໔. ສມຖກ຺ຂນ຺ຘກໍ

໑. ສມ຺ມຸຂາວິນຍກຖາ

໑໘໖-໗. ສມຖກ຺ຂນ຺ຘເກ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ຉ ມາຕິກາປທານີຕິ ວາກ຺ຍມ຺ປິ ສມາໂສປິ ຍຸຕ຺ໂຕເຍວ. ຕຕ຺ຖ ສມາໂສ ປນ ອສມາຫາຣທິຄຸເຍວ. ‘‘ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ’’ຕິ ປທໍ ‘‘ວຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ປເທ ປຸພ຺ພກາລກິຣິຍາວິເສສນໍ, ຕຸລ຺ຍຕ຺ໂຖ ວາ. ວິຕ຺ຖາໂຣຕິ ວິຠງ຺ໂຄ. ຕຕ຺ຖາຕິ ວິຠງ຺ເຄ. ສຎ຺ຎາເປຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ສຎ຺ຎໍ ກຕ຺ວາ ຊານາເປຕີຕິ ອຕ຺ຖໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຣິໂຕເສຕ຺ວາ ຊານາເປຕີ’’ຕິ. ອິມິນາ ສໍປຸພ຺ໂພ ຎາຘາຕຸ ປຣິໂຕສນຕ຺ຖໍ ອນ຺ໂຕກຕ຺ວາ ອວໂພຘນຕ຺ໂຖ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ກາຣຓປຕິຣູປການີຕິ ກາຣຓສ຺ສ ປຏິຠາຄານິ. ນິຊ຺ຌາເປຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ເຌຘາຕຸ ໂອໂລກນຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ໂອໂລເກຕີ’’ຕິ. ຍຖາຕິ ເຍນາກາເຣນ, ກຣິຍມາເນຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂສຕິ ຘມ຺ມວາທີ. ປຣໂຕປິ ເອເສວ ນໂຍ. ‘‘ປຸນປ຺ປຸນ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອນຸເປກ຺ຂຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຸສທ຺ໂທ ນ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເປກ຺ຂຕິ ອນຸເປກ຺ຂຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອິກ຺ຂຘາຕຸ ‘‘ທສ຺ເສຕິ ອນຸທສ຺ເສຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ທິສຘາຕຸຍາ ສທິສຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ທສ຺ເສຕິ…ເປ… ປຣິຍາຍວຈນານີ’’ຕິ. ເຕສຎ຺ເຎວາຕິ ‘‘ເປກ຺ຂຕິ ອນຸເປກ຺ຂຕີ’’ຕິ ປທານຎ຺ເຎວ. ປຣິຍາຍວຈນານີຕິ ເວວຈນສທ຺ທາ ອຕ຺ເຖ ປຣິພ຺ຍຕ຺ຕິໍ ອຍນ຺ຕິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ອິເມຫີຕິ ປຣິຍາຍານິ, ຕານິເຍວ ວຈນານິ ປຣິຍາຍວຈນານິ. ໂສຕິ ອຘມ຺ມວາທີ. ໂມເຫຕ຺ວາຕິ ຘມ຺ມວາທີປຸຄ຺ຄລາທິໍ ໂມຫາເປຕ຺ວາ.

໑໘໘. ຘມ຺ມວາທີ ປຸຄ຺ຄໂລ ທສ຺ເສຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອໂມເຫຕ຺ວາຕິ ອຘມ຺ມວາທີປຸຄ຺ຄລາທິໍ ອໂມຫາເປຕ຺ວາ, ອວິປຣີຕໍ ຊານາເປຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒. ສຕິວິນຍກຖາ

໑໙໕. ປຣມ຺ມຸຂໍ ວິເນຕິ ວິນາເສຕີຕິ ວິນໂຍ, ປຣມ຺ມຸຂໍ ວິເນຕິ ວິນາເສຕິ ອເນນາຕິ ວາ ວິນໂຍ, ວິນຍກມ຺ມໍ. ສງ຺ຆຘມ຺ມວິນຍປຸຄ຺ຄລສມ຺ມຸຂານໍ ທາຕພ຺ໂພ ວິນໂຍ ສມ຺ມຸຂາວິນໂຍ. ປຎ຺ຈິມານີຕິ ເອຕ຺ຖ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ສຣູປໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສຸທ຺ຘສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ອນຸວທິຕສ຺ສ ທານນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕານີຕິ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ. ‘‘ເອເກກອງ຺ຄວເສນ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ສມຸທາຍວາກ຺ຍນິພ຺ພຕ຺ຕິຠາວໂຕ ປຎ຺ຈງ຺ຄວເສເນວ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເທສນາມຕ຺ຕເມເວຕນ຺ຕິ ‘‘ປຎ຺ຈິມານີ’’ຕິ ເອຕໍ ວຈນໍ ເທສນາມຕ຺ຕເມວ, ນ ອວຍວວາກ຺ຍນິພ຺ພຕ຺ຕິວຈນນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຘມ຺ມນ຺ຕິ ຠູຕໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ປຎ຺ຈິມານິ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິວຈເນ. ຕຕ຺ຖ ຈາຕິ ‘‘ປຎ຺ຈິມານິ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິວຈເນ ຈ. ອນຸວທນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຸທ຺ຘໍສເນນ ວທນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ໂຈເທນ຺ຕີ’’ຕິ. ອຍໍ ປນ ສຕິວິນໂຍ ທາຕພ຺ໂພຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອນາຄາມິໂນປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ສມ຺ຠາວເນ, ສກທາຄາມິອາທິເກ ປນ ກາ ນາມ ກຖາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ໂສ ຈ ໂຂຕິ ສຕິວິນໂຍ ຈ. ໂຈທິຍມາເນເຍວາຕິ ໂຈທິຍມານສ຺ເສວ, ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ສຕິວິນຍສ຺ມິໍ ທິນ຺ເນຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອໂຈທິຕຕ຺ຕາ ກຖາ ນ ຣູຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ໂຈເທນ຺ໂຕປີ’’ຕິອາທິ. ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຈທໂກ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂຈທນາທິອສາຣຸປ຺ເປ ວິເນຕິ ວິນາເສຕີຕິ ວິນໂຍ, ວິເນຕິ ວິນາເສຕິ ອເນນາຕິ ວາ ວິນໂຍ, ວິນຍກມ຺ມໍ. ສຕິເວປຸລ຺ລປຕ຺ຕສ຺ສ ທາຕພ຺ໂພ ວິນໂຍ ສຕິວິນໂຍ.

໓. ອມູຬ຺ຫວິນຍກຖາ

໑໙໖. ຠາສິຕປຣິກນ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຠາສິຕປຣິກນ຺ຕສທ຺ທານໍ ກຣຓາເປກ຺ຂຕ຺ຕາ ວິສຸໍ ກຣຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ວາຈາຍ ຠາສິຕໍ, ກາເຍນ ປຣິກນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ປຣິກ຺ກເມຕ຺ວາ ກຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປຣິກມຕີຕິ ປຣິກນ຺ຕໍ, ປຣິກນ຺ຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ກຕໍ ປຣິກນ຺ຕນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ປຣິກ຺ກເມຕ຺ວາຕິ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ. ສຣຕາຍສ຺ມາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸກາຣໂລປສນ຺ຘິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສຣຕຸ ອາຍສ຺ມາ’’ຕິ. ‘‘ເອວຣູປິຍາ ອາປຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ອາປຊ຺ຊິຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕຸປຈ຺ຈຍໂຍຄຠາວໂຕ ກມ຺ມຕ຺ຖຉຏ຺ຐິຍາປິ ສມ຺ຠວຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕຸປຈ຺ຈຍໂຍເຄ ກມ຺ມຕ຺ຖຉຏ຺ຐີ ອນິຈ຺ຈໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ປາຬິຍໍ ‘‘ເອວຣູປິຍາ ອາປຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ ກມ຺ມຕ຺ຖຉຏ຺ຐີຠາເວນ ອວຕ຺ວາ ‘‘ເອວຣູປິໍ ອາປຕ຺ຕິ’’ນ຺ຕິ ກມ຺ມຕ຺ຖທຸຕິຍາຠາເວນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕສ຺ສາຕິ ‘‘ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ’’ຕິ ປາຐສ຺ສ. ‘‘ປຐມໍ ປຈ຺ຉາ’’ຕິ ປເທຫິ ອຘິປ຺ປາຍຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ໂຈທກສ຺ສ ກຖໍ ວິເນຕິ ວິນາເສຕີຕິ ວິນໂຍ, ໂຈທກສ຺ສ ກຖໍ ວິເນຕິ ວິນາເສຕິ ອເນນາຕິ ວາ ວິນໂຍ. ປຐມໍ ມູຬ຺ຫຠາວໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອມູຬ຺ຫສ຺ສ ທາຕພ຺ໂພ ວິນໂຍ ອມູຬ຺ຫວິນໂຍ.

໔. ປຏິຎ຺ຎາຕກຣຓກຖາ

໒໐໐. ປຏິຊານິຍເຕ, ປຏິຊານນໍ ວາ ປຏິຎ຺ຎາ, ຕາຍ ກາເຣຕພ຺ພໍ.

໕. ເຍຠຸຍ຺ຍສິກາກຖາ

໒໐໒. ເຍຠຸຍ຺ຍສິກາຕິ ເອຕ຺ຖ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ປວຕ຺ຕາ ເຍຠຸຍ຺ຍສິກາ, ຘມ຺ມວາທີນໍ ເຍຠຸຍ຺ຍຕາສມ຺ປາທິກາ ກິຣິຍາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ສາ ກິຣິຍາຍາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ສາ ກິຣິຍາຍາຕິ ຍສ຺ສາ ເຍຠຸຍ຺ຍຕາສມ຺ປາທິກາຍ ກິຣິຍາຍ. ເອສາຕິ ເຍຠຸຍ຺ຍຕາສມ຺ປາທິກາ ກິຣິຍາ.

໒໐໔. ໂອຣມຕ຺ຕກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ໂອຣສທ຺ໂທ ຈ ມຕ຺ຕສທ຺ໂທ ຈ ສມູຫໍ ກຕ຺ວາ ປຣິຕ຺ຕວາຈໂກ ອປ຺ປມຕ຺ຕວາຈໂກຕິ ອາຫ ‘‘ປຣິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕກ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຠຓ຺ຑນມຕ຺ຕເມວາ’’ຕິ ອິມິນາ ນ ມຫນ຺ຕໍ ວິວາທາຘິກຣຓໍ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນ ຈ ຄຕິຄຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຈິຣກາລຠາວໍ ນ ຈ ຄຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ທ຺ເວ ຕໂຍ…ເປ… ອວິນິຈ຺ຉິຕ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ວິວາທາຘິກຣຓຊາຕອາວາເສ ເອວ, ນ ຈ ສຣິຕສາຣິຕປທານໍ ສຸທ຺ຘກາຣິຕກິຣິຍຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສຍໍ ສຣິຕໍ ວາ ອຎ຺ເຎຫິ ສາຣິຕໍ ວາ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ. ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫີຕິ ວິວາທກາຣເກຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ. ‘‘ສລາກໍ ຄາເຫນ຺ໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ຊານາຕີ’’ຕິ ປທສ຺ສ ກຕ຺ຕາຣໍ ທສ຺ເສຕິ. ອິມິນາ ນີຫາເຣນາຕິ ອິມິນາ ກາຣເຓນ. ອປິ ນາມາຕິ ອິມິນາ ອປ຺ເປວນາມສທ຺ໂທ ອປິນາມປຣິຍາໂຍຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອສ຺ສູຕິ ຠເວຍ຺ຍຸໍ. ອິມິນາ ‘‘ປາຬິຍໍ ອຘມ຺ມວາທີ ພຫຸຕຣາ ຠເວຍ຺ຍຸໍ, ອປ຺ເປວ ນາມ ສາຘູ’’ຕິ ໂຍຊນານຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ອຍມສ຺ສ ອຊ຺ຌາສໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ປາຐເສສໍ ທສ຺ເສຕິ. ອສ຺ສາຕິ ສລາກຄາຫສ຺ສ. ທ຺ວີສຸປີຕິ ‘‘ຊານາຕິ ສງ຺ໂຆ ຠິຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຈ ‘‘ອປ຺ເປວ ນາມ ສງ຺ໂຆ ຠິຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ ຈ ທ຺ວີສຸປິ ປເທສຸ.

‘‘ອຘມ຺ເມນ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຄຓ຺ຫນ຺ຕີ’’ຕິ ກິຣິຍາປທສ຺ສ ອຘມ຺ມວາທິໂນ ເອວ ກຕ຺ຕາ ນາມາຕິ ອາຫ ‘‘ອຘມ຺ມວາທິໂນ’’ຕິ. ‘‘ທ຺ເວ ຘມ຺ມວາທິໂນ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ວຄ຺ຄາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຄຓ຺ຫນ຺ຕີ’’ຕິ ກິຣິຍາປທສ຺ສ ຘມ຺ມວາທິໂນ ເອວ ກຕ຺ຕາ ນາມາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນ ຈ ຍຖາທິຏ຺ຐິຍາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຘມ຺ມວາທິໂນ ຫຸຕ຺ວາ ຘມ຺ມວາທິສລາກໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຘມ຺ມວາທິສລາກສ຺ສ ຄຫຓໍ ນ ຈ ຍຖາທິຏ຺ຐິຍາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ນາມາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຘມ຺ມວາທິໂນ ຫຸຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ. ປຏິວຕ຺ເຕຕ຺ວາຕິ ອິມເມວຕ຺ຖໍ ປຏິເສເຘຕ຺ວາ. ‘‘ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ເຫຏ຺ຐຸປຣິຍາຍໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕຕິ ຘມ຺ມວາທິໂນ. ເອຕ຺ຖາຕິ ສມຖກ຺ຂນ຺ຘເກ.

໖. ຕສ຺ສປາປິຍສິກາກຖາ

໒໐໗. ອສຸຈີຕິ ເອຕ຺ຖ ນຕ຺ຖິ ສຸຈີນິ ກາຍວຈີກມ຺ມານິ ເອຕສ຺ສາຕິ ອສຸຈີຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອສຸຈີຫິ ກາຍວຈີກມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ’’ຕິ. ເອເສວ ນໂຍ ອລຊ຺ຊີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ. ສານຸວາໂທຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຸວາທອຸປວາທສທ຺ທານໍ ປຣິຍາຍຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສອຸປວາໂທ’’ຕິ. ອິຕິ ປຎ຺ຈາຕິ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ອງ຺ຄານິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ສປາປິຍສິກກມ຺ເມ. ອິທນ຺ຕິ ກມ຺ມໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຫີຕິ ວິຕ຺ຖາໂຣ. ໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ປາປິໂຍຕິ ໂຍຊນາ. ປາປຸສ຺ສນ຺ນຕາຍາຕິ ລາມກຸສ຺ສນ຺ນຕາຍ. ອິມິນາ ອຍຎ຺ຈ ປາໂປ ອຍຎ຺ຈ ປາໂປ, ອຍມິເມສໍ ວິເສເສນ ປາໂປຕິ ປາປິໂຍຕິ ຈ ປາປານໍ ອຕິສເຍນ ປາໂປຕິ ປາປິໂຍຕິ ຈ ວຈນຕ຺ໂຖ ທສ຺ສິໂຕ. ຕສ຺ສາຕິ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ. ອິມິນາ ຕສ຺ສ ປາປິຍສ຺ສ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ຕສ຺ສປາປິຍສິກໍ, ຕເມວ ກມ຺ມໍ ຕສ຺ສປາປິຍສິກກມ຺ມນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ເກສຸຈິ ໂປຕ຺ຖເກສຸ ຍກາເຣ ທ຺ເວຠາໂວ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ອຍຸຕ຺ໂຕເຍວ. ‘‘ເຍຠຸຍ຺ຍສິກາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍກາເຣ ທ຺ເວຠາວສ຺ສ ທສ຺ສນໂຕ ເອຕ຺ຖາປິ ທ຺ເວຠາໂວ ຍຸຕ຺ໂຕ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ລິຂນ຺ຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

໗. ຕິຓວຕ຺ຖາຣກາທິກຖາ

໒໑໒. ກກ຺ຂຬຕາຍ ວາຬຕາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ກກ຺ຂຬສ຺ສ ຠາໂວ ກກ຺ຂຬຕາ, ວາຬສ຺ສ ຠາໂວ ວາຬຕາຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກກ຺ຂຬຠາວາຍ ເຈວ ວາຬຠາວາຍ ຈາ’’ຕິ. ອິມິນາ ຕາປຈ຺ຈຍສ຺ສ ສມູຫຕ຺ຖຎ຺ຈ ສ຺ວຕ຺ຖຎ຺ຈ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ‘‘ກກ຺ຂຬຕາຍ ວາຬຕາຍາ’’ຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕເຍວ ນານໍ, ນ ອຕ຺ຖໂຕ. ເຠທາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຎ຺ຎສ຺ສ ເຠທໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສງ຺ຆເຠທາຍາ’’ຕິ. ຄິລາເນປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ອຎ຺ເຎ ປນ ກາ ກຖາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ອຘິກຣຓວູປສມຏ຺ຐາເນເຍວ. ‘‘ເອກໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ເອກຊ຺ຌນ຺ຕິ ປທສ຺ສ ‘‘ເອກໂຕ’’ຕິ ປເທນ ສມານຕໍ ທສ຺ເສຕິ, ເອກສທ຺ທໂຕ ຊ຺ຌປຈ຺ຈໂຍ ຈ ໂຕປຈ຺ຈໂຍ ຈ ວິເສໂສ, ‘‘ຕິຓວຕ຺ຖາຣກສທິສຕ຺ຕາ’’ຕິ ອິມິນາ ສທິສູປຈາຣໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕິເຓຫິ ອວຕ຺ຖຣິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຕິຓວຕ຺ຖາຣໍ, ຄູຖມຸຕ຺ຕໍ, ຕິຓວຕ຺ຖາຣມິວ ຕິຓວຕ຺ຖາຣກໍ. ເອຕ຺ຖ ອຘິກຣຓເມວ ມຸຂ຺ຍໂຕ ລພ຺ຠຕິ, ສມໂຖ ປນ ຜລູປຈາຣໂຕ, ສທິສຕ຺ເຖ ກປຈ຺ຈໂຍ. ຕເມວຕ຺ຖໍ ປາກຏໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍຖາ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຆຏ຺ຏິຍມານໍ ຄູຖໍ ວາ ມຸຕ຺ຕໍ ວາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ຆຏ຺ຏິຍມານ’’ນ຺ຕິ ປທໍ ເຫຕຸອນ຺ໂຕຄຘວິເສສນໍ, ‘‘ພາຘຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ສຸປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິຕສ຺ສ ປນ ອສ຺ສ ຄູຖມຸຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ສຸປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິຕສ຺ສາ’’ຕິ ປທມ຺ປິ ເຫຕຸອນ຺ໂຕຄຘວິເສສນເມວ, ‘‘ນ ພາຘຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ຍໍ ອຘິກຣຓໍ ສໍວຕ຺ຕຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ມູລານຸມູລນ຺ຕິ ມູລຎ຺ຈ ອນຸມູລຎ຺ຈ ມູລານຸມູລໍ. ຕນ຺ຕິ ອຘິກຣຓໍ. ອິມິນາ ກມ຺ເມນາຕິ ຕິຓວຕ຺ຖາຣກກມ຺ເມນ. ຄູຖໍ ຕິເຓຫິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ສຸວູປສນ຺ຕໍ ໂຫຕິ ວິຍ ຕິຓວຕ຺ຖາຣເກນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ສຸວູປສນ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອິຕີຕິ ຕສ຺ມາ.

໒໑໓. ຖຸລ຺ລວຊ຺ຊນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍສ຺ສາປິ ຖຸລ຺ລວຊ຺ຊຕ຺ຕາ ອິຘ ປາຣາຊິກສງ຺ຆາທິເສສເມວາຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ປາຣາຊິກຎ຺ເຈວ ສງ຺ຆາທິເສສຎ຺ຈາ’’ຕິ. ຄິຫິປຏິສໍຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຄິຫີນໍ ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ຄິຫິປຏິສໍຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຄິຫີນ’’ນ຺ຕິອາທິ. ‘‘ຫີເນນາ’’ຕິ ປທໍ ‘‘ຂຸໍສນວມ຺ຠນ’’ ອິຕິ ປເທເນວ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ຘມ຺ມິກປຏິສ຺ສເວສູຕິ ນິມິຕ຺ຕຕ຺ເຖ ຠຸມ຺ມວຈນໍ.

໒໑໔. ກມ຺ມວາຈາປຣິໂຍສາເນ ວຸຏ຺ຐິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອຘິກຣຓວູປສມຏ຺ຐາເນ. ອຎ຺ຎາວິຫິຕາປີຕິ ອຘິກຣຓວິນິຈ຺ຉຍໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ຐາເນ ຈິຕ຺ຕໍ ອາວິຫິຕາປິ ຐປິຕາປິ. ອຸປສມ຺ປທມຓ຺ຑລໂຕຕິ ອຸປສມ຺ປທສີມພິມ຺ພໂຕ, ເຍ ປນາຕິ ຠິກ຺ຂູ ປນ, ທິຏ຺ຐາວິກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ວາ ອນາຄຕາຕິ ວາ ນິສິນ຺ນາຕິ ວາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕຫິ ວາຕິ ອຘິກຣຓໍ ວິນິຈ຺ຉິນນ຺ເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ວາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອຘິກຣຓວິນິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐານໍ. ຉນ຺ທໍ ທຕ຺ວາຕິ ຉນ຺ທໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ທຕ຺ວາ. ປຣິເວຓາທີສູຕິອາທິສທ຺ເທນ ອາວາສາທໂຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ເຕຕິ ຠິກ຺ຂູ.

໘. ອຘິກຣຓກຖາ

໒໑໕. ວິປຈ຺ຈຕາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ວິກາຣຠາເວນ ປຕຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ວິປຈ຺ຈໍ, ຈິຕ຺ຕທຸກ຺ຂໍ, ຕເທວ ວິປຈ຺ຈຕາ, ຕທຕ຺ຖາຍາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຈິຕ຺ຕທຸກ຺ຂຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຜຣຸສວຈນ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ໂວຫາຣ ສທ຺ໂທ ວຈນປຣິຍາໂຍຕິ ທສ຺ເສຕິ. ໂຍ ຕຕ຺ຖາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕສທ຺ທສ຺ສ ວິສຍໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເຕສຸ ອນຸວທນ຺ເຕສູ’’ຕິ. ໂຍ ອຸປວາໂທຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ອນຸວທນາ’’ຕິ ເອຕໍ ປທນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອາກາຣທສ຺ສນນ຺ຕິ ອນຸວທນສ຺ສ ອາກາຣທສ຺ສນໍ, ທສ຺ສນເຫຕຸ ວາ. ‘‘ປຸນປ຺ປຸນ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອນຸສມ຺ປວງ຺ກຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຸສທ຺ທສ຺ສ ນ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ອນຸວທເນ ເອວ. ສມ຺ປວງ຺ກຕາຕິ ສມ຺ມາ ປກາເຣນ ນິນ຺ນໂປນປພ຺ຠາຣຕາ. ອພ຺ຠຸສ຺ສຫນຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕິເຣກໍ ອຸສ຺ສາຫນຕາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກສ຺ມາ’’ຕິອາທິ. ອນຸພລປ຺ປທານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸນປ຺ປຸນໍ ພລສ຺ສ ປທານນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຸຣິມວຈນສ຺ສາ’’ຕິອາທິ.

ກິຈ຺ຈຍຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ມາ ປຓ຺ຑິຈ຺ຈຍ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ຊາ. ໒.໒໒.໑) ວິຍ ພ຺ຍຎ຺ຊນວຑ຺ຒນວເສນ ຍກາຣາຄໂມຕິ ອາຫ ‘‘ກິຈ຺ຈເມວ ກິຈ຺ຈຍ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອຸຠຍໍເປຕໍ ສງ຺ຆສ຺ເສວ ອຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ກິຈ຺ຈກຣຓີຍສທ຺ໂທ ກຕ຺ຕຸວາຈໂກຕິ ທສ຺ເສຕິ, ສງ຺ໂຆ ຫິ ກໂຣຕີຕິ ວຈນຕ຺ເຖນ ກິຈ຺ໂຈຕິ ຈ ກຣຓີໂຍຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕສ຺ສ ຠາໂວ, ກິຈ຺ຈຍຕາ ກຣຓີຍຕາຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສງ຺ຆກມ຺ມໍເຍວ ລພ຺ຠຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸຠຍໍເປຕໍ ສງ຺ຆກມ຺ມສ຺ເສວ ອຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ. ຍທິ ກມ຺ມວາຈໂກ ຠເວຍ຺ຍ, ‘‘ກຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ກິຈ຺ຈໍ, ກຣຓີຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕເຍວ ສງ຺ຆກມ຺ມສ຺ສ ລຠນໂຕ ຕາປຈ຺ຈໂຍ ສ຺ວຕ຺ໂຖ ຠເວຍ຺ຍ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ກິຈ຺ຈຍສ຺ສ ຠາໂວ ກິຈ຺ຈຍຕາ ກຣຓີຍສ຺ສ ຠາໂວ ກຣຓີຍຕາຕິ ວຈນຕ຺ໂຖ ນ ກຕ຺ຕພ຺ໂພ ຠເວຍ຺ຍ, ກໂຕ ຈ, ຕສ຺ມາ ນ ກມ຺ມວາຈໂກຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕສ຺ເສວາຕິ ສງ຺ຆກມ຺ມສ຺ເສວ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອປໂລກນາທີສຸ ຈຕູສຸ ກມ຺ເມສຸ. ສີມຏ຺ຐກສງ຺ຆນ຺ຕິ ‘‘ອຸປຈາຣສີມາທີສຸ ຐິຕໍ ສງ຺ຆໍ. ໂສເຘຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ໂສຘນໍ ນາມ ສີມຏ຺ຐກສງ຺ຆສ຺ສ ຫຕ຺ຖປາສນຍນໍ, ຉນ຺ທາຣຫານໍ ຉນ຺ທສ຺ສ ອາຫຣຓໍ, ສີມໂຕ ພຫິກຣຓໍ. ຕເມວຕ຺ຖໍ ເອກເທສໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຉນ຺ທາຣຫານໍ ຉນ຺ທໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ’’ຕິ. ອປໂລເກຕິ ອາປຸຈ຺ຉຕິ ອເນນາຕິ ອປໂລກນໍ, ຕໍເຍວ ກມ຺ມໍ ອປໂລກນກມ຺ມໍ. ວຸຕ຺ຕນເຍເນວາຕິ ‘‘ສີມຏ຺ຐກສງ຺ຆໍ ໂສເຘຕ຺ວາ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ. ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ’’ຕິອາທິນາ ສງ຺ຆຄຓປຸຄ຺ຄເລ ຎາເປຕິ ເອຕາຍາຕິ ຎຕ຺ຕິ, ສາເຍວ ກມ຺ມໍ ຎຕ຺ຕິກມ຺ມໍ, ຎຕ຺ຕິເຍວ ທຸຕິຍໍ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍໍ, ຕເມວ ກມ຺ມໍ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມໍ. ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ຎຕ຺ຕິ ປຐມໍ ຐປິຕາ, ກມ຺ມວາຈາເຍວ ທຸຕິຍາ ໂຫຕິ, ‘‘ຜສ຺ສປຎ຺ຈມາ’’ຕິອາທີສຸ (ຘາຕຸ. ໓໑໖) ວິຍ ປນ ປຏິໂລມວເສນ ໂວຫາຣໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຜສ຺ສປຎ຺ຈມາຕິ ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓິຍໍ (ຘ. ສ. ໑ ອາທໂຍ) ‘‘ຜສ຺ໂສ ໂຫຕິ, ເວທນາ ໂຫຕິ, ສຎ຺ຎາ ໂຫຕິ, ເຈຕນາ ໂຫຕິ, ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ຜສ຺ສໍ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ປຏິໂລມວເສນ ປນ ໂວຫາຣໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ຜສ຺ສປຎ຺ຈມາ’’ຕິ ຘາຕຸກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອເສວ ນໂຍ ຎຕ຺ຕິ ຈຕຸຕ຺ຖກມ຺ເມປິ. ເອກາຍ ຈ ອນຸສາວນາຍາຕິ ຎຕ຺ຕິໂຕ ອນຸປຈ຺ຉາ ສາເວຕພ຺ພາຕິ ອນຸສາວນາ, ຕາຍ, ຕີຫິ ຈ ອນຸສາວນາຫີຕິ ຎຕ຺ຕິໂຕອນຸ ປຈ຺ຉາ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ວາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສາເວຕພ຺ພາຕິ ອນຸສາວນາ, ຕາຫິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຈຕູສຸ ກມ຺ເມສຸ.

ອປໂລເກຕ຺ວາວາຕິ ເອຕ຺ຖ ເອວຜລໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຎຕ຺ຕິກມ຺ມາທິວເສນ ນ ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ຎຕ຺ຕິກມ຺ມມ຺ປີຕິ ປິສທ຺ເທນ ນ ເກວລໍ ອປໂລກນກມ຺ມເມວ, ອຖ ໂຂ ຎຕ຺ຕິກມ຺ມມ຺ປີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມໍ ປນາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນສທ຺ໂທ ວິເສສຕ຺ຖໂຊຕໂກ, ປກ຺ຂນ຺ຕຣໂຊຕໂກ ວາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ທ຺ວີສຸ ກມ຺ເມສຸ. ຄຣຸການີຕິ ອລຫຸການິ. ອວເສສານີຕິ ຉຫິ ກມ຺ເມຫິ ອວເສສານິ, ເອວຣູປານິ ລຫຸກກມ຺ມານີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ອວເສສາ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ສມ຺ມຸຕິໂຍຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອປໂລເກຕ຺ວາປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ມວາຈໍ ສາເວຕ຺ວາປີຕິ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ. ອຎ຺ຎຕ຺ຖາໂປຫນໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຎຕ຺ຕິກມ຺ມຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖກມ຺ມວເສນ ປນ ນ ກາຕພ຺ພເມວາ’’ຕິ. ຎຕ຺ຕິຈຕຸຕ຺ຖກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕ຺ຖາຕິ ສມຖກ຺ຂນ຺ຘເກ.

ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນ ອາຄໂຕເຍວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອເຕສນ຺ຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ກມ຺ມານໍ. ຍໍ ປນ ອຕ຺ຖຊາຕໍ ອນຸຕ຺ຕານນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຈຕູສຸ ກມ຺ເມສຸ. ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ຖຊາຕໍ. ເອວນ຺ຕິ ເອວໍ ກມ຺ມວຄ຺ເຄເຍວ ວຓ຺ຓຍມາເນ. ຫີຕິ ລທ຺ຘຄຸຓໂຊຕໂກ. ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາຕິ ສຸເຂນ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພາ.

໒໑໖. ປາຬິວເສເນວາຕິ ນ ອຏ຺ຐກຖາວເສນາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໒໒໐. ເຍນາຕິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທນ. ອິມິນາ ວິວທນ຺ຕິ ອເນນາຕິ ວິວາໂທຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ສມເຖຫິ ຈາຕິ ຈສທ຺ໂທ ສມ຺ປິຓ຺ຑນຕ຺ໂຖ. ເຕນ ນ ເກວລໍ ວິວາໂທເຍວ, ອຖ ໂຂ ອຘິກຣຓຎ຺ຈາຕິ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ, ອຖ ວາ ສມເຖຫິ ຈາຕິ ສມເຖຫິ ເອວ. ອິມິນາ ສມເຖຫິ ອຘິກຣີຍຕິ ວູປສມີຍຕີຕິ ອຘິກຣຓນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ວິວາໂທເຍວ ອຘິກຣຓໍ ວິວາທາຘິກຣຓໍ. ເອວມາທິນາ ນເຍນາຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ອນຸທ຺ຘໍສເນນ ວທນ຺ຕິ ອເນນ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທນາຕິ ອນຸວາໂທຕິອາທໂຍ ວຈນຕ຺ເຖ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

໒໒໒. ສນ຺ຘາຍຠາສິຕວເສນາຕິ ໂລກວຊ຺ຊໍ ສນ຺ຘາຍ ຠາສິຕສ຺ສ ວຈນສ຺ສ ວເສນ. ສນ຺ຘາຍຠາສິຕຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ມິໍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ປຖວິຂຓນາທິເກ ຍສ຺ມິໍ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣເຓຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ກຸສລຈິຕ຺ຕງ຺ເຄ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣເຓ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ, ຕສ຺ມາ. ອິທນ຺ຕິ ‘‘ນຕ຺ຖິ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓໍ ກຸສລ’’ນ຺ຕິ ວຈນໍ, ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສນ຺ຘາຍ ອວຸຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອິທໍ ປນ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອິທໍ ປນາຕິ ກາຣຓໍ ປນ ສນ຺ຘາຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍໍ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ໂລກວຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ ປເທ ຕຸລ຺ຍາຘິກຣຓໍ. ໂລກສ຺ມິໍ, ໂລເກຫິ ວາ ວຊ຺ເຊຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂລກວຊ຺ຊໍ. ຕນ຺ຕິ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣເຓ. ວິກປ຺ໂປຕິ ວິວິຘາ ກປ຺ປນໍ, ວິວິຘຕກ຺ໂກ ວາ. ຍໍ ປນາຕິ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓໍ ປນ. ‘‘ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ ປເທ ຕຸລ຺ຍາຘິກຣຓໍ. ຠຄວໂຕ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ເຫຕຸຠູຕາຍ ວຊ຺ເຊຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊໍ. ຕນ຺ຕິ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓໍ, ອກຸສລໍ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກິຎ຺ຈີຕິ ອປ຺ປມຕ຺ຕກໍ, ອາປຕ຺ຕານາປຕ຺ຕິໍ ອຊານນ຺ຕສ຺ສ ອາປຊ຺ຊນໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ອພ຺ຍາກຕໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວຊ຺ຊຠູເຕ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣເຓ. ‘‘ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓໍ…ເປ… ກຸສລ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ວຈນໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

ຍທິ ກຸສລຈິຕ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອຖ ນນຸ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓໍ ກຸລລນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອາຫ ‘‘ສເຈ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຍນ຺ຕິ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓໍ. ‘‘ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ…ເປ… ກຸສລ’’ນ຺ຕິ ວເທຍ຺ຍ ສເຈຕິ ໂຍຊນາ. ເອຬກໂລມຎ຺ຈ ປທໂສຘມ຺ມຎ຺ຈ ເອຬກໂລມປທໂສຘມ຺ມານິ, ຕານິ ອາທີນິ ເຍສໍ ຕານີຕິ ເອຬກໂລມປທໂສຘມ຺ມາທີນິ, ຕານິ ສມຸຏ຺ຐານານິ ຍາສນ຺ຕິ ເອຬກໂລມປທໂສຘມ຺ມາທິສມຸຏ຺ຐານາ, ຕາສໍ ອາປຕ຺ຕີນມ຺ປີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເອຬກໂລມປທໂສຘມ຺ມາທິສມຸຏ຺ຐານາສຸ ອາປຕ຺ຕີສຸ. ອາປຕ຺ຕິຍາ ອງ຺ຄນ຺ຕິ ອາປຕ຺ຕິຍາ ກາຣຓໍ. ເອວໍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ອນງ຺ຄໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຕສ຺ສາເຍວ ອງ຺ຄໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກາຍວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິວເສນ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຈລິຕປ຺ປວຕ຺ຕານນ຺ຕິ ຈລິເຕນ ເຫຕຸຠູເຕນ ປວຕ຺ຕານໍ. ອຖ ວາ ຈລິໂຕ ຈ ກາໂຍ, ປວຕ຺ຕາ ຈ ວາຈາຕິ ຈລິຕປ຺ປວຕ຺ຕາ, ຕາສໍ ຈລິຕປ຺ປວຕ຺ຕານໍ ກາຍວາຈານໍ. ຕຎ຺ຈາຕິ ກາຍວາຈານໍ ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຈ. ອພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິສທ຺ໂທ ປຣິສມາປນຕ຺ໂຖ.

ອຍມຕ຺ໂຖ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ເຕນາຕິ ຈິຕ຺ເຕນ. ‘‘ອິທໍ…ເປ… ສທ຺ຘິ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ສຎ຺ຊານນ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ສໍສທ຺ທສ຺ສ ສຸນ຺ທຣຕ຺ຖໍ ສຫ ອາກາເຣນ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ວີຕິກ຺ກມ…ເປ… ກປ຺ເປຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ເຈຈ຺ຈາຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ສຫ ວິເສສເນນ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ອຸປກ຺ກມວເສນ…ເປ… ເປເສຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ອຠິວິຕຣິຕ຺ວາຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ປາຬິຍໍ ຍໍສທ຺ໂທວີຕິກ຺ກມວິສໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ຍໍ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓໍ ວີຕິກ຺ກມ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ປາຐເສສໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອວໍ ວີຕິກ຺ກມໂຕ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນຕິ ໂຍຊນາ.

ອພ຺ຍາກຕວາເຣປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ອກຸສລວາຣໍ ອເປກ຺ຂຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ. ອຊານນ຺ໂຕຕິອາທີນໍ ປທານມຕ຺ໂຖ ອກຸສລວາເຣ ວຸຕ຺ຕປຏິປກ຺ຂວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍໍ ອາປຕ຺ຕາຘິກຣຓນ຺ຕິອາທີນໍ ປທານມຕ຺ໂຖ ອກຸສລວາເຣນ ສທິໂສເຍວ.

໒໒໔. ອຍໍ ວິວາໂທ ໂນ ອຘິກຣຓນ຺ຕິອາທີສຸ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໙. ອຘິກຣຓວູປສມນສມຖກຖາ

໒໒໘. ຈຕຸວຄ຺ຄກຣເຓ ກມ຺ເມຕິ ສີມສມ຺ມຸຕິອາທິກມ຺ເມ. ປຎ຺ຈວຄ຺ຄກຣເຓຕິ ປຈ຺ຈນ຺ຕິເມສຸ ຊນປເທສຸ ອຸປສມ຺ປທາທິກມ຺ເມ. ທສວຄ຺ຄກຣເຓຕິ ມຊ຺ຌິເມສຸ ຊນປເທສຸ ອຸປສມ຺ປທກມ຺ເມ. ວີສຕິວຄ຺ຄກຣເຓຕິ ອພ຺ຠານກມ຺ເມ. ກມ຺ມປ຺ປຕ຺ຕາຕິ ກມ຺ມສ຺ສ ປຕ຺ຕາ ຍຸຕ຺ຕາ ອນຸຣູປາ.

໒໓໐. ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕພ຺ພໍ. ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຈ ປນ ອຕິກ຺ກາເມຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຠຓ຺ຑກນ຺ຕິ ຈີວຣາທິຠຓ຺ຑກໍ. ມານນິຄ຺ຄຫຕ຺ຖາຍາຕິ ຠຓ຺ຑນຊາຕານໍ ມານສ຺ສ ນິຄ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ. ກຕິປາຫນ຺ຕິ ກຕິປຍາຫໍ, ທ຺ວີຫຕີຫນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໓໑. ອນນ຺ຕານິ ເຈວ ຠສ຺ສານີຕິ ເອຕ຺ຖ ອນນ຺ຕສທ຺ໂທ ອປຣິມາຓສທ຺ເທນ ອຕ຺ຖໂຕ ເອໂກຕິ ອາຫ ‘‘ອປຣິມາຓານີ’’ຕິ. ‘‘ວຈນານີ’’ຕິ ອິມິນາ ຠສ຺ສສທ຺ໂທ ວຈນປຣິຍາໂຍຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອຸພ຺ພາຫິກາຍ ສມ຺ມນິຕພ຺ໂພຕິ ເກນ ສມ຺ມນິຕພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ອປໂລເກຕ຺ວາ ວາ’’ຕິອາທິ. ອິມິນາ ອປໂລກນກມ຺ເມນ ວາ ຎຕ຺ຕິທຸຕິຍກມ຺ເມນ ວາ ສມ຺ມນິຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອນນ຺ຕານິ ຠສ຺ສານິ ຘມ຺ມກຖິກໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ພາຫຕິ ປຏິເສເຘຕິ ອິມາຍ ສມ຺ມຸຕິຍາຕິ ອຸພ຺ພາຫິກາ, ຕາຍ. ເອວໍ ສມ຺ມເຕຫິ ປນ ຠິກ຺ຂູຫິ ວິນິຈ຺ຉິຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວິສຸໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ຕສ຺ສາເຍວ ປຣິສາຍ ນິສີທິຕ຺ວາ ວາຕິ ໂຍຊນາ. ອຎ຺ເຎຫີຕິ ສມ຺ມຕຠິກ຺ຂູຫິ ອຎ຺ເຎຫິ.

໒໓໓. ຕຕ຺ຣສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕຕ຺ຣ ອສ຺ສາຕິ ປທວິຠາຄໍ ກຕ຺ວາ ຕສທ຺ໂທ ປຣິສວິສໂຍ ປສິທ຺ຘວິສໂຍ, ອສ຺ສສທ຺ໂທ ອາຂ຺ຍາຕິໂກຕິ ອາຫ ‘‘ຕສ຺ສໍ ປຣິສຕິ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ. ‘‘ເນວ ສຸຕ຺ຕໍ ອາຄຕ’’ນ຺ຕິ ສາມຎ຺ຎໂຕ ວຸຕ຺ເຕປິ ‘‘ໂນ ສຸຕ຺ຕວິຠງ຺ໂຄ’’ຕິ ວກ຺ຂມານຕ຺ຕາ ມາຕິກໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ນ ມາຕິກາ ອາຄຕາ’’ຕິ. ວິນໂຍປີຕິ ຂນ຺ຘກວິນໂຍປິ. ປິສທ຺ເທນ ສຸຕ຺ຕວິຠງ຺ຄໍ ອເປກ຺ຂຕິ. ພ຺ຍຎ຺ຊນຈ຺ຉາຍາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ຉາຍາສທ຺ໂທ ປຏິພິມ຺ເພ ຈ ປຠາຍ ຈ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ພ຺ຍຎ຺ຊນມຕ຺ຕເມວາ’’ຕິ, ພ຺ຍຎ຺ຊນປຏິພິມ຺ພິກພ຺ຍຎ຺ຊນປຠາວນ຺ຕຠູຕໍ ອຕ຺ຖໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ພ຺ຍຎ຺ຊນປຏິພິມ຺ພພ຺ຍຎ຺ຊນປຠາມຕ຺ຕເມວ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ປຏິເສເຘຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ປຏິພາຫສທ຺ໂທ ປຏິເສຘຕ຺ໂຖເຍວ, ນ ມທ຺ທນຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ. ປຏິພາຫນາກາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຊາຕຣູປຣຊຕເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖຸປຏິຄ຺ຄຫຓາທີສູ’’ຕິອາທິ. ກິນ຺ຕິ ເກນ ກາຣເຓນ, ກສ຺ມາ ກາຣຓາ ວາ. ອິເມຕິ ຊາຕຣູປາທິປຏິຄ຺ຄາຫເກ ຠິກ຺ຂູ. ກາເຣຖາຕິ ຕຸມ຺ເຫ ກາເຣຍ຺ຍາຖ. ເອຍ຺ຍາຖສ຺ສ ຫິ ເອຖາເທໂສ. ປຸຈ຺ຉາຍໍ ສຕ຺ຕມີວິຠຕ຺ຕິ ໂຫຕິ. ສຸຕ຺ເຕຕິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປິຏເກ. ອປໂຣ ຘມ຺ມກຖິໂກ ວທຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິເມສນ຺ຕິ ໂອລມ຺ເພຕ຺ວາ ນິວາເສນ຺ຕານໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ໂອລມ຺ເພຕ຺ວາ ນິວາສເນ.

໒໓໔. ພຫຸຕຣາ ຠິກ຺ຂູຕິ ເອຕ຺ຖ ທ຺ວິຄຸຓຕິຄຸຓາທິນາ ອຘິກາ ເອວ ພຫຸຕຣາ ນາມາຕິ ອາຫ ‘‘ເອເກນປິ ອຘິກາ ພຫຸຕຣາວາ’’ຕິ. ‘‘ໂກ ປນ ວາໂທ’’ຕິອາທິນາ ‘‘ເອເກນປີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປິສທ຺ທສ຺ສ ຄຣຫຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ.

ຕິວິຘສລາກຄ຺ຄາຫກຖາ

໒໓໕. ສຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ສຎ຺ຎາປນໍ ສຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ຕທຕ຺ຖາຍາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສຎ຺ຎາປນຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ. ຄູຫິຕພ຺ໂພຕິ ຄູຬ຺ໂຫ, ໂສເຍວ ຄູຬ຺ຫໂກ, ສລາກຄ຺ຄາໂຫ ກາຕພ຺ໂພຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວິວຣິຕພ຺ໂພຕິ ວິວໂຏ, ໂສເຍວ ວິວຏໂກ. ສສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ກຓ຺ຓສມີເປ ຊປ຺ປີຍຕິ ກຖີຍຕີຕິ ສກຓ຺ຓຊປ຺ໂປ, ໂສເຍວ ສກຓ຺ຓຊປ຺ປໂກ. ‘‘ນິມິຕ຺ຕສຎ຺ຎໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ວຓ຺ຓາວຓ຺ຓາໂຍ ກຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ວຓ຺ຓສທ຺ໂທ ສຓ຺ຐານວາຈໂກຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສຸສຓ຺ຐານທຸສຓ຺ຐານາ ສລາກາໂຍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໂຕຕິ ວິສຠາຄກຣຓໂຕ ປຣໍ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສພ຺ພາປິ ຕາ ສລາກາໂຍຕິ ໂຍຊນາ. ກຕ຺ວາຕິ ປກ຺ຂິປນໍ ກຕ຺ວາ. ວຸຕ຺ຕນເຍນາຕິ ‘‘ອລຊ຺ຊຸສ຺ສນ຺ນາຍາ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ. ‘‘ຍາວຕຕິຍ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປຈ຺ຈຸກ຺ກຑ຺ຒິຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸທ຺ຘໍ ກຑ຺ຒິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຕິເຣກຊາເຕຕິ ອຘມ຺ມວາທີຫິ ອຕິເຣກໂຕ ຊາເຕ ສຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍາວຕຕິຍມ຺ປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ຕໂຕ ອູເນ ເອກທ຺ເວວາເຣ ປນ ກາ ນາມ ກຖາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ສກຓ຺ຓຊປ຺ປເກ ປນ ເອວໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ສເຈ ສງ຺ຆຕ຺ເຖໂຣ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂສຕິ ສງ຺ຆຕ຺ເຖໂຣ. ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ຕາຕິ ປຈ຺ຉິມວຍໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ. ເອຕນ຺ຕິ ອຘມ຺ມວາທິສລາກໍ. ອສ຺ສາຕິ ສງ຺ຆຕ຺ເຖຣສ຺ສ. ອິຕຣາ ສລາກາຕິ ອຘມ຺ມວາທິສລາກາຫິ ອຎ຺ຎາ ຘມ຺ມວາທິສລາກາ. ໂສຕິ ສງ຺ຆຕ຺ເຖໂຣ. ຕນ຺ຕິ ຘມ຺ມວາທິສລາກໍ. ຕໂຕຕິ ເນວ ອວພຸຊ຺ຌນກາຣຓາ. ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ ຄູຬ຺ຫເກ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ວິວໂຏ ອຕ຺ໂຖ ອິມສ຺ສາຕິ ວິວຏຕ຺ໂຖ.

ຕສ຺ສປາປິຍສິກາວິນຍກຖາ

໒໓໘. ປາຣາຊິກສາມນ຺ຕໍ ນາມາຕິ ປາຣາຊິກສ຺ສ ອາສນ຺ນໍ ນາມ. ອທິນ຺ນາທານາທີສູຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ມນຸສ຺ສວິຄ຺ຄຫ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມປາຣາຊິເກ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ນິພ຺ເພຐຍມານນ຺ຕິ ເວຐນຣຫິຕໍ, ຕເມນໍ ຠິກ຺ຂຸນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິມິນາ ນິພ຺ເພເຐນ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອນ຺ຕສທ຺ໂທ ມານສທ຺ທປຣິຍາໂຍຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອຕິເວເຐຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ເກຫິ ອຕິເວເຐຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອິງ຺ຆາຍສ຺ມາຕິອາທິວຈເນຫີ’’ຕິ. ເຕນາຕິ ໂຈທເກນ. ມນ຺ຕິ ມມໍ. ອາຫາຕິ ຈຸທິຕໂກ ອາຫ. ເອຕສ຺ສາຕິ ອວຊານນປຏິຊານນາທິກາຣກສ຺ສ ປາປິຍສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ. ສີລວາ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ປາປິໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ສເຈ ສີລວາ ຠວິສ຺ສຕິ. ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິນ຺ຕິ ປາປິຍຠາວໂຕ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນໍ. ໂນ ເຈຕິ ສີລວາ ໂນ ຠວິສ຺ສຕິ ເຈ. ຕຖາ ນາສິໂຕຕິ ເຕນ ຕສ຺ສ ປາປິຍສິກກມ຺ມກຣເຓນ ນາສໍ ຄໂຕ ຠວິສ຺ສຕິ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ສມຖກ຺ຂນ຺ຘເກ.

ອິຕິ ສມຖກ຺ຂນ຺ຘກວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.