໑໖໑. ມູລາທິເຠສຊ຺ຊກຖາ

໒໖໓. ມູລເຠສຊ຺ຊາທິວິນິຈ຺ຉໂຍປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ອຈ຺ຉວສນ຺ຕິອາທີສຸ ວິນິຈ຺ຉຍໍ ອເປກ຺ຂຕິ. ອິຘາຕິ ເຠສຊ຺ຊກ຺ຂນ຺ຘເກ. ຍໍ ຍນ຺ຕິ ວິນິຈ຺ຉຍໍ. ປິສນສິລາຕິ ປິສຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ປິສນາ, ສາເຍວ ສິລາຕິ ປິສນສິລາ. ອິມິນາ ອຈລໍ ຫຸຕ຺ວາ ນິສີທຕີຕິ ນິສໂທຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ປິສນໂປຕໂກຕິ ປິສຕິ ອເນນາຕິ ປິສໂນ, ໂສເຍວ ໂປຕໂກຕິ ປິສນໂປຕໂກ, ອິມິນາ ນິສທໂຕ ໂປຕໂກຕິ ນິສທໂປຕໂກຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ຫິງ຺ຄຸຊາຕິໂຍຕິ ຫິງ຺ຄຸກຸລານິ.

ສາມຸທ຺ທນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສມຸທ຺ເທ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ສາມຸທ຺ທນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສມຸທ຺ທຕີເຣ’’ຕິອາທິ. ‘‘ຕີເຣ’’ຕິ ອິມິນາ ສມຸທ຺ເທຕິ ເອຕ຺ຖ ສຕ຺ຕມີວິຠຕ຺ຕິຍາ ສມີປຕ຺ເຖ ປວຕ຺ຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ປກຕິໂລຓນ຺ຕິ ສຠາວໂລຓໍ, ນ ທພ຺ພສມ຺ຠາເຣຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຈິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ປພ຺ພເຕ ອຸຏ຺ຐຫຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ສິນ຺ຘຸນາມເກ ປພ຺ພເຕ ອຸຏ຺ຐຫຕີຕິ ສິນ຺ຘວນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຸພ຺ພິໂຕ ຠູມິໂຕ ອີຣຕິ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຸພ຺ພິຣນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຠູມິໂຕ ອງ຺ກຸຣໍ ອຸຏ຺ຐຫຕີ’’ຕິ. ອິມິນາ ອຏ຺ຐກຖານເຍນ ໂອຏ຺ຐໂຊ ຕຕິຍກ຺ຂໂຣເຍວ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ໂປຕ຺ຖເກສຸ ປນ ຈຕຸຕ຺ຖກ຺ຂໂຣເຍວ ທິສ຺ສຕິ. ‘‘ອຸພ຺ຠິທ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ. ພິລນ຺ຕິ ໂກຏ຺ຐາໂສ. ຕສ຺ມາ ທພ຺ພສມ຺ຠາເຣຫິ ພິເລຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຈິຕໍ ພິລນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ທພ຺ພສມ຺ຠາເຣຫິ ສທ຺ຘິໍ ປຈິຕ’’ນ຺ຕິ. ອຠິຘາເນ ປນ (ອຠິຘາເນ ໔໖໑ ຄາຖາຍໍ) ‘‘ພິລາລ’’ນ຺ຕິ ປາໂຐ ອຕ຺ຖິ. ຕນ຺ຕິ ພິລໍ.

໒໖໔. ອສ຺ສາທີນໍ ກາຍຄນ຺ໂຘ ວິຍ ກສ຺ສຈິ ກາຍຄນ຺ໂຘ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ສາປີຕິ ຠິກ຺ຂຸໂນປິ. ປິສທ຺ເທນ ກຓ຺ຑຸວາພາຘຠິກ຺ຂຸອາທໂຍປິ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ. ຉກຓສທ຺ທສ຺ສ ອສ຺ສາທີນໍ ມເລປິ ປວຕ຺ຕນໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂຄມຍ’’ນ຺ຕິ. ປາກຕິກຈຸຓ຺ຓມ຺ປີຕິ ອປກ຺ກຣຊນຈຸຓ຺ຓມ຺ປິ. ເອຕມ຺ປີຕິ ປາກຕິກຈຸຓ຺ຓມ຺ປິ.

ຕນ຺ຕິ ອາມກມໍສໍ, ນ ຂາທີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕນ຺ຕິ ອາມກໂລຫິຕໍ ວາ, ນ ປິວີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອມນຸສ຺ໂສຕິ ມນຸສ຺ສສທິໂສ ຠູໂຕ. ຕນ຺ຕິ ອາມກມໍສໂລຫິຕໍ.

໒໖໕. ‘‘ອຎ຺ຊນ’’ນ຺ຕິ ນາມໍ ສາມຎ຺ຎນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຎ຺ຊນນ຺ຕິ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫກວຈນເມຕ’’ນ຺ຕິ. ສພ຺ພສງ຺ຄາຫກວຈນນ຺ຕິ ສພ຺ເພສໍ ອຎ຺ຊນານໍ ສງ຺ຄາຫກວຈນໍ. ເອຕນ຺ຕິ ‘‘ອຎ຺ຊນ’’ນ຺ຕິ ເອຕໍ ວຈນໍ. ອຎ຺ຊຕິ ຈກ຺ຂຸໍ ມກ຺ເຂຕິ ອເນນາຕິ ອຎ຺ຊນໍ, ອຎ຺ຊຕິ ຈກ຺ຂຸໍ ພ຺ຍຕ຺ຕໍ ກໂຣຕີຕິ ວາ ອຎ຺ຊນໍ, ຕາລຸໂຊ ຕຕິຍກ຺ຂໂຣ. ກປລ຺ລນ຺ຕິ ກປລ຺ເລ ປວຕ຺ຕໍ. ກປາລຎ຺ຫິ ທີປສິຂາຍ ອຸປຣິ ນິກຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປວຕ຺ຕໍ ມສິ ‘‘ກປລ຺ລ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ທີປສິຂໂຕ ຄຫິຕມສີ’’ຕິ. ອຎ຺ຊນູປປິສເນຫີຕິ ເອຕ຺ຖ ອຎ຺ຊເນຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຸປເນຕຸໍ ປິສິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຎ຺ຊນູປປິສນນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຎ຺ຊເນນ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ປິສິເຕຫີ’’ຕິ. ‘‘ເອກໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ສທ຺ຘິ’’ນ຺ຕິ ປທສ຺ເສວ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ຍໍກິຎ຺ຈິ ອຎ຺ຊນູປປິສນໍ ຈຸຓ຺ຓໍ ນ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອຖ ວາ ນ ວຏ຺ຏຕິ ນ ໂຫຕິ, ວຏ຺ຏຕິເຍວາຕິ ໂຍຊນາ. ອິມສ຺ມິໍ ນເຍ ‘‘ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອາຂ຺ຍາຕປທໍ ກິຣິຍານ຺ຕຣາເປກ຺ຂຕ຺ຕາ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ອາຂ຺ຍາເຕສຸປິ ຫິ ກຕ຺ຕຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ກມ຺ມຕ຺ຕຎ຺ຈ ລພ຺ຠຕິ. ຈນ຺ທນນ຺ຕິອາທີນິ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາເນວ.

ອຏ຺ຐິມຍນ຺ຕິ ປທສ຺ສ ອຕິພ຺ຍາປິຕໂທສໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ມນຸສ຺ສຏ຺ຐິໍ ຐເປຕ຺ວາ’’ຕິ. ສລາກຏ຺ຐານິຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສລາກາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ສລາກຏ຺ຐານິຍນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖາຕິ ຍສ຺ມິໍ ສຸສິຣທຓ຺ຑກາທິເກ. ສລາກນ຺ຕິ ອຎ຺ຊນິສລາກໍ. ໂອທຫນ຺ຕີຕິ ຐເປນ຺ຕິ. ອໍສພທ຺ຘໂກຕິ ອໍເສ ພທ຺ຘຕິ ອເນນາຕິ ອໍສພທ຺ຘໂກ. ຍມກນຕ຺ຖຸກຣຓິນ຺ຕິ ນຕ຺ຖຸ ກຣີຍຕິ ອິມາຍາຕິ ນຕ຺ຖຸກຣຓີ, ຍມກາ ນຕ຺ຖຸກຣຓີ ຍມກນຕ຺ຖຸກຣຓີ.

໒໖໗. ຕໍ ສພ຺ພໍ ເຕລປາກນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ອຕິ ວິຍ ຂິຕ຺ຕມຊ຺ຊານີ’’ຕິ ອິມິນາ ອຕິ ວິຍ ຂິປີຍນ຺ຕິ ປກ຺ຂິປີຍນ຺ຕີຕິ ອຕິຂິຕ຺ຕານິ, ຕານິເຍວ ມຊ຺ຊານິ ອຕິຂິຕ຺ຕມຊ຺ຊານີຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ.

ປຓ຺ຓເສທນ຺ຕິ ປຓ຺ເຓຫິ ເສທໍ. ອງ຺ຄາຣານນ຺ຕິ ອງ຺ຄາເຣຫິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ປໍສຸວາລິກາທີສຸ. ວາຕຫຣຓປຓ຺ຓານີຕິ ວາຕສ຺ສ ອປນຍນານິ ອຸທ຺ທາລາທີນິ ປຓ຺ຓານິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ປຓ຺ເຓສຸ. ນານາປຓ຺ຓຠງ຺ຄກຸຖິຕນ຺ຕິ ນານາປຓ຺ຓານິເຍວ ຠຎ຺ຊິຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ນານາປຓ຺ຓຠງ຺ຄໍ, ເຕນ ກຸຖິຕໍ ນານາປຓ຺ຓຠງ຺ຄກຸຖິຕໍ. ອຸຓ຺ໂຫທກສ຺ສາຕິ ອຸຓ຺ໂຫທເກນ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອຸທກໂກຏ຺ຐເກ.

ປພ຺ເພ ປພ຺ເພຕິ ຜຬຸມ຺ຫິ ຜຬຸມ຺ຫິ. ເຍນາຕິ ປຊ຺ເຊນ. ຕໍ ປຊ຺ຊໍ ອຠິສງ຺ຂຣິຕຸນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ປາທານໍ ສປ຺ປາຍເຠສຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປາທສ຺ສ ຫິຕໍ ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕິລກກ຺ເກນາຕິ ເອຕ຺ຖ ກກ຺ກສທ຺ທສ຺ສ ຈຸຓ຺ຓວາຈກຕ຺ຕາ ‘‘ປິຏ຺ເຐຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກພເຬນ ປກ຺ຂິປນໍ ກພຬິກໍ. ສຕ຺ຕຸປິຓ຺ຑສ຺ສ ຠຕ຺ຕກພຬສທິສຕ຺ຕາ ສຕ຺ຕຸປິຓ຺ຑນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຓິ ວິຍາຕິ ຂີລາ ວິຍ. ຂາເຣນາຕິ ໂລຓສກ຺ຂຣິກມເຍນ ຂາເຣນ. ວິກາສໍ ຣຸນ຺ຘຕີຕິ ວິກາສິກໍ, ເຕລຣຸນ຺ຘນປິໂລຕິກໍ. ວຓກມ຺ມນ຺ຕິ ວຓສ຺ສ, ວເຓ ວາ ກມ຺ມໍ.

໒໖໘. ສປ຺ປທຏ຺ຐກາເລເຍວ ກິໍ ສາມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ນ ເກວລ’’ນ຺ຕິອາທິ. ອິທນ຺ຕິ ມຫາວິກຏໍ, ປຣິຠຸຎ຺ຊີກພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຎ຺ເຎສຸ ປນາຕິ ສປ຺ປທຏ຺ຐໂຕ ອຎ຺ເຎສຸ ປນ. ສເຈ ຠູມິປຕ຺ໂຕ ຄູໂຖ ໂຫຕິ, ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ.

໒໖໙. ວສີກຣຓປານກສມຸຏ຺ຐິຕໂຣໂຄຕິ ກນ຺ຕິຠາວສງ຺ຂາຕໍ ວສໍ ກໂຣຕິ ອເນນາຕິ ວສີກຣຓໍ, ເຠສຊ຺ຊໍ, ປິວເຕ ປານໍ, ຕໍເຍວ ປານກໍ, ວສີກຣຓສ຺ສ ປານກໍ ວສີກຣຓປານກໍ, ເຕນ ສມຸຏ຺ຐິໂຕ ໂຣໂຄ ວສີກຣຓປານກສມຸຏ຺ຐິຕໂຣໂຄ. ອິມິນາ ຆຣທິນ຺ນກາພາໂຘຕິ ເອຕ຺ຖ ຆຣຓິຍາ ທິນ຺ເນນ ວສີກຣຓປານເກນ ສມຸຏ຺ຐິໂຕ ອາພາໂຘ ຆຣທິນ຺ນກາພາໂຘຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ສີຕາຍ ອາໂລເຬຕພ຺ພນ຺ຕິ ສີຕາໂລຬໍ, ອຸທກໍ. ສີຕາສທ຺ໂທ ນງ຺ຄລເລຂາສງ຺ຂາຕໍ ຜາລປທ຺ຘຕິໍ ມຸຂ຺ຍໂຕ ວທຕິ, ຜາລປທ຺ຘຕິກເຣ ຜາເລ ລຄ຺ຄມຕ຺ຕິກໍ ອຸປຈາຣໂຕ ວທຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສີຕາຍ ອາໂລເຬຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐກຖາຍມ຺ປິ ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ນງ຺ຄເລນາ’’ຕິອາທິ.

ວິປກ຺ກຄຫຓິໂກຕິ ວິເສເສນ ປາຈາປນຄຫຓິໂກ. ມຸຕ຺ຕຫຣີຕກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ມຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ສາມຎ຺ຎໂຕ ວຸຕ຺ເຕປິ ໂຄມຸຕ຺ຕເມວ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ໂຄມຸຕ຺ຕປຣິຠາວິຕໍ ຫຣີຕກ’’ນ຺ຕິ. ອິມິນາ ມຸຕ຺ເຕນ ປຣິຠາວິຕໍ ຫຣີຕກໍ ມຸຕ຺ຕຫຣີຕກນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕຓ຺ຑຸລກສໂຏຕິ ຕຓ຺ຑຸລໂຘວໂນທກກສໂຏ ໂຘຕສິນິທ຺ໂຘ, ໂສວ ມຸຄ຺ຄປຈິຕປານີໂຍຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ມໍສຣເສນາ’’ຕິ ອິມິນາ ມໍສຣໂສ ມໍເສນ ປຏິຈ຺ຉາເທຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຏິຈ຺ຉາທນີຍນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ.