໘. ອຘິກຣຓກຖາ

໒໑໕. ວິປຈ຺ຈຕາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ວິກາຣຠາເວນ ປຕຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ວິປຈ຺ຈໍ, ຈິຕ຺ຕທຸກ຺ຂໍ, ຕເທວ ວິປຈ຺ຈຕາ, ຕທຕ຺ຖາຍາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຈິຕ຺ຕທຸກ຺ຂຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຜຣຸສວຈນ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ໂວຫາຣ ສທ຺ໂທ ວຈນປຣິຍາໂຍຕິ ທສ຺ເສຕິ. ໂຍ ຕຕ຺ຖາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕສທ຺ທສ຺ສ ວິສຍໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເຕສຸ ອນຸວທນ຺ເຕສູ’’ຕິ. ໂຍ ອຸປວາໂທຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ອນຸວທນາ’’ຕິ ເອຕໍ ປທນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອາກາຣທສ຺ສນນ຺ຕິ ອນຸວທນສ຺ສ ອາກາຣທສ຺ສນໍ, ທສ຺ສນເຫຕຸ ວາ. ‘‘ປຸນປ຺ປຸນ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອນຸສມ຺ປວງ຺ກຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຸສທ຺ທສ຺ສ ນ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ອນຸວທເນ ເອວ. ສມ຺ປວງ຺ກຕາຕິ ສມ຺ມາ ປກາເຣນ ນິນ຺ນໂປນປພ຺ຠາຣຕາ. ອພ຺ຠຸສ຺ສຫນຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕິເຣກໍ ອຸສ຺ສາຫນຕາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກສ຺ມາ’’ຕິອາທິ. ອນຸພລປ຺ປທານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸນປ຺ປຸນໍ ພລສ຺ສ ປທານນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຸຣິມວຈນສ຺ສາ’’ຕິອາທິ.

ກິຈ຺ຈຍຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ມາ ປຓ຺ຑິຈ຺ຈຍ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ຊາ. ໒.໒໒.໑) ວິຍ ພ຺ຍຎ຺ຊນວຑ຺ຒນວເສນ ຍກາຣາຄໂມຕິ ອາຫ ‘‘ກິຈ຺ຈເມວ ກິຈ຺ຈຍ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອຸຠຍໍເປຕໍ ສງ຺ຆສ຺ເສວ ອຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ກິຈ຺ຈກຣຓີຍສທ຺ໂທ ກຕ຺ຕຸວາຈໂກຕິ ທສ຺ເສຕິ, ສງ຺ໂຆ ຫິ ກໂຣຕີຕິ ວຈນຕ຺ເຖນ ກິຈ຺ໂຈຕິ ຈ ກຣຓີໂຍຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕສ຺ສ ຠາໂວ, ກິຈ຺ຈຍຕາ ກຣຓີຍຕາຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສງ຺ຆກມ຺ມໍເຍວ ລພ຺ຠຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸຠຍໍເປຕໍ ສງ຺ຆກມ຺ມສ຺ເສວ ອຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ. ຍທິ ກມ຺ມວາຈໂກ ຠເວຍ຺ຍ, ‘‘ກຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ກິຈ຺ຈໍ, ກຣຓີຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕເຍວ ສງ຺ຆກມ຺ມສ຺ສ ລຠນໂຕ ຕາປຈ຺ຈໂຍ ສ຺ວຕ຺ໂຖ ຠເວຍ຺ຍ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ກິຈ຺ຈຍສ຺ສ ຠາໂວ ກິຈ຺ຈຍຕາ ກຣຓີຍສ຺ສ ຠາໂວ ກຣຓີຍຕາຕິ ວຈນຕ຺ໂຖ ນ ກຕ຺ຕພ຺ໂພ ຠເວຍ຺ຍ, ກໂຕ ຈ, ຕສ຺ມາ ນ ກມ຺ມວາຈໂກຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕສ຺ເສວາຕິ ສງ຺ຆກມ຺ມສ຺ເສວ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອປໂລກນາທີສຸ ຈຕູສຸ ກມ຺ເມສຸ. ສີມຏ຺ຐກສງ຺ຆນ຺ຕິ ‘‘ອຸປຈາຣສີມາທີສຸ ຐິຕໍ ສງ຺ຆໍ. ໂສເຘຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ໂສຘນໍ ນາມ ສີມຏ຺ຐກສງ຺ຆສ຺ສ ຫຕ຺ຖປາສນຍນໍ, ຉນ຺ທາຣຫານໍ ຉນ຺ທສ຺ສ ອາຫຣຓໍ, ສີມໂຕ ພຫິກຣຓໍ. ຕເມວຕ຺ຖໍ ເອກເທສໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຉນ຺ທາຣຫານໍ ຉນ຺ທໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ’’ຕິ. ອປໂລເກຕິ ອາປຸຈ຺ຉຕິ ອເນນາຕິ ອປໂລກນໍ, ຕໍເຍວ ກມ຺ມໍ ອປໂລກນກມ຺ມໍ. ວຸຕ຺ຕນເຍເນວາຕິ ‘‘ສີມຏ຺ຐກສງ຺ຆໍ ໂສເຘຕ຺ວາ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ. ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ’’ຕິອາທິນາ ສງ຺ຆຄຓປຸຄ຺ຄເລ ຎາເປຕິ ເອຕາຍາຕິ ຎຕ຺ຕິ, ສາເຍວ ກມ຺ມໍ ຎຕ຺ຕິກມ຺ມໍ, ຎຕ຺ຕິເຍວ ທຸຕິຍໍ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍໍ, ຕເມວ ກມ຺ມໍ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມໍ. ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ຎຕ຺ຕິ ປຐມໍ ຐປິຕາ, ກມ຺ມວາຈາເຍວ ທຸຕິຍາ ໂຫຕິ, ‘‘ຜສ຺ສປຎ຺ຈມາ’’ຕິອາທີສຸ (ຘາຕຸ. ໓໑໖) ວິຍ ປນ ປຏິໂລມວເສນ ໂວຫາຣໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຜສ຺ສປຎ຺ຈມາຕິ ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓິຍໍ (ຘ. ສ. ໑ ອາທໂຍ) ‘‘ຜສ຺ໂສ ໂຫຕິ, ເວທນາ ໂຫຕິ, ສຎ຺ຎາ ໂຫຕິ, ເຈຕນາ ໂຫຕິ, ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ຜສ຺ສໍ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ປຏິໂລມວເສນ ປນ ໂວຫາຣໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ຜສ຺ສປຎ຺ຈມາ’’ຕິ ຘາຕຸກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອເສວ ນໂຍ ຎຕ຺ຕິ ຈຕຸຕ຺ຖກມ຺ເມປິ. ເອກາຍ ຈ ອນຸສາວນາຍາຕິ ຎຕ຺ຕິໂຕ ອນຸປຈ຺ຉາ ສາເວຕພ຺ພາຕິ ອນຸສາວນາ, ຕາຍ, ຕີຫິ ຈ ອນຸສາວນາຫີຕິ ຎຕ຺ຕິໂຕອນຸ ປຈ຺ຉາ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ວາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສາເວຕພ຺ພາຕິ ອນຸສາວນາ, ຕາຫິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຈຕູສຸ ກມ຺ເມສຸ.

ອປໂລເກຕ຺ວາວາຕິ ເອຕ຺ຖ ເອວຜລໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຎຕ຺ຕິກມ຺ມາທິວເສນ ນ ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ຎຕ຺ຕິກມ຺ມມ຺ປີຕິ ປິສທ຺ເທນ ນ ເກວລໍ ອປໂລກນກມ຺ມເມວ, ອຖ ໂຂ ຎຕ຺ຕິກມ຺ມມ຺ປີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມໍ ປນາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນສທ຺ໂທ ວິເສສຕ຺ຖໂຊຕໂກ, ປກ຺ຂນ຺ຕຣໂຊຕໂກ ວາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ທ຺ວີສຸ ກມ຺ເມສຸ. ຄຣຸການີຕິ ອລຫຸການິ. ອວເສສານີຕິ ຉຫິ ກມ຺ເມຫິ ອວເສສານິ, ເອວຣູປານິ ລຫຸກກມ຺ມານີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ອວເສສາ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ສມ຺ມຸຕິໂຍຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອປໂລເກຕ຺ວາປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມວາຈໍ ສາເວຕ຺ວາປີຕິ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ. ອຎ຺ຎຕ຺ຖາໂປຫນໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຎຕ຺ຕິກມ຺ມຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖກມ຺ມວເສນ ປນ ນ ກາຕພ຺ພເມວາ’’ຕິ. ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕ຺ຖາຕິ ສມຖກ຺ຂນ຺ຘເກ.

ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນ ອາຄໂຕເຍວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອເຕສນ຺ຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ກມ຺ມານໍ. ຍໍ ປນ ອຕ຺ຖຊາຕໍ ອນຸຕ຺ຕານນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຈຕູສຸ ກມ຺ເມສຸ. ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ຖຊາຕໍ. ເອວນ຺ຕິ ເອວໍ ກມ຺ມວຄ຺ເຄເຍວ ວຓ຺ຓຍມາເນ. ຫີຕິ ລທ຺ຘຄຸຓໂຊຕໂກ. ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາຕິ ສຸເຂນ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພາ.

໒໑໖. ປາຬິວເສເນວາຕິ ນ ອຏ຺ຐກຖາວເສນາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໒໒໐. ເຍນາຕິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທນ. ອິມິນາ ວິວທນ຺ຕິ ອເນນາຕິ ວິວາໂທຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ສມເຖຫິ ຈາຕິ ຈສທ຺ໂທ ສມ຺ປິຓ຺ຑນຕ຺ໂຖ. ເຕນ ນ ເກວລໍ ວິວາໂທເຍວ, ອຖ ໂຂ ອຘິກຣຓຎ຺ຈາຕິ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ, ອຖ ວາ ສມເຖຫິ ຈາຕິ ສມເຖຫິ ເອວ. ອິມິນາ ສມເຖຫິ ອຘິກຣີຍຕິ ວູປສມີຍຕີຕິ ອຘິກຣຓນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ວິວາໂທເຍວ ອຘິກຣຓໍ ວິວາທາຘິກຣຓໍ. ເອວມາທິນາ ນເຍນາຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ອນຸທ຺ຘໍສເນນ ວທນ຺ຕິ ອເນນ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທນາຕິ ອນຸວາໂທຕິອາທໂຍ ວຈນຕ຺ເຖ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

໒໒໒. ສນ຺ຘາຍຠາສິຕວເສນາຕິ ໂລກວຊ຺ຊໍ ສນ຺ຘາຍ ຠາສິຕສ຺ສ ວຈນສ຺ສ ວເສນ. ສນ຺ຘາຍຠາສິຕຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ມິໍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ປຖວິຂຓນາທິເກ ຍສ຺ມິໍ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣເຓຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ກຸສລຈິຕ຺ຕງ຺ເຄ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣເຓ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ, ຕສ຺ມາ. ອິທນ຺ຕິ ‘‘ນຕ຺ຖິ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓໍ ກຸສລ’’ນ຺ຕິ ວຈນໍ, ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສນ຺ຘາຍ ອວຸຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອິທໍ ປນ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອິທໍ ປນາຕິ ກາຣຓໍ ປນ ສນ຺ຘາຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍໍ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ໂລກວຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ ປເທ ຕຸລ຺ຍາຘິກຣຓໍ. ໂລກສ຺ມິໍ, ໂລເກຫິ ວາ ວຊ຺ເຊຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂລກວຊ຺ຊໍ. ຕນ຺ຕິ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣເຓ. ວິກປ຺ໂປຕິ ວິວິຘາ ກປ຺ປນໍ, ວິວິຘຕກ຺ໂກ ວາ. ຍໍ ປນາຕິ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓໍ ປນ. ‘‘ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ ປເທ ຕຸລ຺ຍາຘິກຣຓໍ. ຠຄວໂຕ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ເຫຕຸຠູຕາຍ ວຊ຺ເຊຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊໍ. ຕນ຺ຕິ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓໍ, ອກຸສລໍ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກິຎ຺ຈີຕິ ອປ຺ປມຕ຺ຕກໍ, ອາປຕ຺ຕານາປຕ຺ຕິໍ ອຊານນ຺ຕສ຺ສ ອາປຊ຺ຊນໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ອພ຺ຍາກຕໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊຠູເຕ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣເຓ. ‘‘ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓໍ…ເປ… ກຸສລ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ວຈນໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

ຍທິ ກຸສລຈິຕ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອຖ ນນຸ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓໍ ກຸລລນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອາຫ ‘‘ສເຈ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຍນ຺ຕິ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓໍ. ‘‘ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ…ເປ… ກຸສລ’’ນ຺ຕິ ວເທຍ຺ຍ ສເຈຕິ ໂຍຊນາ. ເອຬກໂລມຎ຺ຈ ປທໂສຘມ຺ມຎ຺ຈ ເອຬກໂລມປທໂສຘມ຺ມານິ, ຕານິ ອາທີນິ ເຍສໍ ຕານີຕິ ເອຬກໂລມປທໂສຘມ຺ມາທີນິ, ຕານິ ສມຸຏ຺ຐານານິ ຍາສນ຺ຕິ ເອຬກໂລມປທໂສຘມ຺ມາທິສມຸຏ຺ຐານາ, ຕາສໍ ອາປຕ຺ຕີນມ຺ປີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເອຬກໂລມປທໂສຘມ຺ມາທິສມຸຏ຺ຐານາສຸ ອາປຕ຺ຕີສຸ. ອາປຕ຺ຕິຍາ ອງ຺ຄນ຺ຕິ ອາປຕ຺ຕິຍາ ກາຣຓໍ. ເອວໍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ອນງ຺ຄໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຕສ຺ສາເຍວ ອງ຺ຄໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກາຍວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິວເສນ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຈລິຕປ຺ປວຕ຺ຕານນ຺ຕິ ຈລິເຕນ ເຫຕຸຠູເຕນ ປວຕ຺ຕານໍ. ອຖ ວາ ຈລິໂຕ ຈ ກາໂຍ, ປວຕ຺ຕາ ຈ ວາຈາຕິ ຈລິຕປ຺ປວຕ຺ຕາ, ຕາສໍ ຈລິຕປ຺ປວຕ຺ຕານໍ ກາຍວາຈານໍ. ຕຎ຺ຈາຕິ ກາຍວາຈານໍ ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຈ. ອພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິສທ຺ໂທ ປຣິສມາປນຕ຺ໂຖ.

ອຍມຕ຺ໂຖ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ເຕນາຕິ ຈິຕ຺ເຕນ. ‘‘ອິທໍ…ເປ… ສທ຺ຘິ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ສຎ຺ຊານນ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ສໍສທ຺ທສ຺ສ ສຸນ຺ທຣຕ຺ຖໍ ສຫ ອາກາເຣນ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ວີຕິກ຺ກມ…ເປ… ກປ຺ເປຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ເຈຈ຺ຈາຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ສຫ ວິເສສເນນ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ອຸປກ຺ກມວເສນ…ເປ… ເປເສຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ອຠິວິຕຣິຕ຺ວາຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ປາຬິຍໍ ຍໍສທ຺ໂທວີຕິກ຺ກມວິສໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ຍໍ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓໍ ວີຕິກ຺ກມ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ປາຐເສສໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອວໍ ວີຕິກ຺ກມໂຕ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນຕິ ໂຍຊນາ.

ອພ຺ຍາກຕວາເຣປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ອກຸສລວາຣໍ ອເປກ຺ຂຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ. ອຊານນ຺ໂຕຕິອາທີນໍ ປທານມຕ຺ໂຖ ອກຸສລວາເຣ ວຸຕ຺ຕປຏິປກ຺ຂວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍໍ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓນ຺ຕິອາທີນໍ ປທານມຕ຺ໂຖ ອກຸສລວາເຣນ ສທິໂສເຍວ.

໒໒໔. ອຍໍ ວິວາໂທ ໂນ ອຘິກຣຓນ຺ຕິອາທີສຸ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.