ມຸຎ຺ຊປພ຺ພຊສທ຺ເທນ ມຸຎ຺ຊປພ຺ພຊຕິຓານໍ ປາຬິຍໍ ວິສຸໍ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ຕິຓສທ຺ເທນ ຕານິ ຐເປຕ຺ວາ ປາຣິເສສຎາເຍນ ອວເສສຕິຓເມວ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ມຸຎ຺ຊໍ ປພ຺ພຊຎ຺ຈ ຐເປຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ. ສມານຜລຕ຺ຕາ ລກ຺ຂຓຫາຣນເຍນ ປຓ຺ຓມ຺ປິ ຕິເຓເນວ ສງ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖາຕິ ຍສ຺ມິໍ ຐາເນ, ອິຕີຕິ ເອວໍ. ຕິຓຎ຺ຈ ຄຣຸຠຓ຺ຑໍ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖຊາຕກໍ ວາຕິ ຕສ຺ມິໍ ສງ຺ຆາຣາເມ ຊາຕກໍ ວາ. ພຫາຣາເມຕິ ສງ຺ຆາຣາມໂຕ ພຫິ. ຕມ຺ປີຕິ ຕິຓມ຺ປິ. ປິສທ຺ເທນ ວລ຺ລິເວຬູ ອເປກ຺ຂຕິ. ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລປ຺ປມາໂຓປີຕິ ທີຆໂຕ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸລປມາໂຓປິ. ຣິຕ຺ຕໂປຕ຺ຖໂກຕິ ອລິຂິຕຕ຺ຕາ ຕຸຈ຺ໂຉ ມກຈິວຕ຺ຖາທິໂກປິ ປຓ຺ຓມໂຍປິ ໂປຕ຺ຖໂກ. ອິທຎ຺ຈ ປຓ຺ຓປສງ຺ເຄນ ວຸຕ຺ຕໍ.

ປຎ຺ຈວຓ຺ຓາ ວາຕິ ນີລປີຕໂລຫິໂຕທາຕມຎ຺ຊິຏ຺ຐວເສນ ປຎ຺ຈວຓ຺ຓນາ ວາ. ຕມ຺ປີຕິ ມຕ຺ຕິກມ຺ປິ. ປິສທ຺ເທນ ວລ຺ລິເວຬຸຕິຓານິ ອເປກ຺ຂຕິ.

ທາຣຸຠຓ຺ເຑ ເອວໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ຣກ຺ຂິຕໂຄປິໂຕ ໂຍ ໂກຈິ ທາຣຸຠຓ຺ຑໂກ ອຕ຺ຖີຕິ ໂຍຊນາ. ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ຕຕ຺ຣາຕິ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ, ‘‘ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນາ’’ຕິ ປາຬິຍໍ ວາ. ອິເມສູຕິ ອາສນ຺ທິກາທີສຸ. ເອຕ຺ຖາຕິ ປີເຐສຸ, ປລາລປີເຐນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ພ຺ຍຄ຺ຆຈມ຺ມໂອນທ຺ຘນ຺ຕິ ພ຺ຍຄ຺ຆຈມ຺ເມນ ອວນທ຺ຘໍ. ວາຬຣູປປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕນ຺ຕິ ວາຬຣູເປຫິ ປຣິວາຣິຕໍ. ຣຕນປຣິສິພ຺ພິຕນ຺ຕິ ຣຕນສຸຕ຺ເຕນ ສມນ຺ຕໂຕ ສິພ຺ພິຕໍ.

ເອເຕສຸປີຕິ ວງ຺ກຜລກາທີສຸປິ. ‘‘ສງ຺ຂຖາລກໍ ປນ ຠາຊນີຍ’’ນ຺ຕິ ປາຐສ຺ສານນ຺ຕຣໍ ‘‘ຕຖາ’’ຕິ ປາໂຐ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ເອຕ຺ຖ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ປຣໂຕ ປນ ‘‘ເຍນ ເກນຈິ ກຕໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑເມວາ’’ຕິ ປາຐສ຺ສານນ຺ຕຣໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ຍຖາ ເຍນ ເກນຈິ ກຕໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑເມວ ໂຫຕິ, ຕຖາ ຖມ຺ຠຕຸລາໂສປານຜລກາທີສຸ ທາຣຸມຍໍ ວາ ປາສາຓມຍໍ ວາ ຍໍກິຎ຺ຈິ ເຄຫສມ຺ຠາຣຣູປໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑເມວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສພ຺ພນ຺ຕິ ສກລໍ ອຸທກຕຸມ຺ພປາທກຖລິກມຓ຺ຑລໍ. ເອເຕສຸປີຕິ ອາຘາຣກາທີສຸປິ. ຕຖາ ຖມ຺ຠຕລາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕຖາສທ຺ເທນ ‘ຄຣຸຠຓ຺ຑເມວາ’’ຕິ ປທໍ ອຕິທິສຕິ. ສງ຺ເຆ ທິນ຺ນນ຺ຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ນໍ. ຠູມຕ຺ຖຣຓນ຺ຕິ ຠູມິຍໍ ອຕ຺ຖຣິຕພ຺ພໍ. ຕມ຺ປີຕິ ເອຬກຈມ຺ມມ຺ປິ.

ອຸທຸກ຺ຂລໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑເມວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອເສວ ນໂຍ ມຸສລນ຺ຕິອາທີສຸປິ. ເອເຕສູຕິ ມຎ຺ຈປາທາທີສຸ. ອນຸຎ຺ຎາຕວາສິຍາຕິ ຠາຊນຕ຺ຖາຍ ອນຸຎ຺ຎາຕວາສິຍາ. ຘມກຣໂຓຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ສງ຺ຂໍ ຘມຕິ, ສງ຺ຂຘມໂກ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ ນິສ຺ສໍໂຍຄປາໂຐເຍວ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ມາ ຘມຕິ ວາເຕນ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ຘໂມ, ວາຕເຫຕຸໂກ ສທ຺ໂທ, ຘມໍ ກໂຣຕີຕິ ຘມກຣໂຓຕິ ວຈນຕ຺ໂຖ ກາຕພ຺ໂພ. ສພ຺ພເມຕນ຺ຕິ ອນຸຎ຺ຎາຕວາສິທຓ຺ຑາທິກໍ ເອຕໍ ສພ຺ພໍ. ຕໂຕຕິ ອນຸຎ຺ຎາຕວາສິທຓ຺ຑາທິກໂຕ, ມຫນ຺ຕຕຣໍ ວາສິທຓ຺ຑາທິກໍ ຄຣຸຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

ຍຖາຊາຕເມວາຕິ ຍຖາປວຕ຺ຕເມວ. ເຕຫີຕິ ຫຕ຺ຖິທນ຺ຕາທີຫິ, ‘‘ກຕ’’ອິຕິ ປເທນ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ຕຈ຺ຉິຕນິຏ຺ຐິໂຕປີຕິ ຕຈ຺ຉິຕກມ຺ເມນ ນິຏ຺ຐິໂຕປິ.

ມຕ຺ຕິກາຠຓ຺ເຑ ເອວໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ, ອຸປໂຠໂຄ ຈ ປຣິໂຠໂຄ ຈ ອຸປໂຠຄປຣິໂຠຄໍ, ສມາຫາຣທ຺ວນ຺ໂທ. ອິທໍ ປທໍ ‘‘ຆຏປິຘານາທິກຸລາລຠາຊນ’’ນ຺ຕິ ປເທເນວ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ຖຸປິກາຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິສທ຺ໂທ ອິມສທ຺ທຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ສພ຺ພໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ທິນ຺ນກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຄຣຸຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ອນຕິຣິຕ຺ຕປມາໂຓ’’ຕິ ວິເສສນປທໍ ‘‘ຆຏໂກ’’ຕິ ວິເສສ຺ຍປເທເນວ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ມຕ຺ຕິກາຠຓ຺ເຑ, ອາຘາເຣ ວາ ນິທ຺ຘາຣເຓ ວາ ຕ຺ຖ ປຈ຺ຈໂຍ. ມຕ຺ຕິກາຠຓ຺ເຑ ກຸຓ຺ຑິກາ ຠາຊນີຍໂກຏ຺ຐາສໍ ຠຊຕິ, ເອວໍ ໂລຫຠຓ຺ເຑປີຕິ ໂຍຊນາ. ເອຕ຺ຖາຕິ ຄຣຸຠຓ຺ຑວິນິຈ຺ຉເຍ.

ນວກມ຺ມທານກຖາ

໓໒໓. ຠຓ຺ຑິກາຏ຺ຐປນມຕ຺ເຕນາຕິ ເອຕ຺ຖ ຠຓ຺ຑິກາຏ຺ຐປນໍ ນາມ ຠຓ຺ຑິກໂຍຊນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ກໂປຕຠຓ຺ຑິກໂຍຊນມຕ຺ເຕນາ’’ຕິ. ອສ຺ສາຕິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ. ຈິຕກຘູໂມຕິ ຈິຕເກ ອຸຏ຺ຐິໂຕ ຘູໂມ. ເອຕສ຺ເສວາຕິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ເອວ ວິຫາໂຣຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຘູມກາເລຕິ ຘູມສ຺ສ ອຸຏ຺ຐິຕກາເລ. ‘‘ອປໂລເກຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ຘູມກາເລ ອປໂລກິຕໍ ຘູມກາລິກໍ. ຘູມກາລິກໍ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ຖໂຍຊນໍ ກຕ຺ວາ ປາຬິຍໍ ‘‘ປຣິໂຍສິຕວິຫາຣ’’ນ຺ຕິ ປເທນ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ກຕປຣິໂຍສິຕວິຫາຣນ຺ຕິ ກຕປຣິໂຍສິໂຕ ວິຫາໂຣ ອິມສ຺ສ ນວກມ຺ມສ຺ສາຕິ ກຕປຣິໂຍສິຕວິຫາຣໍ. ອິທໍ ນວກມ຺ມໍ ເທນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍາວ ໂຄປານສິໂຍ ນ ອາໂຣຫນ຺ຕິ, ຕາວ ວິປ຺ປກໂຕ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ຕໂຕຕິ ໂຄປານສິອາໂຣຫນໂຕ. ກຎ຺ຈິເທວ ສມາທເປຕ຺ວາ ກາເຣສ຺ສຕີຕິ ວິຫາຣສາມິໂກເຍວ ກຎ຺ຈິ ຠິກ຺ຂຸໍສມາທເປຕ຺ວາ ກາເຣສ຺ສຕິ. ປຎ຺ຈຫຕ຺ເຖ ວິຫາເຣຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຉວສ຺ສິກໍ ນວກມ຺ມນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອຑ຺ຒໂຍເຄ. ໂສຕິ ອຑ຺ຒໂຍໂຄ. ມຫລ຺ລກໍ ນິຍາເມຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ທສຫຕ຺ເຖ ເອກາທສຫຕ຺ເຖ’’ຕິ. ທສວສ຺ສິກໍ ວາ ເອກາທສວສ຺ສິກໍ ວາ ນວກມ຺ມນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕໂຕຕິ ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖໂຕ. ໂລຫປາສາທສທິເສປິ ປາສາເທຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕໂຕຕິ ທ຺ວາທສວສ຺ສິກນວກມ຺ມໂຕ.

ນວກມ຺ມິໂກຕິ ນວກມ຺ເມ ຍຸຕ຺ຕປຍຸຕ຺ໂຕ. ອຸຕຸກາເລຕິ ເຫມນ຺ຕຄິມ຺ຫກາເລ. ປຏິພາຫິຕຸນ຺ຕິ ອຎ຺ເຎສໍ ສມ຺ປຕ຺ຕຠິກ຺ຂູນໍ ປຏິເສເຘຕຸໍ. ອາວາສສາມິກສ຺ສາຕິ ອາວາສທາຍກສ຺ສ. ຕສ຺ສາຕິ ອາວາສສາມິກສ຺ສ. ວໍເສຕິ ອນ຺ວເຍ. ເຕຕິ ຕວ. ໂສຕິ ອາວາສສາມິອາທິໂກ. ຠິກ຺ຂູຫິ ຊຄ຺ຄິຕພ຺ໂພຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕປີຕິ ຎາຕິອຸປຏ຺ຐາກາປິ. ຕສ຺ມິມ຺ປີຕິ ສງ຺ຆິກປຈ຺ຈເຍປິ. ພຫູ ອາວາເສຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອກໍ ອາວາສນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

ເອກໍ ວາ ອາວາສນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕໂຕຕິ ວິສຊ຺ຊິຕາວາເສຫິ, ອຸປ຺ປນ຺ນານີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ປນ ວຸຕ຺ຕໍ, ກິນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ເອກໍ ມຎ຺ຈຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ເອກໍ ມຎ຺ຈຏ຺ຐານໍ ປຸຄ຺ຄລິກຠາເວນ ຄເຫຕ຺ວາ. ຕິຠາຄນ຺ຕິ ຕຕິຍຠາຄໍ. ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ເອຕ຺ຖາຕິ ນຏ຺ຐວິຫາເຣ. ປຸຄ຺ຄລິກເມວາຕິ ປຸຄ຺ຄລິກໍ ເອວ, ປຸຄ຺ຄລິກໍ ອິວ ວາ. ຊຄ຺ຄາຕິ ຊຄ຺ຄາຫິ. ຫີຕິ ຜລໂຊຕໂກ. ເອວໍ ຊຄ຺ຄິໂຕ ປນາຕິ ເອວໍ ຊຄ຺ຄິໂຕ ວິຫາໂຣ ປນ. ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ຊຄ຺ຄນ຺ເຕ. ສທ຺ຘິວິຫາຣິກາທີນໍ ທາຕຸກາໂມ ໂຫຕີຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ຠຓ຺ຑຏ຺ຐປນໍ ວາ ນວການໍ ວສນຏ຺ຐານໍ ວາ ອທຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນເຍວ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກາທີນໍ ທາຕຸກາໂມ ໂຫຕິ. ສທ຺ຘິວິຫາຣິກາທີນໍ ທາຕຸໍ ລພ຺ຠຕີຕິ ສພ຺ພວິຫາຣໍ ປຸຄ຺ຄລິກຠາເວນ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເອກເທສສ຺ເສວ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກາທີນໍ ທາຕຸໍ ລພ຺ຠຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຊຄ຺ຄາເປຕພ຺ໂພ ອິຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ເອຕ຺ຖ ‘‘ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ປາໂຐ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ອປາໂຐເຍວ ‘‘ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ປນ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ປທສ຺ສ ອາກາຣຕ຺ຕາ.

ອຎ຺ຎໍ ອິທມ຺ປິ ຈ ວກ຺ຂມານວຈນໍ ຕຕ຺ເຖວ ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ກິນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ທ຺ເວ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິອາທິ. ທ຺ເວ ຠິກ຺ຂູ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຍນາຕິ ຠິກ຺ຂຸນາ. ໂສເຍວ ສາມີຕິ ເຍນ ສາ ຠູມິ ປຐມໍ ຄຫິຕາ, ໂສເຍວ ສາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຕິຣູເປ ຐາເນຕິ ປຕິຣູເປ ເສນາສນຏ຺ຐາເນ. ຕນ຺ຕິ ປຸຄ຺ຄລິກກຣຓໍ. ຍໍ ປນ ວຍກມ຺ມນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ວຍກມ຺ມນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ກຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ມູລໍ. ວິຫາຣສ຺ສ ມູລໍ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ສງ຺ຆິກໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ກຕວິຫາເຣ ເອວ. ກຕາວາເສຕິ ສມີປຕ຺ເຖ ຠຸມ຺ມວຈນໍ, ກຕາວາສສມີເປຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຉາຍູປຄຜລູປຄາຕິ ຉາຍໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ຈ ຜລໍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ຈ, ຉາຍາຜລານິ ອຸປຫຣນ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປໂລເກຕ຺ວາຕິ ສງ຺ຆໍ ອປໂລເກຕ຺ວາ. ສາມິກາຕິ ຣຸກ຺ຂສາມິກາ. ຫາເຣຕພ຺ພາຕິ ອປເນຕພ຺ພາ.

‘‘ສງ຺ຆິກວລ຺ລິມຕ຺ຕມ຺ປິ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ສງ຺ຆິກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສງ຺ຆິກາຍ ຠູມິຍາ ສເຈ ວິຫາຣໍ ກໂຣຕິ, ສງ຺ຆິກເມວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ທ຺ວິຠູມກຕິຠູມກາທີສຸ ປາສາເທສຸ ອຸປຑ຺ຒຠາຄໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປາສາໂທ ເຈວ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິ. ອຸປຣິ ປາສາໂທຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂສຕິ ວິຫາຣກາຣໂກ ຠິກ຺ຂຸ, ຕສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາປາສາໂທຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວິຫາເຣຕິ ສງ຺ຆິກວິຫາເຣ, ວິຫາຣສມີເປຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອກຕຏ຺ຐາເນຕິ ຈຍປມຸຂານໍ ອກຕປຸພ຺ພຏ຺ຐາເນ. ຈຍໍ ວາ ປມຸຂໍ ວາຕິ ສງ຺ຆິກວິຫາຣສ຺ສ ຈຍໍ ວາ ປມຸຂໍ ວາ. ພຫິກຸຏ຺ເຏຕິ ກຸຏ຺ຏສ຺ສ, ກຸຏ຺ຏໂຕ ວາ ພຫິ. ຕສ຺ສາຕິ ຈຍປມຸຂກາຣກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວິສມໍ ປພ຺ພຕກນ຺ທຣາທິນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອປເທຕິ ສຸກຣສ຺ສ ອກາຣເຓ. ກຕໍ ໂຫຕີຕິ ຈຍໍ ວາ ປມຸຂໍ ວາ ກຕໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຈຍປມຸເຂສຸ, ສງ຺ໂຆ ອນິສ຺ສໂຣ ອິຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

ວຣເສຍ຺ຍໍ ຄເຫຕຸນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ປຸນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ປກ຺ກມິຕ຺ວາ ປຸນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ. ຕສ຺ສາຕິ ນວກມ຺ມຄາຫກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ. ເອຕນ຺ຕິ ເສນາສນໍ.

ອຎ຺ຎຕ຺ຣປຣິໂຠຄປຏິກ຺ເຂປາທິກຖາ

໓໒໔. ນາຕິຫຣນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕິສທ຺ໂທ ຫຣຓຕ຺ໂຖ, ຫຣສທ຺ໂທ ປຣິຠຸຎ຺ຊນຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຫຣິຕ຺ວາ ນ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ. ຍໍ ມຎ຺ຈປີຐາທີຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອຸນ຺ທ຺ຣິຍມຫາວິຫາເຣ. ຕນ຺ຕິ ມຎ຺ຈປີຐາທິໍ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ອນຸຊານາຕິ, ຕສ຺ມາ. ຕນ຺ຕິ ມຎ຺ຈປີຐາທິໍ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣາຕິ ອຎ຺ຎໍ ວິຫາຣໍ. ອໂຣຄນ຺ຕິ ອນຏ຺ຐາຊິຓ຺ຓຕ຺ຕາ ອໂຣຄໍ. ຕສ຺ມິໍ ວິຫາເຣຕິ ອຸນ຺ທ຺ຣິຍວິຫາເຣ. ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ອຸນ຺ທ຺ຣິຍວິຫາເຣ. ຕໂຕຕິ ອຸນ຺ທ຺ຣິຍວິຫາຣໂຕ. ສຸໂຍຊິຕານີຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ໂຍຊິຕານິ. ມູລທານໍ ວາ ປຏິປາກຕິກໍ ວາ ນຕ຺ຖີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຉຑ຺ຑິຕວິຫາຣໂຕຕິ ຠິກ຺ຂູຫິ ອນເປກ຺ເຂນ ຉຑ຺ຑິຕສງ຺ຆິກວິຫາຣໂຕ ຈ ປຸຄ຺ຄເລນ ສາເປກ຺ເຂນ ຉຑ຺ຑິຕປຸຄ຺ຄລິກວິຫາຣໂຕ ຈ. ອາວາສິກກາເລຕິ ອາວາສິການໍ ຐິຕກາເລ. ຕໂຕຕິ ຉຑ຺ຑິຕວິຫາຣໂຕ.

ຜາຕິກມ຺ມຕ຺ຖາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ຜາຕິສທ຺ໂທ ວຑ຺ຒນຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ວຑ຺ຒິກມ຺ມຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ຜາຕິກມ຺ມຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ ປາເຐ.

ຈກ຺ກລິກນ຺ຕິ ຈກ຺ກາກາເຣນ ລາຕິ ປວຕ຺ຕຕິ, ຈກ຺ກາກາຣໍ ວາ ລາຕິ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ຈກ຺ກລໍ, ຕເທວ ຈກ຺ກລິກໍ, ປາທປຸຎ຺ຊນໍ, ‘‘ກມ຺ພລາທີຫິ ເວເຐຕ຺ວາ ກຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ຕສ຺ສ ກຣຓາກາຣໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຍຫີຕິ ປາເທຫິ. ອຸທກນ຺ຕິ ເສນາສນສ຺ສ ຕິນ຺ຕກໍ ອຸທກໍ. ອຸທກໍ ນ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ໂຍຊນາ. ສອຸປາຫເນນ ອກ຺ກມິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ໂຍຊນາ.

ສຸຘາຠູມິຍນ຺ຕິ ສຸຘາຍ ລິຕ຺ຕາຍໍ ຠູມິຍໍ. ປຣິຠຓ຺ຑຠູມິຍນ຺ຕິ ໂຄມຍກສາວປຣິຠຓ຺ຑຠູມິຍໍ. ປາທາຕິ ມຎ຺ຈປາທາ. ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ໂຈຬເກ. ຐເປນ຺ຕສ຺ສາຕິ ມຎ຺ຈປາເທ ຐເປນ຺ຕສ຺ສ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ຠິກ຺ຂູສຸ. ເນວາສິກາຕິ ນິພທ຺ຘໍ ວສນ຺ຕີຕິ ເນວາສິກາ. ຐເປນ຺ຕີຕິ ມຎ຺ຈປາເທ ຐເປນ຺ຕິ. ຕເຖວາຕິ ຍຖາ ເນວາສິກາ ວຬຎ຺ຊນ຺ຕິ, ຕເຖວ ອາຄນ຺ຕຸເກຫິ ວຬຎ຺ຊິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເສຕຠິຕ຺ຕິ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ວາສທ຺ເທນ ນີລຠິຕ຺ຕິອາທໂຍ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ. ‘‘ທ຺ວາຣມ຺ປິ ວາຕປານມ຺ປີ’’ຕິອາທິນາ ສາມຎ຺ຎໂຕ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ທ຺ວາຣວາຕປານາທໂຍ ອປຣິກມ຺ມກຕາປິ ນ ອປສ຺ສຍິຕພ຺ພາ. ເກນຈິ ວາ ວຕ຺ຖາທິນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

‘‘ຫຸຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ໂຘຕປາທກາ’’ຕິ ປທສ຺ສ ‘‘ນິປຊ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ ປເທ ກິຣິຍາວິເສສນຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ, ‘‘ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ ປເທ ກາຣກວິເສສນຠາວໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ກສ຺ມິໍ ຐາເນ ນິປຊ຺ຊິຕຸໍ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຍນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ໂຘເຕຫິ ປາເທຫິ ອກ຺ກມິຕພ຺ພຏ຺ຐາເນ’’ຕິ. ‘‘ອກ຺ກມິຕພ຺ພຏ຺ຐານສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ‘‘ໂຘຕປາທເກ’’ຕິ ປາຐສ຺ສ ໂຘໂຕ ປາໂທ ຕິຏ຺ຐຕິ ເອຕ຺ຖ ຐາເນຕິ ໂຘຕປາທກໍ, ຕສ຺ມິໍ ໂຘຕປາທເກຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອຕນ຺ຕິ ‘‘ໂຘຕປາທເກ’’ຕິ ນາມໍ. ‘‘ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ເກນ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣິຕ຺ວາຕິ ອາຫ ‘‘ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣເຓນາ’’ຕິ. ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕເກນາ’’ຕິ ອິມິນາ ສງ຺ຆິເກນ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣເຓນ ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣຓໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ນິທ຺ທາຍໂຕປີຕິ ນິທ຺ທາຍກາຣຓາປິ, ສໍກຸຏິເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຖ ວາ ນິທ຺ທາຍໂຕປີຕິ ນິທ຺ທາຍນ຺ຕສ຺ສປິ. ‘‘ສຣີຣາວຍໂວ’’ຕິ ປເທ ສາມ຺ຍຕ຺ຖຉຏ຺ຐີ, ‘‘ອາປຕ຺ຕິເຍວາ’’ຕິ ປເທ ສມ຺ປທານໍ. ໂລເມສຸ ຜຸສນ຺ເຕສູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ປຣິໂຠຄສີເສນາ’’ຕິ ອິມິນາ ປຣິໂຠຄໍ ອກຕ຺ວາ ເກນຈິ ກມ຺ເມນ ສຣີຣາວຍເວນ ຜຸສນ຺ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຫຕ຺ຖຕເລນ ຜຸສິຕຸໍ ປາທຕເລນ ຜຸສິຕຸໍ ວາ ອກ຺ກມິຕຸໍ ວາຕິ ຍຖາລາຠໂຍຊນາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ‘‘ປຣິໂຠຄສີເສນາ’’ຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ມຎ຺ຈປີຐໍ ນີຫຣນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິອາທິ.

ສງ຺ຆຠຕ຺ຕາທິອນຸຊານນກຖາ

໓໒໕. ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສ ຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ສງ຺ຆຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ປທສ຺ສ ຉຏ຺ຐີສມາສໍ ທສ຺ເສຕິ. ສງ຺ຆສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ອາຠຕໍ ຠຕ຺ຕໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕນ຺ຕິອາທີສຸ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ອຸທ຺ເທເສນ ລທ຺ຘຠິກ຺ຂູນໍ ຠຕ຺ຕໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອຸທ຺ເທເສນ ລທ຺ຘຠິກ຺ຂູນໍ ກາຕພ຺ພໍ ຠຕ຺ຕໍ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕເຖວາຕິ ຍຖາ ສງ຺ຆໂຕ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ລທ຺ຘຠິກ຺ຂູ, ຕເຖວ. ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາຕິ ‘‘ເອກໍ ວາ’’ຕິອາທິນາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ. ເຕສນ຺ຕິ ລທ຺ຘຠິກ຺ຂູນໍ. ອິມິນາ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ລທ຺ຘຠິກ຺ຂູນໍ ກາຕພ຺ພໍ ຠຕ຺ຕໍ ນິມນ຺ຕນຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ສລາກາໂຍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ສລາກາໂຍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ກາຕພ຺ພໍ ຠຕ຺ຕໍ ສລາກຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ປກ຺ຂິກນ຺ຕິ ອຸໂປສຖິກນ຺ຕິ ປາຏິປທິກນ຺ຕິ ເອວໍ ນິຍາເມຕ຺ວາຕິ ໂຍຊນາ. ປຎ຺ຈມີອາທີສຸ ປກ຺ເຂສຸ ກາຕພ຺ພໍ ປກ຺ຂິກໍ. ອຸໂປສເຖ ກາຕພ຺ພໍ ອຸໂປສຖິກໍ. ປາຏິປເທ ກາຕພ຺ພໍ ປາຏິປທິກໍ, ຕເມວ ຠຕ຺ຕໍ ປາຏິປທິກຠຕ຺ຕໍ. ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕໍ ນິມນ຺ຕນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິສທ຺ໂທ ອາທ຺ຍຕ຺ໂຖ, ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕໍ ນິມນ຺ຕນນ຺ຕິອາທິໍ ອິມໍ ໂວຫາຣໍ ປຕ຺ຕານີຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕາທີນິເຍວ ອນຸຊານນມກຕ຺ວາ ກສ຺ມາ ສງ຺ຆຠຕ຺ຕມ຺ປິ ອນຸຊານາຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ມາ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕຕິ ມນຸສ຺ສາ. ຕມ຺ປີຕິ ສງ຺ຆຠຕ຺ຕມ຺ປິ. ປິສທ຺ເທນ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕາທີນິ ອເປກ຺ຂຕິ.

ສງ຺ຆຠຕ຺ຕາທີນໍ ວິຕ຺ຖາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ສງ຺ຆຠຕ຺ຕໍ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິປາເຐ, ເອວໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ, ສງ຺ຆຠຕ຺ຕາທີສຸ ວາ ນິທ຺ຘາຣເຓ ຠຸມ຺ມໍ, ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕານໍ ອມ຺ຫາກໍ ອຊ຺ຊ ທສ ທ຺ວາທສ ທິວສາ ອເຫສຸນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອຎ຺ຎໂຕຕິ ອຎ຺ຎສ຺ມາ ຐານາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ສງ຺ຆຠຕ຺ເຕ. ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ມນຸສ຺ສາ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ຕນ຺ຕິ ສງ຺ຆຠຕ຺ຕໍ, ຘາຕຸກມ຺ມໍ, ‘‘ອມ຺ຫາກ’’ນ຺ຕິ ກາຣິຕກມ຺ມໍ. ຕນ຺ຕິ ສງ຺ຆຠຕ຺ຕໍ.

ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕກຖາ

ອຍໍ ນໂຍ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ຣຎ຺ຎາ ວາ ປຫິເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສເຈ ອຕ຺ຖີຕິ ສເຈ ຐິຕິກາ ອຕ຺ຖິ. ອຸທ຺ເທສເກນາຕິ ຠຕ຺ຕຸທ຺ເທສເກນ. ນ ອຕິກ຺ກາເມຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕໍ ນ ອຕິກ຺ກາເມຕພ຺ພໍ. ເຕ ປນາຕິ ປິຓ຺ຑປາຕິກາ ປນ. ຐິຕິກໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ ຐິຕິກໍ ຐິຕຏ຺ຐາເນ ຐເປຕ຺ວາ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕສນ຺ຕິ ມຫາເຖຣານໍ. ໂຍຊນນ຺ຕຣິກວິຫາຣໂຕປີຕິ ໂຍຊເນນ ພ຺ຍວຘາເນ ຐິຕວິຫາຣໂຕປິ. ຐິຕຏ຺ຐານໂຕຕິ ຐິຕິກາຍ ຐິຕຏ຺ຐານໂຕ. ອສມ຺ປຕ຺ຕານມ຺ປີຕິ ຠຕ຺ຕຸທ຺ເທສຏ຺ຐານໍ ອສມ຺ປຕ຺ຕານມ຺ປິ. ວຑ຺ຒິຕາ ນາມ ສີມາຕິ ອຸປຈາຣສີມາ ວຑ຺ຒິຕາ ນາມ. ສງ຺ຆນວກສ຺ສ ທິນ຺ເນປີຕິ ຍາວ ທຸຕິຍຠາໂຄ ນ ທາຕພ຺ໂພ, ຕາວ ສງ຺ຆນວກສ຺ສ ທິນ຺ເນປິ. ວສ຺ສຄ຺ເຄນາຕິ ຄຓິຍຕີຕິ ຄໍ, ວສ຺ສເມວ ຄໍ ວສ຺ສຄ຺ຄໍ, ເຕນ ວສ຺ສຄ຺ເຄນ, ວສ຺ສຄຓນາຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍທິ ‘‘ວສ຺ສຄ຺ເຆນາ’’ຕິ ຈຕຸຕ຺ຖກ຺ຂເຣນ ປາໂຐ ຠເວຍ຺ຍ, ເອວໍ ສຕິ ວສ຺ສປຣິຈ຺ເຉເທນາຕິ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ອຍເມວ ຍຸຕ຺ຕຕໂຣ.

ເອກສ຺ມິໍ ວິຫາເຣຕິ ເອກິສ຺ສໍ ວິຫາຣສີມາຍໍ. ຕສ຺ມິໍເຍວ ຠຕ຺ຕຸທ຺ເທສຏ຺ຐາເນຕິ ເອຕ຺ຖ ເອວສທ຺ເທນ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ຐາເນ ຄາຫຓໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເອໂກຕິ ເອໂກ ທາຍໂກ. ເຕນາຕິ ປຫິຕຠິກ຺ຂຸນາ. ໂສ ອຕ຺ໂຖຕິ ໂສ ເຫຕຸ. ຕໍທິວສນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ປຫິຕທິວເສ. ປມຸສ຺ສຕີຕິ ສຕິປວາເສນ ມຸສ຺ສຕິ. ໂຠຊນສາລາຍາຕິ ຠຕ຺ຕຸທ຺ເທສຏ຺ຐານສງ຺ຂາຕາຍ ໂຠຊນສາລາຍ. ຍາ ປກຕິຏ຺ຐິຕິກາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ເອກາພທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕວຈນສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖນ຺ຕຣໍ ອວິຊຫິຕ຺ວາ’’ຕິ. ນວໍ ຐິຕິກນ຺ຕິ ຠຕ຺ຕຸທ຺ເທສຏ຺ຐາເນ ຐປິຕປກຕິຏ຺ຐິຕິກໂຕ ອຎ຺ຎໍ ນວໍ ຐິຕິກໍ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ. ເອຕນ຺ຕິ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕໍ. ‘‘ສ຺ເວ’’ຕິ ນິຍາເມຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ທຸຕິຍທິວເສ ນ ລພ຺ຠຕິ.

ໂກຈີຕິ ທາຍໂກ. ສກວິຫາເຣ ຐີຕິກາວເສເນວ ຄາເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ຍໍ ວິຫາຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ອປວິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ສກວິຫາເຣ ຐິຕິກາວເສເນວ ຄາເຫຕພ຺ພໍ. ທິນ຺ນໍ ປນ ຠຕ຺ຕໍ ຄາເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສມ຺ປຕ຺ຕານນ຺ຕິ ທິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ສມ຺ປຕ຺ຕານໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ທິນ຺ນຏ຺ຐານໍ, ສມ຺ປຕ຺ຕານໍເຍວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕສ຺ສ ວິຫາຣສ຺ສາຕິ ປວິຏ຺ຐວິຫາຣສ຺ສ. ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຐາເນຕິ ຄາມທ຺ວາຣວີຖິຈຕຸກ຺ກສງ຺ຂາເຕ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ. ອນ຺ໂຕອຸປຈາຣຄຕານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອນ຺ໂຕອຸປຈາໂຣ ນາມ ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖພ຺ຠນ຺ຕຣໍ.

ຄາມທ຺ວາຣູປຈາຣ ວີຖິຈຕຸກ຺ກູປຈາຣ ຆຣູປຈາເຣສຸ ຕີສຸ ຆຣູປຈາຣສ຺ສ ວິເສສໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຆຣູປຈາໂຣ ເຈຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ຕີສຸ ອຸປຈາເຣສຸ. ຆຣູປຈາໂຣ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອໂກ ອຸປຈາໂຣ ເອຕ຺ຖາຕິ ເອກູປຈາຣໍ ຆຣໍ. ອິເມສນ຺ຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ຆຣານໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຈຕູສຸ ຆເຣສຸ. ເອກກຸລສ຺ສ ຍໍ ຆຣນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອກວຬຎ຺ຊນ຺ຕິ ເອກທ຺ວາເຣນ ສມານປຣິໂຠຄໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເອກູປຈາເຣ.

ຍໍ ປນ ເອກໍ ຆຣໍ ກຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສຸຂວິຫາຣຕ຺ຖາຍາຕິ ກລຫໍ ວິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ສຸຂວິຫາຣຕ຺ຖາຍ. ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຐາເນຕິ ຠິຕ຺ຕິຍາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ.

ຍສ຺ມິໍ ປນ ຆເຣ ນິສີທາເປນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍມ຺ປິ ນິເວສນນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

ໂຍ ປນ ອຸທ຺ເທສລາໂຠ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ໂສ ປາປຸຓາຕີຕິ ໂຍຊນາ. ກິຎ຺ຈາປິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕຖາປີຕິ ໂຍຊນາ.

ໂຍ ປນາຕິ ຠິກ຺ຂຸ ປນ, ລຠຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຎ຺ຎສ຺ມິນ຺ຕິ ອຕ຺ຕນາ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ. ເຕນາຕິ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕໍ ລຠນ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ.

ກາລໍ ປຏິມາເນນ຺ເຕສູຕິ ໂຠຊນກາລໍ ປຏິມາເນນ຺ເຕສຸ ຠິກ຺ຂູສຸ, ນິສິນ຺ເນສູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂກຈິ ມນຸສ຺ໂສ ວທຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສງ຺ຆຸທ຺ເທສປຕ຺ຕໍ ເທຖ ອິຕິ ວາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ເອເສວ ນໂຍ’’ຕິ ອິມິນາ ປຕ຺ຕສ຺ສ ຐາເນ ຠິກ຺ຂຸໍ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ເຕ ອຕິທິສຕິ.

ເອຕ຺ຖາຕິ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ເຕ, ເອວໍວຈເນ ວາ. ເປສໂລຕິ ປິຍສີໂລ. ເຕນາຕິ ອຸທ຺ເທສເກນ. ກິນ຺ຕິ ຊານາຕີຕິ ອາຫ ‘‘ທສວສ຺ເສນ ລທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ອຸທ຺ເທສກສ຺ສ, ວຈນນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອປ຺ປສທ຺ທາຕິ ສຓິກສທ຺ທາ. ‘‘ອປສທ຺ທາ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ນິສ຺ສທ຺ທາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສພ຺ພນວກສ຺ສາຕິ ສພ຺ເພສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ນວກສ຺ສ. ຉາຍາຍປິ ປຸຈ຺ຉິຍມານາຍາຕິ ອນາທເຣ ຠຸມ຺ມວຈນໍ, ສາມິວຈນໍ ວາ. ນ ລຠຕີຕິ ປາປຸຓາປິຕຕ຺ຕາ ນ ລຠຕິ. ນິສິນ຺ນສ຺ສາປິ ນິທ຺ທາຍນ຺ຕສ຺ສາປີຕິ ອນາທເຣ ສາມິວຈນໍ, ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ນິສິນ຺ນສ຺ສາປິ ນິທ຺ທາຍນ຺ຕສ຺ສາປີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ເອຕໍ ຠາຊນີຍຠຓ຺ຑໍ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ສມ຺ປຕ຺ຕສ຺ເສວ ປາປຸຓາຕີ’’ຕິ ວຈເນ. ອຸປຈາເຣນາຕິ ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖູປຈາເຣນ. ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ອນ຺ໂຕປຣິກ຺ເຂເປ.

ໂກຈິ ອຸປາສໂກ ປຫິຓາຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຓີຕໂຠຊນານນ຺ຕິ ປຓີຕໂຠຊເນຫິ. ອຸທກສ຺ສາຕິ ອຸທເກນ, ປູເຣຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອາຄຕາ ມນຸສ຺ສາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຍນາຕິ ຠິກ຺ຂຸນາ. ຍນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸ. ຕິຈີວຣປຣິວາຣນ຺ຕິ ຕິຈີວເຣນ ປຣິວາຣິຕໍ, ຕິຈີວຣປຣິວາຣວນ຺ຕໍ ວາ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຫິ ສຈ຺ຈໍ ອສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ປຸຎ຺ຎວິເສໂສ ອີທິໂສຕິ ໂຍຊນາ. ນນຸ ອຸທກໍປິສ຺ສ ປຸຎ຺ຎວິເສສໍ, ກສ຺ມາ ອຎ຺ຎໍ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕໍ ລຠຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຸທກໍ ປນາ’’ຕິອາທິ.

ຄເຫຕ຺ວາ ອາຄຕາ ເຕ ມນຸສ຺ສາຕິ ໂຍຊນາ. ເຕສນ຺ຕິ ມຫາເຖຣາທີນໍ. ທຫຣສາມເຓເຣຫີຕິ ທຫເຣຫິ ສາມເຓເຣຫິ, ລທ຺ເຘສູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ເຕ. ປຸຣໂຕຕິ ມຫາເຖຣານໍ ປຸຣໂຕ. ປຕ຺ເຕຕິ ສງ຺ຆຸທ຺ເທສປຕ຺ເຕ, ອຄາຫິເຕເຍວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອາຫຏມ຺ປິ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ເອໂກ ວທຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂສຕິ ມນຸສ຺ໂສ, ຠຓຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍຖາ ເຕ ຣຸຈ຺ຈຕິ, ຕຖາ ວຕ຺ວາ ອາຫຣາຕິ ໂຍຊນາ. ວິສ຺ສຏ຺ຐທູໂຕ ນາມາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຣຸຈິຍາ ວິສ຺ສຏ຺ໂຐ ທູໂຕ ນາມ. ປຏິປາຏິປຕ຺ຕໍ ວາຕິ ສງ຺ຆໂຕ ປຏິປາຏິຍາ ລທ຺ຘໍ ປຕ຺ຕໍ ວາ, ອິທໍ ນິມນ຺ຕນຠຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍໍ ອິຈ຺ຉຕີຕິ ວິສ຺ສຏ຺ຐທູໂຕ ຍໍ ອິຈ຺ຉຕິ. ໂສຕິ ພາໂລ, ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຸຈ຺ຉາສຠາເຄນ ວເທຍ຺ຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕໂຕຕິ ວທນກາຣຓາ.

ກູຏຏ຺ຐິຕິກາ ນາມາຕິ ອຎ຺ເຎຫິ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ເຕຫິ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ອຸຊຸກຏ຺ຐິຕິກາຍ ປວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ກູເຏນ ປວຕ຺ຕາ ຐິຕິກາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕເມວຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຣຎ຺ໂຎ ວາ ຫີ’’ຕິອາທິ. ເອກຈາຣິກຠຕ຺ຕານີຕິ ປຕິ ເອກໍ ກຕ຺ວາ ຈຣິຕພ຺ພານິ ຠກ຺ຂິຕພ຺ພານີຕິ ເອກຈາຣິການິ, ອຎ຺ເຎຫິ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ເຕຫິ ອມິສ຺ເສຕ຺ວາ ປຕິ ເອກໍ ກຕ຺ວາ ຠກ຺ຂິຕພ຺ພານີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຕານິເຍວ ຠຕ຺ຕານິ ເອກຈາຣິກຠຕ຺ຕານິ. ເອກຈ຺ເຈ ຠິກ຺ຂູ ຄຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕສູຕິ ເອກຈ຺ເຈສຸ ຠິກ຺ຂູສຸ. ຕງ຺ຂຓໍເຍວາຕິ ຕສ຺ມິໍ ນິສິນ຺ນກ຺ຂເຓເຍວ. ປຸນ ຕງ຺ຂຓໍເຍວາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຄາຫຓກ຺ຂເຓເຍວ. ‘‘ປຓີຕຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ກຕິວສ຺ສໂຕ ປຏ຺ຐາຍາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ‘‘ເອຕ຺ຕກວສ຺ສໂຕ ນາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕຕິ ໂຍຊນາ. ຄາຫິເຕຕິ ຐິຕິກໍ ອຊານນ຺ເຕຫິ ອາຄນ຺ຕຸເກຫິ ປຕ຺ເຕ ຄາຫິເຕ. ອາຄເຕຫິປິ ຐິຕິກໍ ຊານນກຠິກ຺ຂູຫີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອເສວ ນໂຍ ປຣໂຕປິ. ຠິກ຺ຂູເຍວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕູຕິ ປຕ຺ຕໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູເຍວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕູຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ເນຕິ ຐິຕິກໍ ອຊານນ຺ເຕ ອາຄນ຺ຕຸເກ. ຣາຊາ ໂຠເຊຕ຺ວາຕິ ຣາຊາ ອຕ຺ຕໂນ ເຄເຫ ໂຠເຊຕ຺ວາ. ເນສນ຺ຕິ ອາຄນ຺ຕຸການໍ, ປຕ຺ເຕປີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍໍ ອາຫຏນ຺ຕິ ຍໍ ຠຕ຺ຕໍ ອຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ອາຫຏໍ. ຕໍ ນ ຄາເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ຕໍ ຠຕ຺ຕໍ ຐິຕິກາຍ ນ ຄາເຫຕພ຺ພໍ ໂຖກຕ຺ຕາ. ເນສນ຺ຕິ ອາຄນ຺ຕຸການໍ. ຄີວາ ໂຫຕີຕິ ອິຓໍ ໂຫຕິ. ອິຓໍ ນາມ ປຏິທາຕພ຺ພສຠາໂວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ຐິຕິກໍ ອຊານິຕ຺ວາ ຠຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ. ຕາວ ນິສີທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຕາວ ອາຄເມຕ຺ວາ ນິສີທິຕພ຺ພໍ. ປຕ຺ຕຏ຺ຐາເນນ ຄາຫຓມ຺ປິ ຄີວາສທິໂສຕິ ປຸຣິມເຖຣສ຺ສ ມຕິ ຠເວຍ຺ຍ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເຖຣານໍ ວາໂທ ສທິໂສເຍວ.

ເອໂກ ປິຓ຺ຑປາໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຖາຣູໂປຕິ ຕິຈີວຣປຣິວາໂຣ ສຕຄ຺ຆນໂກ. ອຍນ຺ຕິ ປິຓ຺ຑປາໂຕ. ອິຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາສຸ.

ເອໂກ ຠິກ຺ຂູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອນ຺ຕຣາຠຏ຺ຐໂກຕິ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕສ຺ສ ອນ຺ຕເຣ ເວມຊ຺ເຌ ຠສ຺ສຕິ ຄລຕີຕິ ອນ຺ຕຣາຠຏ຺ຐໂກ. ປຣິປຸຓ຺ຓວສ຺ໂສ ໂຍ ປນ ສາມເຓໂຣຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ສ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊິຕສາມເຓຣສ຺ສ ຐິຕິກາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂສຕິ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕປຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ. ສມີເປຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສມີເປ. ຕຎ຺ເຈ ເຖຍ຺ຍາຍ ຫຣນ຺ຕີຕິ ຕໍ ປຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕຫາຣກາ ເຖຍ຺ຍາຍ ຫຣນ຺ຕິ ເຈ. ຄີວາ ໂຫຕີຕິ ປຕ຺ຕທາປກສ຺ສ ຄີວາ ໂຫຕິ. ໂສ ຠິກ຺ຂູຕິ ສມີເປ ນິສິນ຺ໂນ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ. ອສ຺ສາຕິ ປຕ຺ຕທາປກສ຺ສ. ‘‘ອຍ’’ນ຺ຕິ ໂປຕ຺ຖເກສຸ ປາໂຐ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ນ ສຸນ຺ທໂຣ. ຕໂຕຕິ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕຆຣໂຕ. ‘‘ສຸຫໂຏ’’ຕິ ວຈນສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຠຕ຺ຕສ຺ສ ທິນ຺ນຕ຺ຕາ ຄີວາ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ສາທິຍນໂກຕິ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕສາທິຍນໂກ, ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ທສຫິປິ ປຕ຺ເຕຫິ ຠຕ຺ຕໍ ອາຫຣາເປຕ຺ວາຕິ ໂຍຊນາ. ຠິກ຺ຂຸທຕ຺ຕິຍໍ ນາມາຕິ ຠິກ຺ຂຸນາ ທຕ຺ຕິຍໍ ນາມ. ໂສ ຠິກ຺ຂູຕິ ສາທິຍນໂກ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ. ເຕ ຠິກ຺ຂູຕິ ປິຓ຺ຑປາຕິເກ ເຕ ຠິກ຺ຂູ. ເອຖ ຠນ຺ເຕ ມຍ຺ຫໍ ສຫາຍາ ໂຫຖ ອິຕິ ວຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕສ຺ສາຕິ ອຸປາສກສ຺ສ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອຸປາສກສ຺ສ ຆເຣ. ຕສ຺ເສວາຕິ ສາທິຍນກສ຺ເສວ. ອິຕເຣຕິ ນວປິຓ຺ຑປາຕິກາ. ເນສນ຺ຕິ ທສນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂູນໍ. ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນຕິ ສາທິຍນກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ. ຠຸຕ຺ຕາວີນນ຺ຕິ ຠຸຕ຺ຕວນ຺ຕານໍ.

ເຕຕິ ນວປິຓ຺ຑປາຕິກາ, ວຸຕ຺ຕາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອຸປາສກສ຺ສ ຆເຣ. ຕຕ຺ຣາຕິ ທສສຸ ຠິກ຺ຂູສຸ. ມຘຸເຣນ ສເຣນ ອນຸໂມທນໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ເອກສ຺ສ ຘມ຺ມກຖໍ ສຸຕ຺ວາຕິ ໂຍຊນາ. ອກຕຠາໂຄ ນາມາຕິ ປຸພ຺ເພ ນ ກຣິຍິຕ຺ຖາຕິ ອກໂຕ, ໂສເຍວ ຠາໂຄ ໂກຏ຺ຐາໂສຕິ ອກຕຠາໂຄ, ອາຄນ຺ຕຸກຠາໂຄ ນາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອໂກ ອຸປາສໂກ ເທຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິມນ຺ຕິ ຂາທນີຍໂຠຊນີຍໍ. ປຕ຺ຕສາມິກສ຺ສ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຐເປຕ຺ວາຕິ ປກຕິຍາ ຐເປຕ຺ວາ. ‘‘ສພ຺ໂພ ສງ຺ໂຆ ຠຸຎ຺ຊຕູ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຈ ກິຎ຺ຈິ ອວຕ຺ວາ ຈ ຄເຕປິ ປຐມເມວ ‘‘ສພ຺ພໍ ສງ຺ຆິກໍ ປຕ຺ຕໍ ເທຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຠາເຊຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ.

ປາຕິຍາ ອາຫຣິຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອເກກໍ ອາໂລປນ຺ຕິ ເອເກກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ເອເກກໍ ອາໂລປໍ. ອຈ຺ຉຕີຕິ ວສຕິ. ກສ຺ສ ເຕຕິ ກສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຕຍາ, ອານີຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ເອເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ’’ຕິ ປທໍ ‘‘ຄາເຫຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປເທ ກາຣິຕກມ຺ມໍ, ‘‘ຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຘາຕຸກມ຺ມໍ ຕພ຺ພປຈ຺ຈໂຍ ວທຕິ.

ກິໍ ອາຫຣີຍຕີຕິ ອວຕ຺ວາຕິ ກິໍ ວຕ຺ຖຸ ຕຍາ ອາຫຣີຕີຕິ ອຸປາສກໍ ອປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ. ‘‘ກິໍ ອາຫຣິສ຺ສສີ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ກິໍ ວຕ຺ຖຸໍ ຕ຺ວໍ ອາຫຣິສ຺ສສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສປຣິວາຣາຍ ຍາຄຸຍາ ຈ ມຫຄ຺ຆານໍ ຜລານຎ຺ຈ ປຓີຕານໍ ຂຊ຺ຊການຎ຺ຈ ຕຖາ ອາເວຓິກາ ຐິຕິກາ ກາຕພ຺ພາຕິ ໂຍຊນາ. ເອກາ ເອວ ຐິຕິກາຕິ ສມານາ ເອວ ຐິຕິກາ. ຕຖາ ຜາຓິຕສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕຖາສທ຺ເທນ ‘‘ເອກາ ເອວ ຐິຕິກາ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ປທໍ ອຕິທິສຕິ.

ອິຕິ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕກຖາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.

ນິມນ຺ຕນຠຕ຺ຕກຖາ

ນິມນ຺ຕນໍ ປຸຄ຺ຄລິກໍ ສງ຺ຆິກຎ຺ຈາຕິ ທຸວິຘໍ. ຕຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄລິກໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຸຄ຺ຄລິກໍ ເຈ ສຍເມວ ອິສ຺ສໂຣ’’ຕິ. ‘‘ເອຕ຺ຕເກ ຠິກ຺ຂູ ສງ຺ຆໂຕ ອຸທ຺ທິສຖາ’’ຕິອາທີນິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ເອຕ຺ຕການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຠຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ທິນ຺ນໍ ສງ຺ຆິກໍ ນິມນ຺ຕນໍ ນາມ. ເອຕ຺ຖາຕິ ນິມນ຺ຕເນ. ປິຓ຺ຑປາຕິການມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ‘‘ຠິກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ກປ຺ປິຍໂວຫາເຣນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປິຓ຺ຑປາຕິການມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ປຏິປາຏິຍາຕິ ສງ຺ຆໂຕ ລທ຺ຘປຏິປາຏິຍາ. ອາຄຕມນຸສ຺ໂສ ວທຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາຕິ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ ຈ ຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ ວຈນໍ ວິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ.

ນິມນ຺ຕນຠຕ຺ຕຆຣໂຕຕິ ນິມນ຺ຕນຠຕ຺ຕສ຺ສ ທິນ຺ນຆຣໂຕ. ເອໂກ ອາຫຣຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປູເຣຕ຺ວາຕິ ຠຕ຺ຕສ຺ສ ປູເຣຕ຺ວາ. ຕນ຺ຕິ ຠຕ຺ຕໍ. ອິຘາປີຕິ ນິມນ຺ຕເນປິ.

ຕໂຕຕິ ວທນກາຣຓາ. ‘‘ໂສ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ ປທໍ ‘‘ອສ຺ສາ’’ຕິ ປເທ ປກຕິກຕ຺ຕາ, ‘‘ຊິຄຸຈ຺ຉນີໂຍ’’ຕິ ປທໍ ຕຕ຺ເຖວ ວິກຕິກຕ຺ຕາ. ອສ຺ສາຕິ ຠເວຍ຺ຍ, ໂຫຕິ ວາ. ‘‘ປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ອາຄໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ ວທນ຺ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຕ຺ໂຕ ທາຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ຠຕ຺ຕາຫຣຓກປຕ຺ຕນ຺ຕິ ຠຕ຺ຕໍ ອາຫຣຕິ ອເນນາຕິ ຠຕ຺ຕາຫຣຓໂກ, ໂສເຍວ ປຕ຺ໂຕ ຠຕ຺ຕາຫຣຓກປຕ຺ໂຕ, ຕໍ. ປຏິປາຏິຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຏິປາຏິຍາ ລທ຺ຘໍ ຠຕ຺ຕໍ.

ອາໂລປຠຕ຺ຕຏ຺ຐິຕິກໂຕຕິ ເອເກກອາໂລເປນ ລທ຺ຘສ຺ສ ຠຕ຺ຕສ຺ສ ຐິຕິກໂຕ. ອາໂລປສງ຺ເຂເປນາຕິ ເອເກກສ຺ມິໍ ອາໂລເປ ຕໍສໍຂິປເນນ. ອຍໍ ນໂຍ ອຸທ຺ເທສຠຕ຺ຕໂຕ ວິເສໂສ. ກສ຺ສ ເຕ ອາຠຕນ຺ຕິ ກສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ຕຍາ ອາຠຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ສງ຺ຆສ຺ສ ເມ ຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ມຍາ ຠຕ຺ຕໍ ອາຠຕໍ. ເຖຣານໍ ເມ ຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຖຣານໍ ມຍາ ຠຕ຺ຕໍ ອາຠຕໍ.

ອຸປາສໂກ ປຫິຓາຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິເມ ຕໂຍ ຊນາຕິ ສງ຺ຆຕ຺ເຖໂຣ ຈ ຄນ຺ຖຘຸຕງ຺ຄວເສນ ອຠິຎ຺ຎາໂຕ ຈ ຠຕ຺ຕຸທ຺ເທສໂກ ຈາຕິ ອິເມ ຕໂຍ ຊນາ. ປຸຈ຺ຉິຕຸນ຺ຕິ ‘‘ກິໍ ສງ຺ຆໂຕ ຄຓ຺ຫາມິ, ອຸທາຫຸ ເຍ ຊານາມິ, ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ອາຄຈ຺ຉາມີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕຸໍ. ອາຣຸຫິຍິຕ຺ຖາຕິ ອາຣູຬ຺ຫາ. ອຕ຺ຕນວເມຫີຕິ ອຕ຺ຕາ ນວໂມ ເອເຕສນ຺ຕິ ອຕ຺ຕນວມາ, ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຫີຕິ ຍສ຺ມາ. ເອເຕ ຠິກ຺ຂູຕິ ສງ຺ຆຕ຺ເຖຣາທໂຍ ຕໂຍ ເອເຕ ຠິກ຺ຂູ. ເຕນາຕິ ຄນ຺ຖຘຸຕງ຺ຄາທີຫິ ອນຠິຎ຺ຎາເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນິສ຺ສິຕເກ ວາ, ເຍ ຠິກ຺ຂູ ຊານາຖ, ເຕ ຠິກ຺ຂູ ວາ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ໂຍຊນາ. ອຕ຺ຕນາ ອຎ຺ໂຎ ຄາໂມ ຄນ຺ຕພ຺ໂພຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂສເຍວ ຄາໂມຕິ ນິມນ຺ຕນຄາໂມເຍວ.

ຕຕ຺ຣາຕິ ອສນສາລາຍໍ. ອຸສ຺ສວາທີສູຕິ ຉຓາທີສຸ. ອາທິສທ຺ເທນ ອຎ຺ເຎນ ເກນຈິ ກາຣເຓນ ມນຸສ຺ສານໍ ພຫຸສນ຺ນິປາຕໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຕທາຕິ ຕສ຺ມິໍ ນິມນ຺ຕນກາເລ. ສນ຺ນິປາຕຏ຺ຐານໂຕຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ນິປາຕຏ຺ຐານໂຕ. ຍຖາສຕ຺ຕີຕິ ສຕ຺ຕິຍາ ອນຸຣູປໍ, ສຕ຺ຕິໍ ອນຕິກ຺ກມິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຈ ສຕ຺ຕິສທ຺ທສ຺ສ ກຸນ຺ຕສງ຺ຂາຕສ຺ສ ສຕ຺ຖສ຺ສປິ ວາຈກຕ຺ຕາ ຕໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍຖາພລ’’ນ຺ຕິ.

ສງ຺ຆຕ຺ເຖໂຣ ວາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ພຫຸກຕ຺ຕາຣມເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ‘‘ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ ພຫຸວຈນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອກວາຣນ຺ຕິ ເອກສ຺ມິໍ ທິວເສ, ອາຄມນທິວເສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຏິພທ຺ຘກາລໂຕຕິ ຕຕ຺ເຖວ ສກຏ຺ຐາເນ ວາສສ຺ສ ນິພທ຺ຘກາລໂຕ. ທຸຕິຍວາເຣຕິ ທຸຕິຍທິວເສ. ອຠິນວອາຄນ຺ຕຸກາວາຕິ ອນາຄມນປຸພ຺ພາ ອຠິນວາ ອາຄນ຺ຕຸກາວ. ຕຕ຺ຣາຕິ ຕສ຺ມິໍ ປຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ. ເຕສນ຺ຕິ ອຠິນວອາຄນ຺ຕຸການໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອນາຄຕປຸພ຺ພຏ຺ຐາເນ.

ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ເພສຸ ສກຏ຺ຐານອາຄນ຺ຕຸກຏ຺ຐາເນສຸ. ເຕນາຕິ ອຕິລາຠິນາ ຠິກ຺ຂຸນາ. ອວິເສເສຕ຺ວາຕິ ວິເສສມກຕ຺ວາ.

ສລາກຠຕ຺ຕກຖາ

ສລາກຠຕ຺ຕໍ ປນ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ວຈນໂຕ’’ຕິ ປທໍ ‘‘ທາຕພ຺ພາ’’ຕິ ປເທ ຎາປກເຫຕຸ. ສລາກາຍ ວາຕິ ກຸສທຓ຺ເຑ ວາ. ອສຸກສ຺ສ ນາມາຕິ ອສຸກສ຺ສ ນາມ ອຸປາສກສ຺ສ. ອຸປນິພນ຺ຘິຕ຺ວາຕິ ລິຂິຕ຺ວາ, ຉິນ຺ທິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ໂອປຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ’’ຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຸນປ຺ປຸນໍ ເຫຏ຺ຐຸປຣິຍວເສນ ອາໂລເຬຕ຺ວາ’’ຕິ. ຠຕ຺ຕຸທ຺ເທສເກນ ທາຕພ຺ພາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.