໑. ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິກຖາ

ສມຸຈ຺ຈຍກ຺ຂນ຺ຘເກ ຕຕ຺ຖາຕິ ຈຕຸພ຺ພິເຘສຸ ມານຕ຺ເຕສຸ. ຍໍ ມານຕ຺ຕໍ ທິຍ຺ຍຕິ, ອິທໍ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕໍ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ເອເສວ ນໂຍ ອນນ຺ຕຣວາກ຺ເຍສຸປິ. ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາຕິ ເຫຕ຺ວຕ຺ເຖ ກຣຓວຈນໍ, ກາຣຓຕ຺ເຖ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນໍ ວາ. ອທ຺ຘມາສນ຺ຕິ ປນ຺ນຣສທິວສກາລໍ. ໂອຘາຍາຕິ ສມູຫໍ ກຕ຺ວາ. ‘‘ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ໂອຘາຍາ’’ຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຕສູຕິ ຈຕຸພ຺ພິເຘສຸ ມານຕ຺ເຕສຸ. ອິທນ຺ຕິ ມານຕ຺ຕໍ. ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ…ເປ… ວຈນໂຕຕິ ຎາປກເຫຕຸ. ເອເຕນ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ທາຕພ຺ພໍ ມານຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕນ຺ຕິ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕໍ. ອິຘາຕິ ອິມິສ຺ສໍ ປາຬິຍໍ. ຕຕຸຕ຺ຕຣີຕິ ຕໂຕ ຕີຫິປິ ອຸຕ຺ຕຣິ. ນານາວຕ຺ຖູນິ ເອຕາສນ຺ຕິ ນານາວຕ຺ຖຸກາໂຍ. ຕາສນ຺ຕິ ນານາວຕ຺ຖຸການໍ.

ມາຬກສີມາຍເມວາຕິ ສີມມາຬເກ ເອວ, ສີມງ຺ຄເຓ ເອວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ມາຬກສີມາຍເມວ.

ເວທຍາມຫນ຺ຕິ ເວທຍາມິ ອຫໍ. ມມ ມານຕ຺ຕຈຣຠາວໍ ສງ຺ຆໍ ຊານາເປມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເວທຍຕີຕິ ມນ຺ຕິ ຊານາເປຕິ, ອິຕິ ມໍ ສງ຺ໂຆ ຘາເຣຕູຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ວຸຕ຺ຕນເຍເນວາຕິ ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘເກ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ. ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພນ຺ຕິ ‘‘ມານຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປາມິ, ວຕ຺ຕໍ ນິກ຺ຂິປາມີ’’ຕິ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ມາຬກໂຕຕິ ສີມງ຺ຄຓໂຕ. ໂສປີຕິ ສຫ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕປິ. ‘‘ມາຬເກ ນາໂຣຈິຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ຍສ຺ສ ມາຬເກ ອາໂຣຈິຕໍ, ຕສ຺ສ ອນາໂຣເຈຕ຺ວາປິ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອາໂຣເຈນ຺ເຕນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ວິສຠາເຄຫິ ສຫ ວສນ຺ຕສ຺ສ ວຕ຺ຕສ຺ສ ທຸປ຺ປູຣິຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ’’ສຠາຄາ ຠິກ຺ຂູ ວສນ຺ຕີ’’ຕິ. ຈຕູຫິ, ປຎ຺ຈຫິ ວາຕິ ວາສທ຺ເທນ ຕໂຕ ອຕິເຣກມ຺ປິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ປຣິກ຺ເຂປາຣຫຏ຺ຐານໂຕຕິ ຈີວຣກ຺ຂນ຺ຘເກ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໓໗໙) ວຸຕ຺ຕປຣິກ຺ເຂປາຣຫຏ຺ຐານໂຕ. ‘‘ທ຺ເວ ເລຑ຺ຑຸປາເຕ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ’’ຕິ ອິທໍ ວິຫາເຣ ຠິກ຺ຂູນໍ ສຊ຺ຌາຍາທິສທ຺ທສວນູປຈາຣປຫານຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສເຈ ສວນູປຈາຣໂຕ ນ ມຸຈ຺ຈຕິ, ຕໂຕ ອຕິເຣກມ຺ປິ ອຕິກ຺ກມິຕພ຺ພໍ. ໂອກ຺ກມ຺ມາຕິ ມຄ຺ຄປຏິປນ຺ນານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ວຈນສທ຺ທສວນູປຈາຣປຫານຕ຺ຖໍ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ. ‘‘ຄຸມ຺ເພນ ວາ ວຕິຍາ ວາ’’ຕິ ທສ຺ສນູປຈາຣປຫານຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຘ ອຸປຈາໂຣ ນາມ ຍຕ຺ຖ ຐຕ຺ວາ ປສ຺ສຕິ ສຸຓາຕິ, ໂສເຍວ ເທໂສ. ອຎ຺ໂຎຕິ ຈຕູຫິ ປຎ຺ຈຫິ ວາ ຠິກ຺ຂູຫິ ອຎ຺ໂຎ. ເອສາຕິ ເອໂສ ມານຕ຺ຕຈາຣິໂກ.

‘‘ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖໍ ອຸປຈາຣໍ ໂອກ຺ກມິຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ອໂນກ຺ກມິຕ຺ວາ ອຊານນ຺ຕສ຺ເສວ ຄຈ຺ຉຕິ, ນຕ຺ຖິ ຣຕ຺ຕິຈ຺ເຉໂທປີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐຣູປານໍ ສຸຕສທ຺ທານໍ ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖູປຈາຣໂຕ ພຫິ ຐິຕານມ຺ປິ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ອທິຏ຺ຐາສຸຕານມ຺ປິ ອນ຺ໂຕ ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖູປຈາຣຄຕານໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສຕິ ກຣຓີເຍຕິ ອິທໍ ຄນ຺ຕຸສ຺ສ ກາຣຓທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອສຕິ ກຣຓີເຍປິ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ໂສປີຕິ ເອໂກ ຠິກ຺ຂຸປິ. ‘‘ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ອນາໂຣຈເນ ວຕ຺ຕເຠທທຸກ຺ກຏໍ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອກສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປິຍມາເນ ກິໍ ອູເນ ຄເຓ ຈຣຓໂທໂສ ວາ ວິປ຺ປວາໂສ ວາ ນ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຍຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ອຍຎ຺ຈາຕິ ມານຕ຺ຕຈາຣິໂກ ປນ. ຍສ຺ມາ ກາຣຓາ ວສິ, ເຕນ ກາຣເຓນາຕິ ໂຍຊນາ. ຠິກ຺ຂູນຎ຺ຈ ອຕ຺ຖິຠາວໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາຕິ ປກຕຕ຺ຕາຄຕກາເລ ຕສ຺ສ ອນາໂຣເຈຕ຺ວາວ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຠິກ຺ຂູນຎ຺ຈ ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖູປຈາເຣ ອຕ຺ຖິຠາວໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ຄຓສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ອູເນ ຄເຓ ຈຣຓໂທສາຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ຠິກ຺ຂູນຎ຺ຈ ອຕ຺ຖິຠາວໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ວິປ຺ປວາສໂທສາຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຍນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພ ອນາໂຣຈິຕໍ ຍໍ ຠິກ຺ຂຸໍ. ອຍນ຺ຕິ ປຐມໍ ປສ຺ສິຕພ຺ພສ຺ສ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປນໍ. ‘‘ນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິຫາໂຣ’’ຕິ ອິມິນາ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ເຕ ອນ຺ໂຕອຸປຈາຣຄຕານໍ ສພ຺ເພສໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ອຍນ຺ຕິ ມານຕ຺ຕຈາຣິໂກ, ຐິໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕນາປີຕິ ມານຕ຺ຕຈາຣິເກນປິ, ຍາຈິຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ໂສຕິ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕວຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ. ຕຕ຺ຣາຕິ ‘‘ໂສ ອພ຺ເຠຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຈເນ. ອຍໍ ອພ຺ຠານວິຘິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ໂຍຊນາ. ອຍຎ຺ຈາຕິ ອພ຺ຠານວິຘິ ຈ. ຕາສນ຺ຕິ ອາປຕ຺ຕີນໍ. ເອວນ຺ຕິອາທິ ນິຄມນໍ. ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕໍ ປນ ທາຕພ຺ພໍ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍາ’’ຕິອາທິນາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນາຍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ທາຕພ຺ພໍ ມານຕ຺ຕໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ນນ຺ຕິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນມານຕ຺ຕໍ.