໒໐໒. ຊີວກວຕ຺ຖຸກຖາ

໓໒໖. ຈີວຣກ຺ຂນ຺ຘເກ ປທກ຺ຂິຓສທ຺ທສ຺ສ ອປສພ຺ຍຕ຺ຖໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເຉກາ ກຸສລາ’’ຕິ. ອຠິສຏາຕິ ເອຕ຺ຖ ສຣຘາຕຸຍາ ຄຕິຈິນ຺ຕາສຸ ອິຘ ຄຕ຺ຍຕ຺ເຖຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຠິຄຕາ’’ຕິ. ອຠິຄຕາຕິ ອຠິມຸຂໍ ຄນ຺ຕພ຺ພາ. ນນຸ ປາຬິຍໍ ‘‘ອຕ຺ຖິການໍ ອຕ຺ຖິການໍ ມນຸສ຺ສານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ກສ຺ມາ ປນ ‘‘ອຕ຺ຖິເກຫິ ອຕ຺ຖິເກຫິ ມນຸສ຺ເສຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ກຣຓຕ຺ເຖ ປນາ’’ຕິອາທິ. ອິມິນາ ຉຏ຺ຐີກຕ຺ຕາ ນາມ ຕຕິຍາກຕ຺ຕຸນາ ສມາໂນເຍວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນິຄເມ ວສຕີຕິ ເນຄໂມຕິ ວຸຕ຺ເຕ ກຸຏຸມ຺ພິຍຄໂຓ ເນຄໂມ ນາມາຕິ ອາຫ ‘‘ກຸຏຸມ຺ພິຍຄໂຓ’’ຕິ.

໓໒໗. ນຄເຣ ນິວສນ຺ຕີຕິ ນາຄຣາ. ທຕ຺ວາ, ວຸຏ຺ຐາເປສຸນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອາຣາມຸຍ຺ຍານວາຫນາທີຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິສທ຺ເທນ ອຎ຺ຎານິ ອຸປໂຠຄປຣິໂຠຄານິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຄຓິກຏ຺ຐາເນຕິ ຄຓິກາຍ ຐາເນ. ຄຓິກາຕິ ຈ ນຄຣໂສຠິນີ. ສາ ຫິ ອຕ຺ຖິເກນ ຊນຄເຓນ ອຠິຄນ຺ຕພ຺ພາຕິ ຄຓິກາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຏິສເຕນ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈສທ຺ໂທ ອວຘາຣຓຕ຺ໂຖ. ຣຕ຺ຕິໍ ຄມນສ຺ສ ປຏິນິຘິສງ຺ຂາເຕນ ສເຕນ ເອວາຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ຄິລານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຠາວປຈ຺ຈເຍນ ວິນາປິ ຠາວຕ຺ໂຖ ຎາຕພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ຄິລານຠາວ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຊານາເປຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປຏິເວເທຍ຺ຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວິທຘາຕຸຍາ ຎາຓຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ກຕ຺ຕຣສຸປ຺ເປຕິ ເອຕ຺ຖ ກຕ຺ຕຣສທ຺ໂທ ຊິຓ຺ຓປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ຊິຓ຺ຓສຸປ຺ເປ’’ຕິ. ສຸປນ຺ຕິ ສຸນຂາທໂຍ ເອຕ຺ຖາຕິ ສຸປ຺ປໍ, ກຕ຺ຕຣໍ ສຸປ຺ປໍ ກຕ຺ຕຣສຸປ຺ປໍ.

໓໒໘. ຕນ຺ຕິ ຊີວກໍ. ອຎ຺ເຎ ຣາຊທາຣກາ ວທນ຺ຕິ ກິຣາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນຕ຺ຖິ ມາຕາ ເອຕສ຺ສາຕິ ນິມ຺ມາຕິໂກ. ຍຖາ ຈາຕິອາທີສຸ ຍຖາ ເປສນ຺ຕິ, ຕຖາຕິ ໂຍຊນາ. ຈສທ຺ໂທ ສມ຺ປິຓ຺ຑນຕ຺ໂຖ. ນ ເກວລໍ ວທນ຺ຕິເຍວ, ອຖ ໂຂ ນ ໂກຈິ ກິຎ຺ຈິ ເປເສຕີຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ອຎ຺ເຎສນ຺ຕິ ຊີວກໂຕ ອຎ຺ເຎສໍ. ຕສ຺ສາຕິ ຊີວກສ຺ສ. ອິຕີຕິ ເອວໍ. ໂສຕິ ຊີວໂກ. ຕໍ ສພ຺ພນ຺ຕິ ‘‘ນິມ຺ມາຕິໂກ ນິປ຺ປິຕິໂກ’’ຕິ ວທນຎ຺ຈ ປຓ຺ຓາກາຣສ຺ສ ອເປສນຎ຺ຈາຕິ ຕໍ ສພ຺ພໍ.

ຍໍນູນາຕິ ສາຘຸ ວຕ. ອຫໍ ວຊ຺ຊສິປ຺ປໍ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍໍ ສາຘຸ ວຕາຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ສາຕິ ຊີວກສ຺ສ. ເອຕທໂຫສີຕິ ເອຕໍ ອໂຫສິ, ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຫູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣູປຆາຕປຏິສໍຍຸຕ຺ຕານີຕິ ປຣໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ, ອຸປ ຠຸເສນ ວາ ຫນເນນ ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕານິ. ເມຕ຺ຕາປຸພ຺ພຠາຄນ຺ຕິ ສິປ຺ປສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາເຄ ປວຕ຺ຕາ ເມຕ຺ຕາ ເອຕສ຺ສາຕິ ເມຕ຺ຕາປຸພ຺ພຠາຄໍ. ອິຕິ ອໂຫສີຕິ ໂຍຊນາ. ປຸຣິມຈິນ຺ຕາຍ ອເນກນ຺ຕຠາວໂຕ ເອກນ຺ຕຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອປິ ຈາ’’ຕິອາທິ. ອປິ ຈາຕິ ເອກນ຺ເຕນ. ອຍນ຺ຕິ ຊີວໂກ. ອິໂຕຕິ ຠທ຺ທກປ຺ປໂຕ. ອຍນ຺ຕິ ອຸປາສໂກ. ຈຕຸປຣິສນ຺ຕເຣຕິ ຈຕຸປຣິສມຊ຺ເຌ. ປຕ຺ຖຕຄຸຓນ຺ຕິ ປຕ຺ຖຣິຕຄຸຓໍ. ຐານນ຺ຕຣນ຺ຕິ ຐານເຠທໍ, ອຫມ຺ປີຕິ ນ ອຍໍ ອຸປາສໂກເຍວ, ອຫມ຺ປີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠຄວາຕິ ອາລປນປທເມຕໍ. ປຕ຺ຖນນ຺ຕິ ອິຈ຺ຉິຕວຣໍ. ໂຈທິຍມາໂນປີຕິ ອຸຍ຺ໂຍຊິຍມາໂນປິ. ປິສທ຺ເທນ ປຸຣິມຈິນ຺ຕນມເປກ຺ຂຕິ. ເອສາຕິ ເອໂສ ຊີວໂກ.

໓໒໙. ທິສາປາໂມກ຺ໂຂຕິ ປທສ຺ສ ທິສາສຸ ປາໂມກ຺ໂຂ ທິສາປາໂມກ຺ໂຂຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສພ຺ພທິສາສູ’’ຕິອາທິ. ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ສມເຍຕິ ຊີວກສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ຈິນ຺ຕນສມເຍ ຈ, ອາຄມໍສູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕຕິ ວາຓິເຊ, ປຸຈ຺ຉີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກຸໂຕຕິ ນຄຣໂຕ. ຕກ຺ກສີລໂຕຕິ ຕກ຺ກສີລນຄຣໂຕ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕກ຺ກສີເລ. ອາມາຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ, ອາມ ອຕ຺ຖີຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕຕິ ວາຓິຊາ. ຕຖາຕິ ຍຖາ ຊີວໂກ ອາຫ, ຕຖາ ອກໍສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສຕິ ຊີວໂກ. ປິຕຣນ຺ຕິ ອຠຍຣາຊກຸມາຣໍ. ເຕຫີຕິ ວາຓິເຊຫິ.

ຕນ຺ຕິ ຊີວກໍ, ປຸຈ຺ຉີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂສຕິ ຊີວໂກ. ກສ຺ມາ ຕາຕ ຕ຺ວໍ ອິຘາຄໂຕ ອສິ ປນາຕິ ປຸຈ຺ຉີຕິ ໂຍຊນາ. ຕໂຕຕິ ປຸຈ຺ຉໂຕ. ໂສຕິ ຊີວໂກ. ສິກ຺ຂິຕຸໍ ອາຄໂຕ ອມ຺ຫີຕິ ໂຍຊນາ. ພຫຸຎ຺ຈ ຄຓ຺ຫາຕີຕິອາທີສຸ ໂສ ກິຎ຺ຈິ ກມ຺ມໍ ອກຕ຺ວາ ສິປ຺ປສ຺ເສວ ສິກ຺ຂິຕຕ຺ຕາ ພຫຸຎ຺ຈ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຍຖາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ສິກ຺ຂນ຺ຕິເຍວ, ເອວໍ ຕຖາ ໂສ ນ ສິກ຺ຂຕີຕິ ໂຍຊນາ. ໂສ ປນາຕິ ຊີວໂກ ປນ, ກໂຣຕິ ສິກ຺ຂຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອກໍ ກາລນ຺ຕິ ເອກສ຺ມິໍ ກາເລ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ກສ຺ມາ ໂສ ພຫຸຎ຺ຈ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ອາຫ ‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕປີ’’ຕິອາທິ. ເມຘາວິຕາຍາຕິ ຂິປ຺ປໍ ຄຫຓຘາຣຓປຎ຺ຎຕາຍ, ພຫຸຎ຺ຈ ສິປ຺ປນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອສ຺ສ ຊີວກສ຺ສ ຄຫິຕຎ຺ຈ ສິປ຺ປໍ ນ ສມ຺ມຸສ຺ສຕີຕິ ໂຍຊນາ.

ຍຕ຺ຕກໍ ສິປ຺ປໍ ອາຈຣິໂຍ ຊານາຕິ, ຕຕ຺ຕກໍ ອຍໍ ຊີວໂກ ຊານາຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຍນ຺ຕິ ສິປ຺ປໍ. ອຍນ຺ຕິ ຊີວໂກ, ຠວິສ຺ສຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນນ຺ຕິ ຊີວກໍ. ຍຖາຕິ ເຍນາກາເຣນ. ກມ຺ມວິປາກນ຺ຕິ ກມ຺ມວິປາກຊໍ ໂຣຄໍ. ‘‘ນ’’ນ຺ຕິ ປທໍ ‘‘ສິກ຺ຂາເປສີ’’ຕິ ປເທ ກາຣິຕກມ຺ມໍ, ‘‘ເຠສຊ຺ຊໂຍຊນ’’ນ຺ຕິ ປທໍ ຘາຕຸກມ຺ມໍ. ເຠສຊ຺ຊໂຍຊນນ຺ຕິ ເຠສຊ຺ເຊນ ໂຣຄສ຺ສ ໂຍຊນໍ. ໂສ ປນາຕິ ຊີວໂກ ປນ. ອິມິນາຕິ ຊີວເກນ ນ ອຸຄ຺ຄຫິຕໍ, ອຸຄ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອເກນ ທ຺ວາເຣນາຕິ ຈຕູສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ເອເກນ ທ຺ວາເຣນ. ອາຫິຓ຺ຑນ຺ໂຕຕິ ວິຈຣນ຺ໂຕ. ປຣິຕ຺ຕໍ ປາເຖຍ຺ຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຣິຕ຺ຕສທ຺ທສ຺ສ ອາຣກ຺ຂນຕ຺ເຖປິ ປວຕ຺ຕນໂຕ ອິຘ ອປ຺ປຕ຺ເຖ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອປ຺ປມຕ຺ຕກ’’ນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ ອປ຺ປມຕ຺ຕກໍ ປາເຖຍ຺ຍໍ ອທາສີຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ສາຕິ ທິສາປາໂມກ຺ຂສ຺ສ. ອຍນ຺ຕິ ຊີວໂກ, ລຠິສ຺ສຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕໂຕຕິ ລຠນໂຕ. ຂີເຓ ປາເຖຍ຺ເຍຕິ ປາເຖຍ຺ເຍ ຂີເຓ ສຕີຕິ ໂຍຊນາ.