໑. ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມກຖາ

໑. ຈູຬວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘເກ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ຈູຬວຄ຺ຄສ຺ສາ’’ຕິ ປທໍ ‘‘ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘເກ’’ຕິ ປເທ ອວຍວິສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕາວາຕິ ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘກາທິໂຕ, ປາຣິວາສິກ຺ຂນ຺ຘກາທີນໍ ວາ ປຐມໍ. ເຈວສທ຺ໂທ ຈ ຈສທ຺ໂທ ຈ ‘‘ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕກາ’’ຕິ ປທສ຺ສ ອສມາຫາຣທ຺ວນ຺ທວາກ຺ຍໍ ທີເປນ຺ຕິ. ນິສ຺ສຍານໍ ນາມໍ ນິສ຺ສິເຕສຸ ອຸປຈາຣວເສນ ເຕສໍ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກອນ຺ເຕວາສິກາປິ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕກນາມາເຍວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເຕສໍ ນິສ຺ສິຕກາປີ’’ຕິອາທິ. ປິສທ຺ເທນ ອຸປຈາຣຕ຺ຖໍ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ. ‘‘ສຸຏ຺ຐຸ ພລວ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ພລວາພລວນ຺ຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສທ຺ທານໍ ປຣິຍາຍຠາເວນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຕິສຍຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ພລວພລວ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ວາຈາສິລິຏ຺ຐວເສນ ທີຆໍ ກຕ຺ວາ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຏິວທຖາຕິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຏ຺ຐາເນ ກເຖຖ. ອິມິນາ ປຏິມນ຺ເຕຖາຕິ ເອຕ຺ຖ ມນ຺ຕຘາຕຸຍາ ຄຸຕ຺ຕຠາສນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຕ຺ເຖສຸ ກຣຓຠາສນກິຈ຺ເຈສຸ ອລໍ ສມຕ຺ຖາຕິ ອລມຕ຺ຖາ, ເຕສໍ ວິເສເສນາຕິ ອລມຕ຺ຖຕຣາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສມຕ຺ຖຕຣາ’’ຕິ.

ອຘມ຺ມກມ຺ມທ຺ວາທສກກຖາ

໔. ອສມ຺ມຸຂາ ກຕນ຺ຕິອາທີສຸ ເອວໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ສມ຺ມຸເຂຫິ ວິຣຫິຕາ ອສມ຺ມຸຂາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສງ຺ຆຘມ຺ມວິນຍປຸຄ຺ຄລສມ຺ມຸຂານໍ ວິນາ ກຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອປ຺ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ອປ຺ປຏິປຸຈ຺ຉາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕ຺ວາປຈ຺ຈຍສ຺ສາກາຣຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕສ຺ເສວາຕິ ຈຸທິຕກສ຺ເສວ. ອເທສນາຄາມິນິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອກາຣສ຺ສ ອຎ຺ຎຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປາຣາຊິກາ…ເປ… ວາ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ເມ. ນວ ປທາຕິ ນວສຸ ປເທສຸ, ນິທ຺ຘາຣເຓ ເຈຕໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕວຈນໍ. ປຸຣິມເກສຸ ຕີສຸ ຕິເກສຸ ວຸຕ຺ເຕສຸ ນວສຸ ປເທສູຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ເອເກກ’’ນ຺ຕິ ປເທນ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ອິເມຫີຕິ ອິເມຫິ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ. ທ຺ວາທສ ຕິກາຕິ ປຸຣິເມຫິ ຕີຫິ ຕິເກຫິ ນວ ຕິເກ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ທ຺ວາທສ. ສຸກ຺ກປກ຺ເຂສຸປີຕິ ປຏິເສຘວິຣຫວເສນ ສຸກ຺ເກສຸ ປກ຺ເຂສຸປິ.

໖. ‘‘ປພ຺ພຊິຕານ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ຄິຫີນໍ ອນນຸໂລມິກຕໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ສຫໂສກິຕາທີຫີຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ສຫນນ຺ທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ສພ຺ພອຏ຺ຐກຖາໂປຕ຺ຖເກສຸ ‘‘ນ ອຸປສມ຺ປາເທຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຸປຊ຺ຌາເຍນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ອຸປສມ຺ປາເທຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປາຐໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ‘‘ນ ສມ຺ປໂຍເຊຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ກລໂຫ ນ ກາເຣຕພ຺ໂພ’’ຕິ ປາໂຐ ອຕ຺ຖິ, ຕາວ ອຏ຺ຐາຣສສມ຺ມາວຕ຺ຕນວຕ຺ຕານໍ ສໍວຓ຺ຓນາປາໂຐ ລິຂິໂຕ, ໂສ ປາໂຐ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ນ ລິຂິຕພ຺ໂພ. ກສ຺ມາ? ປາຬິກ຺ກມານຸປ຺ປຕ຺ຕາຠາວໂຕ, ອຏ຺ຐກຖາຍເມວ ‘‘ອຏ຺ຐາຣສ ສມ຺ມາວຕ຺ຕນວຕ຺ຕານິ ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘເກ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມາ’’ຕິ ວກ຺ຂມານຕ຺ຕາ, ຍຖາວຈນຎ຺ຈ ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘເກ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໗໖) ສໍວຓ຺ຓິຕຕ຺ຖາ ຈ. ຕສ຺ມາ ໂສ ປາໂຐ ນ ໂປຣາຓປາໂຐ ໂຫຕິ, ປຈ຺ຉາ ປກ຺ຂິຕ຺ຕປາໂຐຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ຕິຓ຺ຓໍ ຠິກ຺ຂເວ ຠິກ຺ຂູນນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອເກເກນາປີຕິ ຕີສຸ ອງ຺ເຄສຸ ເອເກເກນາປິ. ອິມິນາ ອວຍວວາກ຺ຍນິພ຺ພຕ຺ຕິວເສນ ກມ຺ມາຣຫຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ນິຍສ຺ສສ຺ສ ວິເສເສນ ອຠິຓ຺ຫາປຕ຺ຕິກຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄໍ ອິຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ເອຕ຺ຖ ອາກາຣວາຈໂກ ອິຕິສທ຺ໂທ ລຸຕ຺ຕນິທ຺ທິຏ຺ໂຐຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອເສວ ນໂຍ ອນນ຺ຕເຣປິ. ຕຊ຺ຊີຍຕິ ອເນນ ວິນຍກມ຺ເມນາຕິ ຕຊ຺ຊນີຍໍ, ຕເມວ ກມ຺ມໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ. ‘‘ນິສ຺ສາຍ ເຕ ວຕ຺ຖພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ນິຍສ຺ສີຍຕິ ພາໂລ ຠຊາປີຍຕິ ອເນນ ວິນຍກມ຺ເມນາຕິ ນິຍສ຺ສໍ, ທິວາທິຄຓິກຕ຺ຕາ ສກາຣສ຺ສ ທ຺ເວຠາໂວ ໂຫຕິ ‘‘ນສ຺ສໍ ວສ຺ສ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ວິຍ, ນິຍສ຺ສເມວ ກມ຺ມໍ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ. ຄາມາທິໂຕ ປພ຺ພາຊິຍຕິ ອເນນ ວິນຍກມ຺ເມນາຕິ ປພ຺ພາຊນີຍໍ, ຕເມວ ກມ຺ມໍ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມໍ. ຕີສູຕິ ຠຓ຺ຑນກາຣກອຠິຓ຺ຫາປຕ຺ຕິກກຸລທູສກວເສນ ຕິວິເຘສຸ ອງ຺ເຄສຸ. ເຍນ ເກນຈິ ອງ຺ເຄນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍທິ ສພ຺ພານິ ກມ຺ມານິ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເອວໍ ສຕິ ຈມ຺ເປຍ຺ຍກ຺ຂນ຺ຘເກ (ມຫາວ. ໔໐໐ ອາທໂຍ) ວຸຕ຺ຕໍ ອິທໍ ວຈນໍ ວິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວຈນຕ຺ຖນານຕ຺ຕໂຕຕິ ວຈນສ຺ສ ຈ ອຕ຺ຖສ຺ສ ຈ ນານາຠາວໂຕ. ຕເມວຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມາຣຫສ຺ສາຕິ ອິມສ຺ສ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິວຈນສ຺ສ ອງ຺ຄສມ຺ຠໂວ ອຕ຺ໂຖຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ. ສງ຺ເຆນ ກຕໍ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິມິນາ ລກ຺ຂເຓນ ຕຊ຺ຊນີຍາທິກມ຺ມາຣຫສ຺ສ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສາຕິ ໂຍຊນາ. ເອວໍ ກມ຺ມສນ຺ນິຏ຺ຐານຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອງ຺ຄສມ຺ຠວຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ສ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ສາຕິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ, ອຕ຺ຖີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຠຓ຺ຑນກາຣກາທີສູຕິອາທິສທ຺ເທນ ອຠິຓ຺ຫາປຕ຺ຕິກກຸລທູສການິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ ກເຣຍ຺ຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກມ຺ມາຣຫນ຺ຕິ ກມ຺ມສ຺ສ, ກມ຺ເມ ວາ ອຣຫໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘເກ. ປຸພ຺ເພນາຕິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ເຕນ ຈມ຺ເປຍ຺ຍກ຺ຂນ຺ຘເກນ. ອປຣນ຺ຕິ ອປເຣ ວຸຕ຺ຕໍ ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘກໍ. ສເມຕີຕິ ສມໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ກມ຺ເມສຸ, ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ເມຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ອງ຺ເຄສຸ ວາ, ຠຓ຺ຑນກາຣກວເສນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຖ ໂຂຕິ ຕຖາ ວຸຕ຺ຕາປີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກໂຣນ຺ເຕນ ກມ຺ມວາຈາວາຈເກນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຫີຕິ ຜລໂຊຕໂກ. ຠູເຕນ ວຕ຺ຖຸນາຕິ ຕຈ຺ເຉນ ວຕ຺ຖຸນາ. ອຎ຺ຎສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສາຕິ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ. ກສ຺ມາ ພາລສ຺ສ ອພ຺ຍຕ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິພຫຸລສ຺ສ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອິທມ຺ປີຕິ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມມ຺ປິ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ເພສຸ ກມ຺ເມສຸ.

ນປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພອຏ຺ຐາຣສກາທິກຖາ

໘. ປນ຺ນໂລມາຕິ ປຕິຕມານໂລມາ. ເອຕນ຺ຕິ ວຕ຺ຕໍ. ເນຕ຺ຖາຣນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຜຸຏ຺ຐກ຺ຂຣສໍໂຍເຄ ປຣສ຺ສ ຕກາຣສ຺ສ ຖກາໂຣ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ທຸຕິຍກ຺ຂເຣນ ປາໂຐ ຍຸຕ຺ໂຕ. ເຍນາຕິ ວຕ຺ເຕນ. ນິສ຺ສາຣຓາຕິ ນິສ຺ສາຣຓໂຕ. ທສ ວາ ທິວສານິ, ປຎ຺ຈ ວາ ທິວສານິ ປູເຣຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ເອຕ຺ຕເກນາຕິ ເອຕປ຺ປມາເຓນ ທສປຎ຺ຈທິວເສນ.