໑. ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘກໍ

໑. ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມກຖາ

໑. ຈູຬວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘເກ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ຈູຬວຄ຺ຄສ຺ສາ’’ຕິ ປທໍ ‘‘ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘເກ’’ຕິ ປເທ ອວຍວິສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕາວາຕິ ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘກາທິໂຕ, ປາຣິວາສິກ຺ຂນ຺ຘກາທີນໍ ວາ ປຐມໍ. ເຈວສທ຺ໂທ ຈ ຈສທ຺ໂທ ຈ ‘‘ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕກາ’’ຕິ ປທສ຺ສ ອສມາຫາຣທ຺ວນ຺ທວາກ຺ຍໍ ທີເປນ຺ຕິ. ນິສ຺ສຍານໍ ນາມໍ ນິສ຺ສິເຕສຸ ອຸປຈາຣວເສນ ເຕສໍ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກອນ຺ເຕວາສິກາປິ ປຓ຺ຑຸກໂລຫິຕກນາມາເຍວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເຕສໍ ນິສ຺ສິຕກາປີ’’ຕິອາທິ. ປິສທ຺ເທນ ອຸປຈາຣຕ຺ຖໍ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ. ‘‘ສຸຏ຺ຐຸ ພລວ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ພລວາພລວນ຺ຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສທ຺ທານໍ ປຣິຍາຍຠາເວນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຕິສຍຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ພລວພລວ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ວາຈາສິລິຏ຺ຐວເສນ ທີຆໍ ກຕ຺ວາ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຏິວທຖາຕິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຏ຺ຐາເນ ກເຖຖ. ອິມິນາ ປຏິມນ຺ເຕຖາຕິ ເອຕ຺ຖ ມນ຺ຕຘາຕຸຍາ ຄຸຕ຺ຕຠາສນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຕ຺ເຖສຸ ກຣຓຠາສນກິຈ຺ເຈສຸ ອລໍ ສມຕ຺ຖາຕິ ອລມຕ຺ຖາ, ເຕສໍ ວິເສເສນາຕິ ອລມຕ຺ຖຕຣາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສມຕ຺ຖຕຣາ’’ຕິ.

ອຘມ຺ມກມ຺ມທ຺ວາທສກກຖາ

໔. ອສມ຺ມຸຂາ ກຕນ຺ຕິອາທີສຸ ເອວໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ສມ຺ມຸເຂຫິ ວິຣຫິຕາ ອສມ຺ມຸຂາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສງ຺ຆຘມ຺ມວິນຍປຸຄ຺ຄລສມ຺ມຸຂານໍ ວິນາ ກຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອປ຺ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ອປ຺ປຏິປຸຈ຺ຉາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕ຺ວາປຈ຺ຈຍສ຺ສາກາຣຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕສ຺ເສວາຕິ ຈຸທິຕກສ຺ເສວ. ອເທສນາຄາມິນິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອກາຣສ຺ສ ອຎ຺ຎຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປາຣາຊິກາ…ເປ… ວາ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ເມ. ນວ ປທາຕິ ນວສຸ ປເທສຸ, ນິທ຺ຘາຣເຓ ເຈຕໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕວຈນໍ. ປຸຣິມເກສຸ ຕີສຸ ຕິເກສຸ ວຸຕ຺ເຕສຸ ນວສຸ ປເທສູຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ເອເກກ’’ນ຺ຕິ ປເທນ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ອິເມຫີຕິ ອິເມຫິ ທ຺ວີຫິ ປເທຫິ. ທ຺ວາທສ ຕິກາຕິ ປຸຣິເມຫິ ຕີຫິ ຕິເກຫິ ນວ ຕິເກ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ທ຺ວາທສ. ສຸກ຺ກປກ຺ເຂສຸປີຕິ ປຏິເສຘວິຣຫວເສນ ສຸກ຺ເກສຸ ປກ຺ເຂສຸປິ.

໖. ‘‘ປພ຺ພຊິຕານ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ຄິຫີນໍ ອນນຸໂລມິກຕໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ສຫໂສກິຕາທີຫີຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ສຫນນ຺ທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ສພ຺ພອຏ຺ຐກຖາໂປຕ຺ຖເກສຸ ‘‘ນ ອຸປສມ຺ປາເທຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຸປຊ຺ຌາເຍນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ອຸປສມ຺ປາເທຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປາຐໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ‘‘ນ ສມ຺ປໂຍເຊຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ກລໂຫ ນ ກາເຣຕພ຺ໂພ’’ຕິ ປາໂຐ ອຕ຺ຖິ, ຕາວ ອຏ຺ຐາຣສສມ຺ມາວຕ຺ຕນວຕ຺ຕານໍ ສໍວຓ຺ຓນາປາໂຐ ລິຂິໂຕ, ໂສ ປາໂຐ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ນ ລິຂິຕພ຺ໂພ. ກສ຺ມາ? ປາຬິກ຺ກມານຸປ຺ປຕ຺ຕາຠາວໂຕ, ອຏ຺ຐກຖາຍເມວ ‘‘ອຏ຺ຐາຣສ ສມ຺ມາວຕ຺ຕນວຕ຺ຕານິ ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘເກ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມາ’’ຕິ ວກ຺ຂມານຕ຺ຕາ, ຍຖາວຈນຎ຺ຈ ປາຣິວາສິກກ຺ຂນ຺ຘເກ (ຈູຬວ. ອຏ຺ຐ. ໗໖) ສໍວຓ຺ຓິຕຕ຺ຖາ ຈ. ຕສ຺ມາ ໂສ ປາໂຐ ນ ໂປຣາຓປາໂຐ ໂຫຕິ, ປຈ຺ຉາ ປກ຺ຂິຕ຺ຕປາໂຐຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ຕິຓ຺ຓໍ ຠິກ຺ຂເວ ຠິກ຺ຂູນນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອເກເກນາປີຕິ ຕີສຸ ອງ຺ເຄສຸ ເອເກເກນາປິ. ອິມິນາ ອວຍວວາກ຺ຍນິພ຺ພຕ຺ຕິວເສນ ກມ຺ມາຣຫຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ນິຍສ຺ສສ຺ສ ວິເສເສນ ອຠິຓ຺ຫາປຕ຺ຕິກຕ຺ຕໍ ອງ຺ຄໍ ອິຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ເອຕ຺ຖ ອາກາຣວາຈໂກ ອິຕິສທ຺ໂທ ລຸຕ຺ຕນິທ຺ທິຏ຺ໂຐຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອເສວ ນໂຍ ອນນ຺ຕເຣປິ. ຕຊ຺ຊີຍຕິ ອເນນ ວິນຍກມ຺ເມນາຕິ ຕຊ຺ຊນີຍໍ, ຕເມວ ກມ຺ມໍ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ. ‘‘ນິສ຺ສາຍ ເຕ ວຕ຺ຖພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ນິຍສ຺ສີຍຕິ ພາໂລ ຠຊາປີຍຕິ ອເນນ ວິນຍກມ຺ເມນາຕິ ນິຍສ຺ສໍ, ທິວາທິຄຓິກຕ຺ຕາ ສກາຣສ຺ສ ທ຺ເວຠາໂວ ໂຫຕິ ‘‘ນສ຺ສໍ ວສ຺ສ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ວິຍ, ນິຍສ຺ສເມວ ກມ຺ມໍ ນິຍສ຺ສກມ຺ມໍ. ຄາມາທິໂຕ ປພ຺ພາຊິຍຕິ ອເນນ ວິນຍກມ຺ເມນາຕິ ປພ຺ພາຊນີຍໍ, ຕເມວ ກມ຺ມໍ ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມໍ. ຕີສູຕິ ຠຓ຺ຑນກາຣກອຠິຓ຺ຫາປຕ຺ຕິກກຸລທູສກວເສນ ຕິວິເຘສຸ ອງ຺ເຄສຸ. ເຍນ ເກນຈິ ອງ຺ເຄນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍທິ ສພ຺ພານິ ກມ຺ມານິ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເອວໍ ສຕິ ຈມ຺ເປຍ຺ຍກ຺ຂນ຺ຘເກ (ມຫາວ. ໔໐໐ ອາທໂຍ) ວຸຕ຺ຕໍ ອິທໍ ວຈນໍ ວິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວຈນຕ຺ຖນານຕ຺ຕໂຕຕິ ວຈນສ຺ສ ຈ ອຕ຺ຖສ຺ສ ຈ ນານາຠາວໂຕ. ຕເມວຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມາຣຫສ຺ສາຕິ ອິມສ຺ສ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິວຈນສ຺ສ ອງ຺ຄສມ຺ຠໂວ ອຕ຺ໂຖຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ. ສງ຺ເຆນ ກຕໍ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິມິນາ ລກ຺ຂເຓນ ຕຊ຺ຊນີຍາທິກມ຺ມາຣຫສ຺ສ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສາຕິ ໂຍຊນາ. ເອວໍ ກມ຺ມສນ຺ນິຏ຺ຐານຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອງ຺ຄສມ຺ຠວຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ສ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ສາຕິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ, ອຕ຺ຖີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຠຓ຺ຑນກາຣກາທີສູຕິອາທິສທ຺ເທນ ອຠິຓ຺ຫາປຕ຺ຕິກກຸລທູສການິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອາກງ຺ຂມາໂນ ສງ຺ໂຆ ກເຣຍ຺ຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກມ຺ມາຣຫນ຺ຕິ ກມ຺ມສ຺ສ, ກມ຺ເມ ວາ ອຣຫໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘເກ. ປຸພ຺ເພນາຕິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ເຕນ ຈມ຺ເປຍ຺ຍກ຺ຂນ຺ຘເກນ. ອປຣນ຺ຕິ ອປເຣ ວຸຕ຺ຕໍ ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘກໍ. ສເມຕີຕິ ສມໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ກມ຺ເມສຸ, ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ເມຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ອງ຺ເຄສຸ ວາ, ຠຓ຺ຑນກາຣກວເສນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຖ ໂຂຕິ ຕຖາ ວຸຕ຺ຕາປີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກໂຣນ຺ເຕນ ກມ຺ມວາຈາວາຈເກນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຫີຕິ ຜລໂຊຕໂກ. ຠູເຕນ ວຕ຺ຖຸນາຕິ ຕຈ຺ເຉນ ວຕ຺ຖຸນາ. ອຎ຺ຎສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສາຕິ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ. ກສ຺ມາ ພາລສ຺ສ ອພ຺ຍຕ຺ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິພຫຸລສ຺ສ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອິທມ຺ປີຕິ ຕຊ຺ຊນີຍກມ຺ມມ຺ປິ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ເພສຸ ກມ຺ເມສຸ.

ນປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕພ຺ພອຏ຺ຐາຣສກາທິກຖາ

໘. ປນ຺ນໂລມາຕິ ປຕິຕມານໂລມາ. ເອຕນ຺ຕິ ວຕ຺ຕໍ. ເນຕ຺ຖາຣນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຜຸຏ຺ຐກ຺ຂຣສໍໂຍເຄ ປຣສ຺ສ ຕກາຣສ຺ສ ຖກາໂຣ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ທຸຕິຍກ຺ຂເຣນ ປາໂຐ ຍຸຕ຺ໂຕ. ເຍນາຕິ ວຕ຺ເຕນ. ນິສ຺ສາຣຓາຕິ ນິສ຺ສາຣຓໂຕ. ທສ ວາ ທິວສານິ, ປຎ຺ຈ ວາ ທິວສານິ ປູເຣຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ເອຕ຺ຕເກນາຕິ ເອຕປ຺ປມາເຓນ ທສປຎ຺ຈທິວເສນ.

໒. ນິຍສ຺ສກມ຺ມກຖາ

໑໑. ອປິສ຺ສຸ ຠິກ຺ຂູ ປກຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ນິປາຕານມເນກຕ຺ຖຕ຺ຕາ ອິຘ ອປິສ຺ສຸສທ຺ໂທ ນິຈ຺ຈຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ. ປກຕສທ຺ໂທ ‘‘ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປກຕາ’’ຕິອາທີສຸ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໑.ຕຕິຍສງ຺ຄີຕິກຖາ; ປາຈິ. ອຏ຺ຐ. ໔໓໘) ອຠິຠວນຕ຺ໂຖ, ອິຘ ປນ ພ຺ຍາວຏຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ນິຈ຺ຈໍ ພ຺ຍາວຏາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ.

໓. ປພ຺ພາຊນີຍກມ຺ມກຖາ

໒໗. ເອຕ຺ຖາຕິ ອສ຺ສຊິປຸນພ຺ພສຸກວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ. ກາຍິໂກຕິ ເອຕ຺ຖ ກາເຍນ ກີຬຕີຕິ ກາຍິໂກຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກາຍກີຬາ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. ‘‘ເອເສວ ນໂຍ’’ຕິ ອິມິນາ ວາຈາຍ ກີຬຕີຕິ ວາຈສິໂກ, ກາຍິໂກ ຈ ວາຈສິໂກ ຈ ກາຍິກວາຈສິໂກຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ອຕິທິສຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຈ຺ຉິມວຈນຕ຺ໂຖ ສມາຫາຣທ຺ວນ຺ໂທ, ສມາຫາຣທ຺ວນ຺ເທປິ ກຕ຺ຖຈິ ປຸລ຺ລິງ຺ຄມິຈ຺ຉນ຺ຕິ ສທ຺ທວິທູ ‘‘ຘມ຺ມວິນໂຍ’’ຕິອາທີສຸ (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໕໐໙) ວິຍ. ກາຍທ຺ວາຣປຎ຺ຎຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທໍ ວີຕິກ຺ກມຕີຕິ ກາຍິໂກຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກາຍທ຺ວາເຣ ປຎ຺ຎຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທວີຕິກ຺ກໂມ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. ກາເຍນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕສິກ຺ຂາປທໍ ວີຕິກ຺ກເມຕີຕິ ກາຍິໂກຕິ ວຈນຕ຺ໂຖປິ ຍຸຊ຺ຊເຕວ. ‘‘ອຸປຫນນໍ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ອຸປຫນນໍ ອຸປຆາຕໍ, ຕເມວ ອຸປຆາຕິກນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ນາສນ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ຫນຘາຕຸຍາ ຫິໍສນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕເວຊ຺ຊກມ຺ມາທິວເສນ ເຕລປຈນອຣິຏ຺ຐປຈນາທີນິ ກາຍິໂກ ມິຈ຺ຉາຊີໂວ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ອິມິນາ ມິຈ຺ຉາຊີວສ຺ສ ສຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ.

໔. ປຏິສາຣຓີຍກມ຺ມກຖາ

໓໓. ສຸຘມ຺ມວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ອນປໂລເກຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ອປປຸພ຺ໂພ ໂລກສທ຺ໂທ ອາປຸຈ຺ຉນຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ນ ອາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ’’ຕິ.

໓໔. ກິນ຺ຕິ ກິໍ ນາມ ຂາທນີຍໂຠຊນີຍໍ. ໂວຕິ ຕຸມ຺ເຫຫິ. ຄຫປຕີຕິ ອາລປນປທໍ. ເຖຣານໍ ອຕ຺ຖາຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຏິຍຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຏິຍາທິຕໍ. ‘‘ເອຕໍ ອໂວຈາ’’ຕິ ອິມິນາ ເອຕທໂວຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ນິຄ຺ຄຫິຕາເທສສນ຺ຘິໍ ທສ຺ເສຕິ. ຍທິທນ຺ຕິ ສທ຺ໂທ ‘‘ຕິລສໍຄຸຬິກາ’’ຕິ ປເທນ ໂຍຊິຕຕ຺ຕາ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ໂຄຕິ ອາຫ ‘‘ຍາ ອຍ’’ນ຺ຕິ. ຕິລສກ຺ຂລິກາຕິ ຕິເລນ ສໍສຏ຺ຐາ ສກ຺ຂລິກາ. ‘‘ສາ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອິມິນາ ອຸຕ຺ຕຣວາກ຺ເຍ ຍໍສທ຺ທສ຺ສ ປຸພ຺ພວາກ຺ເຍ ຕໍສທ຺ທາເປກ຺ຂຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອໂກ ປຸຣິໂສຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປູວິໂຍຕິ ປູວໍ, ປູເວນ ວາ ກຍວິກ຺ກໂຍ. ເຕນາຕິ ກາຣເຓນ. ນນ຺ຕິ ຄຫປຕິໍ. ເຖໂຣຕິ ສຸຘມ຺ມຕ຺ເຖໂຣ. ຍເທວ ກິຎ຺ຈີຕິ ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈິ ເອວ ຍໍ ວຈນນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກິຎ຺ຈິເທວ ຕິລສໍຄຸຬິກາວຈນ’’ນ຺ຕິ. ອິທນ຺ຕິ ອິມໍ ອຕ຺ຖໍ. ໂສຕິ ກຸກ຺ກຸຏໂປຕໂກ. ກາກວສ຺ສິຕນ຺ຕິ ກາກສ຺ສ ວສ຺ສິຕໍ, ເນວ ອກາສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຍາປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ກຸກ຺ກຸຏໂປຕກໍ ອເປກ຺ຂຕິ. ເນວ ຠິກ຺ຂຸວຈນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ຄິຫິວຈນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕີຕິ ໂຍຊນາ.

ອຘມ຺ມກມ຺ມາທິທ຺ວາທສກກຖາ

໓໙. ປຸຣິເມຫິ ກມ຺ເມຫີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອງ຺ເຄສຸ. ຍຖາ ປຣິສກ຺ກິຍມາເນ ຄິຫິໂນ ລາຠໍ ນ ລຠນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ປຣິປຸພ຺ໂພ ສກ຺ກຘາຕຸ ປຣກ຺ກມຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ປຣກ຺ກມນ຺ໂຕ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອນຕ຺ຖາທີສຸ. ອຕ຺ຖຠງ຺ໂຄຕິ ຄິຫີນໍ ອຕ຺ຖສ຺ສ ຠງ຺ໂຄ. ອວສນນ຺ຕິ ຄິຫີນໍ ອວສນໍ. ຄິຫີນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສາມ຺ຍຕ຺ເຖ ສາມິວຈນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຄິຫີນໍ ສນ຺ຕິເກ’’ຕິ. ຍຖາ ກຣິຍມາເນ ສຈ຺ໂຈ ໂຫຕິ, ເອວໍ ນ ກໂຣຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເອກງ຺ເຄນາປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ສມ຺ຠາວນຕ຺ໂຖ, ຕໂຕ ອຘິເກຫິ ອງ຺ເຄຫິ ກາ ນາມ ກຖາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ປຏິສາຣຓີຍກມ຺ເມ. ປຏິມຸຂໍ ອຕ຺ຕໂນ ໂທສໍ ສຣາເປຕພ຺ພໍ ອເນນ ວິນຍກມ຺ເມນາຕິ ປຏິສາຣຓີຍໍ, ຕເມວ ກມ຺ມໍ ປຏິສາຣຓີຍກມ຺ມໍ.

໕. ອາປຕ຺ຕິຍາ ອທສ຺ສເນ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມກຖາ

໔໖. ສໍສຖາຕິ ເອຕ຺ຖ ສໍສຘາຕຸຍາ ກຖນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອາໂຣເຈຖາ’’ຕິ. ຕຸມ຺ເຫ ສໍສຖ, ກເຖຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໕໐. ຠຓ຺ຑນກາຣໂກ ໂຫຕີຕິອາທິ ກາຣຓູປຈາຣວເສນ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ຠຓ຺ຑນາທິປຈ຺ຈຍາ’’ຕິອາທິ. ຠຓ຺ຑນກາຣກາທິ ກາຣຓໍ, ເຕນ ອາປນ຺ນາ ອາປຕ຺ຕິ ຜລໍ, ຕສ຺ສາ ອທສ຺ສເນ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕສ຺ສາຕິ ອາປຕ຺ຕິຍາ.

໕໑. ເອຕ຺ຖາຕິ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ເມ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕຈຕ຺ຕາລີສວຕ຺ເຕສຸ. ອນຸທ຺ຘໍເສຕພ຺ໂພຕິ ເອຕ຺ຖ ຘໍສຘາຕຸຍາ ຄຕ຺ຍຕ຺ຖໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ນ ໂຈເທຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ‘‘ຣໂຊນຸທ຺ຘໍສຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ພຸ. ວໍ. ໒.໑໐໑) ຫິ ຘໍສຘາຕຸ ຄຕ຺ຍຕ຺ເຖ ວຕ຺ຕຕິ. ‘‘ນ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູຫີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ໂສເຍວ ຠິກ຺ຂຸ ເຕເຫວ ຠິກ຺ຂູຫີຕິ ອຕ຺ຖໍ ນິວາເຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຎ຺ໂຎ ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ເຎຫິ ຠິກ຺ຂູຫີ’’ຕິ. ນ ຄິຫິທ຺ຘໂຊຕິ ເອຕ຺ຖ ຄິຫີນໍ ຘໂຊ ຄິຫິທ຺ຘໂຊຕິ ວຸຕ຺ເຕ ໂອທາຕວຕ຺ຖາທີນີຕິ ອາຫ ‘‘ໂອທາຕວຕ຺ຖານີ’’ຕິອາທິ. ນ ຕິຕ຺ຖິຍາທິປທຕ຺ຕຍນ຺ຕິ ‘‘ນ ຕິຕ຺ຖິຍາ ເສວິຕພ຺ພາ, ຠິກ຺ຂູ ເສວິຕພ຺ພາ, ຠິກ຺ຂຸສິກ຺ຂາຍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປທານໍ ຕຍໍ. ‘‘ນ ອປສາເທຕພ຺ໂພ’’ຕິ ອິມິນາ ນ ອາສາເທຕພ຺ໂພຕິ ເອຕ຺ຖ ອາປຸພ຺ພສທຘາຕຸຍາ ອປປຸພ຺ພສທຘາຕຸຍາ ສມານຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ອນ຺ໂຕ ວາ ພຫິ ວາຕິ’’ ເອຕ຺ຖ ກສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ວາ ພຫິ ວາຕິ ອາຫ ‘‘ວິຫາຣສ຺ສາ’’ຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອິມິນາຕິ ອາປຕ຺ຕິຍາ ອທສ຺ສເນ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ເມນ.

໖໕. ຕສ຺ສາຕິ ອາປຕ຺ຕິຍາ. ອິຘາຕິ ປາປິກາຍ ທິຏ຺ຐິຍາ ອປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ເຄ ກເຕ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ເມ. ອາປຕ຺ຕິອທສ຺ສນາທີສຸ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຂິປີຍຕິ ອປນີຍຕິ ອເນນ ວິນຍກມ຺ເມນາຕິ ອຸກ຺ເຂປນີຍໍ, ຕເມວ ກມ຺ມໍ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມໍ.

ອິຕິ ກມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘກວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.