໑໕. ອຸປຊ຺ຌາຍວຕ຺ຕກຖາ

໖໔. ອນຸປຊ຺ຌາຍກາຕິ ເອຕ຺ຖ ວຊ຺ຊາວຊ຺ຊໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ຌາຍຕີຕິ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ, ໂສ ນຕ຺ຖິ ເອເຕສນ຺ຕິ ອນຸປຊ຺ຌາຍກາຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ວຊ຺ຊາວຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິອາທິ. ‘‘ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣຓກປຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປິຓ຺ຑາຍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ, ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ ອເນນາຕິ ອຸຕ຺ຕິຏ຺ໂຐ, ໂສເຍວ ປຕ຺ໂຕ ອຸຕ຺ຕິຏ຺ຐປຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ອຸຕ຺ຕິຏ຺ເຐ ນ ປມຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ປ. ໑໖໘) ປນ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣຓໍ ‘‘ອຸຕ຺ຕິຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ປິຓ຺ຑາຍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ, ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ວາ ຕິຏ຺ຐນໍ ອຸຕ຺ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ໂຖ ກາຕພ຺ໂພ. ‘‘ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣຓປຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ວຈນໍ ‘‘ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ມນຸສ຺ສາ ອຸຈ຺ຉິຏ຺ຐສຎ຺ຎິໂນ’’ຕິປທໍ ລງ຺ຆິຕ຺ວາ ‘‘ຕສ຺ມາ ອຸຕ຺ຕິຏ຺ຐປຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິປເທນ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມາ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣຓກປຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕິຏ຺ຐປຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມິໍ ມນຸສ຺ສາ ກິໍສຎ຺ຎິໂນຕິ ອາຫ ‘‘ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ມນຸສ຺ສາ ອຸຈ຺ຉິຏ຺ຐສຎ຺ຎິໂນ’’ຕິ. ຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ຕສ຺ມິໍ ເອວ ອຸຕ຺ຕິຏ຺ຐປຕ຺ເຕ ປພ຺ພຊິຕານໍ ປຣິໂຠຄຠາເວນ ມນຸສ຺ເສຫິ ອວສຊ຺ຊິຕພ຺ພຕ຺ຕາ, ອວຉຑ຺ເຑຕພ຺ພຕ຺ຕາ ວາ ມນຸສ຺ສາ ອຸຈ຺ຉິຏ຺ຐສຎ຺ຎິໂນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ປພ຺ພຊິຕານໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣຓກປຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕິຏ຺ຐປຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ມນຸສ຺ສານໍ ປນ ອວສຊ຺ຊິຕປຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຸຈ຺ຉິຏ຺ຐປຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຸຕ຺ຕິຏ຺ຐ ປຕ຺ຕນ຺ຕິປທໍ ວາກ຺ຍເມວ, ນ ສມາໂສຕິປິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຖ ວາ’’ຕິອາທິ. ‘‘ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ອຸຕ຺ຕິຏ຺ຐາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕ຺ວາໂລໂປຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ຄເຫຕຸ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ປາຐເສສໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຄຫສິຕເປມວເສນາຕິ ເຄເຫ ນິສ຺ສິຕເປມວເສນ, ເມຕ຺ຕາປຸພ຺ພງ຺ຄມເປມວເສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຄາຣວາ ຫຸຕ຺ວາ ສປ຺ປຕິສ຺ສາ ຫຸຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕາຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ’’ຕິ. ‘‘ສຠາຄຊີວິກາ’’ຕິ ອິມິນາ ສຠາຄວຸຕ຺ຕິກາຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕິສທ຺ໂທ ຊີວິກຕ຺ໂຖເຍວ, ນ ວິວຣຓາທ຺ຍຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອຸປຊ຺ຌາຍຠາວໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉຕິ ເອເຕຫີຕິ ອຸປຊ຺ຌາຍຠາວສມ຺ປຏິຈ຺ຉນານິ, ຕານິເຍວ ເວວຈນານິ ອຸປຊ຺ຌາຍຠາວສມ຺ປຏິຈ຺ຉນເວວຈນານິ. ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸນ຺ຕິ ອຸກ຺ກຏ຺ຐວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ສກິມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ປທສ຺ສ ວເສນ ວິຎ຺ຎາເປຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອຸປຊ຺ຌາຍຄຫຓຏ຺ຐາເນ. ຍທິທໍ ວາຈາຍ ວາ ສາວນໍ, ຍທິທໍ ກາເຍນ ວາ ອຕ຺ຖວິຎ຺ຎາປນໍ ອຕ຺ຖິ, ອິທເມວ ສາວນອຕ຺ຖວິຎ຺ຎາປນເມວ ອຸປຊ຺ຌາຍຄຫຓນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ສາຘູຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນນ຺ຕິ ອຸປຊ຺ຌາເຍນ ປຎ຺ຈສຸ ປເທສຸ ຍສ຺ມິໍ ກິສ຺ມິໍຈິ ວຸຕ຺ເຕ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກສ຺ສ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນໍ. ຕນ຺ຕິ ເກສຎ຺ຈິ ວຈນໍ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອຸປຊ຺ຌາຍຄຫເຓ. ‘‘ນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນໍ ອງ຺ຄ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອາຍາຈນທານານິເຍວ ອງ຺ຄານິ ນາມາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສທ຺ຘິວິຫາຣິເກນາປິ ຎາຕຸນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິມິນາ ປເທນາຕິ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ອິມິນາ ປເທນ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ສມ຺ມາວຕ຺ຕນາຕິ ເອຕ຺ຖ ຕສທ຺ທສ຺ສ ວິສຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ອິມິນາ ກິຣິຍາວິສຍຠາວເມວ ທີເປຕິ, ນ ທພ຺ພວິສຍຠາວໍ. ອຍນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈມານາ. ອສ຺ສາຕິ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກສ຺ສ. ໂຘຕປາທປຣິຫຣຓຕ຺ຖາຍາຕິ ໂຘຕສ຺ສ ປາທສ຺ສ ປໍສຸມກ຺ຂນາທີນໍ ປຣິຫຣຓຕ຺ຖາຍ. ຕາຕິ ອຸປາຫນາໂຍ. ກາລສ຺ເສວາຕິ ປຈ຺ຈູສກາລໂຕເຍວ, ນິສ຺ສກ຺ກຕ຺ເຖ ເຈຕໍ ສາມິວຈນໍ. ຕໂຕຕິ ເຕຫິ ຕີຫິ ທນ຺ຕກຏ຺ເຐຫິ, ວິຠຕ຺ຕອປາທານເມຕໍ. ເຕສຸ ວາ ຕີສຸ ທນ຺ຕກຏ຺ເຐສຸ. ຍນ຺ຕິ ຍໍ ທນ຺ຕກຏ຺ຐໍ. ອຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຄຫເຓ.

ຕໂຕຕິ ສີຕຸຓ຺ໂຫທເກຫິ, ສີຕຸຓ຺ໂຫທເກສຸ ວາ. ວຬຎ຺ເຊຕີຕິ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ. ອຸທກນ຺ຕິ ມຸຂໂຘວໂນທກໍ. ‘‘ວຈ຺ຈກຸຏິໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ປສ຺ສາວກຸຏີປິ ຄເຫຕພ຺ພາ. ເອວນ຺ຕິ ສມ຺ມຊ຺ຊິຍມາເນ. ອສຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ຊນສທ຺ທໂຕ ອຕຸຈ຺ຉໍ. ອາສນນ຺ຕິ ເຖຣສ຺ສ ອາສນໍ. ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ອາສເນ. ນິສິນ຺ນສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ວຕ຺ຕໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຸກ຺ລາໂປ ອສ຺ມິໍ ເທເສ ອຕ຺ຖີຕິ ອຸກ຺ລາໂປຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເກນຈິ ກຈວເຣນ ສໍກິຓ຺ໂຓ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ສງ຺ກາໂຣ ອຸຈ຺ຉິຏ຺ໂຐ ກລາໂປ ສມູໂຫ ອຸກ຺ລາໂປຕິ ວຈນຕ຺ເຖນ ອຸກ຺ລາໂປຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກຈີຍຕິ ພນ຺ຘີຍຕິ ອສ຺ມິໍ ເທເສຕິ ກໂຈ, ໂສ ວຣີຍຕິ ອິຈ຺ຉີຍຕິ ອເນນາຕິ ກຈວໂຣຕິ ວຈນຕ຺ເຖນ ກຈວໂຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຫຕ຺ເຖນປີຕິ ເອຕ຺ຖ ປິສທ຺ໂທ ປິໂລຕິເກນປີຕິອາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

ເອກໂຕ ກຕ຺ວາຕິ ເອກໂຕ ສມານປຏລໍ ກຕ຺ວາ. ກສ຺ມາ ສງ຺ຆາຏີຕິ ອາຫ ‘‘ສພ຺ພໍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ‘‘ສງ຺ຆຏິຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ອິມິນາ ສໍຫຣິຕພ຺ພາຕິ ສງ຺ຆາຏີຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ຕໍ ອຸປຊ຺ຌາຍໍ ສໍປາປຸຓາຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເອເກນ ວາ ປທວີຕິຫາເຣນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຕ຺ໂຕເຍວ ອຸຓ຺ຫຠາຣິເກສຸ ປຣິຍາປນ຺ໂນຕິ ປຕ຺ຕປຣິຍາປນ຺ໂນ, ປຕ຺ເຕ ປຣິຍາປນ຺ໂນ ຍາຄຸອາທິໂກ ປຕ຺ຕປຣິຍາປນ຺ໂນຕິປິ ຍຸຊ຺ຊຕິເຍວ. ຠິກ຺ຂາຈາເຣຕິ ຠິກ຺ຂາຈາຣຏ຺ຐາເນ. ຍາຄຸຍາ ວາ ລທ຺ຘາຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕສ຺ສາຕິ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ. ໂສ ປຕ຺ໂຕຕິ ອຸຓ຺ຫາທີສຸ ປຣິຍາປນ຺ໂນ ໂສ ປຕ຺ໂຕ. ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ວາຕິ ອາຣາມາທີສຸ ວາ. ຕສ຺ສາຕິ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ. ວຈເນ ອນິຏ຺ຐິເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍາຕິ ‘‘ນ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ຠຓມານສ຺ສາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນກາຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍ. ອິມິນາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ເຕສຸ ‘‘ນາຕິທູເຣ ຄນ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ນກາຣປຏິສິທ຺ເຘສຸ ອາປຕ຺ຕິ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈີຕິ ‘‘ນ ຈ ອຸຓ຺ເຫ ຈີວຣໍ ນິທຫິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ເຍສຸ ເກສຸຈິ. ອຍນ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏາປຕ຺ຕິ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ອາປຕ຺ຕິສາມນ຺ຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ອາປຕ຺ຕິຍາ ສາມນ຺ຕາ ອາປຕ຺ຕິສາມນ຺ຕາຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອາປຕ຺ຕິຍາ ອາສນ຺ນ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອາສນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ສາມນ຺ຕາສທ຺ທສ຺ສ ອາສນ຺ນເວວຈນຕຎ຺ຈ ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນຕຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕິ. ອີທິສໍ ວຈນໍ ຠນ຺ເຕ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ.

ຄາມໂຕ ປຐມຕຣນ຺ຕິ ຄາມໂຕ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ປຐມຕຣໍ. ເຕເນວາຕິ ອຸປຊ຺ຌາເຍເນວ. ນິວຕ຺ຕນ຺ເຕນ ສທ຺ຘິວິຫາຣິເກນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ຕິນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຕເມວຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເສທຄ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ. ອິມິນາ ເສເທນ ສີທຕີຕິ ສິນ຺ນນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ອຕິເຣກໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ອຸສ຺ສາເຣຕ຺ວາຕິປທສ຺ສ ອຘິປ຺ປາຍຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ, ອຸທ຺ຘໍ ອຸທ຺ຘໍ ສາເຣຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປຈ຺ຉິມວາກ຺ຍສ຺ສ ປຸພ຺ພວາກ຺ຍກາຣຓຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກິໍ ກາຣຓາ’’ຕິ. ມຊ຺ເຌ ຠງ຺ຄສ຺ສ ໂທສໍ ອາວິກໂຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສມໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ. ຕໂຕຕິ ສມໍ ກຕ຺ວາ ສໍຫຣຓໂຕ, ນິຈ຺ຈໍ ຠິຊ຺ຊມານນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ມຊ຺ເຌ ຠງ຺ຄໂຕ ວາ, ທຸພ຺ພລນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕນ຺ຕິ ‘‘ຈຕຸຣງ຺ຄຸລໍ ກຓ຺ຓໍ ອຸສ຺ສາເຣຕ຺ວາ’’ຕິ ເອຕໍ ວຈນໍ. ຍຖາຕິ ເຍນາກາເຣນ ສໍຫຣິຍມາເນຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຈີວຣໂຠຄສ຺ສ ໂອໂຣ ອນ຺ໂຕ ໂອໂຠໂຄຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກາຍພນ຺ຘນ’’ນ຺ຕິອາທິ.

ໂຍຕິ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ. ‘‘ຄາເມເຍວາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕເມວຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອນ຺ຕຣຆເຣ ວາ ປຏິກ຺ກມເນ ວາ’’ຕິ. ປຏິກ຺ກມເນ ວາຕິ ໂຠຊນສາລາຍໍ ວາ. ຕສ຺ສາຕິ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ. ລທ຺ຘາ ຠິກ຺ຂາ ເຍນາຕິ ລທ຺ຘຠິກ຺ໂຂ, ຕສ຺ສ ວາ. ປິຓ຺ຑປາໂຕ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ສາຕິ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ. ປິຓ຺ຑປາໂຕ ນ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຕ຺ຕນາ ລທ຺ໂຘປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ອຸປຊ຺ຌາເຍນ ລທ຺ໂຘປີຕິ ອຕ຺ຖໍ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ. ອາຫຣິຍຕູຕິ ເອຕ຺ຖ ຕຸວິຠຕ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາຍໍ ໂຫຕິ, ອາຫຣິຍຕຸ ກິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກາໂລຕິ ໂຠຊນກາໂລ. ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ຖາຕິ ຠຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມິໍ ສຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຸປກຏ຺ໂຐຕິ ມຊ຺ຌນ຺ຫິກສ຺ສ ອາສນ຺ໂນ.

ອນນ຺ຕຣຫິຕາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອນ຺ຕຣຘາຍຕີຕິ ອນ຺ຕຣຫິໂຕ, ຕຏ຺ຏິກຈມ຺ມຂຓ຺ຑາທິ, ນຕ຺ຖິ ອນ຺ຕຣຫິໂຕ ເອຕສ຺ມິໍ ປຕ຺ຕຠູມີນມນ຺ຕເຣຕິ ອນນ຺ຕຣຫິໂຕຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອນຕ຺ຖຕາຍາ’’ຕິ. ກາຬວຓ຺ຓກຕາ ວາ ສຸຘາພທ຺ຘາ ວາ ນິຣຊມຕ຺ຕິກາ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຕນ຺ຕິ ປຕ຺ຕໍ. ໂຘຕວາລິກາຍປີຕິ ສຸທ຺ຘວາລິກາຍປິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ປໍສຸຣຊສກ຺ຂຣາທີສຸ. ປຸນ ຕຕ຺ຖາຕິ ປຓ຺ຓາຘາຣເກສຸ. ອິທໍ ວຈນໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຠິມຸເຂນາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຠິມຸເຂນ. ສຓິກນ຺ຕິ ສິນ຺ນໍ. ອນ຺ເຕ ປນາຕິ ຈີວຣສ຺ສ ໂກຏິຍໍ ປນ. ນິກ຺ຂິປນ຺ຕສ຺ສ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກສ຺ສ ຈີວຣສ຺ສ ໂຠໂຄຕິ ໂຍຊນາ.

ຈຸຓ຺ຓໍ ສນ຺ເນຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຈຸຓ຺ຓສໂມຘາເນນ ເນຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປິຓ຺ຑິ ກາຕພ຺ພາ’’ຕິ. ‘‘ເອກສ຺ມິໍ ນິທ຺ຘູເມ ຐາເນ’’ຕິ ອິມິນາ ເອກມນ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເອກສ຺ມິໍ ອນ຺ເຕ ຐາເນຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ຊນ຺ຕາຆເຣຕິ ອຄ຺ຄິສາລາຍໍ. ສາ ຫິ ຊລຕິ ທິພ຺ພຕິ ອຄ຺ຄິ ເອຕ຺ຖາຕິ ຊນ຺ຕາ, ຊເນຕິ ສຣີຣເສທເມຕ຺ຖາຕິ ວາ ຊນ຺ຕາ, ສາ ເອວ ຆຣໍ ຊນ຺ຕາຆຣນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມິໍ. ປຣິປູຊາວເສນ ກຣີຍຕີຕິ ປຣິກມ຺ມນ຺ຕິ ອຕ຺ເຖນ ອງ຺ຄາຣທານາທິກໍ ປຣິກມ຺ມໍ ນາມາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຣິກມ຺ມໍ ນາມາ’’ຕິອາທິ.

‘‘ນ ເກນຈິ ເຄລຎ຺ເຎນາ’’ຕິອາທິນາ ອຸສ຺ສຫນສ຺ສ ກາຣຓໍ ທສ຺ເສຕິ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ອຄິລາເນນ ສຏ຺ຐິວສ຺ເສນ ສທ຺ຘິວິຫາຣິເກນາປິ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ອນາທເຣນາຕິ ວຕ຺ຕກຣຓສ຺ສ ອນາທເຣນ. ນກາຣປຏິສໍຍຸຕ຺ເຕສູຕິ ປຏິເສຘວາຈເກນ ນກາເຣນ ປຏິສໍຍຸຕ຺ເຕສຸ. ປເທສູຕິ ‘‘ນ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ຠຓມານສ຺ສ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ກຖາ ໂອປາເຕຕພ຺ພາ’’ຕິອາທີສຸ ວາກ຺ເຍສຸ. ຠູມິຍນ຺ຕິ ອຸປລກ຺ຂຓວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ ຠິຕ຺ຕິຍມ຺ປິ ອປຏິຆໍສິຕພ຺ພຕ຺ຕາ. ‘‘ປິຐສງ຺ຆາຏຎ຺ຈາ’’ຕິ ອິມິນາ ກວາຏປີຬນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປີຐສທ຺ເທນ ປິຐສງ຺ຆາຏໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລປວເສນ ວາ ເອກເທສໂວຫາຣວເສນ ວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ອຈ຺ຉຸປນ຺ເຕນາ’’ຕິ ອິມິນາ ອປ຺ປຏິຆໍສນ຺ເຕນາຕິ ເອຕ຺ຖ ຆໍສຘາຕຸຍາ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ສມ຺ມາ ຕາຍຕິ ອຕ຺ຕານຎ຺ຈ ປຣຎ຺ຈ ອເນນາຕິ ສນ຺ຕານໍ, ຕເມວ ສນ຺ຕານກນ຺ຕິ ອຕ຺ເຖນ ກີຏກຸລາວກມກ຺ກຏກສຸຕ຺ຕາທິ ສນ຺ຕານກໍ ນາມາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສນ຺ຕານກ’’ນ຺ຕິອາທິ. ອຸລ຺ໂລກໂຕຕິ ວິຕານໂຕ. ຕຎ຺ຫິ ອຸທ຺ຘໍ ລຸຈີຍເຕ ພນ຺ຘີຍເຕຕິ ອຸລ຺ໂລກນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຈກາຣສ຺ສ ກກາຣມກຕ຺ວາ ‘‘ອຸລ຺ໂລຈ’’ນ຺ຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂຕສທ຺ເທນ ອາກາຣສ຺ສ ສ຺ມາວຈນສ຺ສ ກາຣິຍຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ອປຫຣິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອປເນຕພ຺ພໍ. ‘‘ອວຫຣິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ເຫຏ຺ຐາ ຫຣິຕພ຺ພໍ ປາເຕຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອາໂລກສນ຺ຘິຠາຄາຕິ ເອຕ຺ຖ ຠາຄສທ຺ທສ຺ສ ທ຺ວນ຺ທໂຕ ປຣຕ຺ຕາ ປຸພ຺ພປເທສຸປິ ປຈ຺ເຈກໍ ໂຍເຊຕພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ອາໂລກສນ຺ຘິຠາຄາ ຈ ກຓ຺ຓຠາຄາ ຈາ’’ຕິ. ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອນ຺ຕຣພາຫິຣາ’’ຕິອາທິ. ‘‘ວາຕປານກວາຏການີ’’ຕິ ອິມິນາ ອາໂລກສນ຺ຘິສທ຺ທສ຺ສ ວາຕປານກວາຏກປຣິຍາຍຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ໂກຓາ’’ຕິ ອິມິນາ ກຓ຺ຓສທ຺ທສ຺ສ ໂກຓເວວຈນຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ.

‘‘ຍຖາ ປຐມ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ປຐມປຎ຺ຎຕ຺ຕເມວ ປຎ຺ຎເປຕພ຺ພໍ, ນ ອຎ຺ຎຖາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອິທໍ ປຕິຣູປໍ ປຐມປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຐມປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອປຕິຣູເປ ອຎ຺ຎຖາປິ ປຎ຺ຎເປຕພ຺ພໍ. ເອຕທຕ຺ຖເມວາຕິ ຍຖາປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎເປຕພ຺ພສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ເອວ. ສເຈ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ອໂຫສິ, ເອວໍ ສຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອິທນ຺ຕິ ຠິຕ຺ຕິໍ ໂມເຈຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາປນໍ. ກເຏສຸ ກິຬຎ຺ເຊສຸ ສາຣຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕມຕ຺ຕາ ກຏສາຣໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາຕິ ສໍຫຣິຕ຺ວາ. ປຸຣຕ຺ຖິມາຕິ ເອຕ຺ຖ ຍກາຣໂລເປນ ນິທ຺ເທໂສຕິ ອາຫ ‘‘ປຸຣຕ຺ຖິມາຍາ’’ຕິ.

ວູປກາເສຕພ຺ໂພຕິ ເອຕ຺ຖ ກສຘາຕຸ ຄຕ຺ຍຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ເນຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ອຸປຊ຺ຌາຍໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຎ຺ຎຕ຺ຖາຕິ ອຎ຺ຎໍ ຐານໍ. ວິເວເຈຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐິຄຕໂຕ ອຸປຊ຺ຌາຍໍ ວິເວເຈຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ວິສ຺ສຊ຺ຊາເປຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອຎ຺ໂຎ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອາກາຣໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ເຖຣ’’ນ຺ຕິອາທິນາ. ໂສ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຍາຈິຕພ຺ໂພຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຎ຺ເຎນ ທາເປຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ຕນາ ອຎ຺ເຎນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ປຣິວາໂສ ທາເປຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິນ຺ຕິ ນຸ ໂຂຕິ ເກນ ເອວ ອຸປາເຍນ ທເທຍ຺ຍ ນຸໂຂຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕິສທ຺ໂທ ຫິ ອວຘາຣຓຕ຺ໂຖ. ອຏ຺ຐກຖາຍປິ ອິມເມວ ນຍໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ເກນ ນຸ ໂຂ ອຸປາເຍນາ’’ຕິ ອິມິນາ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ເພສຸ ‘‘ກິນ຺ຕິ ນຸ ໂຂ ປຏິກສ຺ເສຍ຺ຍາ’’ຕິອາທິວາກ຺ເຍສຸ. ສຕ຺ຕສຸ ກມ຺ເມສຸ ຕິວິຘສ຺ສ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມສ຺ສ ຄຣຸກຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸກ຺ເຂປນີຍໍ ອກຕ຺ວາ’’ຕິ. ຕເມວຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເຕນ ຫີ’’ຕິອາທິ.

ເຕນ ສທ຺ຘິວິຫາຣິເກນ ຍາຈິຕພ຺ພາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສເຈ ກໂຣນ຺ຕິເຍວາຕິ ຠິກ຺ຂູ ສເຈ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິເຍວ. ປຸນ ສເຈ ກໂຣນ຺ຕິເຍວາຕິ ຠິກ຺ຂູ ສເຈ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິເຍວ. ອຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ກມ຺ເມ ກເຕ. ອິຕີຕິ ເອວໍ ຍາຈເນນ. ນນ຺ຕິ ຕໍ ອຸປຊ຺ຌາຍໍ.

ສມ຺ປຣິວຕ຺ຕກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ປິຓ຺ຑຸກ຺ເຂປກ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ປາຈິ. ໖໒໐) ວິຍ ສມ຺ປຣິວຕ຺ຕກນ຺ຕິປທໍ ກິຣິຍາວິເສສນໍ, ກປຈ຺ຈໂຍ ຈ ວິຈ຺ຉຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ສມ຺ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສມ຺ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ’’ຕິ. ຍທີຕິ ຍາວ. ຍທິສທ຺ໂທ ຫິ ຍາວປຣິຍາໂຍ, ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນ ຕາວ ປກ຺ກມິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ຍາວ ອປ຺ປມຕ຺ຕກມ຺ປິ ຣຊນໍ ຄລຕິ, ນ ຕາວ ປກ຺ກມິຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ວິສຠາຄປຸຄ຺ຄເລນາຕິ ວິສຠາເຄນ ປຸຄ຺ຄເລນ ກຣຓຠູເຕນ. ນ ອຸປຊ຺ຌາຍໍ ອນາປຸຈ຺ຉາ ຄາໂມ ປວິສິຕພ຺ໂພຕິ ເອຕ຺ຖ ນ ອຎ຺ເຎເນວ ກຣຓີເຍນ ປວິສິຕພ຺ໂພ. ປິຓ຺ຑາຍ ປນ ປວິສິຕພ຺ໂພຕິ ອາສງ຺ກາ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອາຫ ‘‘ປິຓ຺ຑາຍ ວາ’’ຕິອາທິ. ‘‘ອນາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ອນາປຸຈ຺ຉາຕິ ເອຕ຺ຖ ອາກາໂຣ ຕ຺ວາປຈ຺ຈຍສ຺ສ ກາຣິໂຍຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຠິກ຺ຂາຈາຣນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂາຍ ຈຣຓຏ຺ຐານໍ, ອຸປຊ຺ຌາເຍນ ຄນ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ປຣິເວຓນ຺ຕິ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ປຣິເວຓໍ. ປສ຺ສຕີຕິ ອຸປຊ຺ຌາຍໍ ປສ຺ສຕິ.

ທສ຺ສນຕ຺ຖາຍ ວາຕິ ອສຸຠທສ຺ສນຕ຺ຖາຍ ວາ. ອິມິນາປິ ວາສຕ຺ຖາຍ ເອວ ນ ຄນ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາສງ຺ກໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ກມ຺ມນ຺ຕິ ປກ຺ກມນສ຺ສ ກາຣຓໍ ກມ຺ມໍ. ອນນຸຊານນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍາວຕຕິຍ’’ນ຺ຕິ. ຕນ຺ຕິ ອຸປຊ຺ຌາຍໍ. ອສ຺ສາຕິ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກສ຺ສ. ‘‘ນ ສມ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ສເຈ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ປກ຺ກມິຕພ຺ພາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເກວລນ຺ຕິ ວິນາ ອຸທ຺ເທສາທິສມ຺ປຊ຺ຊເນຫິ. ເອວຣູເປ ອຸປຊ຺ຌາເຍ ນິວາເຣນ຺ເຕປີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ເຄລຎ຺ຎໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ວຸຏ຺ຐານສທ຺ທສ຺ສ ອວຘິອເປກ຺ຂຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ອສ຺ສາຕິ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ. ອຎ຺ໂຎຕິ ອຕ຺ຕນາ ອຎ຺ໂຎ. ຕສ຺ສາຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ.