໔໑. ຣາຫຸລວຕ຺ຖຸກຖາ

໑໐໕. ກປິລວຕ຺ຖູຕິ ເອຕ຺ຖ ກປິໂລຕິ ກຬາຣວຓ຺ໂຓ ອິສິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ໂສ ວສຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ກປິລວຕ຺ຖຸ, ອສ຺ສໂມ. ຕສ຺ມິໍ ຐາເນ ມາປິຕຕ຺ຕາ ນຄຣມ຺ປິ ກປິລວຕ຺ຖູຕິ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໒໖໗; ສຸ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໓໖໒) ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຍນ຺ຕິ ວກ຺ຂມານກຖາ. ສຸທ຺ໂຘທນມຫາຣາຊາຕິ ເອຕ຺ຖ ສຸທ຺ໂຘທໂນຕິ ຕສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ນາມໍ. ອຖ ວາ ສຸທ຺ຘໍ ໂອທນໍ ອິມສ຺ສາຕິ ສຸທ຺ໂຘທໂນ, ໂສເຍວ ມຫາຣາຊາ ສຸທ຺ໂຘທນມຫາຣາຊາ. ວິຫຣຕິ ກິຣາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂສຕິ ສຸທ຺ໂຘທນມຫາຣາຊາ. ຣາຊຄຫນ຺ຕິ ຣາຊຄຫນຄຣໍ. ສາຘູຕິ ອາຍາຈນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ອາຍາຈາມີຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ເມຕິ ມມ, ປຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ອນາທເຣ ວາ ສາມິວຈນໍ. ໂສຕິ ອມຈ຺ໂຈ. ສາຘູຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ເອວນ຺ຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ນິສີທນກາເລ. ອສ຺ສາຕິ ປຸຣິສສຫສ຺ສປຣິວາຣສ຺ສ ອມຈ຺ຈສ຺ສ. ຕໂຕຕິ ຍາຈນກາຣຓາ. ນນ຺ຕິ ປຸຣິສສຫສ຺ສປຣິວາຣໍ ອມຈ຺ຈໍ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ຣາຊຄເຫເຍວ. ເຕປີຕິ ອຏ຺ຐ ທູຕາປິ. ເຕຕິ ນວ ທູຕາ.

ອຖາຕິ ຕໂຕ ປຈ຺ຉາ. ເອກທິວສຊາຕກນ຺ຕິ ເອກສ຺ມິໍ ທິວເສ ຊາຕກໍ. ໂສຕິ ກາຬຸທາຍີອມຈ຺ໂຈ. ປພ຺ພຊິຕ຺ວາປີຕິ ປິສທ຺ເທນ ‘‘ອປພ຺ພຊິຕ຺ວາປີ’’ຕິ ອຕ຺ຖໍ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ. ຕເຖວາຕິ ຍຖາ ນວ ທູຕາ ສປຣິວາຣາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສຸ, ຕເຖວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສຕິ ກາຬຸທາຍີ. ສມ຺ຠເຕສູຕິ ສມ຺ຠຣິເຕສຸ ຄເຫຕ຺ວາ ນິຏ຺ຐາປິເຕສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິສ຺ສຏ຺ຐກມ຺ເມສູຕິ ວິສ຺ສຏ຺ຐາ ກມ຺ມນ຺ຕາ ເອເຕສນ຺ຕິ ວິສ຺ສຏ຺ຐກມ຺ມນ຺ຕາ, ເຕສຸ. ສຸປຸປ຺ຜິເຕສູຕິ ສຸນ຺ທຣປຸປ຺ຜສຎ຺ຊາເຕສຸ. ປຏິປຊ຺ຊນກ຺ຂເມຕິ ປຏິປຊ຺ຊນຕ຺ຖາຍ ຂເມ ໂຍຄ຺ເຍ. ຄມນວຓ຺ຓໍ ສໍວຓ຺ເຓສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສຏ຺ຐິມຕ຺ຕາຫີຕິ (ພຸ. ວໍ. ອຏ຺ຐ. ນິທານກຖາ ໒) ສຏ຺ຐິປມາຓາຫິ. ເອຕນ຺ຕິ ເອຕໍ ສໍວຓ຺ຓສ຺ສ ກາຣຓໍ ກິນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ຈາຣິກໍ ປກ຺ກມິຕຸໍ ກາໂລຕິ ໂຍຊນາ. ເຕນ ຫີຕິ ອຸຍ຺ໂຍຊນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ຠຄວາ ປກ຺ກາມີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຣິວຸໂຕຕິ ປຣິສມນ຺ຕໂຕ ວຸໂຕ ອາວຸໂຕ ນິວຸໂຕ ຫຸຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຕຸຣິຕຈາຣິກນ຺ຕິ ອຊວນຈາຣິກໍ.

ເອວນ຺ຕິ ອິມິນາ ນເຍນ. ຠຄວຕິ ປກ຺ກນ຺ເຕ ຈ ສຕີຕິ ໂຍຊນາ. ນິກ຺ຂນ຺ຕທິວສໂຕຕິ ຜຄ຺ຄຸຓປຸຓ຺ຓມິຍາ ປາຏິປທທິວສໂຕ. ອຸຕ຺ຕມໂຠຊນຣສສ຺ສາຕິ ອຸຕ຺ຕມໂຠຊນຣເສນ. ທສ຺ສຖາຕິ ທເທຍ຺ຍາຖ. ເຕເນວາຕິ ສທ຺ຘາຍ ອຸປ຺ປາທນກາຣເຓເນວ. ນນ຺ຕິ ກາຬຸທາຍິໍ. ຠຄວາ ຐເປສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕທຄ຺ຄນ຺ຕິ ເອໂສ ອຄ຺ໂຄ. ຍທິທນ຺ຕິ ໂຍ ອຍໍ. ເອຕທຄ຺ເຄຕິ ເອຕທຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ.

ສາກິຍາປິ ໂຂ ປຫິຓິໍສູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຎາຕິເສຏ຺ຐນ຺ຕິ ຎາຕີນໍ ເສຏ຺ຐໍ, ຎາຕິເຍວ ວາ ເສຏ຺ຐໍ, ຠຄວນ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ນິຄ຺ໂຣຘສກ຺ກສ຺ສາຕິ ນິຄ຺ໂຣຘນາມກສ຺ສ ສກ຺ກສ຺ສ. ຕຕ຺ຖາຕິ ນິຄ຺ໂຣຘສກ຺ກສ຺ສ ອາຣາເມ. ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນນ຺ຕິ ປຏິມຸຂໍ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຄມນໍ. ຕໂຕຕິ ປຫິຓໂຕ, ປຣນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຣາຊກຸມາເຣ ຈ ຣາຊກຸມາຣິກາໂຍ ຈ ປຫິຓິໍສູຕິ ໂຍຊນາ. ເຕສນ຺ຕິ ຣາຊກຸມາຣຣາຊກຸມາຣິການໍ. ຕຕ຺ຣາຕິ ນິຄ຺ໂຣຘາຣາເມ. ມາໂນ ຊາຕິ ສຠາໂວ ເອເຕສນ຺ຕິ ມານຊາຕິກາ, ມາເນນ, ມາໂນ ວາ ຖທ຺ໂຘ ເອເຕສນ຺ຕິ ມານຖທ຺ຘາ. ເຕຕິ ສາກິຍາ, ອາຫໍສູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ເຕສູຕິ ສາກິເຍສຸ. ເນຕິ ຎາຕໂຍ. ວຸຏ຺ຐາຍາຕິ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໂຕ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ. ເຕສນ຺ຕິ ຎາຕີນໍ. ກຓ຺ຑມ຺ພຣຸກ຺ຂມູເລຕິ ກຓ຺ຑນາມເກນ ອຸຍ຺ຍານປາເລນ ໂຣປິມສ຺ສ ອມ຺ພຣຸກ຺ຂສ຺ສ ອາສນ຺ເນ. ຣາຊາຕິ ສຸທ຺ໂຘທນມຫາຣາຊາ. ໂວຕິ ຕຸມ຺ຫາກໍ, ປາເທຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຍນ຺ຕິ ວນ຺ທນາ. ຊມ຺ພຸຈ຺ຉາຍາຍາຕິ ຊມ຺ພຸຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຉາຍາຍ. ອິຕິ ອາຫາຕິ ໂຍຊນາ.

ສິຂາປ຺ປຕ຺ໂຕຕິ ອຄ຺ຄປ຺ປຕ຺ໂຕ, ໂກຏິປ຺ປຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໂຕຕິ ນິສີທນໂຕ, ປຣນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ໂປກ຺ຂຣວສ຺ສນ຺ຕິ ປທຸມວເນ ວຸຏ຺ຐວສ຺ສສທິສໍ. ຕມ຺ພວຓ຺ຓນ຺ຕິ ໂລຫິຕວຓ຺ຓໍ. ຕນ຺ຕິ ອປຕນໍ ຠຄວາ ກເຖສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ທຸຕິຍທິວເສຕິ ກປິລວຕ຺ຖຸໍ ປຕ຺ຕທິວສໂຕ ທຸຕິເຍ ທິວເສ. ອິນ຺ທຂີເລຕິ ນຄຣສ຺ສ ອຸມ຺ມາເຣ. ກຖນ຺ຕິ ເກນາກາເຣນ ຈຣິໍສຸ ນຸ ໂຂຕິ ໂຍຊນາ. ອຄມໍສຸ ກິໍ ຈຣິໍສຸ ກິນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ສປທານຈາຣນ຺ຕິ ຆຣປຏິປາຏິຂຓ຺ຑນວິຣຫິເຕນ ສຫ ປວຕ຺ຕໍ ຈາຣໍ. ຕໂຕຕິ ອາວຊ຺ຊນໂຕ, ປຣນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຍເມວ ວໍໂສຕິ ປຸພ຺ພພຸທ຺ຘານໍ ອຍເມວ ວໍໂສ. ອຍໍ ປເວຓີຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ອນຸສິກ຺ຂນ຺ຕາຕິ ອນຸ ປຏິຠາຄໍ ສິກ຺ຂນ຺ຕາ. ນິວິຏ຺ຐເຄຫໂຕຕິ ນິວາສນຕ຺ຖາຍ ວິສິຕເຄຫໂຕ. ອຍ຺ໂຍຕິ ອຘິໂປ ສາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສິທ຺ຘຕ຺ຖກຸມາໂຣຕິ ສພ຺ພໂລກສ຺ສ ສິທ຺ໂຘ ອຕ຺ໂຖ ອສ຺ມິໍ ອຕ຺ຖີຕິ ສິທ຺ຘຕ຺ໂຖ, ໂສເຍວ ກຸມາໂຣ ສິທ຺ຘຕ຺ຖກຸມາໂຣ. ສີຫປຎ຺ຊຣນ຺ຕິ ວາຕປານໍ. ຕຎ຺ຫິ ສີຫຣູປໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ກຕປຎ຺ຊຣຕ຺ຕາ ສີຫປຎ຺ຊຣນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ທສ຺ສນພ຺ຍາວໂຏຕິ ທສ຺ສເນ, ທສ຺ສນຕ຺ຖາຍ ວາ ພ຺ຍາວໂຏ. ຣາຫຸລມາຕາປິ ເທວີ ອາໂຣເຈສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກປາລຫຕ຺ໂຖຕິ ກປາໂລ ຫຕ຺ເຖສຸ ອສ຺ສ ຠຄວໂຕຕິ ກປາລຫຕ຺ໂຖ, ຫຸຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນານາວິຣາຄສມຸຊ຺ຊລາຍາຕິ ນານາຐາເນສຸ ວິຣາຄາຍ ສມຸຊ຺ຊລາຍ. ວິໂຣຈມານໍ ຠຄວນ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ອຸຓ຺ຫີສໂຕຕິ ສິໂຣເວຐນໂຕ. ຕຎ຺ຫິ ອຸປຣິສີເສ ນຫຕິ ພນ຺ຘຕິ, ນຫີຍຕິ ພນ຺ຘີຍຕີຕິ ວາ ອຸຓ຺ຫີໂສຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ນຣສີຫຄາຖາຫິ ນາມາຕິ ນຣສີຫຄາຖານາມກາຫິ. ຕາ ຫິ ຍສ຺ມາ ນໂຣເຍວ ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ສີໂຫ ເສຏ຺ໂຐ, ນຣານໍ, ນເຣສຸ ວາ ສີໂຫ ເສຏ຺ໂຐຕິ ນຣສີໂຫ, ຕສ຺ສ ປກາສກາ ຄາຖາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ນຣສີຫຄາຖາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຣຎ຺ໂຎຕິ ສສ຺ສຸຣຣຎ຺ໂຎ, ມາຕຸລຣຎ຺ໂຎ ວາ. ສໍວິຄ຺ຄຫທໂຍຕິ ຈລນຈິຕ຺ໂຕ. ສຓ຺ຐາປຍມາໂນຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ຐາປຍມາໂນ. ຕຸຣິຕຕຸຣິຕນ຺ຕິ ຕຸຣິຕໂຕ ຕຸຣິຕໍ, ອຕິສີຆນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິໍ ຠນ຺ເຕຕິ ກິໍ ກາຣຓາ ຠນ຺ເຕ. ອຫຸວຕ຺ຖາຕິ ຫິຍ຺ຍຕ຺ຕນີມຊ຺ຌິມປຸຣິສສງ຺ຂາຕາຍ ຕ຺ຖວິຠຕ຺ຕິຍາ ຫູຘາຕຸສ຺ສ ອູກາຣສ຺ສ ອຸວາເທໂສ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕຸມ຺ເຫ ເອວໍສຎ຺ຎິໂນ ອຫຸວຕ຺ຖາຕິ ໂຍຊນາ. ວໍສຈາຣິຕ຺ຕເມຕນ຺ຕິ ເອຕໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣຓໍ ວໍສໂຕ ປເວຓິໂຕ ຈາຣິຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຈາຕິ ມຫາສມ຺ມຕຂຕ຺ຕິຍວໍເສ ຈ. ອຍນ຺ຕິ ມຫາສມ຺ມຕຂຕ຺ຕິຍວໍໂສ. ອນ຺ຕຣວີຖິຍນ຺ຕິ ວີຖິຍາ ມຊ຺ເຌ. ຐິໂຕວ ອາຫາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ອຸຕ຺ຕິຏ຺ເຐຕິ ອຸທ຺ທິສ຺ສ, ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ຕິຏ຺ຐເນ. ຘມ຺ມໍ ສຸຈຣິຕນ຺ຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ຈຣິຕພ຺ພໍ ຠິກ຺ຂາຈຣິຍສງ຺ຂາຕໍ ຘມ຺ມໍ. ຈເຣຕິ ຈເຣຍ຺ຍ. ຘມ຺ມຈາຣີຕິ ຠິກ຺ຂາຈຣິຍສງ຺ຂາຕໍ ຘມ຺ມໍ ຈຣຓສີໂລ ສມໂຓ. ສຸຂໍ ເສຕີຕິ ອຸປລກ຺ຂຓວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສອິຣິຍາປຖາປິ ລກ຺ຂຓຫາຣວເສນ ຄເຫຕພ຺ພາ ສມານກິຈ຺ຈຕ຺ຕາ. ອສ຺ມິຎ຺ຈ ໂລເກ ປຣມ຺ຫິ ຈ ໂລເກຕິ ໂຍຊນາ.

ນ ຕໍ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈເຣຕິ ເວສິຍາທິໂຄຈຣສງ຺ຂາຕໍ ທຸຏ຺ຐຸ ຈຣິຕພ຺ພໍ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ນ ຈເຣຍ຺ຍ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ປຐມຄາຖໍ ອນ຺ຕຣວີຖິຍໍ ກເຖຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ ປຕິຏ຺ຐາເປສິ, ທຸຕິຍຄາຖໍ ປິຕຸນິເວສເນ ກເຖຕ຺ວາ ມຫາປຊາປຕິໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜເລ, ຣາຊານໍ ສກທາຄາມິຜເລ ປຕິຏ຺ຐາເປສີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຘມ຺ມປາລຊາຕກໍ ສຸຕ຺ວາຕິ ປຸນ ອປຣສ຺ມິໍ ທິວເສ (ຊາ. ອຏ຺ຐ. ໔.໙໘ ອາທໂຍ; ຘ. ປ. ອຏ຺ຐ. ໑.ນນ຺ທຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸ) ຘມ຺ມປາລຊາຕກໍ (ຊາ. ອຏ຺ຐ. ໔.ມຫາຘມ຺ມປາລຊາຕກວຓ຺ຓນາ) ສຸຕ຺ວາ. ມຣຓສມເຍຕິ ມຣຓາສນ຺ນກາເລ, ມຣຓສມຍສມີເປ ວາ, ສມີປຕ຺ເຖ ເຈຕໍ ຠຸມ຺ມວຈນໍ.

ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປຣິວິສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສພ຺ພໍ ອິຕ຺ຖາຄາຣນ຺ຕິ ສພ຺ໂພ ໂອໂຣໂຘ. ໂສ ຫິ ອິຕ຺ຖີນໍ ອຄາຣນ຺ຕິ ອິຕ຺ຖາຄາຣນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິມິນາ ວຈນຕ຺ເຖນ ອຄາຣເມວ ມຸຂ຺ຍໂຕ ລພ຺ຠຕິ, ຣາຊິຕ຺ຖິໂຍ ປນ ອຸປຈາເຣນາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສາ ປນາຕິ ຣາຫຸລມາຕາ ປນ. ປຣິຊເນນາຕິ ປຣິວາເຣນ. ນນ຺ຕິ ອຍ຺ຍປຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຣາຊານ’’ນ຺ຕິປທໍ ‘‘ຄາຫາເປຕ຺ວາ’’ຕິປເທ ກາຣິຕກມ຺ມໍ, ‘‘ປຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິປທໍ ຕຕ຺ເຖວ ຘາຕຸກມ຺ມໍ. ຣາຊຘີຕາຍາຕິ ສຸປ຺ປພຸທ຺ຘຣຎ຺ໂຎ ຘີຕາຍ. ສາຕິ ຣາຊຘີຕາ. ໂຄປ຺ຜເກສູຕິ ຈຣຓຄຓ຺ຐີສຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ໂຍຊນາ. ອຖ ວາ ຠຄວໂຕ ໂຄປ຺ຜເກ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ໂຍຊນາ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ຠຸມ຺ມວຈນນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ຣາຊາ ກເຖສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອນຈ຺ຉຣິຍນ຺ຕິ ນ ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ອຈ຺ຉຣໍ ປຫຣິຕຸໍ ນ ໂຍຄ຺ຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣາຊຘີຕາ ຍໍ ອຕ຺ຕານໍ ຣກ຺ຂິ, ອິທໍ ອນຈ຺ຉຣິຍນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

ຕໍທິວສເມວາຕິ ຕສ຺ມິໍ ທຸຕິຍທິວເສເຍວ. ເກສວິສຊ຺ຊນນ຺ຕິ ຣາຊຈູຬາມຓິພນ຺ຘນຕ຺ຖໍ ກຸມາຣກາເລ ພນ຺ຘິຕສິຂາເວຓິສງ຺ຂາຕສ຺ສ ເກສສ຺ສ ວິສຊ຺ຊນໍ, ໂມຈນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຏ຺ຏພນ຺ໂຘຕິ ອສຸໂກ ນາມ ຣາຊາຕິ ນລາເຏ ສຸວຓ຺ຓມຍສ຺ສ ປຏ຺ຏສ຺ສ ພນ຺ຘນໍ. ຆຣມງ຺ຄລນ຺ຕິ ອຠິນວຆຣໍ ປເວສນມງ຺ຄລໍ. ອາວາຫມງ຺ຄລນ຺ຕິ ອາວາເຫ ປວຕ຺ຕໍ ມງ຺ຄລໍ. ຉຕ຺ຕມງ຺ຄລນ຺ຕິ ຣາຊຉຕ຺ຕຸສ຺ສາປນກາເລ ປວຕ຺ຕໍ ມງ຺ຄລໍ. ມງ຺ຄລໍ ວຕ຺ວາຕິ ມງ຺ຄລສໍຍຸຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມກຖໍ ກເຖຕ຺ວາ. ຊນປທກລ຺ຍາຓີຕິ ຊນປທມ຺ຫິ ກລ຺ຍາຓສມນ຺ນາຄຕາ. ຕຸວຏ຺ຏໍ ໂຂຕິ ຂິປ຺ປເມວ. ໂສປີຕິ ນນ຺ທຣາຊກຸມາໂຣປິ. ອິຕີຕິອາທິ ນິຄມນໍ. ທຸຕິຍທິວເສຕິ ກປິລວຕ຺ຖຸປຕ຺ຕທິວສໂຕ ທຸຕິເຍ ທິວເສ. ຘມ຺ມປທອຏ຺ຐກຖາຍໍ (ຘ. ປ. ອຏ຺ຐ. ໑.ນນ຺ທຕ຺ເຖຣວຕ຺ຖຸ; ເຖຣຄາ. ອຏ຺ຐ. ໑.ນນ຺ທຕ຺ເຖຣຄາຖາວຓ຺ຓນາ) ປນ ‘‘ຕຕິຍທິວເສ ນນ຺ທໍ ປພ຺ພາເຊສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສຕ຺ຕເມ ທິວເສຕິ ກປິລວຕ຺ຖຸປຕ຺ຕທິວສໂຕເຍວ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ. ເອຕໍ ສມຓໍ ປສ຺ສາຕິ ໂຍຊນາ. ພ຺ຣຫ຺ມຣູປວຓ຺ຓນ຺ຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ຣູປສງ຺ຂາໂຕ ວຓ຺ໂຓ ວິຍ ວຓ຺ໂຓ ອິມສ຺ສາຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຣູປວຓ຺ໂຓ, ຕໍ. ອຍນ຺ຕິ ອຍໍ ສມໂຓ. ຕ຺ຍສ຺ສາຕິ ເຕ ອສ຺ສ. ເຕຕິ ນິຘໂຍ. ອສ຺ສາຕິ ສມຓສ຺ສ. ນນ຺ຕິ ສມຓໍ. ຍາຈາຕິ ຍາຈາຫິ. ອຍໍ ທ຺ວິກມ຺ມິກຘາຕຸ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ. ປຸຕ຺ໂຕ ປິຕຸສນ຺ຕກສ຺ສ ສາມິໂກ, ອິຕິ ຕສ຺ມາ ເມ ເທຫີຕິ ໂຍຊນາ. ອນຸຣູປໍ ວຈນນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຠຄວນ຺ຕໍ ອນຸພນ຺ຘີຕິ ຠຄວໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ອນຸພນ຺ຘິ.

ນ ວິສຫຕີຕິ ນ ສມຕ຺ເຖຕິ. ອຍໍ ກຸມາໂຣ ປິຕຸສນ຺ຕກໍ ຍໍ ຘນໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ວຏ຺ຏານຸຄຕນ຺ຕິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໍ ອນຸຄຕໍ. ສວິຆາຕກນ຺ຕິ ວິຆາຕເກຫິ ປຎ຺ຈຫິ ເວເຣຫິ ສຫິຕໍ. ອສ຺ສາຕິ ກຸມາຣສ຺ສ. ນນ຺ຕິ ກຸມາຣໍ. ອຍນ຺ຕິ ກຸມາໂຣ. ທາຍຊ຺ຊນ຺ຕິ ທາຍສງ຺ຂາຕໍ ມາຕາປິຕູນໍ ຘນໍ ອາທທາຕີຕິ ທາຍາໂທ, ປຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ສ ອິທນ຺ຕິ ທາຍຊ຺ຊໍ, ມາຕາປິຕູນໍ ຘນໍ.

‘‘ກຖາຫໍ ຠນ຺ເຕ ຣາຫຸລກຸມາຣໍ ປພ຺ພາເຊມີ’’ຕິ ກສ຺ມາ ອາຫ, ນນຸ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ພາຣາຓສິຍໍ ຕີຫິ ສຣຓຄມເນຫິ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ນ ຊານາຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອິທານີ’’ຕິອາທິ. ຍາ ສາ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ຈ ອຸປສມ຺ປທາ ຈ ອນຸຎ຺ຎາຕາຕິ ໂຍຊນາ. ຕໂຕຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊາອຸປສມ຺ປທໂຕ. ອຸປສມ຺ປທໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວິມຕີຕິ ວິວິຘາ ອິຈ຺ຉາ. ອິມຎ຺ຈ ປນຕ຺ຖນ຺ຕິ ອິມເມວ ວິມຕິສງ຺ຂາຕມຕ຺ຖໍ. ຘມ຺ມເສນາປຕິ ອາຫາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຠຄວໂຕ ຕໍ ອຊ຺ຌາສຍນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

‘‘ອຖ ໂຂ…ເປ… ປພ຺ພາເຊສີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ກິໍ ກຸມາຣສ຺ສ ເກສຈ຺ເຉທນາທີນິ ສພ຺ພກິຈ຺ຈານິ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕເຍວ ກໂຣຕີຕິ ອາຫ ‘‘ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານຕ຺ເຖໂຣ’’ຕິອາທິ. ໂອວາທາຈຣິໂຍຕິ ນິວາສນປາຣຸປນາທີສຸ ເສຂິຍວຕ຺ເຕສຸ, ອາຠິສມາຈາຣິເກສຸ ຈ ໂອວາທໂກ ອາຈຣິໂຍ. ອຖ ກສ຺ມາ ‘‘ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຣາຫຸລກຸມາຣໍ ປພ຺ພາເຊສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ມາ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ສໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາອຸປສມ຺ປທາຍໍ. ນ ອາຈຣິໂຍຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊາຈຣິໂຍ ຈ ໂອວາທາຈຣິໂຍ ຈ ນ ອິສ຺ສໂຣ.

ອຸປ຺ປນ຺ນສໍເວເຄນ ຫທເຍນາຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕ຺ຖມ຺ຠູຕລກ຺ຂເຓ ກຣຓວຈນໍ. ອຸປ຺ປນ຺ນສໍເວໂຄ ຫທໂຍ ຫຸຕ຺ວາຕິ ຫິ ໂຍຊນາ. ສພ຺ພນ຺ຕິ ສພ຺ພໍ ວຈນໍ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ປຸຣິມວຈນາເປກ຺ຂໍ. ອວິເສເສນາຕິ ‘‘ຘນ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ອຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ສາວຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ອນວຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ ວາ ວິເສສມກຕ຺ວາ ສາມຎ຺ເຎນ. ນ ຈ ພຸທ຺ຘານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຈສທ຺ເທນ ນ ເກວລໍ ອປຏິຣູປເມວ, ອຖ ໂຂ ພຸທ຺ຘານຎ຺ຈ ນ ອາຈິຓ຺ຓນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ຍນ຺ຕິ ຍໍ ວຣໍ. ຕຖາ ນນ຺ເທຕິ ເອຕ຺ຖ ຕຖາສທ຺ທສ຺ສ ອຸປເມຍ຺ຍຕ຺ຖໂຊຕກຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍເຖວ ກິຣາ’’ຕິອາທິ. ຍເຖວ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ພ຺ຍາກຣິໍສຸ, ເອວໍ ນນ຺ທມ຺ປິ ຣາຫຸລມ຺ປິ ພ຺ຍາກຣິໍສຸ ກິຣາຕິ ໂຍຊນາ. ປາຬິຍໍ ປນ ຍຖາ ຠຄວຕິ ເມ ຠນ຺ເຕ ປພ຺ພຊິເຕ ອນປ຺ປກໍ ທຸກ຺ຂໍ ອໂຫສິ, ຕຖາ ນນ຺ເທ ປພ຺ພຊິເຕ ອນປ຺ປກໍ ທຸກ຺ຂໍ ອໂຫສິ, ຕຖາ ຣາຫຸເລ ປພ຺ພຊິເຕ ອຘິມຕ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ອໂຫສີຕິ ໂຍຊນາ. ເນມິຕ຺ຕກາຕິ ສຸຠາສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ ກເຖນ຺ຕີຕິ ເນມິຕ຺ຕກາ. ປຸຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ເຊຏ຺ຐປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສິທ຺ຘຕ຺ຖກຸມາຣສ຺ສ. ປພ຺ພຊ຺ຊາຍາຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊາເຫຕຸ ປພ຺ພຊ຺ຊາກາຣຓາ, ປພ຺ພຊ຺ຊານິມິຕ຺ຕໍ ວາ. ຕໂຕຕິ ຠຄວໂຕ ປພ຺ພຊ຺ຊໂຕ. ຕມ຺ປີຕິ ນນ຺ທມ຺ປິ. ອິຕີຕິ ອີທິສໍ. ຠຄວໂຕ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ມຫນ຺ຕໍ ອິຈ຺ຉາວິຆາຕສທິສນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕມ຺ປີຕິ ຣາຫຸລມ຺ປິ. ເຕນາຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊາເຫຕຸນາ. ອສ຺ສາຕິ ຣຎ຺ໂຎ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິໂຕຕິ ໂສກຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ວຣຍາຈນໂຕ ວາ.

ໂສຕິ ຣາຊາ. ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມາຕິ ໂຍ ນາມ. ອຫມ຺ປິ ນາມ ໂຍ ຍາທິໂສ ພຸທ຺ຘມາມໂກ ຘມ຺ມມາມໂກ ສງ຺ຆມາມໂກ ສມາໂນ, ໂສ ຕາທິໂສ ອຫມ຺ປິ ນ ສກ຺ໂກມີຕິ ໂຍຊນາ. ອຎ຺ເຎຕິ ມຍາ ອປເຣ. ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຎາຕິວິໂຍຄທຸກ຺ຂໍ. ນິຍ຺ຍານິກກາຣຓນ຺ຕິ ມນຸສ຺ສານໍ ຄຣຫອຸປວາທອກ຺ໂກສໂຕ ນິຍ຺ຍານິກໍ ກາຣຓໍ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ອນນຸຎ຺ຎາໂຕ’’ຕິອາທິວຈເນ. ຊເນຕີຕິ ຊນນີ, ມາຕາ. ຊເນຕີຕິ ຊນໂກ, ປິຕາ. ອິມິນາ ໂປສາວນິກມາຕາປິຕໂຣ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ມາຕາ ວາ ມຕາ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ໂສ ເອວ ວາຕິ ປຸຕ຺ໂຕ ເອວ ວາ. ອນຸຎ຺ຎາໂຕມ຺ຫີຕິ ວທຕີຕິ ສຈ຺ເຈນ ວາ ອລິເກນ ວາ ‘‘ອນຸຎ຺ຎາໂຕມ຺ຫີ’’ຕິ ວທຕິ. ມາຕາ ວາ ສຍໍ ປພ຺ພຊິຕາຕິ ໂຍຊນາ. ປິຕສ຺ສາຕິ ປິຕາ ອສ຺ສ. ອສ຺ສາຕິ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ. ວິປ຺ປວຸຕ຺ໂຖຕິ ມາຕຸຍາ ເກນຈິ ກາຣເຓນ ປວາໂສ.

ຈູຬມາຕາທີນນ຺ຕິອາທິສທ຺ເທນ ມຫາມາຕາທີນິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ໂປສນກາຕິ ວຑ຺ຒນກາ. ເຕສຸປີຕິ ໂປສນກມາຕາປິຕເຣສຸປິ.

ຍໍ ປນ ປຸຕ຺ຕໍ ນານຸຊານນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຊີວສ຺ເສວາຕິ ຕສ຺ສ ຊີວສ຺ສ ເອວ, ປພ຺ພາເຊນ຺ຕສ຺ສ ວາ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ, ນ ເທສນ຺ຕຣຄມນາທີນມຕ຺ຖາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕສນ຺ຕິ ມາຕາປິຕູນໍ.

ມຫາກນ຺ຕາໂຣຕິ ເກນ ອຸທເກນ ຕຣິຕພ຺ໂພຕິ ກນ຺ຕາໂຣ, ນິຣຸທກກນ຺ຕາໂຣວ ມຸຂ຺ຍໂຕ ລພ຺ຠຕິ, ວາຬກນ຺ຕາໂຣ ໂຈຣກນ຺ຕາໂຣ ອມນຸສ຺ສກນ຺ຕາໂຣ ທຸພ຺ຠິກ຺ຂກນ຺ຕາໂຣ ມຣຸກນ຺ຕາໂຣຕິ ອິເມ ປຎ຺ຈ ກນ຺ຕາຣາ ຣູຬ຺ຫີວເສນ. ມຫນ຺ໂຕ ກນ຺ຕາໂຣ ມຫາກນ຺ຕາໂຣ.

ຍາວຕເກຕິ ເອຕ຺ຖ ຍາວສທ຺ໂທ ປມາຓຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ຍຕ຺ຕເກ’’ຕິ.