໑໐. ໂກສມ຺ພກກ຺ຂນ຺ຘກໍ

໒໗໑. ໂກສມ຺ພກວິວາທກຖາ

໔໕໑. ໂກສມ຺ພກກ຺ຂນ຺ຘເກ ອຍມນຸປຸພ຺ພິກຖາ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ໂຍຊນາ. ວິນຍໍ ປາຬິໂຕ ຈ, ຕທຕ຺ຖໂຕ ຈ ຘາເຣຕີຕິ ວິນຍຘໂຣ, ຕຖາ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ຘາເຣຕີຕິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິໂກ. ເຕສູຕິ ທ຺ວີສຸ ຠິກ຺ຂູສຸ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ນິກ຺ຂມີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອາຈມນອຸທກາວເສສນ຺ຕິ ອາຈເມຕິ ໂຘວຕິ ອເນນາຕິ ອາຈມນໍ, ຕເມວ ອຸທກໍ ອາຈມນອຸທກໍ, ຕເມວ ອວເສສໍ ອາຈມນອຸທກາວເສສໍ, ອວເສສອາຈມນອຸທກນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໍ ຠິກ຺ຂຸນ຺ຕິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອາຈມນອຸທກາວເສສຏ຺ຐປເນ. ‘‘ສເຈ ໂຫຕິ, ເທເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ອິມິນາ ອຕ຺ຕໂນ ສຸພ຺ພຈຠາວຎ຺ຈ ສິກ຺ຂາກາມຕຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕິ. ເຕຕິ ຕຍາ, ກຖນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຖ ວາ ເຕຕິ ຕຸຍ຺ຫໍ, ນຕ຺ຖີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ອສຕິຍາ ກຕຕ຺ຕາ ອນາປຕ຺ຕິປກ຺ໂຂປິ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອາຫ ‘‘ນຕ຺ຖິ ອາປຕ຺ຕີ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ປນ ອາປຕ຺ຕິເຍວ. ໂສຕິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິໂກ.

ວິນຍຘໂຣປີຕິ ວິນຍຘໂຣ ປນ, ອາໂຣເຈສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອາປຊ຺ຊມາໂນປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ຄຣຫຕ຺ໂຖ. ເຕຕິ ວິນຍຘຣສ຺ສ ນິສ຺ສິຕກາ, ອາຫໍສູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕສ຺ສາຕິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກສ຺ສ. ເຕຕິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກສ຺ສ ນິສ຺ສິຕກາ, ອາໂຣເຈສຸນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂສຕິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິໂກ. ມຸສາວາທີຕິ ອຠູຕໂຕ, ອຠູຕໍ ວາ ວຈນໍ ວທນສີໂລ. ເອໂສຕິ ວິນຍຘໂຣ. ເຕຕິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກສ຺ສ ນິສ຺ສິຕກາ, ອາຫໍສູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕໂຕຕິ ກລຫວຑ຺ຒນກາຣຓາ. ວິນຍຘໂຣ ອກາສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໔໕໓. ‘‘ນ ຕາວ ຠິນ຺ໂນ’’ຕິ ອິມິນາ ຠິນ຺ໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ຕປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອວສ຺ສມ຺ຠາວິຍຕ຺ເຖ ອນາຄຕກາລິກຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕເມວຕ຺ຖໍ ສຫ ອຸປມາຍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອປິຈາ’’ຕິອາທິ. ຕນ຺ຕິ ສສ຺ສໍ. ‘‘ຠິຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ຠິຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ ຠິນ຺ໂນຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ໂສ ຈ ໂຂຕິ ສງ຺ໂຆ. ກລຫວເສນ ຠິຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສມ຺ຠມອຕ຺ຖວເສນາຕິ ສໍເວຄອຕ຺ຖວເສນ. ສມ຺ຠມສທ຺ໂທ ຫິ ຕີສຸ ອຕ຺ເຖສຸ ວຕ຺ຕຕິ ຄາຣເວ, ຠີຕິຍໍ, ສໍເວເຄ ຈາຕິ. ອິຘ ປນ ສໍເວເຄ ວຕ຺ຕຕິ. ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ຠິນ຺ເນ ສໍເວຄອຕ຺ຖວເສນາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອິທໍ ເຫຏ຺ຐາ ກຖິຕາຍ ‘‘ຠເຍ ໂກເຘ ປສໍສາຍ’’ນ຺ຕິ ຄາຖາຍ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑໕) ຈສທ຺ເທນ ສມ຺ປິຓ຺ຑິຕໍ ສມ຺ຠມອຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ຠິນ຺ໂນ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ຠິນ຺ໂນ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ’’ຕິ ປາເຐ. ອາເມຑິຕນ຺ຕິ ອາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຠຍາທິປີຬິຕຕ຺ຕາ ເມເຑນ ອຸມ຺ມາເທນ ອິຕໍ ກຖິຕໍ ອາເມຑິຕໍ.

໔໕໔. ຫີຕິ ວິຕ຺ຖາໂຣ. ຠຄວາ ວເທຍ຺ຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຸກ຺ຂິປນ຺ຕິ ອປເນນ຺ຕີຕິ ອຸກ຺ເຂປກາ. ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕມນຸວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕານຸວຕ຺ຕກາ. ເອເຕສນ຺ຕິ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕານຸວຕ຺ຕການໍ. ປຸນ ເອເຕສນ຺ຕິ ອຸກ຺ເຂປການໍ. ປກ຺ໂຂຕິ ສຂາ. ຕນ຺ຕິເມວາຕິ ປາຬິເມວ, ພ຺ຍາປາຣເມວ ວາ.

໔໕໕. ໂຍຕິ ຠິກ຺ຂຸ. ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຸມ຺ເຫຕິ ຘມ຺ມວາທິໂນ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິໍ ຠຓຖາຕິ ກິໍ ວຈນໍ ຠຓຖ. ອິຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕສຎ຺ຈາຕິ ຘມ຺ມວາທີນຎ຺ຈ. ອິຕເຣສຎ຺ຈາຕິ ອຘມ຺ມວາທີນຎ຺ຈ. ອິເມຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປກ຺ເຂ ອິເມ ຠິກ຺ຂູ. ເຕສນ຺ຕິ ອຘມ຺ມວາທີນໍ. ‘‘ກມ຺ມໍ ໂກເປຕີ’’ຕິ ‘‘ນານາສໍວາສກຈຕຸຕ຺ໂຖ ເຈ ຠິກ຺ຂເວ ກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍ, ອກມ຺ມໍ, ນ ຈ ກຣຓີຍ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ (ມຫາວ. ໓໘໙) ກມ຺ມໍ ໂກເປຕິ. ອິຕເຣສມ຺ປີຕິ ຘມ຺ມວາທີນມ຺ປິ. ຘມ຺ມວາທີນໍ ປກ຺ເຂ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຘມ຺ມວາທີນໍ ລທ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕປິ ຘມ຺ມວາທີນໍ ນານາສໍວາສໂກ ໂຫຕິເຍວ, ອຍໍ ນໂຍ ວຸຕ຺ຕນຍສ຺ສ ອຕ຺ຖໂຕ ສິທ຺ໂຘຕິ ກຕ຺ວາ ອິຘ ນ ວຸຕ຺ໂຕ. ເອວນ຺ຕິອາທິ ນິຄມນໍ. ໂຍຕິ ຠິກ຺ຂຸ, ປວິສຕິ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນິສິນ຺ໂນ ຫຸຕ຺ວາຕິ ໂຍຊນາ. ອິເມຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປກ຺ເຂ ອິເມ ຠິກ຺ຂູ. ອິຕເຣຕິ ປຣປກ຺ເຂ ອິຕເຣ ຠິກ຺ຂູ. ເຕສນ຺ຕິ ຘມ຺ມວາທີນໍ. ຍຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວາ ປນ ປກ຺ເຂຕິ ຍສ຺ມິໍ ກສ຺ມິໍຈິ ວາ ຘມ຺ມວາທີນໍ ປກ຺ເຂ. ອິເມ ຘມ຺ມວາທິໂນຕິ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ຕໍຕໍປກ຺ຂຄເຕ ຠິກ຺ຂູ ຍາຖາວໂຕ ວາ ອຍາຖາວໂຕ ວາ ‘‘ອິເມ ຘມ຺ມວາທິໂນ’’ຕິ ຄຓ຺ຫາຕິ.

໔໕໖. ກາເຍນ ກຕໍ ກມ຺ມໍ ກາຍກມ຺ມໍ, ວຈິຍາ ກຕໍ ກມ຺ມໍ ວຈີກມ຺ມໍ. ຕຕ຺ຖ ກາຍກມ຺ມໍ ອຸປທໍເສນ຺ຕາ ຠິກ຺ຂູ ປຫຣນ຺ຕາ ອຸປທໍເສນ຺ຕິ. ວຈີກມ຺ມໍ ອຸປທໍເສນ຺ຕາ ຠິກ຺ຂູ ຜຣຸສໍ ວທນ຺ຕາ ອຸປທໍເສນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກາເຍນ ປຫຣນ຺ຕາ’’ຕິອາທິ. ອຸປທໍເສນ຺ຕີຕິ ປວຕ຺ເຕນ຺ຕິ. ‘‘ໂກຘວເສນາ’’ຕິ ອິມິນາ ເປມວເສນາຕິ ອຕ຺ຖໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ອຘມ຺ມິຍານີຕິ ອຘມ຺ເມນ ກຕ຺ຕພ຺ພານິ. ‘‘ກິຈ຺ຈານີ’’ຕິ ອິມິນາ ອິຍປຈ຺ຈຍສ຺ສ ສຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ. ອສມ຺ໂມທິກາຕິ ເອຕ຺ຖ ຍກາຣໂລໂປຕິ ອາຫ ‘‘ອສມ຺ໂມທິກາຍາ’’ຕິ. ‘‘ກຖາຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ອສມ຺ໂມທໍ ຊເນຕີຕິ ອສມ຺ໂມທິກາຕິ ກຕ຺ວາ ຓິກປຈ຺ຈຍສ຺ສ ສຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຸປຈາຣໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປຈາໂຣ ນາມ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປຫຣນ຺ຕານໍ ຫຕ຺ຖສ຺ສ ປາປຸຓນຏ຺ຐານໍ, ຕໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາສນນ຺ຕຣິກາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ເອກໍ ອາສນໍ ອນ຺ຕຣໍ ພ຺ຍວຫິຕໍ ອິມິສ຺ສາ ນິສິນ຺ນກິຣິຍາຍາຕິ ອາສນນ຺ຕຣິກາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເອເກກໍ ອາສນໍ ອນ຺ຕຣ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ກຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ກິຣິຍາວິເສສນຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ.

໔໕໗-໘. ອຍໍ ອສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຘິປ຺ປາໂຍ ກິຣາຕິ ໂຍຊນາ. ເອເຕຕິ ໂກຘາຠິຠູເຕ ຠິກ຺ຂູ. ຠຄວາ ປນ ກເຖສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ອນຕ຺ໂຖ ອໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ອນຕ຺ຖໂຕຕິ ປທສ຺ສ ໂອກາຣໂລປສນ຺ຘິໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຕສໍ ປທານມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເອຕສ຺ມາ’’ຕິອາທິ. ‘‘ອຖ ວາ’’ຕິອາທິນາ ‘‘ອນຕ຺ຖໂທ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ‘‘ສຸຄໂຕ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ ທ-ກາຣສ຺ສ ຕ-ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ອນຕ຺ຖໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອນຕ຺ຖໂທຕິ ອນຕ຺ຖໍ ທທາຕີຕິ ອນຕ຺ຖໂທ.

໔໖໔. ປຸຖຸສທ຺ໂທຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸຖຸສທ຺ໂທ ມຫນ຺ຕປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ມຫາ’’ຕິ. ອສ຺ສາຕິ ຠຓ຺ຑນກາຣກສ຺ສ ຊນສ຺ສ. ສມຊໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ສມສທ຺ໂທ ສທິສປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ເອກສທິໂສ’’ຕິ, ຕຸລ຺ຍາຘິກຣຓສມາໂສຍໍ. ຠຓ຺ຑນກາຣໂກ ອຍໍ ຊໂນຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຠຓ຺ຑນກາຣເກສຸ ຊເນສຸ. ອຎ຺ຎມ຺ປິ ເອກໍ ອິທໍ ກາຣຓນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນ ມຎ຺ຎິຕ຺ຖາຕິ ໂກຈິ ເອໂກປິ ນ ມຎ຺ຎິຕ຺ຖາຕິ ໂຍຊນາ. ອິມິນາ ອມຎ຺ຎຣຸນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອາວິຠຕ຺ຕິຍາ ‘‘ຣຸ’’ນ຺ຕິ ອາເທໂສ ທສ຺ສິໂຕ.

ປຣິມຸຏ຺ຐາຕິ ປຣິມຸຏ຺ຐາ ສຕິ ເອເຕສນ຺ຕິ ປຣິມຸຏ຺ຐາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຣິມຸຏ຺ຐສຕິໂນ’’ຕິ. ອຏ຺ຐກ຺ຂຣຄາຖາຍໍ ‘‘ປຎ຺ຈມໍ ລຆຸ ສພ຺ພຕ຺ຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈມສ຺ສ ຣາກາຣສ຺ສ ຣສ຺ໂສ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຣາກາຣສ຺ສ ຣສ຺ສາເທໂສ ກໂຕ’’ຕິ. ກຖໍ ຠາຓິໂນຕິ ວາຈໍ ຠາຓິໂນ. ມຸຂາຍາມນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອາຍາມສທ຺ໂທ ວິຕ຺ຖາຣປຣິຍາໂຍ, ວິຕ຺ຖາໂຣ ຈ ນາມ ປສາຣຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ປສາເຣຕຸ’’ນ຺ຕິ. ສມ຺ປທານຕ຺ຖໂຊຕເກນ ຕຸໍປຈ຺ຈເຍນ ສມ຺ປທານຕ຺ເຖ ອຸປໂຍຄວຈນນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນີຕາຕິ ກມ຺ມວາຈກສ຺ສ ກິຕສ຺ສ ອປ຺ປຘານກມ຺ມໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອິມໍ ນິລ຺ລຊ຺ຊຠາວ’’ນ຺ຕິ. ທ຺ວິກມ຺ມກຘາຕຸຠາວໂຕ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ’’ຕິ ປຘານກມ຺ມມ຺ປິ ອຊ຺ຌາຫຣິຕພ຺ພໍ. ຕນ຺ຕິ ກລຫໍ. ‘‘ຊານ’’ນ຺ຕິ ປເທນ ‘‘ວິທູ’’ຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ວາກ຺ຍຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕິ. ວິທນ຺ຕິ ຊານນ຺ຕີຕິ ວິທູຕິ ວຈນຕ຺ໂຖ ກາຕພ຺ໂພຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສາທີນໂວຕິອາທີນເວນ ໂທເສນ ສຫ ປວຕ຺ໂຕ. ອຍນ຺ຕິ ກລໂຫ.

ເຍ ຈ ຕໍ ອຸປນຍ຺ຫນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຕສທ຺ທສ຺ສ ວິສຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາຆາຕ’’ນ຺ຕິ. ເຍຕິ ຊນາ. ອຸປນຍ຺ຫນ຺ຕິ ອຸປນຫນ຺ຕິ ພນ຺ຘນ຺ຕິ. ສນນ຺ຕໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ສນນ຺ຕນສທ຺ໂທ ປຸຣາຓປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ໂປຣາໂຓ’’ຕິ.

‘‘ອຎ຺ເຎ’’ຕິ ອິມິນາ ປເຣຕິ ເອຕ຺ຖ ປຣສທ຺ທສ຺ສ ປຈ຺ຉາຠາຄຕ຺ຖາທໂຍ ນິວາເຣຕິ. ມຍເມຕ຺ຖ ຍມາມເສຕິ ເອຕ຺ຖ ເອຕສທ຺ທສ຺ສ ວິສຍໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ’’ຕິ. ຍມຸຘາຕຸ ອຸປຍມນຕ຺ໂຖ ເສກາໂຣ ນິປາຕມຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ອຸປຍມາມາ’’ຕິ. ‘‘ສຕຕໍ ສມິຕໍ ມຈ຺ຈຸສນ຺ຕິກໍ ຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ນ ຊານນ຺ຕີ’’ຕິ ປທສ຺ສ ອາກາຣໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ມຫາຊນກາເຍ ເຍ ປຓ຺ຑິຕາຕິ ໂຍຊນາ. ເອວໍ ຫີຕິ ເອວເມວ. ຊານນ຺ຕາ ເຕ ປຓ຺ຑິຕາ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເມຘນ຺ຕາ ຫິໍສນ຺ຕາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ເມຘຄາ ກລຫາ. ເກຈິ ເມຘຘາຕຸໂຕ ຓ຺ວຸປຈ຺ຈຍໍ ວທນ຺ຕິ, ເຕສໍ ມເຕນ ເມຘກາຕິ ປຐມກ຺ຂເຣນ ປາໂຐ ຠເວຍ຺ຍ.

ເຕສມ຺ປີຕິ ພ຺ຣຫ຺ມທຕ຺ຕທີຆາວຸກຸມາຣານມ຺ປິ. ສງ຺ຄຕີຕິ ສມາຄໂມ. ໂວຕິ ຕຸມ຺ຫາກໍ. ເຍສໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ເນວ ມາຕາປິຕູນໍ ອຏ຺ຐີນິ ຉິນ຺ນານິ, ນ ປາຓາ ຫຕາ, ນ ຄວສ຺ສຘນານິ ຫຏານິ. ເຕສໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ກສ຺ມາ ສງ຺ຄຕິ ນ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ.

ສພ຺ພານິ ປຣິສ຺ສຍານີຕິ ເອຕ຺ຖ ສພ຺ພານີຕິ ວຸຕ຺ຕກາຣຓຎ຺ຈ ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາສຎ຺ຈ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປາກຏປຣິສ຺ສເຍ ຈ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນປຣິສ຺ສເຍ ຈາ’’ຕິ. ‘‘ອຠິຠວິຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ອຠິຠຸຍ຺ຍາຕິ ປທສ຺ສ ຕ຺ວາປຈ຺ຈຍນ຺ຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນາຕິ ນິປເກນ ສຫາເຍນ.

ຣາຊາວາຕິ ເອຕ຺ຖ ຣາຊາ ອິວາຕິ ປທວິຠາຄໍ ກຕ຺ວາ ຣາຊສທ຺ທສ຺ສ ອຸປລກ຺ຂຓວເສນ ມຫາຊນກ, ອຣິນ຺ທມຣາຊາໂນ ຈ ອິວສທ຺ທສ຺ສ ໂອປມ຺ມຕ຺ຖໂຊຕກຎ຺ຈ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍຖາ’’ຕິອາທິ. ຣຏ຺ຐວິຊິຕສທ຺ທາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຣິຍາຍາ. ວິເສສນວິເສສ຺ຍານໍ ກາມາຈາຣໂຕ ຄມ຺ຍມານຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວິຊິຕໍ ຣຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ມາຕງ຺ໂຄ ອຣຎ຺ເຎ ນາໂຄ ອິວາ’’ຕິ ອິມິນາ ປທວິຠາຄໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຕສໍ ປທານໍ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ມາຕງ຺ໂຄຕິ ຫຕ຺ຖີ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິອາທິ. ‘‘ຫຕ຺ຖີ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ມຫນ຺ໂຕ ອງ຺ໂຄ ສຣີຣເມຕສ຺ສາຕິ ມາຕງ຺ໂຄຕິ ວຈນຕ຺ເຖນ ຫຕ຺ຖີ ມາຕງ຺ໂຄ ນາມາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ມຫນ຺ຕສທ຺ທສ຺ສ ມາຕາເທໂສ. ນາຄສທ຺ໂທ ອຸຣເຄ ຈ ຫຕ຺ຖິມ຺ຫິ ຈ ນາຄຣຸກ຺ເຂ ຈ ອຸຕ຺ຕເມ ຈ ນາມປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍຎ຺ຈາຕິ ປຎ຺ຈສຸ ອຕ຺ເຖສຸ ວຕ຺ຕຕິ, ອິຘ ອຸຕ຺ຕມຕ຺ເຖຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ນາໂຄຕິ ມຫນ຺ຕາຘິວຈນເມຕ’’ນ຺ຕິ. ມາຕງ຺ຄຣຎ຺ເຎວາຕິ ເອຕ຺ຖ ອິວສທ຺ທສ຺ສ ໂອປມ຺ມຕ຺ຖໂຊຕກຠາວໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອຕ຺ຖໂຍຊນໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍຖາ ຫີ’’ຕິອາທິ. ‘‘ຍຖາ ຈ ປາລິເລຍ຺ຍໂກ’’ຕິ ອິມິນາ ມາຕງ຺ຄນາຄສ຺ສ ສຣູປໍ ອຸປລກ຺ຂເຓນ ທສ຺ເສຕິ.

໒໗໕. ປາລິເລຍ຺ຍກຄມນກຖາ

໔໖໗. ປາລິເລຍ຺ຍກນ຺ຕິ ປລິລວນສຓ຺ເຑ ວສນ຺ຕຫຕ຺ຖິນາຄໍ. ‘‘ຫຕ຺ຖີ’’ຕິ ຈ ‘‘ນາໂຄ’’ຕິ ຈ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສທ຺ທານໍ ປຣິຍາຍຠາເວນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຘິກຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ມຫາຫຕ຺ຖີ’’ຕິ. ປຸຣໂຕ ປຸຣໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕຫິ ເຕຫິ ຫຕ຺ຖິອາທີຫິ ຉິນ຺ນຄ຺ຄານີຕິ ໂຍຊນາ. ໂອຠຄ຺ໂຄຠຄ຺ຄນ຺ຕິ ຠຎ຺ຊິຕ຺ວາ ອໂຘປາຕິຕໍ ໂອຠຄ຺ຄນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຠຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຠຎ຺ຊິຕ຺ວາ ປາຕິຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອຸຈ຺ຈຏ຺ຐານໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ອວຕ຺ຍູປສຄ຺ຄສ຺ສ ອໂຘຕ຺ຖໍ ນເຍນ ທສ຺ເສຕິ. ເອຕສ຺ສາຕິ ຫຕ຺ຖິນາຄສ຺ສ. ເຕຕິ ຫຕ຺ຖິອາທໂຍ. ເຕຫີຕິ ຫຕ຺ຖິອາທີຫິ. ປິວນ຺ເຕຫິ ເຕຫີຕິ ໂຍຊນາ. ກທ຺ທໂມທການີຕິ ກທ຺ທເມນ ສໍສຏ຺ຐານິ ອຸທການິ.

ອີສາທນ຺ຕສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ອີສາຍ ສທິໂສ ທນ຺ໂຕ ອິມສ຺ສາຕິ ອີສາທນ຺ໂຕຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຣຖອີສາສທິສທນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ. ‘‘ຣຖອີສາ’’ຕິ ອິມິນາ ນງ຺ຄລອີສໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ຍເທໂກຕິ ຍໍ ເອໂກ. ຍໍສທ຺ໂທ ກາຣຓຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ມາ’’ຕິ. ອສ຺ສ ນາຄສ຺ສາຕິ ຫຕ຺ຖິນາຄສ຺ສ. ນາເຄນາຕິ ພຸທ຺ຘນາເຄນ.

ຍຖາຠິຣນ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກິຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ຣມຕີຕິ ອາຫ ‘‘ເຕມາສ’’ນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາຕິ ເອຕ຺ຕເກນ ເຕມາສວິຫຣເຓນ. ປຕ຺ຖຏາ ອໂຫສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ຊມ຺ພຸທີປຕເລ.

‘‘ໂກສມ຺ພິນິວາສິໂນ’’ຕິ ອິມິນາ ໂກສມ຺ພິຍໍ ນິວສນ຺ຕີຕິ ໂກສມ຺ພກາຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ.

໒໗໖. ອຏ຺ຐາຣສວຕ຺ຖຸກຖາ

໔໗໑. ‘‘ລທ຺ຘິຄ຺ຄຫຓ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອາທີຍເຕ ອາທາໂຍຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ.

໔໗໕. ຕໍ ທິວສເມວາຕິ ຕສ຺ມິໍ ສງ຺ຆສາມຄ຺ຄິກຣຓທິວເສເຍວ.

໔໗໖. ນ ມູລາ ມູລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ມູລໂຕ ມູລໍ ນ ຄນ຺ຕ຺ວາວ. ‘‘ອຕ຺ຖໂຕ ອປຄຕາ’’ຕິ ອິມິນາ ອຕ຺ຖໂຕ ອເປຕາ ອຕ຺ຖາເປຕາຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ພ຺ຍຎ຺ຊນມຕ຺ຕໍ ອຸເປຕາ’’ຕິ ອິມິນາ ພ຺ຍຎ຺ຊນມຕ຺ຕໍ ອຸເປຕາ ອຸປຄຕາ ພ຺ຍຎ຺ຊນູເປຕາຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ.

໔໗໗. ອຕ຺ເຖສຸ ຊາເຕສູຕິ ເອຕ຺ຖ ຊາຕສທ຺ໂທ ອຸປ຺ປນ຺ນປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ວິນຍອຕ຺ເຖສຸ ອຸປ຺ປນ຺ເນສູ’’ຕິ. ຕຎ຺ຈ ປທໍ ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສ ກິຈ຺ເຈສູ’’ຕິອາທີສຸ ສພ຺ພປເທສຸ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ມຫຕ຺ຖິໂກຕິ ມຫນ຺ໂຕ ອຸປກາຣສງ຺ຂາໂຕ ອຕ຺ໂຖ ອິມສ຺ສາຕິ ມຫຕ຺ຖິໂກຕິ ທສ຺ສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ມຫາອຸປກາໂຣ’’ຕິ.

ອນານຸວຊ຺ໂຊ ປຐເມນາຕິ ເອຕ຺ຖ ປຐມສທ຺ໂທ ຕາວປຣິຍາໂຍຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕາວາ’’ຕິ. ສີລໂຕຕິ ສີເລນ. ອຸເປກ຺ຂິຕາຈາໂຣຕິ ອຸປປຕ຺ຕິໂຕ ອິກ຺ຂິຕາຈາໂຣ. ‘‘ອເປກ຺ຂິຕາຈາໂຣ’’ຕິປິ ປາໂຐ. ອຸປປຣິກ຺ຂິຕາຈາໂຣຕິ ອຸປປຣິກ຺ຂິໂຕ ອາຈາໂຣ ເອຕສ຺ສາຕິ ອຸປປຣິກ຺ຂິຕາຈາໂຣ.

ວິສຍ຺ຫາຕິ ເອຕ຺ຖ ວິປຸພ຺ໂພ ສຫຘາຕຸ ອຠິຠວນຕ຺ໂຖ, ຕ຺ວາປຈ຺ຈໂຍ ຈ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຠິຠວິຕ຺ວາ’’ຕິ. ອນປຄຕນ຺ຕິ ກາຣຓໂຕ ອນເປຕໍ. ຠຓນ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ມາ ຫີ’’ຕິອາທິ. ໂສຕິ ຠິກ຺ຂຸ, ນ ຫາເປຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ອຸສູຍາຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ໂທສາຄຕິຄມນສ຺ສ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ‘‘ອຄຕິຄມນວເສນາ’’ຕິ ອິມິນາ ປາຣິເສສນເຍນ ອວເສສອຄຕິຄມນເມວາຘິປ຺ເປຕໍ. ໂສຕິ ຠິກ຺ຂຸ. ຉມ຺ຠຕິ ເຈວາຕິ ຖມ຺ຠຕິ ເຈວ, ຖທ຺ຘໍ ກໂຣຕິ ເຈວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເວຘຕິ ຈາຕິ ກມ຺ປຕິ ຈ. ໂຍ ຈາຕິ ຠິກ຺ຂຸ ປນ. ອີທິໂສຕິ ອຸສູຍາຍ ວາ ອຄຕິຄມເນນ ວາ ຠຓນສງ຺ຂາໂຕ ເອທິໂສ ນ ໂຫຕິ.

ກິຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍຕິ ນິປາຕສມຸທາໂຍ, ຕໂຕ ວຸຕ຺ຕໂຕ ອຕິເຣກໍ ກເຖຕພ຺ພໍ ກິໍ ປນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ສາ ຄາຖາຍ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ໂຍຕິ ຠິກ຺ຂຸ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ກາລາຄຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຄເຫຕພ຺ພກາລຎ຺ຈ ສຕ຺ຕມີຕປ຺ປຸຣິສສມາສຎ຺ຈ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກເຖຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກາເລ ອາຄຕ’’ນ຺ຕິ. ວໂຈຕິ ປທໍ ນ ວຈນປຘານໍ, ວຈນວນ຺ຕປຸຄ຺ຄໂລເຍວ ປຘານນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ວທນ຺ໂຕ’’ຕິ.

ອາເຈຣກມ຺ຫິ ຈ ສເກຕິ ເອຕ຺ຖ ອາຈຣິຍສ຺ສ ເອໂສ ອາເຈຣໂກ, ສສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ເອໂສ ສໂກຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ອາຈຣິຍວາເທ’’ຕິ. ຄາຖາຠາວໂຕ ອາຈຣິຍສທ຺ທສ຺ສ ອາເຈຣາເທໂສ ກາຕພ຺ໂພ. ‘‘ວາເທ’’ຕິ ອິມິນາ ອິທມຕ຺ເຖ ປວຕ຺ຕສ຺ສ ຓິກປຈ຺ຈຍສ຺ສ ສຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ. ອລໍ ປເມຕຸນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອລໍສທ຺ໂທ ສມຕ຺ຖຕ຺ໂຖ, ປມສທ຺ໂທຕຸລນຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ຕຸລຍິຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ກເຖຕເວຕິ ເອຕ຺ຖ ຕເວສທ຺ໂທ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຠາວວາຈໂກ, ອິຘ ປນ ກມ຺ມວາຈໂກຕິ ອາຫ ‘‘ກເຖຕພ຺ເພ’’ຕິ. ວິຣທ຺ຘຏ຺ຐານກຸສໂລຕິ ວິຣທ຺ຘຏ຺ຐາເນ ກຸສໂລ.

ອຍໍ ຄາຖາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕນ຺ຕິ ກເຖຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ເຫຕ຺ຖຕ຺ໂຖຕິ ອຍໍ ເອວ ເອຕ຺ຖ ຄາຖາຍໍ ອຕ຺ໂຖຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ວຊນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ວຊຘາຕຸຍາ ຄຕ຺ຍຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ອາຈຣິຍວາທ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ‘‘ສກໍ ອາທາຍ’’ນ຺ຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອາຈຣິຍວາໂທ ຫິ ອາທາຕພ຺ພໂຕ ຄເຫຕພ຺ພໂຕ ອາທາຍນ຺ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ຕທນຸຣູປນ຺ຕິ ຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ອນຸຣູປໍ. ພ຺ຍາກຣມາໂນ ຠິກ຺ຂູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຏ຺ຐຫິ ທູຕງ຺ເຄຫີຕິ ‘‘ໂສຕາ ຈ ໂຫຕິ, ສາເວຕາ ຈ, ອຸຄ຺ຄເຫຕາ ຈ, ຘາເຣຕາ ຈ, ວິຎ຺ຎາຕາ ຈ, ວິຎ຺ຎາເປຕາ, ຈ ກຸສໂລ ຈ ສຫິຕາສຫິຕສ຺ສ, ໂນ ຈ ກລຫກາຣໂກ’’ຕິ (ຈູຬວ. ໓໔໗; ອ. ນິ. ໘.໑໖) ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕຫິ ອຏ຺ຐຫິ ທູຕສ຺ສ ອງ຺ເຄຫິ. ກສ຺ສ ທູເຕຍ຺ຍກມ຺ມນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສາ’’ຕິ. ທູຕສ຺ສ ເອຕານິ ທູເຕຍ຺ຍານິ, ຕານິເຍວ ກມ຺ມານິ ທູເຕຍ຺ຍກມ຺ມານິ, ເຕສຸ. ອິທນ຺ຕິ ອຕ຺ຖຊາກໍ, ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອຖ ວາ ອິທນ຺ຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ. ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ປຈ຺ຉິມນເຍ ລິງ຺ຄວິປລ຺ລາໂສຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອາເນຕ຺ວາ ຫວນ຺ຕິ ປູເຊນ຺ຕີຕິ ອາຫໂວ ທາຍກາ, ເຕສໍ ອາຫູນໍ. ອາເນຕ຺ວາ ຫຸນິຕພ຺ພໍ ປູເຊຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫຸຕິ, ຕໍ ອາຫຸຕິໍ. ສງ຺ຆສ຺ສ ກິຈ຺ເຈສູຕິ ນິທ຺ຘາຣເຓ ຠຸມ຺ມໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ກິຈ຺ຈສ຺ສາ’’ຕິ. ກຣວໂຈຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ວໂຈກໂຣ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ຄາຖາຠາວໂຕ ປທວິປຣິຍາຍວເສນ ‘‘ກຣວໂຈ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ວຈນໍ ກໂຣນ຺ໂຕ’’ຕິ. ‘‘ວຈນກຣເຓນາ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ນ ເຕນ ມຎ຺ຎຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຕສທ຺ທສ຺ສ ວິສຍໍ ທສ຺ເສຕິ.

ອາປຊ຺ຊມາໂນ ຠິກ຺ຂຸ ອາປຕ຺ຕິ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ສາ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ສ຺ມາວຈນສ຺ສ ສ຺ສາເທໂສ ກາຕພ຺ໂພ. ຍຖາຕິ ເຍນາກາເຣນ, ວິນຍກມ຺ມາກາເຣນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຍສູຕິ ຍຕ຺ຕເກສຸ ວຕ຺ຖູສຸ. ອຸຠເຍ ເອເຕ ວິຠງ຺ຄາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອສ຺ສາຕິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ. ອາປຕ຺ຕິວຸຏ຺ຐານປທສ຺ສາຕິ ປທສທ຺ໂທ ກາຣຓຕ຺ໂຖ, ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ສາມິວຈໂນ ຈ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອາປຕ຺ຕິວຸຏ຺ຐານກາຣເຓ’’ຕິ. ‘‘ກຸສໂລ’’ຕິ ອິມິນາ ເຉໂກ ປຓ຺ຑິໂຕ, ກຸຈ຺ຉິຕໍ ປາປໍ ວິທຕິ ຊານາຕີຕິ ໂກວິໂທຕິ ວຈນຕ຺ເຖນ ໂກວິໂທ ນາມາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ອາຈຣນ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ວຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ໂອສາຣຓໍ ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຕສທ຺ທສ຺ສ ວິສຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ເອຕມ຺ປີຕິ ເອຕ຺ຖ ເອຕສທ຺ທສ຺ສ ອນິຍມນິທ຺ເທສຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ໂກສມ຺ພກກ຺ຂນ຺ຘເກ.

ອິຕິ ໂກສມ຺ພກກ຺ຂນ຺ຘກວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.

ອິຕິ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍ ວິນຍສໍວຓ຺ຓນາຍ

ມຫາວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາຍ

ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.

ຊາທິລຎ຺ຉິຕນາເມນ, ເນການໍ ວາຈິໂຕ ມຍາ;

ມຫາວຄ຺ຄຂນ຺ຘກສ຺ສ, ສມຕ຺ໂຕ ໂຍຊນານໂຍຕິ.

ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ

ປາຈິຕ຺ຍາທິໂຍຊນາ