໘. ຈີວຣກ຺ຂນ຺ຘກໍ

໒໐໒. ຊີວກວຕ຺ຖຸກຖາ

໓໒໖. ຈີວຣກ຺ຂນ຺ຘເກ ປທກ຺ຂິຓສທ຺ທສ຺ສ ອປສພ຺ຍຕ຺ຖໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເຉກາ ກຸສລາ’’ຕິ. ອຠິສຏາຕິ ເອຕ຺ຖ ສຣຘາຕຸຍາ ຄຕິຈິນ຺ຕາສຸ ອິຘ ຄຕ຺ຍຕ຺ເຖຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຠິຄຕາ’’ຕິ. ອຠິຄຕາຕິ ອຠິມຸຂໍ ຄນ຺ຕພ຺ພາ. ນນຸ ປາຬິຍໍ ‘‘ອຕ຺ຖິການໍ ອຕ຺ຖິການໍ ມນຸສ຺ສານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ກສ຺ມາ ປນ ‘‘ອຕ຺ຖິເກຫິ ອຕ຺ຖິເກຫິ ມນຸສ຺ເສຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ກຣຓຕ຺ເຖ ປນາ’’ຕິອາທິ. ອິມິນາ ຉຏ຺ຐີກຕ຺ຕາ ນາມ ຕຕິຍາກຕ຺ຕຸນາ ສມາໂນເຍວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນິຄເມ ວສຕີຕິ ເນຄໂມຕິ ວຸຕ຺ເຕ ກຸຏຸມ຺ພິຍຄໂຓ ເນຄໂມ ນາມາຕິ ອາຫ ‘‘ກຸຏຸມ຺ພິຍຄໂຓ’’ຕິ.

໓໒໗. ນຄເຣ ນິວສນ຺ຕີຕິ ນາຄຣາ. ທຕ຺ວາ, ວຸຏ຺ຐາເປສຸນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອາຣາມຸຍ຺ຍານວາຫນາທີຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິສທ຺ເທນ ອຎ຺ຎານິ ອຸປໂຠຄປຣິໂຠຄານິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຄຓິກຏ຺ຐາເນຕິ ຄຓິກາຍ ຐາເນ. ຄຓິກາຕິ ຈ ນຄຣໂສຠິນີ. ສາ ຫິ ອຕ຺ຖິເກນ ຊນຄເຓນ ອຠິຄນ຺ຕພ຺ພາຕິ ຄຓິກາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຏິສເຕນ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈສທ຺ໂທ ອວຘາຣຓຕ຺ໂຖ. ຣຕ຺ຕິໍ ຄມນສ຺ສ ປຏິນິຘິສງ຺ຂາເຕນ ສເຕນ ເອວາຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ຄິລານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຠາວປຈ຺ຈເຍນ ວິນາປິ ຠາວຕ຺ໂຖ ຎາຕພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ຄິລານຠາວ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຊານາເປຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປຏິເວເທຍ຺ຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວິທຘາຕຸຍາ ຎາຓຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ກຕ຺ຕຣສຸປ຺ເປຕິ ເອຕ຺ຖ ກຕ຺ຕຣສທ຺ໂທ ຊິຓ຺ຓປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ຊິຓ຺ຓສຸປ຺ເປ’’ຕິ. ສຸປນ຺ຕິ ສຸນຂາທໂຍ ເອຕ຺ຖາຕິ ສຸປ຺ປໍ, ກຕ຺ຕຣໍ ສຸປ຺ປໍ ກຕ຺ຕຣສຸປ຺ປໍ.

໓໒໘. ຕນ຺ຕິ ຊີວກໍ. ອຎ຺ເຎ ຣາຊທາຣກາ ວທນ຺ຕິ ກິຣາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນຕ຺ຖິ ມາຕາ ເອຕສ຺ສາຕິ ນິມ຺ມາຕິໂກ. ຍຖາ ຈາຕິອາທີສຸ ຍຖາ ເປສນ຺ຕິ, ຕຖາຕິ ໂຍຊນາ. ຈສທ຺ໂທ ສມ຺ປິຓ຺ຑນຕ຺ໂຖ. ນ ເກວລໍ ວທນ຺ຕິເຍວ, ອຖ ໂຂ ນ ໂກຈິ ກິຎ຺ຈິ ເປເສຕີຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ອຎ຺ເຎສນ຺ຕິ ຊີວກໂຕ ອຎ຺ເຎສໍ. ຕສ຺ສາຕິ ຊີວກສ຺ສ. ອິຕີຕິ ເອວໍ. ໂສຕິ ຊີວໂກ. ຕໍ ສພ຺ພນ຺ຕິ ‘‘ນິມ຺ມາຕິໂກ ນິປ຺ປິຕິໂກ’’ຕິ ວທນຎ຺ຈ ປຓ຺ຓາກາຣສ຺ສ ອເປສນຎ຺ຈາຕິ ຕໍ ສພ຺ພໍ.

ຍໍນູນາຕິ ສາຘຸ ວຕ. ອຫໍ ວຊ຺ຊສິປ຺ປໍ ສິກ຺ເຂຍ຺ຍໍ ສາຘຸ ວຕາຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ສາຕິ ຊີວກສ຺ສ. ເອຕທໂຫສີຕິ ເອຕໍ ອໂຫສິ, ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຫູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣູປຆາຕປຏິສໍຍຸຕ຺ຕານີຕິ ປຣໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ, ອຸປ ຠຸເສນ ວາ ຫນເນນ ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕານິ. ເມຕ຺ຕາປຸພ຺ພຠາຄນ຺ຕິ ສິປ຺ປສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາເຄ ປວຕ຺ຕາ ເມຕ຺ຕາ ເອຕສ຺ສາຕິ ເມຕ຺ຕາປຸພ຺ພຠາຄໍ. ອິຕິ ອໂຫສີຕິ ໂຍຊນາ. ປຸຣິມຈິນ຺ຕາຍ ອເນກນ຺ຕຠາວໂຕ ເອກນ຺ຕຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອປິ ຈາ’’ຕິອາທິ. ອປິ ຈາຕິ ເອກນ຺ເຕນ. ອຍນ຺ຕິ ຊີວໂກ. ອິໂຕຕິ ຠທ຺ທກປ຺ປໂຕ. ອຍນ຺ຕິ ອຸປາສໂກ. ຈຕຸປຣິສນ຺ຕເຣຕິ ຈຕຸປຣິສມຊ຺ເຌ. ປຕ຺ຖຕຄຸຓນ຺ຕິ ປຕ຺ຖຣິຕຄຸຓໍ. ຐານນ຺ຕຣນ຺ຕິ ຐານເຠທໍ, ອຫມ຺ປີຕິ ນ ອຍໍ ອຸປາສໂກເຍວ, ອຫມ຺ປີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠຄວາຕິ ອາລປນປທເມຕໍ. ປຕ຺ຖນນ຺ຕິ ອິຈ຺ຉິຕວຣໍ. ໂຈທິຍມາໂນປີຕິ ອຸຍ຺ໂຍຊິຍມາໂນປິ. ປິສທ຺ເທນ ປຸຣິມຈິນ຺ຕນມເປກ຺ຂຕິ. ເອສາຕິ ເອໂສ ຊີວໂກ.

໓໒໙. ທິສາປາໂມກ຺ໂຂຕິ ປທສ຺ສ ທິສາສຸ ປາໂມກ຺ໂຂ ທິສາປາໂມກ຺ໂຂຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສພ຺ພທິສາສູ’’ຕິອາທິ. ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ສມເຍຕິ ຊີວກສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ຈິນ຺ຕນສມເຍ ຈ, ອາຄມໍສູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕຕິ ວາຓິເຊ, ປຸຈ຺ຉີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກຸໂຕຕິ ນຄຣໂຕ. ຕກ຺ກສີລໂຕຕິ ຕກ຺ກສີລນຄຣໂຕ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕກ຺ກສີເລ. ອາມາຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ, ອາມ ອຕ຺ຖີຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕຕິ ວາຓິຊາ. ຕຖາຕິ ຍຖາ ຊີວໂກ ອາຫ, ຕຖາ ອກໍສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສຕິ ຊີວໂກ. ປິຕຣນ຺ຕິ ອຠຍຣາຊກຸມາຣໍ. ເຕຫີຕິ ວາຓິເຊຫິ.

ຕນ຺ຕິ ຊີວກໍ, ປຸຈ຺ຉີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂສຕິ ຊີວໂກ. ກສ຺ມາ ຕາຕ ຕ຺ວໍ ອິຘາຄໂຕ ອສິ ປນາຕິ ປຸຈ຺ຉີຕິ ໂຍຊນາ. ຕໂຕຕິ ປຸຈ຺ຉໂຕ. ໂສຕິ ຊີວໂກ. ສິກ຺ຂິຕຸໍ ອາຄໂຕ ອມ຺ຫີຕິ ໂຍຊນາ. ພຫຸຎ຺ຈ ຄຓ຺ຫາຕີຕິອາທີສຸ ໂສ ກິຎ຺ຈິ ກມ຺ມໍ ອກຕ຺ວາ ສິປ຺ປສ຺ເສວ ສິກ຺ຂິຕຕ຺ຕາ ພຫຸຎ຺ຈ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຍຖາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ສິກ຺ຂນ຺ຕິເຍວ, ເອວໍ ຕຖາ ໂສ ນ ສິກ຺ຂຕີຕິ ໂຍຊນາ. ໂສ ປນາຕິ ຊີວໂກ ປນ, ກໂຣຕິ ສິກ຺ຂຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອກໍ ກາລນ຺ຕິ ເອກສ຺ມິໍ ກາເລ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ກສ຺ມາ ໂສ ພຫຸຎ຺ຈ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ອາຫ ‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕປີ’’ຕິອາທິ. ເມຘາວິຕາຍາຕິ ຂິປ຺ປໍ ຄຫຓຘາຣຓປຎ຺ຎຕາຍ, ພຫຸຎ຺ຈ ສິປ຺ປນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອສ຺ສ ຊີວກສ຺ສ ຄຫິຕຎ຺ຈ ສິປ຺ປໍ ນ ສມ຺ມຸສ຺ສຕີຕິ ໂຍຊນາ.

ຍຕ຺ຕກໍ ສິປ຺ປໍ ອາຈຣິໂຍ ຊານາຕິ, ຕຕ຺ຕກໍ ອຍໍ ຊີວໂກ ຊານາຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຍນ຺ຕິ ສິປ຺ປໍ. ອຍນ຺ຕິ ຊີວໂກ, ຠວິສ຺ສຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນນ຺ຕິ ຊີວກໍ. ຍຖາຕິ ເຍນາກາເຣນ. ກມ຺ມວິປາກນ຺ຕິ ກມ຺ມວິປາກຊໍ ໂຣຄໍ. ‘‘ນ’’ນ຺ຕິ ປທໍ ‘‘ສິກ຺ຂາເປສີ’’ຕິ ປເທ ກາຣິຕກມ຺ມໍ, ‘‘ເຠສຊ຺ຊໂຍຊນ’’ນ຺ຕິ ປທໍ ຘາຕຸກມ຺ມໍ. ເຠສຊ຺ຊໂຍຊນນ຺ຕິ ເຠສຊ຺ເຊນ ໂຣຄສ຺ສ ໂຍຊນໍ. ໂສ ປນາຕິ ຊີວໂກ ປນ. ອິມິນາຕິ ຊີວເກນ ນ ອຸຄ຺ຄຫິຕໍ, ອຸຄ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອເກນ ທ຺ວາເຣນາຕິ ຈຕູສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ເອເກນ ທ຺ວາເຣນ. ອາຫິຓ຺ຑນ຺ໂຕຕິ ວິຈຣນ຺ໂຕ. ປຣິຕ຺ຕໍ ປາເຖຍ຺ຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຣິຕ຺ຕສທ຺ທສ຺ສ ອາຣກ຺ຂນຕ຺ເຖປິ ປວຕ຺ຕນໂຕ ອິຘ ອປ຺ປຕ຺ເຖ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອປ຺ປມຕ຺ຕກ’’ນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ ອປ຺ປມຕ຺ຕກໍ ປາເຖຍ຺ຍໍ ອທາສີຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ສາຕິ ທິສາປາໂມກ຺ຂສ຺ສ. ອຍນ຺ຕິ ຊີວໂກ, ລຠິສ຺ສຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕໂຕຕິ ລຠນໂຕ. ຂີເຓ ປາເຖຍ຺ເຍຕິ ປາເຖຍ຺ເຍ ຂີເຓ ສຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໒໐໓. ເສຏ຺ຐິຠຣິຍາທິວຕ຺ຖຸກຖາ

໓໓໐. ຍາ ນາມາຕິ ຍາ ນາມ ຆຣຓີ. ກິມ຺ປິ ມາຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເອກາຣໂລປສນ຺ຘີຕິ ອາຫ ‘‘ກິມ຺ປິ ເມ ອຍ’’ນ຺ຕິ. ອິມິນາ ຍກາຣາເທສສນ຺ຘິໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ, ‘‘ມ຺ຍາຍ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ເອວໍ ສຕິ ອາເທສສນ຺ຘິເຍວ, ນ ໂລປສນ຺ຘິ. ອຍໍ ຆຣຓີ ເມ ກິຎ຺ຈິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ກິມ຺ປິ ທສ຺ສຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ສ ຈາຕິ ສພ຺ພິສ຺ສ ຈ, ກຕສ຺ສາຕິປິ ປາໂຐ. ໂຣຄູປສມສ຺ສ ຈາຕິ ມມ ໂຣຄສ຺ສ ອຸປສມສ຺ສ ຈ, ອິເມຫິ ປເທຫິ ສໍຍມສ຺ສາຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ອຸປກາຣ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອຸປຊານາມີຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຘິປ຺ປາໂຍຕິ ຆຣຓິຍາ ອາສໂຍ.

໓໓໑. ‘‘ສພ຺ພາລງ຺ກາຣໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ໂຫຕູ’’ຕິ ອິທໍ ວຈນໍ ຣາຊາ ສຠາວໂຕ ອາຫ, ອຸທາຫຸ ກິຎ຺ຈິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາຕິ ອາຫ ‘‘ຣາຊາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ອິມນ຺ຕິ ອລງ຺ກາຣໍ. ປມາຓຍຸຕ຺ເຕຕິ ກາຣຓານຸຣູເປ. ນນ຺ຕິ ຊີວກໍ. ນາຏການມ຺ປີຕິ ປຎ຺ຈສຕິການໍ ນາຏການມ຺ປິ. ໂສປີຕິ ຊີວໂກປິ. ເຕສນ຺ຕິ ອຠຍກຸມາຣນາຏການໍ. ເມຕິ ມຍ຺ຫໍ, ນ ປຕິຣູປນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຍ຺ຍິການນ຺ຕິ ມາຕາມຫີນໍ. ກຕສ຺ສ ເມ ອຸປກາຣນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອິມິນາ ອຘິກາໂຣ ຈ ອຸປກາໂຣ ຈ ອຕ຺ຖໂຕ ສທິສນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຣາຊາ ປສນ຺ໂນ ທຕ຺ວາ ອາຫາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໒໐໕. ຣາຊຄຫເສຏ຺ຐິວຕ຺ຖຸກຖາ

໓໓໒. ອິຣິຍາປຖສມ຺ປຣິວຕ຺ຕເນນາຕິ ອິຣິຍາປຖສ຺ສ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປຣິວຕ຺ຕເນນ. ຕີຫິ ສຕ຺ຕາເຫຫິ ນິຈ຺ຈລສ຺ສ ນິປນ຺ນສ຺ສ ອສ຺ສ ເສຏ຺ຐິສ຺ສ ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອປ຺ເປວ ນິປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ໂຍຊນາ. ນນ຺ຕິ ເສຏ຺ຐິໍ. ເຕເນວາຕິ ເຕເນວ ກາຣເຓນ. ສີສໍ ຉາເທຕີຕິ ສີສຈ຺ຉວີຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສີສປຏິຈ຺ຉາທນຈມ຺ມນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສີສຈມ຺ມ’’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ເສຏ຺ຐິສ຺ສ. ຕີຫິ ສຕ຺ຕາເຫນາຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸພ຺ພປເທນ ປຈ຺ຉິມປທໍ ຄຸຓິຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຕີຫິ ປສ຺ເສຫິ ເອເກເນເກນ ສຕ຺ຕາເຫນາ’’ຕິ.

໓໓໓. ຊນໍ ນີຫຣາເປຕ຺ວາຕິ ຊນໍ ອປກ຺ກມາເປຕ຺ວາ.

໒໐໗. ປຊ຺ໂຊຕຣາຊວຕ຺ຖຸກຖາ

໓໓໔. ວິຈ຺ຉິກສ຺ສ ຊາໂຕຕິ ວິຈ຺ຉິກສ຺ສ ກາຣຓາ ຊາໂຕ, ວິຈ຺ຉິກໍ ປຏິຈ຺ຈ ຊາໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສພ຺ພິ ຈ ເຠສຊ຺ຊໍ ວິຈ຺ຉິການໍ ປຏິກູລໍ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ປຎ຺ຎາສໂຍຊນິກາຕິ ເອຕ຺ຖ ຓິກປຈ຺ຈຍສ຺ສ ຄນ຺ຕຸໍ ສມຕ຺ຖຕ຺ເຖ ປວຕ຺ຕຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຄນ຺ຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ໂຫຕີ’’ຕິ. ອສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎຕິ ຈນ຺ທປຊ຺ໂຊຕນາມກສ຺ສ ອສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ. ຫຕ຺ຖິນີເຍວາຕິ ຠທ຺ທວຕິກາ ນາມ ຫຕ຺ຖິນີເຍວ. ວີສໂຍຊນສຕນ຺ຕິ ວີສາຘິກໍ ໂຍຊນສຕໍ.

ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ເອກສ຺ສ ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ທ຺ວາເຣຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ສາຕິ ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ, ອາໂຣເຈສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂສຕິ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ, ‘‘ອາຫຣາ’’ຕິ ອາຓາເປສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິຕໂຣຕິ ປຸຣິໂສ. ຕນ຺ຕິ ປຕ຺ຕໍ. ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖາຕິ ຍສ຺ມິໍ ຍສ຺ມິໍ ຠເວ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວາຫນສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫມີຕິ ໂຍຊນາ. ໂສຕິ ປຸຣິໂສ. ປຊ຺ໂຊໂຕ ນາມ ອຍໍ ຣາຊາ ຊາໂຕຕິ ໂຍຊນາ.

ສພ຺ພິໍ ປາເຍຕ຺ວາຕິ ອິທໍ ອຸປລກ຺ຂຓມຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສພ຺ພິຎ຺ຈ ປາເຍຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ. ສພ຺ພິຎ຺ຈ ປາເຍຕ຺ວາ, ປຣິຈາຣການໍ ອາຫາຣາຈາເຣ ວິຘິຎ຺ຈ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂອລຸມ຺ເປຕ຺ວາຕິ ລຸປິຘາຕຸ ໂອທຫນຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ໂອທຫິຕ຺ວາ’’ຕິ. ວິເຣເຈສີຕິ ອຸທ຺ຘຎ຺ຈ ອໂຘ ຈ ວິເຣເຈສິ.

໒໐໘. ສິເວຍ຺ຍກທຸສ຺ສຍຸຄກຖາ

໓໓໕. ສິວຖິກນ຺ຕິ ສິວາ ຊມ຺ພຸກາ ກຸຓປຂາທນຕ຺ຖາຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ສິວຏ຺ຐໍ, ຕເທວ ສິວຖິກໍ, ອິມິນາ ສິວຖິກາຍໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສິເວຍ຺ຍກໍ ຖິກສທ຺ທສ຺ສ ໂລປໍ ກຕ຺ວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອຸຕ຺ຕຣກຸຣູສຸ. ຕນ຺ຕິ ມຕໍ. ຫຕ຺ຖິໂສຓ຺ຑກສກຸຓາຕິ ຫຕ຺ຖິລິງ຺ຄວິຫງ຺ຄມາ. ເຕ ຫິ ຫຕ຺ຖິໂນ ໂສຓ຺ໂຑ ວິຍ ໂສຓ຺ໂຑ ເອເຕສຸ ອຕ຺ຖີຕິ ຫຕ຺ຖີໂສຓ຺ຑກາ, ເຕ ຈ ເຕ ສກຸຓາ ເຈຕິ ຫຕ຺ຖິໂສຓ຺ຑກສກຸຓາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຣຎ຺ໂຎ ອາຫຣນ຺ຕີຕິ ຣຎ຺ໂຎ ອຕ຺ຖາຍ, ສນ຺ຕິກໍ ວາ ອາຫຣນ຺ຕິ. ອິທນ຺ຕິ ສິເວຍ຺ຍກໍ ທຸສ຺ສຍຸຄໍ. ສິວິຣຏ຺ເຐ ວາຍິຕໍ ສິເວຍ຺ຍກນ຺ຕິ ຈ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຖວາ’’ຕິອາທິ. ເຕນາຕິ ກາຣເຓນ. ‘‘ສິເວຍ຺ຍກນ຺ຕິ…ເປ… ວທນ຺ຕີ’’ຕິ ໂປຣາຓາ ອາຫູຕິ ໂຍຊນາ.

໒໐໙. ສມຕ຺ຕິໍສວິເຣຈນກຖາ

໓໓໖. ກິໍປນາຕິ ເອຕ຺ຖ ກິໍສທ຺ໂທ ອນິຍມຕ຺ໂຖ. ລູໂຂ ກິໍ, ນ ລູໂຂ ກິນ຺ຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ສິເນຫປານໍ ປນ ເຕເມຕີ’’ຕິ ຈ ‘‘ກໂຣຕີ’’ຕິ ຈ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສກລກາເຍ. ສິຣາຕິ ກຓ຺ຑຣາ. ອຍນ຺ຕິ ຊີວໂກ. ໂອຬາຣິກໂທສຫຣຓຕ຺ຖນ຺ຕິ ໂອຬາຣິກສ຺ສ ໂທສສ຺ສ ອປນຍນຕ຺ຖໍ. ປກຕຕ຺ເຕຕິ ປກຕິສງ຺ຂາເຕ ສຠາເວ ສຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຠຄວາ ຠນ຺ເຕຕິ ໂຍຊນາ. ກຸໂຕຕິ ກສ຺ສ ສນ຺ຕິກາ. ວຏ຺ຏຕິ ນຸ ໂຂຕິ ຈິນ຺ເຕສີຕິ ໂຍຊນາ. ຕໂຕຕິ ຈິນ຺ຕນໂຕ. ໂສໂຓຕິ ໂກຬິວີສໂສໂຓ, ຠຸຎ຺ຊຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕໂຕຕິ ໂສຓສ຺ສ ສນ຺ຕິກາ. ຕສ຺ສາຕິ ໂສຓສ຺ສ. ໂສຕິ ໂສໂຓ. ເຖຣສ຺ສາຕິ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານຕ຺ເຖຣສ຺ສ. ອິທໍ ‘‘ປຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິປເທ ສາມີ, ‘‘ອທາສີ’’ຕິ ປເທ ສມ຺ປທານໍ. ອຎ຺ຎໍ ປິຓ຺ຑປາຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ຣາຊາປິ ໂຂ ຠຸຎ຺ຊິຕຸກາໂມ ອໂຫສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍຎ຺ຈ ສຸຊາຕາ ອທາສິ, ຍຎ຺ຈ ປຣິນິພ຺ພານກາເລ ຈຸນ຺ໂທ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ໂຕ, ຠາຊນຄເຕສຸ ທ຺ວີສຸເຍວ ເຕສຸ ປິຓ຺ຑປາເຕສຸ ເທວຕາ ໂອຊໍ ປກ຺ຂິປນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອຎ຺ເຎສູຕິ ທ຺ວີຫິ ປິຓ຺ຑປາເຕຫິ ອຎ຺ເຎສຸ. ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ ຣຸຈິໍ. ໂສຕິ ພິມ຺ພິສາໂຣ ຣາຊາ. ຕເວວາຕິ ຕຸຍ຺ຫເມວ. ຕນ຺ຕິ ຠຄວໂຕ ວຈນໍ. ຣາຊາ ອກາສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕຕິ ອສີຕິກຸລປຸຕ຺ຕສຫສ຺ສາ. ເອຕທຕ຺ຖເມວາຕິ ໂສຓສ຺ສ ອຣຫຕ຺ເຕ ປຕິຏ຺ຐາປນຕ຺ຖເມວ, ນ ຣຎ຺ໂຎ ອນຸຄ຺ຄຫຕ຺ຖນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໒໑໐. ວຣຍາຈນກຖາ

໓໓໗. ກຕໍ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ເຍນາຕິ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ໂຈ, ຕສ຺ມິໍ ສຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວຸຕ຺ຕນເຍເນວາຕິ ຣາຫຸລວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໑໐໕) ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ. ອິທໍ ວຕ຺ຖນ຺ຕິ ອິທໍ ສິເວຍ຺ຍກໍ ວຕ຺ຖໍ, ອຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ຕາວາ’’ຕິ ອຊ຺ຌາຫຣິຕພ຺ໂພ. ເອຕ຺ຖນ຺ຕເຣຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸປ຺ປນ຺ນກາລມຊ຺ເຌ. ໂກຈິ ຠິກ຺ຂູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕນາຕິ ປໍສຸກູລິກເຫຕຸນາ. ອຍນ຺ຕິ ຊີວໂກ. ຄຫປຕິຈີວຣນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຄຫປຕີນໍ ຈີວຣນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຄຫປຕີຫິ ທິນ຺ນໍ ຈີວຣ’’ນ຺ຕິ. ວຕ຺ຖທານານິສໍສປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຍາຕິ ‘‘ວຕ຺ຖໂທ ໂຫຕິ ວຓ຺ຓໂທ’’ຕິອາທິກາຍ (ສໍ. ນິ. ໑.໔໒) ວຕ຺ຖທານສ຺ສ ອານິສໍເສນ ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຍ. ວິຈ຺ຉາວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ ‘‘ອິຕຣີຕເຣນາ’’ຕິ ສພ຺ພນາມສທ຺ໂທ ອນິຍມຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ອປ຺ປຄ຺ເຆນປິ ມຫຄ຺ເຆນປິ ເຍນ ເກນຈີ’’ຕິ. ປາວາໂຣຕິ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ໂຄ. ໂສ ຫິ ປາຣຸປນຕ຺ຖາຍ ວຣິຍຕິ ອິຈ຺ຉິຍຕີຕິ ປາວາໂຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ກປ຺ປາສາທິເຠໂທ’’ຕິ ອິມິນາ ຕສ຺ສ ສຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ. ປກຕິໂກຊວເມວາຕິ ປກຕິຍາ ຠິກ຺ຂູນໍ ສາຣຸປ຺ປໍ ໂກຊວເມວ. ໂສຬສນາຏກິຕ຺ຖີນໍ ຐຕ຺ວາ ນຈ຺ຈໂຍຄ຺ຍຕ຺ຕາ ມຫຕີ ປິຏ຺ຐິ ເອຕສ຺ສາຕິ ມຫາປິຏ຺ຐິຍໍ, ຕເມວ ໂກຊວໍ ມຫາປິຏ຺ຐິຍໂກຊວໍ. ຕສ຺ສ ກິຣ ໂລມານິ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລາຘິການິ ໂຫນ຺ຕິ.

໒໑໑. ກມ຺ພລານຸຊານນາທິກຖາ

໓໓໘. ກາສີນນ຺ຕິ ກາສີນໍ ຊນປທານໍ, ກາສິຣຏ຺ເຐ ນິວາສີນໍ ຊນານໍ ວາ. ປເສນທິສ຺ສາຕິ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐໍ, ປຏິປກ຺ຂໍ ວາ ເສນໍ ຊິນາຕີຕິ ປເສນທິ ຊກາຣສ຺ສ ທກາຣໍ ກຕ຺ວາ. ເອສາຕິ ເອໂສ ກາສິຣາຊາ. ‘‘ສຫສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ກາສິສທ຺ທສ຺ສ ສງ຺ເກຕສງ຺ຂ຺ຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕໍອຄ຺ຆນໂກຕິ ເຕນ ກາສິນາ ອຄ຺ຆນໂກ. ກສ຺ມາ ອຑ຺ຒກາສີຕິ (ເຖຣີຄາ. ອຏ຺ຐ. ໒໕) ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ອຍໍ ປນາ’’ຕິອາທິ. ອຍນ຺ຕິ ກມ຺ພໂລ. ປນາຕິ ກາຣຓຕ຺ຖໂຊຕໂກ. ຍສ຺ມາຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໓໙. ຠຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ ໂຂມາທີນິ ປຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕານິ ມິສ຺ສິຕ຺ວາ ອວມທ຺ທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຠງ຺ຄນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຠງ຺ຄໍ ນາມາ’’ຕິອາທິ. ວາກມຍເມວາຕິ ຠງ຺ຄນາມເກນ ວາເກນ ນິພ຺ພຕ຺ຕເມວ.

໓໔໐. ເຕຕິ ຠິກ຺ຂູ, ສລ຺ລກ຺ຂິໍສຸ ກິຣາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕສ຺ສາຕິ ປທສ຺ສ, ອຕ຺ຖນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນ ອຈ຺ຉິໍສູຕິ ນ ອາສິໍສຸ, ນ ວສິໍສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນາກາມາຕິ ເອຕ຺ຖ ກມຸຘາຕຸ ອິຈ຺ຉຕ຺ໂຖ ຍກາຣໂລໂປຕິ ອາຫ ‘‘ນ ອນິຈ຺ຉາຍາ’’ຕິ. ທາຕພ຺ໂພຕິ ຠາໂຄ ທາຕພ຺ໂພ. ອຸປຈາເຣຕິ ສຸສານສ຺ສ ສມີເປ. ‘‘ອກາມາ ຠາຄໍ ທາຕຸ’’ນ຺ຕິ ວຈນສ຺ສ ອເນກນ຺ຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍທິ ປນາ’’ຕິອາທິ. ອິຘາຕິ ອິມໍ ສຸສານໍ. ‘‘ສມ຺ປຕ຺ຕາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕູ’’ຕິ ເທນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເຍນາຕິ ຠິກ຺ຂຸນາ. ສທິສາ ໂອກ຺ກມິໍສູຕິ ເອຕ຺ຖ ສທິສສທ຺ໂທ ສມປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ສມໍ ໂອກ຺ກມິໍສູ’’ຕິ. ສມນ຺ຕິ ຠາວນປຸໍສໂກ. ສມານທິສາຍາຕິ ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເອກທິສາຍ ວາ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ປນ ຍກາຣໂລໂປ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ພຫິເມວາຕິ ສຸສານໂຕ ພຫິ ເອວ. ກຕິກນ຺ຕິ ກເຕນ ປວຕ຺ຕໍ ສງ຺ຄຣໍ.

໒໑໓. ຈີວຣປຏິຄ຺ຄາຫກສມ຺ມຸຕິກຖາ

໓໔໒. ‘‘ໂຍ ນ ຉນ຺ທາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິອາທີສຸ ເອວໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ຎາຕກາທີນໍ ຈີວຣນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອກຈ຺ຈສ຺ມິນ຺ຕິ ຊເນ. ວາສທ຺ໂທ ວິກປ຺ປຕ຺ໂຖ. ເອເຕສຸ ຕີສຸ ອຎ຺ຎຕເຣນ ກາຣເຓນ ຉນ຺ທາຄຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ ນາມາຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ອາຄຕສ຺ສາປິ ຈີວຣນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ປິສທ຺ໂທ ຄຣຫຕ຺ໂຖ. ປເຄວ ປຈ຺ຉາ ອາຄຕສ຺ສາຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ອວມຎ຺ຎນ຺ຕິ ອຸຎ຺ຎາຕໍ. ໂວຕິ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ນຕ຺ຖິ ກິນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ມຸຏ຺ຐາ ສຕິ ເອຕສ຺ສາຕິ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິ. ອາຄຕານມ຺ປິ ຈີວຣນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປິສທ຺ໂທ ສມ຺ຠາວນຕ຺ໂຖ. ປເຄວ ປຐມໍ ອາຄຕານນ຺ຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕໍ ຈີວຣປຏິຄ຺ຄາຫກຏ຺ຐານໍ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ສນ຺ຕສນ຺ໂຕ ວາຕິ ເຂທເຂໂທ ວາ. ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈາຕິ ອິທຎ຺ຈ ອິທຎ຺ຈ ຈີວຣໍ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ຈ ຄຈ຺ຉຕິ, ຍສ຺ມາ ຈ ຊານາຕິ, ຕສ຺ມາ. ໂຍຕິ ຠິກ຺ຂຸ. ສກ຺ໂກຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອວຣູໂປ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ມນິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ.

ອປໂລກເນນປີຕິ ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ຈີວຣປຏິຄ຺ຄາຫກໍ ກາຕຸໍ ສງ຺ຆໍ ອປໂລເກມີ’’ຕິ ອປໂລກເນນປິ, ສມ຺ມນິຕຸນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍຕ຺ຖ ປນາຕິ ຍສ຺ມິໍ ປນ ຘຸຣວິຫາເຣ.

‘‘ຄຫິຕຏ຺ຐາເນເຍວາ’’ຕິ ອິມິນາ ຕຕ຺ເຖວາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕສທ຺ທສ຺ສ ວິສຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ອຸຊ຺ຌິຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸຘຘາຕຸຍາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ຈີວຣປຏິຄ຺ຄາຫກນ຺ຕິ ປທສ຺ສ ຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ຈີວຣປຏິຄ຺ຄາຫໂກຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ໂຍ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ໂສ ຈີວຣປຏິຄ຺ຄາຫໂກ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ຈີວຣປຏິສາມກ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ຈີວຣໍ ຄຫິຕຏ຺ຐານໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຠຓ຺ຑາຄາເຣ ທຫຕິ ຐເປຕີຕິ ຈີວຣນິທຫໂກຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ໂຍ ນ ຉນ຺ທາຕິໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິອາທີສຸ ເອຕ຺ຖ ເອເຕສຸ ຈ ອິໂຕ ປຣຎ຺ຈາຕິ ໂຍຊນາ.

໒໑໔. ຠຓ຺ຑາຄາຣສມ຺ມຸຕິອາທິກຖາ

໓໔໓. ໂຍ ວິຫາໂຣ ວາ ໂຍ ອຑ຺ຒໂຍໂຄ ວາ ໂຫຕິ, ໂສ ວິຫາຣາທິໂກ ສມ຺ມນິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ອາຣາມິກສາມເຓຣາທີຫີ’’ຕິ ປທໍ ວິວິຕ຺ຕຕ຺ເຖ ອປາທານໍ, ກຣຓມ຺ປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ປຈ຺ຈນ຺ຕເສນາສນໍ ປນ ນ ສມ຺ມນິຕພ຺ພໍ ໂຈຣາທິອຸປທ຺ທວຕ຺ຕາ. ວິຫາຣມຊ຺ເຌເຍວາຕິ ຠຓ຺ຑາຄາຣວິຫາຣມຊ຺ເຌເຍວ.

ຍສ຺ສາຕິ ຠຓ຺ຑາຄາຣສ຺ສ. ອິທໍ ປທໍ ‘‘ຉທນາທີສູ’’ຕິ ປເທ ສາມີ, ‘‘ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ປເທ ສມ຺ປທານໍ. ຍສ຺ສ ປນາຕິ ຠຓ຺ຑາຄາຣສ຺ສ ປນ. ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈີຕິ ຍສ຺ມິໍ ກສ຺ມິໍຈິ ຐາເນ. ເຍນາຕິ ປຕິຕເຫຕຸນາ. ມູສິຕ຺ວາ ຂາທຕີຕິ ມູສິໂກ. ອາທິສທ຺ເທນ ໂຄຘາມງ຺ຄຸສາທໂຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອຸປ ຠຸສໍ, ອຸປຄຸຫິຕ຺ວາ ວາ ຈິນນ຺ຕີຕິ ອຸປຈິກາ. ຕນ຺ຕິ ໂອວສ຺ສນາທິໍ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ. ເອວນ຺ຕິອາທິ ນິຄມນໍ.

ຈີວຣປຏິຄ຺ຄາຫກາທີຫີຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ຈີວຣນິທຫກຠຓ຺ຑາຄາຣິເກ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ. ຈີວຣປຏິຄ຺ຄາຫເກນ ນ ຄຓ຺ຫິຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕາວາຕິ ຈີວຣນິທຫກຠຓ຺ຑາຄາຣິການໍ, ເຕຫິ ວາ ປຐມໍ. ຍໍ ຍນ຺ຕິ ຈີວຣໍ. ຕເຖວາຕິ ຍຖາ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ກຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫຕິ, ຕເຖວ. ຈີວຣນິທຫເກນາປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ນ ເກວລໍ ປຏິຄ຺ຄາຫເກເນວ, ອຖ ໂຂ ນິທຫເກນປີຕິ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ. ຕເຖວາຕິ ຍຖາ ນິທຫໂກ ອາຈິກ຺ຂຕິ, ຕເຖວ. ຕໂຕຕິ ເຕຫິ ຈີວເຣຫິ, ວິຠຕ຺ຕອປາທານໍ, ເຕສຸ ຈີວເຣສຸ ວາ ນິທ຺ຘາຣຓໍ. ຕເທວາຕິ ສງ຺ເຆນ ວຸຕ຺ຕຈີວຣເມວ.

ອິຕີຕິອາທິ ນິຄມນໍ. ຠຄວຕາ ອນຸຎ຺ຎາໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຠຓ຺ຑາຄາຣນ຺ຕິ ຠຓ຺ຑສ຺ສ ຐປໂນກາສໍ ອຄາຣໍ. ຠຓ຺ຑາຄາຣິໂກຕິ ຠຓ຺ຑາຄາເຣ ນິຍຸຕ຺ໂຕ. ພາຫຸລ຺ລິກຕາຍາຕິ ປຈ຺ຈຍພາຫຸລ຺ເລນ ນິຍຸຕ຺ຕຠາວຕ຺ຖໍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ກິມຕ຺ຖາຍ ອນຸຎ຺ຎາໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ອປິ ຈາ’’ຕິອາທິ. ອນຸຄ຺ຄຫາຍ ອນຸຎ຺ຎາໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຫີຕິ ວິຕ຺ຖາໂຣ. ເນວ ຊາເນຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ທ຺ເວ ທ຺ເວ ວາ ຈີວເຣຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສງ຺ຄຫໍ ກາຕຸນ຺ຕິ ສງ຺ເຆນ ສງ຺ຄຫໍ ກາຕຸໍ.

ນ ວຸຏ຺ຐາເປຕພ຺ໂພຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາຣວເສນ ອຎ຺ເຎປິ ອວຸຏ຺ຐາປນີເຍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຎ຺ເຎປີ’’ຕິອາທິ. ຫີຕິ ວິຕ຺ຖາໂຣ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຈຕູສຸ. ສງ຺ໂຆ ປນ ເທຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຸປກາຣຕາຍ ຈາຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ອຸປກາຣຕາຍ ຈ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຸຣິເມສຸ ຕີສຸ ເອໂກເຍວ ເຫຕຸ, ປຈ຺ຉິເມ ປນ ທ຺ເວ ເຫຕໂວຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ສມ຺ມຸຂີຠູເຕນາຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ມຸເຂ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ, ສນ຺ນິປຕິໂຕ ວາ ສມ຺ມຸໂຂ, ສມ຺ມຸໂຂ ຫຸຕ຺ວາ ຠູໂຕ ສມ຺ມຸຂີຠູໂຕ. ຠູສທ຺ທໂຍຄຕ຺ຕາ ອກາຣສ຺ສີກາໂຣ ໂຫຕິ, ອນ຺ໂຕອຸປຈາຣສີມາຍໍ ຐິໂຕ ສງ຺ໂຆ. ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອນ຺ໂຕອຸປຈາຣສີມາຍໍ ຐິເຕນາ’’ຕິ. ໂກລາຫລນ຺ຕິ ພຫຸຊເນຫິ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ເອກໂຕ ກຕໍ ອພ຺ຍຕ຺ຕສທ຺ທໍ. ຕທາກາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອມ຺ຫາກ’’ນ຺ຕິອາທິ. ‘‘ຈີວຣຠາຊເກສູ’’ຕິອາທິນາ ອຄຕິຄມນາກາຣໍ ທສ຺ເສຕິ, ຕໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ. ຕຸລາຠູໂຕຕິ ຕຸລາຍ ສທິໂສ ຫຸຕ຺ວາ ຠູໂຕ, ຕຸລາຍ ສທິສຠາວໍ ປຕ຺ໂຕ ວາ. ມຊ຺ຌຕ຺ໂຕຕິ ມຊ຺ເຌ ຐິໂຕ ອຕ຺ຕາ ສຠາໂວ ເອຕສ຺ສາຕິ ມຊ຺ຌຕ຺ໂຕ.

ອິທນ຺ຕິ ຈີວຣໍ. ຆນນ຺ຕິ ນິຣນ຺ຕຣໍ. ຕນຸກນ຺ຕິ ວິຣຬໍ. ເອຕ຺ຖ ‘‘ອຸຈ຺ຈິນິຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ວຕ຺ຖສ຺ສ ປມາເຓນ ອຸຈ຺ຈິນນໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ຕຸລຍິຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ອຄ຺ເຆນ ຕຸລນໍ ທສ຺ເສຕິ. ວຓ຺ຓາວຓ຺ຓໍ ກຕ຺ວາຕິ ວຓ຺ຓຎ຺ຈ ອວຓ຺ຓຎ຺ຈ ຂຸທ຺ທກຎ຺ຈ ປມາຓໍ, ມຫນ຺ຕຎ຺ຈ ປມາຓໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກຈ຺ຈານິ ຈີວຣານິ ອປ຺ປຄ຺ຆານິ ໂຫນ຺ຕິ, ເອກຈ຺ຈານິ ມຫຄ຺ຆານີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ທສທສອຄ຺ຆນກນ຺ຕິ ທສຫິ ທສຫິ ກຫາປເຓຫິ ອຄ຺ຆນກໍ. ຍນ຺ຕິ ຈີວຣໍ, ພນ຺ຘິຕ຺ວາຕິ ນວຄ຺ຆນກໍ ເອກຄ຺ຆນເກນ, ອຏ຺ຐຄ຺ຆນກຎ຺ຈ ທ຺ວິອຄ຺ຆນເກນ ພນ຺ຘິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສເມ ປຏິວີເສຕິ ສມປມາເຓ ປຏິວີເສ ຐເປຕ຺ວາ, ອິມິນາ ‘‘ວຓ຺ຓາວຓ຺ຓ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຓ຺ຓສທ຺ໂທ ປມາຓຕ຺ໂຖຕິ ທີເປຕິ. ທສ ທສ ຠິກ຺ຂູຕິ ອິທໍ ອຸປລກ຺ຂຓວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ ອຎ຺ເຎນາກາເຣນາປິ ຄເຓຕຸໍ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາ. ຠຓ຺ຑິກນ຺ຕິ ຈີວຣຠຓ຺ເຑນ ນິຍຸຕ຺ຕໍ ປຸຏໍ. ກຸໂສຕິ ສລາກທຓ຺ໂຑ.

ອຕ຺ຕິສ຺ສຣາຕິ ອຕ຺ຕນາວ ອຕ຺ຕານໍ ອິສ຺ສຣາ. ອຎ຺ເຎສໍ ວຕ຺ຕປຏິປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຸປຑ຺ຒຠາໂຄຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ລທ຺ຘຠາຄໂຕ ອຸປຑ຺ໂຒ ຠາໂຄ. ເຍ ປນາຕິ ສາມເຓຣາ ປນ. ສມຠາໂຄຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ຠາເຄນ ສໂມ ຠາໂຄ. ອິທຎ຺ຈາຕິ ‘‘ອຸປຑ຺ຒປຏິວີສ’’ນ຺ຕິ ວຈນຎ຺ຈ, ກຖິຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສມກເມວາຕິ ຠິກ຺ຂຸສາມເຓຣານໍ ສມປມາຓເມວ. ຕຕ຺ຣຸປ຺ປາທວສ຺ສາວາສິກນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ອຸປ຺ປາເທນ ມູເລນ ອຸປ຺ປາທິຕໍ ວສ຺ສາວາສິກໍ. ຜາຕິກມ຺ມນ຺ຕິ ວຑ຺ຒນກມ຺ມໍ ‘‘ຍຕ຺ຕເກນ ວິນຍາຄເຕນ ສມ຺ມຸຎ຺ຊນິພນ຺ຘນາທິນາ ຫຕ຺ຖກມ຺ເມນ ວິຫາຣສ຺ສ ອູນຕາ ນ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຕກໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕນ຺ຕິ ຜາຕິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຄຫຓໍ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ຕຕ຺ຣຸປ຺ປາທວສ຺ສາວາສິກຄຫເຓ. ສພ຺ເພສນ຺ຕິ ອຂິລານໍ ຠິກ຺ຂຸສາມເຓຣານໍ. ຠຓ຺ຑາຄາຣິກຈີວເຣປີຕິ ຠຓ຺ຑາຄາເຣ ຐປິເຕ ອກາລຈີວເຣປິ. ປິສທ຺ເທນ ຕຕ຺ຣຸປ຺ປາທວສ຺ສາວາສິກມເປກ຺ຂຕິ. ສາມເຓຣາ ອຸກ຺ກຸຏ຺ຐິໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອປຫຣິຕກນ຺ຕິ ຫຣິຕວິຣຫິຕໍ. ຣງ຺ຄຉລ຺ລິນ຺ຕິ ຣຊນຈ຺ຉວິໍ. ເອຕນ຺ຕິ ອຸກ຺ກຸຏ຺ຐິກຣຓໂຕ ສມຠາຄທານໍ, ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຍ ຈາຕິ ສາມເຓຣາ ຈ. ວິຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ກຕ຺ຕພ຺ພກາເລສຸ ອກຕ຺ວາ ຍຖິຈ຺ຉິຕກ຺ຂເຓ ກໂຣນ຺ຕິ. ເຕຕິ ສາມເຓເຣ. ສມປຏິວີໂສ ທາຕພ຺ໂພຕິ ‘‘ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ປຏິຎ຺ຎາຕມຕ຺ເຕນ ສໂມ ປຏິວີໂສ ທາຕພ຺ໂພ.

‘‘ສກໍ ຠາຄໍ ທາຕຸ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກິໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຠຓ຺ຑາຄາຣໂຕ…ເປ… ສນ຺ຘາຍາ’’ຕິ. ປຫຕາຍາຕິ ປຫຣິຕພ຺ພາຍ, ປຫນິຕພ຺ພາຍ ວາ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ. ອນີຫເຏສູຕິ ຠຓ຺ຑາຄາຣໂຕ ອນີຫຣິເຕສຸ. ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນຕິ ອຸຕ຺ຕຣິຕຸກາມສ຺ສ ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ. ຕຸລາຍາຕິ ມາເນນ.

ເຕສູຕິ ສາຏເກສຸ, ເອໂກ ສາຏໂກຕິ ໂຍຊນາ. ສພ຺ເພສຸ ປາຕິເຕສູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕ຺ຕເກນາຕິ ທ຺ວາທສຄ຺ຆນເກນ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາຕິ ຠິກ຺ຂູນໍ ຕໍ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ສງ຺ຆຄຓສນ຺ຕເກ. ອນຸປ຺ປທາເນນ ຂິປິຍຕິ ປກ຺ຂິປິຍຕີຕິ ອນຸກ຺ເຂປນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອນຸກ຺ເຂປໍ ນາມາ’’ຕິອາທິ. ຍຕ຺ຕກໍ ອຄ຺ຆນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຕເກນ ອຄ຺ເຆນ ອຄ຺ຆນເກຕິ ໂຍຊນາ. ວິກລ຺ລກາຕິ ວິກລສ຺ສ ຠາໂວ ວິກລ຺ລໍ, ຈີວຣປຸຄ຺ຄລານໍ ອປໂຫນກຠາໂວ, ຕເທວ ວິກລ຺ລກາ. ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ປາຐເສໂສ, ເຕສຸ ທ຺ວີສຸ ວິກລ຺ລເກສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຖີຕິ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນິປາໂຕຍໍ. ຉິນ຺ທນ຺ເຕຫິ ຈ ທາຕພ຺ພານີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ທາຕພ຺ພານີຕິ ຈ ຉິນ຺ທິຕພ຺ພານິ. ທາສທ຺ໂທ ຫິ ອວຂຓ຺ຑນຕ຺ໂຖ. ທາຕຸນ຺ຕິ ອວຂຓ຺ຑິຕຸໍ. ເອວນ຺ຕິອາທິ ນິຄມນໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ເອເຕສຸ ວິກລ຺ລເກສຸ. ຕນ຺ຕິ ຈີວຣໍ. ອຖາຕິ ໂຕສິຕໂຕ ປຣໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເອກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ໂກຏ຺ຐາເສ. ສາມຓກນ຺ຕິ ສມຓສ຺ສ ອນຸຣູປໍ. ໂຍຕິ ຠິກ຺ຂຸ. ເຕນາຕິ ປຣິກ຺ຂາເຣນ. ອິທມ຺ປີຕິ ອຎ຺ຎໍ ສາມຓກສ຺ສ ປຣິກ຺ຂາຣສ຺ສ ຐປນມ຺ປິ. ປິສທ຺ເທນ ປຸຣິມໍ ວຕ຺ຖຉິນ຺ທນມເປກ຺ຂຕິ.

ວຄ຺ຄນ຺ຕິ ສມູຫໍ. ອຏ຺ຐ ວາ ນວ ວາ ຠິກ຺ຂູ ໂຫນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເຕສນ຺ຕິ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ວາ ນວນ຺ນໍ ວາ. ເອວນ຺ຕິອາທິ ນິຄມນໍ. ອຍໍ ອປໂຫນກຠາໂວຕິ ໂຍຊນາ. ປຸນ ຈີວຣສ຺ເສວ ວິກລ຺ລກຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຖວາ’’ຕິອາທິ. ເອຕ຺ຖ ປຸຣິມນເຍ ຈີວຣສ຺ສ ຈ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຈ ວິກລ຺ລກໍ ໂຫຕິ, ປຈ຺ຉິເມ ຈີວຣສ຺ເສວາຕິ ອຍເມເຕສໍ ວິເສໂສ.

໒໑໕. ຈີວຣຣຊນກຖາ

໓໔໔. ຄິຫິປຣິຠຸຕ຺ຕໍ ປນາຕິ ຄິຫິນາ ປຣິຠຸຕ຺ຕໍ ວຕ຺ຖໍ ປນ, ກິຎ຺ຈິ ຜລນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ສີຕຸທກາຕິ ສີຕໍ ອຸທກໍ. ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາໂສ ຫິ ອຍໍ. ອຸຕ຺ຕຣາຬຸມ຺ປນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕຣ ອຸຬຸມ຺ປນ຺ຕິ ປທຈ຺ເຉທໍ ກຕ຺ວາ ອກາຣໂຕ ອຸກາຣສ຺ສ ໂລປໍ ກຕ຺ວາ, ປຸພ຺ພສຣສ຺ສ ຈ ທີຆໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ອຸຕ຺ຕຣາຬຸມ຺ປ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຸຕ຺ຕຣາຬູຕິ ອຸຕ຺ຕຣອຸທກໍ. ອຸຬຸສທ຺ໂທ ຫິ ອຸທກວາຈໂກ, ຕໍ ປາຕິ ຣກ຺ຂຕີຕິ ອຸຕ຺ຕຣາຬຸມ຺ປໍ. ຕສ຺ສ ສຣູປໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ວຏ຺ຏາຘາຣກ’’ນ຺ຕິ. ຣຊນນ຺ຕິ ຣຊນຉລ຺ລິໍ. ຫີຕິ ຜລໂຊຕໂກ. ຣຊນນ຺ຕິ ຣຊນຸທກໍ. ຫີຕິ ວິຕ຺ຖາໂຣ. ເຖໂວຕິ ຣຊນພິນ຺ທຸ. ນ ວິສຣຕີຕິ ນ ປຄ຺ຆຣຕິ. ຣຊນາຬຸງ຺ກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ປຸຣິມນເຍເນວ ປທສິທ຺ຘິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຣຊນອຸຬຸງ຺ກນ຺ຕິ ຣຊນສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອຸທກສ຺ສ ຄຫຓຕ຺ຖາຍ ກຣິຍຕີຕິ ຣຊນອຸຬຸງ຺ກໍ. ທຓ຺ຑເກນ ນິຍຸຕ຺ຕໍ ຖາລກໍ ທຓ຺ຑກຖາລກນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕເມວ ສທຓ຺ຑກ’’ນ຺ຕິ. ຣຊນກຸຓ຺ຑນ຺ຕິ ຣຊນປກ຺ຂິປນໍ ມຫາຆຏໍ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣາຕິ ອຎ຺ຎໍ ຐານໍ. ປຕ຺ຖິນ຺ນສທ຺ໂທ ຖທ຺ຘປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ຖທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ. ທນ຺ຕກາສາວານີຕິ ເອຕ຺ຖ ທນ຺ຕສທ຺ເທນ ຕສ຺ສ ວຓ຺ໂຓ ຄເຫຕພ຺ໂພ, ໂສ ເອເຕສມຕ຺ຖີຕິ ທນ຺ຕານິ, ທນ຺ຕານິ ຈ ຕານິ ກາສາວານິ ເຈຕິ ທນ຺ຕກາສາວານິ, ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ທນ຺ຕວຓ຺ຓານີ’’ຕິ. ທນ຺ຕວຓ຺ຓານິ ກາສາວານິ ຘາເຣນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໒໑໖. ຉິນ຺ນກຈີວຣານຸຊານນກຖາ

໓໔໕. ທີຆມຣິຍາທພທ຺ຘນ຺ຕິ ທີເຆນ ມຣິຍາເທນ ພທ຺ຘໍ. ຈຕຸກ຺ກສຓ຺ຐານນ຺ຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ມຄ຺ຄານໍ ສໂມຘານສຓ຺ຐານໍ. ອຸສ຺ສຫສິ ຕ຺ວນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປຸພ຺ໂພ ສຫຘາຕຸ ສມຕ຺ຖຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ສກ຺ໂກສິ ຕ຺ວ’’ນ຺ຕິ. ປປຸພ຺ໂພ ປນ ອຠິຠວນຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ ‘‘ປສຫຕີ’’ຕິອາທີສຸ. ໂຍ ນາມາຕິ ໂຍ ອານນ຺ໂທ ອາຊານິສ຺ສຕິ ນາມ, ໂສ ອານນ຺ໂທ ປຓ຺ຑິໂຕຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ກຸສີ’’ຕິ ເອຕໍ ນາມໍ ອຘິວຈນນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອນຸວາຕາທີນນ຺ຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ປຣິຠຓ຺ຑາທີນິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ‘‘ອຑ຺ຒກຸສີ’’ຕິ ເອຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

ຄີເວຍ຺ຍກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຄີວາຍໍ ສຸຕ຺ຕສໍສິພ຺ພິຕໍ ຄີເວຍ຺ຍກນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຄີວາເວຐນຏ຺ຐາເນ’’ຕິອາທິ. ‘‘ອາຄນ຺ຕຸກປຏ຺ຏ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ເອຍ຺ຍກປຈ຺ຈຍສ຺ສ ສຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອເສວ ນໂຍ ຊງ຺ເຆຍ຺ຍກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ. ເອຕໍ ນາມນ຺ຕິ ‘‘ຄີເວຍ຺ຍກໍ, ຊງ຺ເຆຍ຺ຍກ’’ນ຺ຕິ ເອຕໍ ນາມໍ. ອິຕີຕິ ເອວໍ. ເອຕນ຺ຕິ ‘‘ອນຸວິວຏ຺ຏ’’ນ຺ຕິອາທິ ເອຕໍ. ‘‘ອນຸວິວຏ຺ຏ’’ນ຺ຕິ ເອຕໍ ນາມນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ວິວຏ຺ຏສ຺ສາຕິ ມຊ຺ຌິມຂຓ຺ຑກສ຺ສ. ພາຫນ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ພາຫາຍ ອຸປຣິ ຐປິຕາ ອນ຺ຕາ ພາຫນ຺ຕາຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ພາຫາຍາ’’ຕິອາທິ. ເຕສນ຺ຕິ ອຸຠິນ຺ນມນ຺ຕານໍ. ເອຕນ຺ຕິ ‘‘ພາຫນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ເອຕໍ.

໒໑໗. ຕິຈີວຣານຸຊານນກຖາ

໓໔໖. ‘‘ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕຠຓ຺ຑິກຠາວໍ ອາປາທິເຕ’’ຕິ ອິມິນາ ອຸພ຺ຠຓ຺ຑິເຕຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຠຓ຺ຑໍ ອຸພ຺ຠຓ຺ຑໍ, ອຸພ຺ຠຓ຺ຑຠາວໍ ອິຕາ ອາປາທິຕາຕິ ອຸພ຺ຠຓ຺ຑິຕາຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຕ ອຸພ຺ຠຓ຺ຑິເຕ ຠິກ຺ຂູ ອທ຺ທສາຕິ ໂຍຊນາ. ຠິສິສງ຺ເຂເປນາຕິ ຠິສິຍໍ ປກ຺ເຂເປນ, ປເວເສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຠິສິອາກາເຣນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ທກ຺ຂິຓາຄິຣິໍ. ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ເຕ ຠິກ຺ຂູຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ອຏ຺ຐປມາຓາສູ’’ຕິ ອິມິນາ ອນ຺ຕຣຏ຺ຐກາສູຕິ ເອຕ຺ຖ ກປຈ຺ຈໂຍ ປມາຓຕ຺ເຖ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ, ເກສຸຈິ ໂປຕ຺ຖເກສຸ ປມາຓສທ຺ໂທ ນ ທິສ຺ສຕິ, ຄຬິໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຣຕ຺ຕີສູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຠຄວນ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສມ຺ປທານຕ຺ເຖ ອຸປໂຍຄວຈນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຠຄວໂຕ’’ຕິ. ສີຕາລຸກາຕິ ເອຕ຺ຖ ສີຕໍ ປກຕິ ເອເຕສນ຺ຕິ ສີຕາລຸໂນ, ເຕເຍວ ສີຕາລຸກາຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສີຕປກຕິກາ’’ຕິ. ເຍ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ປກຕິຍາວ ສີເຕນ ກິລມນ຺ຕິ, ເຕ ສີຕາລຸກາ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ເອກຈ຺ຈິຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເອກຈ຺ຈສທ຺ໂທ ເອກປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ເອກໍ ປຏ຺ຏ’’ນ຺ຕິ. ອິມິນາ ເອໂກເຍວ ເອກຈ຺ໂຈຕິ ກຕ຺ວາ ສກຕ຺ເຖ ອຈ຺ຈປຈ຺ຈໂຍຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ປຏ຺ຏ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ເອກຈ຺ເຈນ ນິຍຸຕ຺ຕໍ ເອກຈ຺ຈິຍນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ກຕ຺ວາ ນິຍຸຕ຺ຕຕ຺ເຖ ປວຕ຺ຕສ຺ສ ອິຍປຈ຺ຈຍສ຺ສ ສຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ. ອິຕີຕິ ເອວໍ. ຠຄວາ ອນຸຊານາຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິຕເຣຕິ ສງ຺ຆາຏິໂຕ ອິຕເຣ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄອນ຺ຕຣວາສເກ.

໒໑໘. ອຕິເຣກຈີວຣາທິກຖາ

໓໔໘. ອຈ຺ຉຸເປຍ຺ຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຈ຺ຉິ ວຸຈ຺ຈຕິ ເນຕ຺ຕມຓ຺ຑລໍ, ຕໍ ວິຍາຕິ ອຈ຺ຉິ ຉິທ຺ໂທ, ຕສ຺ມິໍ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ ອຸປເນຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຈ຺ຉຸເປຍ຺ຍໍ. ‘‘ລຄ຺ຄາເປຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອຘິປ຺ປາຍຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ປໍສຸກູເລ. ສພ຺ພມິທນ຺ຕິ ‘‘ທິຄຸຓໍ ສງ຺ຆາຏິ’’ນ຺ຕິອາທິກໍ ສພ຺ພໍ ອິທໍ ວຈນໍ. ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາຕິ ອປເນຕ຺ວາ. ສໍສິພ຺ພິຕນ຺ຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສມ຺ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ສິພ຺ພິຕໍ.

໓໕໑. ໂສວຄ຺ຄິກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສຸນ຺ທຣານິ ອຄ຺ຄານິ ຣູປາທີນິ ເອຕ຺ຖາຕິ ສຄ຺ໂຄ, ປຸພ຺ພປເທ ອຸກາຣສ຺ສ ໂລໂປ, ອຸກາຣສ຺ສ ອຸວາເທເສ ‘‘ສຸວຄ຺ໂຄ’’ຕິ ສິຊ຺ຌຕິ. ສຸວຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ຕເຫຕຸກໍ ໂສວຄ຺ຄິກໍ, ທານໍ, ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ຕເຫຕຸກ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອປເນຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ນຸທຘາຕຸຍາ ອປນຍນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອນາມຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອາມຍສທ຺ໂທ ໂຣຄປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ອໂຣຄາ’’ຕິ. ນຕ຺ຖິ ອາມໂຍ ເອຕິສ຺ສາຕິ ອນາມຍາ.

໓໕໓. ຌານລາຠິໂນຕິ ຌານລາຠີນໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ກາມຈ຺ຉນ຺ທນີວຣຓສ຺ສ ວິກ຺ຂມ຺ຠນຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໕໖. ສໂມຘານວເສນ ທສ຺ສິຍິຕ຺ຖາຕິ ສນ຺ທິຏ຺ໂຐ. ສໂມຘານວເສນ ຠຊິຍິຕ຺ຖາຕິ ສມ຺ຠຕ຺ໂຕ. ອຠິມຸຂໍ ລປິຕ຺ຖາຕິ ອາລປິໂຕ. ອິເມຫີຕິ ອິເມຫິ ທ຺ວີຫິ.

໒໒໑. ປຈ຺ຉິມວິກປ຺ປນຸປຄຈີວຣາທິກຖາ

໓໕໙. ກຕປໍສຸກູໂລຕິ ກໂຕ ປໍສຸກູໂລ. ອິມິນາ ‘‘ປໍສຸກູລໂຕ’’ຕິ ປທສ຺ສ ວິເສສນປຣປທຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຄ຺ຄຬາໂຣປເນນາຕິ ອຄ຺ຄຬສ຺ສ ອາໂຣປເນນ. ‘‘ສຸຕ຺ເຕເນວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ເອວສທ຺ເທນ ປິໂລຕິກໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ອຎ຺ຉິຕ຺ວາ ອຎ຺ຉິຕ຺ວາຕິ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ. ອຠິຘາຕຸ ຫິ ອາກຑ຺ຒນຕ຺ໂຖ. ‘‘ສງ຺ຆາຏິໂກໂຓ ທີໂຆ’’ຕິ ອິມິນາ ວິກຓ຺ໂຓຕິ ເອຕ຺ຖ ວິສໂມ ກຓ຺ໂຓ ວິກຓ຺ໂຓຕິ ກຕ຺ວາ ກຓ຺ຓສທ຺ທສ຺ສ ໂກຓຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕໂຕຕິ ຄຬນໂຕ. ລຸຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ວລິໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐປທກນ຺ຕິ ປທສ຺ສ ອຏ຺ຐປເທນ ສິພ຺ພິຕໍ ອຏ຺ຐປທກນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຏ຺ຐປທກຈ຺ຉິນ຺ເນນ ປຕ຺ຕມຸຂໍ ສິພ຺ພິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐປທກຈ຺ຉິນ຺ເນນ ປຕ຺ຕມຸຂໍ ສິພ຺ພິຕຸນ຺ຕິ ອຏ຺ຐປທລິຂເນນ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຄພ຺ຠໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕມຸຂໍ ສິພ຺ພິຕຸໍ. ‘‘ອຏ຺ຐປທກຈ຺ຉນ຺ເນນາ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ອຏ຺ຐຜລກາກາເຣນາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໖໐. ‘‘ອາຄນ຺ຕຸກປຕ຺ຕມ຺ປິ ທາຕຸ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອນ຺ວາທິກນ຺ຕິ ປທສ຺ສ ອນຸປຈ຺ຉາ ອາຄນ຺ຕຸກຠາເວນ ທີຍຕີຕິ ອນ຺ວາທິກນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖກ຺ຂເຣນປິ ປາໂຐ, ອນຸປຈ຺ຉາ ອາຄນ຺ຕຸກຠາເວນ ຘີຍຕິ ຐປີຍຕີຕິ ອນ຺ວາຘິກນ຺ຕິ ກາຕພ຺ໂພ. ອິທໍ ປນາຕິ ອນ຺ວາຘິກໍ ປນ.

໓໖໑. ເສສຎາຕີນນ຺ຕິ ມາຕາປິຕູຫິ ເສສຎາຕີນໍ. ວິນິປາເຕຕິເຍວາຕິ ວິນສ຺ສນ຺ໂຕ ນິປາເຕຕິເຍວ.

໓໖໒. ‘‘ວສ຺ສິໂກ’’ຕິ ສງ຺ເກຕີຍຕິ ຄຓ຺ຫີຍຕີຕິ ວສ຺ສິກສງ຺ເກຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາສາຕິ ອາຫ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ’’ຕິ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ. ອາຣຎ຺ຎກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕນາຕິ ອາຣຎ຺ຎເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ.

໒໒໒. ສງ຺ຆິກຈີວຣຸປ຺ປາທກຖາ

໓໖໓. ອຎ຺ຎຕ຺ຖາຕິ ທິນ຺ນຏ຺ຐານໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ. ຫຏານິປິ ຈີວຣານິ ຕຸຍ຺ເຫວ ສນ຺ຕການີຕິ ໂຍຊນາ. ເຕສນ຺ຕິ ຈີວຣານໍ. ອຎ຺ໂຎຕິ ເອກກວສ຺ສາວາສິກໂຕ ອຎ຺ໂຎ. ປຎ຺ຈມາເສ ຕໍ ສພ຺ພໍ ຕສ຺ເສວ ຠິກ຺ຂຸໂນ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍນ຺ຕິ ຈີວຣໍ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ຈີວຣນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍມ຺ປີຕິ ຈີວຣມ຺ປິ. ໂສຕິ ຠິກ຺ຂຸ, ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວສ຺ສາວາສຕ຺ຖາຍາຕິ ວສ຺ສໍ ອາວາສສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຕ຺ຖາຍ. ຐປິຕອຸປນິກ຺ເຂປໂຕຕິ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກເຣຫິ ວຑ຺ຒິໍ ປໂຍເຊຕ຺ວາ ຐປິຕອຸປນິກ຺ເຂປໂຕ. ຕຕ຺ຣຸປ຺ປາທໂຕຕິ ຕສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ອຸປ຺ປາທໂຕ ນາຬິເກຣອາຣາມາທິໂຕ. ອິທນ຺ຕິ ວກ຺ຂມານໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ຕສ຺ເສວ ຕານິ ຈີວຣານິ ຍາວ ກຖິນສ຺ສ ອຸພ຺ຠາຣາຍາ’’ຕິ ວຈເນ. ຍນ຺ຕິ ຈີວຣໍ. ປນ ສທ຺ໂທ ວິເສສຕ຺ຖໂຊຕໂກ. ອິທນ຺ຕິ ປທາລງ຺ກາຣມຕ຺ຕໍ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ. ອຠິລາປມຕ຺ຕນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ອນຕ຺ຖຕກຖິນສ຺ສາປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ປເຄວ ອຕ຺ຖຕກຖິນສ຺ສາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ປຎ຺ຈມາເສຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕສໍໂຍຄຕ຺ເຖ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ຕໂຕຕິ ປຎ຺ຈມາສໂຕ. ອຕີຕວສ຺ເສ ວສ຺ສໍວຸຕ຺ຖສງ຺ຆສ຺ສ ອິທໍ ວສ຺ສາວາສິກໍ ເທຕິ ກິໍ? ອຸທາຫຸ ອນາຄຕວສ຺ເສຕິ ໂຍຊນາ. ປິຏ຺ຐິສມເຍຕິ ຄິມ຺ຫານໍ ປຐມທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອສ຺ສຍຸຊປຸຓ຺ຓມີ, ຕາວ ປິຏ຺ຐິສມເຍ.

ວສ຺ສານໂຕຕິ ວສ຺ສານມາສໂຕ. ເອຕ຺ຖາຕິ ເອເຕສຸ ຈີວເຣສຸ. ເກຈິ ຠິກ຺ຂູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕມຕ຺ຖນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ສງ຺ຆິກຈີວຣສ຺ສ ກາຣຓໍ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ຄຕຏ຺ຐາເນ ເອວ. ເອສາຕິ ສງ຺ຆິກຈີວຣຫາຣໂກ ຠິກ຺ຂຸ. ຕຕ຺ຣາຕິ ວິຫາຣາທີສຸ. ນນ຺ຕິ ຈີວຣຫາຣກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ.

ວຕ຺ຕໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເຕນ ຫີ’’ຕິອາທິ. ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ຠາເຊຕພ຺ພານີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕສ຺ເສວາຕິ ອຘິຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ເສວ.

ເອເກກໍ ຠາຄນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕ຺ຖ ຐາເນ ອຫເມວ ອສ຺ມີຕິ ໂຍຊນາ. ທຸຄ຺ຄຫິຕານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ສງ຺ຆິກາເນວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ມຍ຺ຫເມວິມານິ ຈີວຣານີຕິ ອິສ຺ສຣວເສນ ຄຫເຓ ທຸຄ຺ຄຫິຕານິ. ມຍ຺ເຫຕານິ ປາປຸຓນ຺ຕີຕິ ອນິສ຺ສຣວເສນ ຄຫເຓ ສຸຄ຺ຄຫິຕານີຕິ ວິເສໂສ.

ປາຕິເຕ ກຸເສຕິ ເອຕ຺ຖ ຕປຈ຺ຈຍສ຺ສ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກາລິກຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເອກໂກຏ຺ຐາເສ’’ຕິອາທິ. ຄຫິຕເມວາຕິ ເອກໂກຏ຺ຐາເສ ປາຕິຕສ຺ສ ກຸສທຓ຺ຑສ຺ສ ວເສນ ‘‘ອິມສ຺ສິທ’’ນ຺ຕິ ເອກໂກຏ຺ຐາເສ ວິທິເຕ ສພ຺ເພສໍ ວິທິຕຕ຺ຕາ ຄຫິຕເມວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອິໂຕວາຕິ ສຈີວຣຠຕ຺ຕໂຕວ. ວິສຸໍ ສຊ຺ຊິຍມາເນຕິ ຈີວເຣ ຈ ຠຕ຺ເຕ ຈ ວິສຸໍ ສຊ຺ຊິຍມາເນ.

ຍຖາ ປຸຣິເມສຸ ທ຺ວີສຸ ວຕ຺ຖູສຸ ‘‘ອທໍສູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຖາ ອວຕ຺ວາ ກສ຺ມາ ອິຘ ‘‘ເທນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສຓິກໍ ສຓິກໍ ເທນ຺ຕິເຍວາ’’ຕິ. ສຓິກໍ ສຓິກໍ ເທນ຺ເຕ ທານກິຣິຍາຍ ອນຸປຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ‘‘ເທນ຺ຕີ’’ຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນວເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປຈ຺ຉິນ຺ນທານຕ຺ຕາຕິ ປຈ຺ຉິນ຺ນທານກິຣິຍຠາວໂຕ. ອິທໍ ປນ ວຕ຺ຖຸ ອຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິເມ ຈ ເຖຣາຕິ ນິລວາສິອາທໂຍ ວິນຍຘຣປາໂມກ຺ຂາ ອິເມ ຈ ເຖຣາ.

໒໒໓. ອຸປນນ຺ທສກ຺ຍປຸຕ຺ຕວຕ຺ຖຸກຖາ

໓໖໔. ເອຕ຺ຖາຕິ ອຸປນນ຺ທວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ. ຕສ຺ສາຕິ ອຸປນນ຺ທສ຺ສ. ຄາມກາວາສິໂນຕິ ຄາມເກ ອາວາສິໂນ. ອຍນ຺ຕິ ອຸປນນ຺ໂທ. ມຸຂໂຣຕິ ມຸຂໍ ຂຣໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ມຸຂໂຣ ຂກາຣໂລໂປ, ອຖ ວາ ມຸຂໍ ເອຕສ຺ສຕ຺ຖີຕິ ມຸຂໂຣ ມນ຺ຕຸຕ຺ເຖ ປວຕ຺ໂຕ ຣປຈ຺ຈໂຍ ນິນ຺ທຕ຺ຖວາຈໂກ. ລຫຸກາປຕ຺ຕີຕິ ທຸກ຺ກຏາປຕ຺ຕິ. ຕສ຺ເສວາຕິ ຄຫິຕຠິກ຺ຂຸສ຺ເສວ. ຘຸຣນິກ຺ເຂເປ ສຕີຕິ ໂຍຊນາ.

ເອກສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສຕ຺ຖາຍ ອຘິປ຺ປິຍເຕ ອິຈ຺ຉິຍເຕຕິ ເອກາຘິປ຺ປາໂຍ, ເອກປຸຄ຺ຄລປຏິວີໂສ, ເຕນາຫ ‘‘ເອກປຸຄ຺ຄລປຏິວີສເມວາ’’ຕິ. ຍຖາ ຍຖາຕິ ເຍນ ເຍນາກາເຣນ. ໂຍຕິ ປຏິວີໂສ. ‘‘ຕຖາ ຕຖາ’’ຕິ ອຊ຺ຌາຫຣິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ອິຘ ປນາ’’ຕິອາທິວຈເນ. ເອເກກສ຺ມິໍ ອາວາເສຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວາສທ຺ໂທ ອຎ຺ເຎປິ ທ຺ວີຫທ຺ວີຫາທິວາເຣ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຍນ຺ຕິ ປຏິວີສໍ. ເອໂກ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ເອໂກ ນິຈ຺ຈາວາໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ. ເອວນ຺ຕິ ອຸປຑ຺ເຒ ທິຍ຺ຍມາເນ. ຍຕ຺ຖ ວາ ປນາຕິ ເອຕ຺ຖ ຍສທ຺ທສ຺ສ ວິສຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອວໍ ປຸຣິມສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ. ປຸຣິມສ຺ມິໍ ອາວາເສຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ຕສທ຺ທສ຺ສ ວິສຍໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ພຫຸຕຣໍ ວສິຕວິຫາຣໂຕ’’ຕິ. ອິທຎ຺ຈາຕິ ‘‘ອມຸຕ຺ຣ ອຸປຑ຺ໂຒ ຈີວຣປຏິວີໂສ ທາຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຈນຎ຺ຈ. ເອກສີມວິຫາເຣຫີຕິ ເອກິສ຺ສໍ ອຸປຈາຣສີມາຍໍ ຐິເຕຫິ ວິຫາເຣຫິ. ນານາສີມວິຫາເຣຕິ ນານາອຸປຈາຣສີມາຍໍ ຐິເຕ ວິຫາເຣ. ເສນາສນຄ຺ຄາໂຫຕິ ປຸຣິມອຸປຈາຣສີມາຍໍ ເສນາສນຄ຺ຄາໂຫ. ຕຕ຺ຖາຕິ ປສ຺ສມ຺ຠນວິຫາເຣ. ເສສນ຺ຕິ ຈີວຣໂຕ ເສສໍ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ເພສຸ ວິຫາເຣສຸ. ອນ຺ໂຕສີມຄຕສ຺ສາຕິ ອນ຺ໂຕອຸປຈາຣສີມາຍໍ ຄຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂຸໂນຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຈີວຣໍ ເສນາສນຄ຺ຄາຫສ຺ເສວ ປາປຸຓາຕິ, ເສສໍ ປນ ອາມິສເຠສຊ຺ຊາທິສພ຺ພໍ ອຎ຺ຎວິຫາຣໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕສີມຄຕສ຺ສ ປາປຸຓາຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໒໒໔. ຄິລານວຕ຺ຖຸກຖາ

໓໖໕. ມຎ຺ຈເກ ນິປາເຕສຸນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ມຎ຺ຈເກ ນິປາຕນໍ ນາມ ມຎ຺ຈເກ ນິປຊ຺ຊາປນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ມຎ຺ຈເກ ນິປຊ຺ຊາເປສຸ’’ນ຺ຕິ. ມຸຕ຺ຕກຣີສກິລິຏ຺ຐນ຺ຕິ ມຸຕ຺ຕກຣີເສຫິ ກິລິຏ຺ຐໍ. ໂຍຕິ ໂຍ ໂກຈິ. ມນ຺ຕິ ມມ. ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ໂອວາທານຸສາສນີກຣເຓນາ’’ຕິ. ມມ ໂອວາທສ຺ສ ຈ ອນຸສາສນິຍາ ຈ ກຣເຓນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ໂຍ ຠິກ຺ຂເວ ມໍ ອຸປຏ຺ຐເຫຍ຺ຍາ’’ຕິອາທິປາເຐ. ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ເນຍ຺ຍຕ຺ຖຕ຺ຕາ ອຄເຫຕພ຺ພຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຠຄວໂຕ ຈາ’’ຕິອາທິ. ຍສ຺ສາຕິ ຄິລານສ຺ສ. ອຸປຊ຺ຌາຍາທໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິສທ຺ເທນ ອາຈຣິຍສທ຺ຘິວິຫາຣິກອນ຺ເຕວາສິກສມານຸປຊ຺ຌາຍກສມານາຈຣິຍກສງ຺ຂາເຕ ປຎ຺ຈ ຊເນ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ເອກຈາຣິໂກ ວາ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສງ຺ຆຕ຺ເຖໂຣປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ປເຄວ ອຎ຺ເຎສນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ.

໓໖໖. ອຠິກ຺ກມນ຺ຕໍ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຠິມຸຂໍ ກມຕີຕິ ອຠິກ຺ກມນ຺ໂຕຕິ ວຸຕ຺ເຕ ວຑ຺ຒນຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ວຑ຺ຒນ຺ຕໍ ວາ’’ຕິ. ອາພາຘໍ ນາວິກໂຣຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິມິນາ ອນ຺ຕປຈ຺ຈຍສ຺ສ ສຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ. ອິທໍ ນາມ ໂຠຊນນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສໍວິຘາຕຸນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສໍວິປຸພ຺ໂພ ຘາຘາຕຸ ກຣຘາຕ຺ວຕ຺ໂຖ, ກຣຘາຕຸ ຈ ສພ຺ພຘາຕ຺ວຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຠສຊ຺ຊໍ ໂຍເຊຕຸ’’ນ຺ຕິ. ອສ຺ສາຕິ ຄິລານຸປຏ຺ຐາກສ຺ສ. ອນ຺ຕຣສທ຺ທສ຺ສ ມຊ຺ຌຕ຺ຖາທໂຍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກາຣຓໍ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ.

໒໒໕. ມຕສນ຺ຕກກຖາ

໓໖໗. ກາລງ຺ກເຕຕິ ເອຕ຺ຖ ກຣຓໍ ກຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກາລກິຣິຍາຍາ’’ຕິ. ອປໂລເກຕ຺ວາຕິ ‘‘ອິຕ຺ຖນ຺ນາໂມ ຠນ຺ເຕ ຠິກ຺ຂຸ ກາລງ຺ກໂຕ, ຕສ຺ສ ຕິຈີວຣຎ຺ຈ ປຕ຺ຕຎ຺ຈ ຄິລານຸປຏ຺ຐາການໍ ທາຕຸໍ ສງ຺ຆໍ ອປໂລເກມີ’’ຕິ ອປໂລເກຕ຺ວາ.

໓໖໙. ຄິລານຸປຏ຺ຐາກລາເຠຕິ ຄິລານຸປຏ຺ຐາການໍ ລຠິຕພ຺ເພ.

ສພ຺ເພປິ ຠິກ຺ຂູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ກາລງ຺ກເຕ. ກິໍ ວທນ຺ຕິ? ‘‘ສພ຺ເພປິ…ເປ… ສາມິໂນ’’ຕິ ວທນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ທ຺ວີສຸ ວາເທສຸ ປຈ຺ຉິມວາໂທ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິເຍນ ຣຸຈ຺ຈຕີຕິ ວທນ຺ຕິ. ຍນ຺ຕິ ຍໍ ວຕ຺ຖຸ. ‘‘ຍໍ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ອາວິກໂຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ…ເປ… ທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ຕນ຺ຕິ ປຣິກ຺ຂາຣໍ.

ສມໂກຕິ ສມໍ ປມາຓເມຕສ຺ສ ຠາຄສ຺ສາຕິ ສມໂກ. ສໍວິທຫນມຕ຺ຕເມວາຕິ ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ກໂຣຫີຕິ ສຊ຺ຊນມຕ຺ຕເມວ. ເຊຏ຺ຐກຠາໂຄຕິ ທິຄຸຓຠາໂຄ.

ໂຍ ປນາຕິ ຠິກ຺ຂຸ ປນ. ເອຕ຺ຖາຕິ ພຫູສຸ ຠິກ຺ຂູສຸ. ເຍນາຕິ ເຍນ ເກນຈິ, ທິນ຺ນໍ ປຏິຍາທິຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອກທິວສມ຺ປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ປເຄວ ທ຺ວີຫາທິເກຕິ ທສ຺ເສຕິ. ໂສປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ນ ເກວລໍ ພຫຸທິວສໍ ອຸປຏ຺ຐາໂກເຍວ, ອຖ ໂຂ ໂສປີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສມີປນ຺ຕິ ຄິລານສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ. ອາຄຈ຺ຉຕີຕິ ສມີປມາຄຈ຺ຉຕິ.

ປຈ຺ຈາສີສາຍາຕິ ຠາຄສ຺ສ ປຈ຺ຈາສີສາຍ. ‘‘ປຸນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຊຄ຺ຄິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ປຸນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນ ຊຄ຺ຄິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ນ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຘຸຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ອຸປຏ຺ຐຫເນ ຘຸຣໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ.

ມາຕຸຄາໂມປິ ໂຫຕູຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນຕິ ກາລງ຺ກຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ. ສເຈປິ ສຫສ຺ສໍ ອຄ຺ຆຕິ, ຄິລານຸປຏ຺ຐາການໍເຍວ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ປຕ຺ຕຈີວຣໂຕ ອຎ຺ຎໍ. ເຕຕິ ຄິລານຸປຏ຺ຐາກາ. ອວເສສນ຺ຕິ ປຕ຺ຕຈີວຣໂຕ ອວເສສໍ. ຕໂຕຕິ ພຫຸກມຫຄ຺ຆໂຕ. ຕິຈີວຣປຣິກ຺ຂາໂຣຕິ ຕິຓ຺ຓໍ ຈີວຣານໍ ປຣິວາໂຣ. ສພ຺ພຎ຺ເຈຕນ຺ຕິ ສພ຺ພເມວ ເອຕໍ ປຣິກ຺ຂາຣໍ. ລຠຕີຕິ ຄິລານຸປຏ຺ຐາໂກ ລຠຕິ.

ໂສຕິ ກາລງ຺ກໂຕ. ກສ຺ສຈີຕິ ຄຫຏ຺ຐສ຺ສ ວາ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ວາ. ຕສ຺ເສວາຕິ ທິນ຺ນຄາຫກສ຺ເສວ. ຣຸຈິຍາ ເອວາຕິ ກາມາ ເອວ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຆສ຺ເສວາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ຐິຕສ຺ສ ສງ຺ຆສ຺ເສວ. ອິທໍ ວິຫາເຣ ຐປິຕປຣິກ຺ຂາເຣ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສເຈ ຄາເມ ວາ ອຣຎ຺ເຎ ວາ ຐປິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ສກໂລວ ສງ຺ໂຆ ອິສ຺ສໂຣ. ກສ຺ມາ? ສງ຺ຆສ຺ເສວ ທາຍຊ຺ຊຠາວໂຕ. ພຫູນມ຺ປີຕິ ຕີຫິ ປຏ຺ຐາຍ ພຫູນມ຺ປິ. ອີທິສວຈນໍ ອຸປນິຘາຍ ສາສເນປິ ເອໂກ ທ຺ເວ ພຫູຕິ ຕີຓິ ວຈນານິ ອຕ຺ເຖ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ສທ຺ເທ ປນ ທ຺ວິວຈນພຫຸວຈນານໍ ວິເສສາຠາວໂຕ ທ຺ວິວຈນໍ ນຕ຺ຖີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອທິນ຺ນເມວາຕິ ອຕ຺ຕໂນເຍວ ອສນ຺ຕກຕ຺ຕາ, ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ສາຘາຣຓຕ຺ຕາ ຈ ອທິນ຺ນເມວ. ສເຈ ສພ຺ເພ ມຕາ ອນຸມຕິຍາ ເທນ຺ຕິ, ສຸທິນ຺ນເມວ. ຕນ຺ຕິ ສນ຺ຕກໍ. ເຕສູຕິ ເຕສຸ ສພ຺ເພສຸ.

໒໒໗. ກຸສຈີຣາທິປຏິກ຺ເຂປກຖາ

໓໗໑. ‘‘ອກ຺ກນາຬມຍ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອກ຺ກນາເຬນ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ອກ຺ກນາຬນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ມກຈິມໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ມກຈິສທ຺ເທນ ໂປຕ຺ຖກສທ຺ທສ຺ສ ຄນ຺ຖາທໂຍ ອຕ຺ເຖ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ມຍສທ຺ເທນ ປຸຣິມນເຍເນວ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕທ຺ຘິຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ເສສານີຕິ ອກ຺ກນາຬໂປຕ຺ຖເກຫິ ເສສານິ ກຸສຈີຣາທີນິ. ເຕສູຕິ ກຸສຈີຣາທີສຸ.

໓໗໒. ຕິປຏ຺ຏຈີວຣສ຺ສ ວາຕິ ອິທໍ ທ຺ວິປຏ຺ຏຈີວຣສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ທານໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕສນ຺ຕິ ສພ຺ພນີລກາທີນໍ. ກຎ຺ຈຸກນ຺ຕິ ວາຣຓໍ. ຕຎ຺ຫິ ກຈິຍຕິ ກາເຍ ພນ຺ຘິຍຕີຕິ ກຎ຺ຈຸໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເວຐເນປີຕິ ອຸຓ຺ຫີເສປິ. ຕຎ຺ຫິ ຍສ຺ມາ ເຍນ ສີເສ ເວຐິຍຕິ, ຕສ຺ມາ ເວຐນນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຣຸກ຺ຂຉລ຺ລິມຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຣຸກ຺ຂຉລ຺ລິສທ຺ເທນ ຕິຣີຏສທ຺ທສ຺ສ ວກ຺ກລຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ວກ຺ກລຎ຺ຫິ ນິວສນານໍ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄໍ ຕິໂຣຠາວໍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຠາວໍ ເອຕິ ຄຈ຺ຉຕິ ອເນນາຕິ ວາ ຣຸກ຺ຂໍ ຕິໂຣປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ຫຸຕ຺ວາ ເອຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ວາ ຕິຣີຏນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຠິຘາເນ (ອຠິຘານປ຺ປທີປິກາຍໍ ໔໔໒ ຄາຖາຍໍ) ປນ ຕຣີຏນ຺ຕິ ຕກາເຣ ອິກາຣວິຣຫິໂຕ ປາໂຐ ອຕ຺ຖິ. ປາທປຸຎ຺ຊນນ຺ຕິ ປາໂທ ປຸຊິຍຕິ ໂສຘິຍຕິ ອເນນາຕິ ປາທປຸຎ຺ຊນໍ, ຕາລຸໂຊ ຕຕິຍກ຺ຂໂຣ.

໓໗໔. ສນ຺ເຕ ປຕິຣູປເກ ຄາຫເກຕິ ເອຕ຺ຖ ປຕິຣູປໂກ ນາມ ປກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສນ຺ທິຏ຺ຐສມ຺ຠຕ຺ໂຕ. ອິມິນາ ປຕິຣູປເກ ຄາຫເກ ອສຕິ ອທຕ຺ວາ ສງ຺ເຆນ ຠາຊິເຕ ສຸຠາຊິຕເມວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສຕ຺ຕ ຊນາຕິ ປກ຺ກມນ຺ຕອຸມ຺ມຕ຺ຕກຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ຕເວທນຏ຺ຏາ ຈຕ຺ຕາໂຣ, ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕກາ ຕໂຍຕິ ສຕ຺ຕ ຊນາ.

໒໓໐. ສງ຺ເຆ ຠິນ຺ເນ ຈີວຣຸປ຺ປາທກຖາ

໓໗໖. ສງ຺ໂຆ ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ທ຺ວິໂກຏ຺ຐາສວເສນ ຠິຊ຺ຊນເມວາຘິປ຺ເປຕໍ, ນ ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ທ຺ເວ ໂກຏ຺ຐາສາ’’ຕິ. ເອກສ຺ມິໍ ປກ຺ເຂ ຈີວຣານິ ເທນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ທ຺ວິປກ຺ຂໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ສກລສ຺ສ ສງ຺ຆສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕນ຺ຕິ ຈີວຣໍ. ຕສ຺ເສວ ຈີວຣນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ໂກຏ຺ຐາສສ຺ສ ຈີວຣເມວ. ຍຕ຺ຖາຕິ ຍສ຺ມິໍ ເທເສ. ທກ຺ຂິໂຓທກໍ ປມາຓນ຺ຕິ ທກ຺ຂິໂຓທກເມວ ປມາຓໍ, ນ ເທຍ຺ຍຘມ຺ໂມ. ຕສ຺ມາ ທກ຺ຂິໂຓທກໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕາ, ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ສາມິໂນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຸໂຠຫິປິ ປກ຺ເຂຫີຕິ ໂຍຊນາ. ປຣສມຸທ຺ເທຕິ ຊມ຺ພຸທີເປ. ໂສ ຫິ ສີຫຬທີປໂຕ ສມຸທ຺ທສ຺ສ ປາຣຕ຺ຕາ ປຣສມຸທ຺ໂທຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຕໂຣ ປກ຺ໂຂຕິ ທກ຺ຂິໂຓທກສ຺ສ ຈ ຈີວຣສ຺ສ ຈ ລທ຺ຘປກ຺ຂໂຕ ອິຕໂຣ ອລທ຺ໂຘ ປກ຺ໂຂ.

໒໓໒. ອຏ຺ຐຈີວຣມາຕິກາກຖາ

໓໗໙. ອິທານິ ອາຫາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐານນເຍນາຕິ ‘‘ສີມາຍ ເທຕີ’’ຕິ ກຕ຺ຕຸວາຈເກນ ກິຣິຍາປເທນ ທາຍກປຸຄ຺ຄລສງ຺ຂາຕກຕ຺ຕຸໂນ ອຘິຏ຺ຐານວເສນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐາເນນ ນເຍນ. ເອຕ຺ຖາຕິ ເອຕາສຸ ອຏ຺ຐສຸ ມາຕິກາສຸ. ອຏ຺ຐມາ ມາຕິກາຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອຏ຺ຐສຸ ມາຕິກາສຸ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ເພສຸ ‘‘ກຕິກາຍ ເທຕີ’’ຕິອາທີສຸ.

ສີມາຍ…ເປ… ຠາເຊຕພ຺ພນ຺ຕິອາທິມ຺ຫິ ມາຕິການິທ຺ເທເສ ປນ ເອວໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ສີມາຍ ເທຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ຺ນຣສ ສີມາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ປນ຺ນຣສສຸ ສີມາສຸ. ອຸປຈາຣສີມາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕ຺ຕກໍ ຐານນ຺ຕິ ປຣິກ຺ເຂປາຣຫຏ຺ຐານສ຺ສ ເອກນ຺ເຕນ ອວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເອກນ຺ເຕນ ປຣິກ຺ເຂປາຣຫຏ຺ຐານໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອປິຈາ’’ຕິອາທິ. ຘຸວສນ຺ນິປາຕໂຕ ວາ ຂິປິຕານນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ປຣິຍນ຺ເຕ’’ຕິ ປທໍ ປຸພ຺ພາປຣາເປກ຺ຂໍ. ຕສ຺ມາ ຕີສຸ ນິສ຺ສກ຺ກປເທສຸ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ສາ ປນາຕິ ອຸປຈາຣສີມາ ປນ. ຠິກ຺ຂູສຸ ວຑ຺ຒນ຺ເຕສຸ ອາວາໂສປິ ວຑ຺ຒຕີຕິ ມນສິກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຠິກ຺ຂູສຸ ວຑ຺ຒນ຺ເຕສູ’’ຕິ. ສພ຺ເພສໍ ຠິກ຺ຂູນນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວຸຕ຺ຕເມວາຕິ ສີມກຖາຍໍ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໑໓໘, ໑໔໔) ວຸຕ຺ຕເມວ.

ອປິຈ ໂຂຕິ ເອຕ຺ຖ ອປິສທ຺ໂທ ປຸຈ຺ຉຕ຺ຖວາຈໂກ. ເກຫິ ຐປິຕາຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ຣາຊຣາຊມຫາມຕ຺ຕາ ຐເປນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ລາຠສີມາຕິ ລາຠສ຺ສ ມຣິຍາໂທ. ຍນ຺ຕິ ໂຍ ລາໂຠ. ເອຕ຺ຖນ຺ຕເຣຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ຄາວຸຕາທິອນ຺ຕເຣ. ລາຠສີມາ ນາມາຕິ ລາເຠນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ ສີມາ ນາມ. ຕຕ຺ຖາຕິ ພຫູສຸ ຊນປເທສຸ. ອນ຺ຕຣທີປາ ຈາຕິ ມຫາທີປໂຕ ອຎ຺ຎທີປາ ຈ, ຂຸທ຺ທກທີປາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ເອຕ຺ເຖວ ສີມາຍາຕິ ຂຓ຺ຑສີມາຍ ເອວ. ເຕສໍເຍວາຕິ ຂຓ຺ຑສີມຄຕານໍເຍວ. ເອວຕ຺ຖຜລໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຎ຺ເຎສ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຣຸກ຺ເຂ ວາ ປພ຺ພເຕ ວາ ຐິຕສ຺ສ ວາ ເຫຏ຺ຐາ ປຖວີມຊ຺ຌຄຕສ຺ສ ວາ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສາຕິ ໂຍຊນາ. ອິມິສ຺ສາ ອຸປຈາຣສີມາຍ ຐິຕສ຺ສາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສມານສໍວາສສີມາຍາຕິ ມຫາສີມາຍ. ຂຓ຺ຑສີມສີມນ຺ຕຣິກາສູຕິ ຂຓ຺ຑສີມາຍຎ຺ຈ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສີມານໍ ສີມນ຺ຕຣິກາຍຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຄາມຏ຺ຐານມ຺ປິ ປາປຸຓາຕິ. ອວິປ຺ປວາສສີມາຍ ທິນ຺ນໍ ຄາມຏ຺ຐານໍ ນ ປາປຸຓາຕິ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ຄາມຎ຺ຈ ຄາມູປຈາຣຎ຺ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ.

ຊມ຺ພຸຍາ ລກ຺ຂິໂຕ ທີໂປ ຊມ຺ພຸທີໂປ. ຕມ຺ໂພ ໂລຫິໂຕ ປາຓິ ຫຕ຺ໂຖ ເອເຕສນ຺ຕິ ຕມ຺ພປາຓິໂນ. ວິຊຍກຸມາຣາທໂຍ ສຕ຺ຕສຕາ ຊນາ. ເຕສໍ ນິວາໂສ ຕມ຺ພປຓ຺ຓິ, ໂສເຍວ ທີໂປຕິ ຕມ຺ພປຓ຺ຓິທີໂປ, ຕສ຺ມິໍ. ສພ຺ເພສໍ ຠາຄນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ເຣວາຕິ ຊມ຺ພຸທີເປເຍວ. ເອວນ຺ຕິອາທິ ນິຄມນໍ.

ໂຍ ປນ ຠຓຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕໂຕຕິ ກຖນໂຕ, ປຣນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນນ຺ຕິ ມຫາສິວຕ຺ເຖຣໍ. ຕິໂຍຊນາປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ຕໂຕ ອູນາປິ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສພ຺ພໍເປຕນ຺ຕິ ສພ຺ພໍປິ ເອຕໍ ລາຠຄຓ຺ຫນາທິໍ. ອິຕິ ອາຫໍສູຕິ ໂຍຊນາ.

ກຕິການໍ ຍຖິຈ຺ຉິຕກເຕນ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ພຫຸ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອິຘ ອິຈ຺ຉິຕກຕິກໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສມານລາຠກຕິກາຍາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຣາຕິ ‘‘ກຕິກາຍ ເທຕີ’’ຕິ ປາເຐ. ສນ຺ນິປຕິເຕຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ຠາເຊຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕສ຺ສາຕິ ວິຫາຣສ຺ສ. ພຸທ຺ຘາຘິວຸຕ຺ໂຖຕິ ພຸທ຺ເຘນ ອຘິ ອິສ຺ສຣວເສນ ວສິຍິຕ຺ຖາຕິ ພຸທ຺ຘາຘິວຸຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຕາວຕາຕິ ເອຕ຺ຕເກນ ສາວນມຕ຺ເຕນ. ນິສິນ຺ໂນວາຕິ ນິສິນ຺ໂນ ເອວ ໂຫຕິ, ນິສິນ຺ໂນ ອິວ ວາ. ຕສ຺ມິໍ ວິຫາເຣປີຕິ ຕສ຺ມິໍ ໂປຣາຓກາທິວິຫາເຣປິ. ເອວເມວາຕິ ‘‘ອຍໍ ໂປຣາຓໂກ ວິຫາໂຣ ເຕນ ນວວິຫາເຣນ ສທ຺ຘິໍ ສມານລາຠໍ ກາຕຸໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ຣຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິອາທິນາ ເອວເມວ. ອິຘາຕິ ໂປຣາຓກວິຫາເຣ. ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ນວວິຫາເຣ. ເອວນ຺ຕິ ຍຖາ ເອເກນ ວິຫາເຣນ ສທ຺ຘິໍ ເອໂກ ວິຫາໂຣ ກາຕພ຺ໂພ, ເອວໍ ຕຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຠິກ຺ຂາປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂາ ປຎ຺ຎປິຍຕິ ນິຈ຺ຈວເສນ ຐປິຍຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ຠິກ຺ຂາປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ປຣິຈ຺ຈາຄປຎ຺ຎາປນຏ຺ຐາເນ’’ຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ‘‘ຍຕ຺ຖ ສງ຺ຆສ຺ສ ຘຸວກາຣາ ກຣິຍນ຺ຕີ’’ຕິປາຐສ຺ສ. ອຕ຺ໂຖ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ຍຕ຺ຖ ວາຕິ ຍສ຺ມິໍ ວາ ຐາເນ. ອເນນາຕິ ຈີວຣທາຍເກນ. ສລາກຠຕ຺ຕາທີນິ ວາ ນິພທ຺ຘານິ ກາຣິຕານີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຍນ ປນາຕິ ຈີວຣທາຍເກນ ປນ. ສກໂລປິ ວິຫາໂຣຕິ ສກໂລປິ ສອາຣາໂມ ວິຫາໂຣ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຈີວຣທາຍເກ. ອິເມຕິ ປາກວຕ຺ຕສ຺ສ ວຕ຺ຕນຏ຺ຐານາທໂຍ ວິຫາຣາ. ຘຸເວນ ກຣິຍນ຺ຕີຕິ ຘຸວກາຣາ ວິຫາຣາ. ໂສຕິ ຈີວຣທາຍໂກ. ຍຕ຺ຖາຕິ ຍສ຺ມິໍ ຐາເນ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ເພສຸ ພຫູສຸ ວິຫາເຣສຸ.

ເຕຫີຕິ ພຫຸຕເຣຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ. ຘຸວກາເຣສູຕິ ນິທ຺ຘາຣເຓ ຠຸມ຺ມໍ. ເອກຕ຺ຖາຕິ ເອກສ຺ມິໍ ຘຸວກາເຣ. ‘‘ສເຈ ຠິກ຺ຂຸຄຓນາຍ ຄຓ຺ຫຖາຕິ ວທຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ສເຈ ນ ວທຕິ, ຠິກ຺ຂຸຄຓນາຍ ຠາເຊຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ, ວິຫາຣຄຓນາຍ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕຖາຕິ ຍຖາ ‘‘ຠິກ຺ຂຸຄຓນາຍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ວທຕິ, ຕຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖາຕິ ຠາເຊຕພ຺ພວຕ຺ຖູສຸ. ຕນ຺ຕິ ມຎ຺ຈປີຐກໍ, ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາຕິ ທາຍກໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ, ວທຕີຕິ ທາຍໂກ ວທຕິ. ສງ຺ຆສ຺ສາປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ນ ທາຍກສ຺ເສວາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ອຸປຈາຣສີມາຍໍ ຐິເຕນ ສງ຺ເຆນ ຠາເຊຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສີມຏ຺ຐສ຺ສາຕິ ອຸປຈາຣສີມາຍໍ ຐິຕສ຺ສ. ອສມ຺ປຕ຺ຕສ຺ສາປີຕິ ຠາຊນຏ຺ຐານໍ ອສມ຺ປຕ຺ຕສ຺ສາປິ. ອລສຊາຕິກາຕິ ໂກສຊ຺ຊຊາຕິກາ. ຐິຕິກາຕິ ປພນ຺ຘວເສນ ຐິຍເຕ ຐິຕິ, ສາເຍວ ຐິຕິກາ. ອຖ ວາ ‘‘ຐິຕຏ຺ຐານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໓໗໙) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຕິຏ຺ຐຕິ ປພນ຺ຘວເສນ ເອຕ຺ຖາຕິ ຐິຕິ, ສາເຍວ ຐິຕິກາຕິ ວຈນຕ຺ໂຖ ກາຕພ຺ໂພ. ຐິຕິກໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ ວີສຕິວສ຺ສສງ຺ຂາຕໍ ຐິຕິກໍ ຐເປຕ຺ວາ. ເຕສນ຺ຕິ ເຖຣານໍ.

ສມ຺ປຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕານນ຺ຕິ ຠາຊນຏ຺ຐານໍ ສມ຺ປຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕານໍ. ອຕ຺ຕໂນ ວິຫາຣທ຺ວາເຣ ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອນ຺ໂຕວິຫາເຣເຍວ ວາຕິ ໂຍຊນາ. ສີມາຕິ ອຸປຈາຣສີມາ. ເຖຣາສນໍ ອາຣູຬ຺ເຫ ສຕີຕິ ໂຍຊນາ. ວສ຺ສຄ຺ເຄນາຕິ ວສ຺ສຄຓນາຍ.

ປາເຏກ຺ກນ຺ຕິ ປຈ຺ເຈກໍ. ສພ຺ພາເນວ ຈີວຣານີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ທຸພ຺ຠາສິຕທຸຄ຺ຄຫິຕານມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຄຕຄຕຏ຺ຐາເນ ສງ຺ຆິກາເນວ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ. ເອກນ຺ຕິ ທສສຸ ວຕ຺ເຖສຸ ເອກໍ.

ວຕ຺ຖສ຺ເສວ ປຸປ຺ຜໍ ວາ ວລິ ວາ ອຕ຺ຖີຕິ ໂຍຊນາ. ເຕນາຕິ ປຸປ຺ຜວລິນາ. ເອກໍ ຕນ຺ຕນ຺ຕິ ເອກໍ ສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ຐິຕິກາຍ ຐານາຏ຺ຐາເນສຸ. ທ຺ວີຫິປິ ຄເຫຕພ຺ພໍ ຐິຕິກາຍ ອຠາວໂຕ.

ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ຍໍ ຈີວຣນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ປໍສຸກູລິການມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສ ເທມາ’’ຕິ ວາ ‘‘ຕຸຍ຺ຫໍ ເທມາ’’ຕິ ວາ ອວຕ຺ວາ ‘‘ຠິກ຺ຂູນໍ ເທມ, ເຖຣານໍ ເທມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປໍສຸກູລິການມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ຠິກ຺ຂຸເຖຣາ ນາມ ຫິ ນ ອຕ຺ຕນາເຍວ ໂຫນ຺ຕິ, ອຎ຺ເຎປິ ພຫູ, ຕສ຺ມາ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອຕ຺ຕນາ ເອກນ຺ເຕນ ສງ຺ໂຆເຍວ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ປເຄວ ‘‘ຕຸຍ຺ຫ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ.

ຕໂຕຕິ ພຫຸວຕ຺ຖໂຕ. ຄເຫຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ປໍສຸກູລິການໍ ຄເຫຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ.

ຍນ຺ຕິ ວຕ຺ຖໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ປຣິກ຺ຂາເຣສຸ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕນ຺ຕໍ.

ເອວໍ ອນ຺ໂຕສີມໍ ປວິສິຕ຺ວາ ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສ ເທມາ’’ຕິ ທິນ຺ເນ ວິນິຈ຺ຉຍໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ພຫິສີມາຍ ທິນ຺ເນ ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສເຈ ປນາ’’ຕິອາທິ. ເອກພທ຺ຘາ ຈາຕິ ທ຺ວາທສຫຕ຺ຖມນຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ເອກໂຕພທ຺ຘາ ຈ. ເຍ ປນາຕິ ຠິກ຺ຂູ ປນ.

ອຸຠໂຕສງ຺ຆສ຺ສ ເທຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຈຕຸນ຺ນໍ ວາກ຺ຍານໍ ວເສນ ວຸຕ຺ເຕປິ ອຸຠໂຕສງ຺ຆສ຺ສ ເທຕິເຍວ ນາມາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຸຠໂຕສງ຺ຆສ຺ສ ທມ຺ມີຕິ ວຸຕ຺ເຕປີ’’ຕິອາທິ. ອຸຠໂຕສງ຺ຆຄ຺ຄຫເຓນ ຄຫິຕຕ຺ຕາຕິ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຸຠໂຕສງ຺ຆຄ຺ຄຫເຓນ ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ‘‘ເອເສວ ນໂຍ’’ຕິ ອິມິນາ ເອກວີສຕິປຏິວີເສ ກຕ຺ວາ ເອໂກ ເຈຕິຍສ຺ສ ທາຕພ຺ໂພຕິ ນຍໍ ອຕິທິສຕິ. ປາປຸຓນໂກຏ຺ຐາໂສ ນາມ ນຕ຺ຖິ ເຈຕິຍສ຺ສ ອຸຠໂຕສງ຺ຆຄ຺ຄຫເຓນ ອຄຫິຕຕ຺ຕາ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ອຸຠໂຕສງ຺ຆປຸຄ຺ຄລເຈຕິເຍສຸ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ປຸພ຺ເພຕິ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຘຣມານກາເລ. ຕທາຕິ ຍທາ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ຘຣຕິ, ຕທາ. ປຏິມໍ ວາຕິ ປຏິພິມ຺ພໍ ວາ. ຕຎ຺ຫິ ຠຄວຕາ ປຏິ ສທິສໍ ມານີຍຕີຕິ ປຏິມາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຈຕິຍໍ ວາຕິ ຖູປໍ ວາ. ໂສ ຫິ ເທວມນຸສ຺ເສຫິ ຈິຕິຕພ຺ພໍ, ປູເຊຕພ຺ພໍ, ອິຏ຺ຐກາທີຫິ ວາ ຈິນິຕພ຺ພນ຺ຕິ ເຈຕິຍນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ເມສຸ. ຍນ຺ຕິ ກິຣິຍາປຣາມສນໍ. ຍໍ ເທນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ທາເນ. ອນິຍມວາຈກສ຺ສ ‘‘ໂຍ’’ຕິ ສພ຺ພນາມສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປພ຺ພຊິໂຕ ວາ ຄຫຏ຺ໂຐ ວາ’’ຕິ. ວຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸນ຺ຕິ ປຸພ຺ພກາລອປຣກາລກິຣິຍານໍ ວິກາຣວເສນ ອນິຍຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາປິ ວຕ຺ຕໍ ກາຕຸ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ທູຣມ຺ປິ ຫຣິຕ຺ວາ ປູເຊຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ຊງ຺ຆເປສນິກກມ຺ມໍ ນ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຫຣນ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຄຈ຺ຉໂຕຕິ ອນາທເຣ ສາມິວຈນໍ. ຕນ຺ຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ອາຫຏຠຕ຺ຕໍ.

ວສ຺ສໍວຸຕ຺ຖສງ຺ຆສ຺ສາຕິ ວສ຺ສໍ ວສິຕ຺ຖາຕິ ວສ຺ສໍວຸຕ຺ໂຖ. ອລຸຕ຺ຕກິຕນ຺ຕສມາໂສຍໍ, ໂສເຍວ ສງ຺ໂຆ ວສ຺ສໍວຸຕ຺ຖສງ຺ໂຆ, ຕສ຺ສ. ຍາວຕິກສທ຺ໂທ ຍຕ຺ຕກປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ຍຕ຺ຕກາ’’ຕິ. ທິສາປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສາປີຕິ ອຎ຺ຎໍ ທິສໍ ປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສປິ, ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວທນ຺ຕີຕິ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິເຍຫິ ອປເຣ ອາຈຣິຍາ ວທນ຺ຕິ. ເອຕນ຺ຕິ ວຈນໍ.

ສມ຺ປຕ຺ຕານນ຺ຕິ ທິນ຺ນຏ຺ຐານໍ ສມ຺ປຕ຺ຕານໍ. ສພ຺ເພສນ຺ຕິ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ວຸຕ຺ຖວສ຺ສານໍ ສພ຺ເພສໍ. ຕຕ຺ຣາຕິ ວິຫາເຣ. ຕຕ຺ຣາຕິ ຕສ຺ມິໍ ວທເນ ສຕິ, ເຕສຸ ຠິກ຺ຂູສຸ ວາ. ວສ຺ສໍ ວສນ຺ຕີຕິ ວສ຺ສໍວສນ຺ຕາ, ເຕສໍ. ຈີວຣມາເສຕິ ຈີວເຣນ ລກ຺ຂິເຕ ປຈ຺ຉິມກຕ຺ຕິກມາເສ.

ເຫມນ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຉິໂມ ທິວໂສຕິ ຜຄ຺ຄຸຓປຸຓ຺ຓມີສງ຺ຂາໂຕ ເຫມນ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຉິໂມ ທິວໂສ. ວສ຺ສາວາສິກນ຺ຕິ ວສ຺ສໍ ອາວສນ຺ຕານໍ ທາຕພ຺ພໍ ຈີວຣໍ. ອາໂຣເປຕພ຺ພາກາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຕີຕວສ຺ສາວາສສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ອຕີຕວສ຺ສາວາສສ຺ສາຕິ ອຕີຕວສ຺ສໍ, ອຕີຕວສ຺ເສ ວາ ອາວາສສ຺ສ ສງ຺ຆສ຺ສ. ຕນ຺ຕິ ຈີວຣໍ.

ຐເປຕ຺ວາຕິ ວິຫາເຣ ຐເປຕ຺ວາ. ສມ຺ປຕ຺ຕານນ຺ຕິ ອິມໍ ຐານໍ ສມ຺ປຕ຺ຕານໍ. ອິໂຕຕິ ຈີວຣທານກາລໂຕ. ເຕຕິ ອນ຺ໂຕວສ຺ເສ ວຸຕ຺ຖຠິກ຺ຂູ.

ອາທິສ຺ສາຕິ ປທສ຺ສ ຕ຺ວາປຈ຺ຈຍນ຺ຕຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອາທິສິຕ຺ວາ’’ຕິ. ອຍມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ຣາຕິ ‘‘ຍາຄຸຍາ ວາ’’ຕິອາທິປາເຐ. ອຊ຺ຊຕນາຍ ວາຕິ ອຊ຺ຊ ຠວານໍ ປຸຎ຺ຎານໍ ອຕ຺ຖາຍ ວາ. ເຕສນ຺ຕິ ນິມນ຺ຕການໍ, ປວິຏ຺ຐານໍ ຠິກ຺ຂູນນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຍຫິ ນິມນ຺ຕິເຕຫີຕິ ນິມນ຺ຕິເຕຫິ ເຍຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ. ເຍສໍ ວາ ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕສໍ ນ ປາປຸຓາຕີຕິ ສພ຺ເພສໍ ເຕສໍ ນ ປາປຸຓາຕິ, ກສ຺ມາ? ອນິມນ຺ຕິຕຕ຺ຕາ. ເຕສໍ ນ ປາປຸຓນ຺ຕິ, ກສ຺ມາ? ນິມນ຺ຕິຕເຄຫໍ ອປວິຏ຺ຐຕ຺ຕາ. ໂສຕິ ທາຍໂກ.

ປຸພ຺ເພປີຕິ ອິໂຕ ປຸພ຺ເພປິ. ອສ຺ສາຕິ ທາຍກສ຺ສ. ວາເສຕ຺ວາຕິ ວາສາເປຕ຺ວາ. ໂສຕິ ທາຍໂກ. ໂຍຕິ ຠິກ຺ຂຸ, ວສຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕານີຕິ ເຠສຊ຺ຊານິ. ອິທນ຺ຕິ ຈີວຣໍ.

‘‘ອນ຺ເຕວາສິການຎ຺ຈາ’’ຕິ ປເທນ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກາປິ ຄເຫຕພ຺ພາ ອຸທ຺ເທສາທິວເສນ ອນ຺ເຕ ວສນສີລຕ຺ຕາ. ອຸທ຺ເທສໍ ຄເຫຕຸໍ ອາຄໂຕ ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຈາຕິ ອິເມ ອນ຺ເຕ ອວສນສີລາປິ ຣູຬ຺ຫີວເສນ ອນ຺ເຕວາສິກາ ນາມ. ອິມິນາ ນິສ຺ສຍໍ ຄເຫຕຸໍ ອາຄໂຕ ຈ ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ນິສ຺ສຍໍ ຄຫິຕປຸພ຺ໂພ ຈ ອນ຺ເຕວາສິໂກ ນາມາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ວຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ອຸທ຺ເທສປຣິປຸຈ຺ຉາທີນິ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ຕານໍ ສພ຺ເພສໍ ອຸທ຺ເທສນ຺ເຕວາສິການໍ ປາປຸຓາຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອິມິນາ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກນິສ຺ສຍນ຺ເຕວາສິກອຸປສມ຺ປທນ຺ເຕວາສິກປພ຺ພຊ຺ຊນ຺ເຕວາສິກາປິ ຄເຫຕພ຺ພາ ເຕສມ຺ປິ ນິພທ຺ຘຈາຣິກຠິກ຺ຂຸຠາວໂຕ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ຈີວຣກ຺ຂນ຺ຘເກ.

ອິຕິ ຈີວຣກ຺ຂນ຺ຘກວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.