໑໖. ສທ຺ຘິວິຫາຣິກວຕ຺ຕກຖາ

໖໗. ສມ຺ມາວຕ຺ຕນາຍໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ອຸທ຺ເທສາທີຫີຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ປຣິປຸຈ຺ຉາທໂຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ສງ຺ຄຫສທ຺ທສ຺ສ ສງ຺ເຂປຄຫເຓສຸປິ ວຸຕ຺ຕິໂຕ ‘‘ອນຸຄ຺ຄໂຫ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຖ ວາ ສມ຺ມຸຂາ ສງ຺ຄໂຫ ຈ ປຣມ຺ມຸຂາ ອນຸຄ຺ຄໂຫ ຈ ກາຕພ຺ໂພ. ອາມິເສນ ວາ ສງ຺ຄໂຫ, ຘມ຺ເມນ ວາ ອນຸຄ຺ຄໂຫ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກຕ຺ຖາຍ ວາ ສງ຺ຄໂຫ, ສມ຺ປຣາຍິກຕ຺ຖາຍ ວາ ອນຸຄ຺ຄໂຫ. ໂລກິຍຕ຺ຖາຍ ວາ ສງ຺ຄໂຫ, ໂລກຸຕ຺ຕຣຕ຺ຖາຍ ວາ ອນຸຄ຺ຄໂຫ ກາຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຸທ຺ເທເສນ ປຣິປຸຈ຺ຉາຍ ໂອວາເທນ ອນຸສາສນີຍາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຸທ຺ທິສນໍ ອຸທ຺ເທໂສຕິ ວຈນຕ຺ເຖນ ປາຬິວາຈນາ ອຸທ຺ເທໂສ ນາມາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຸທ຺ເທໂສຕິ ປາຬິວາຈນາ’’ຕິ. ‘‘ປາຬິຍາ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ’’ຕິ ອິມິນາ ປຸນປ຺ປຸນໍ, ສມນ຺ຕໂຕ ວາ ປາຬິຍາ ອຕ຺ຖສ຺ສ ປຸຈ຺ຉນໍ ປຣິປຸຈ຺ຉາຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ວຕ຺ຖຸສ຺ມິນ຺ຕິ ຈາຣິຕ຺ຕວາຣິຕ຺ຕວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ. ອິທນ຺ຕິ ຈາຣິຕ຺ຕໍ. ປຸນ ອິທນ຺ຕິ ວາຣິຕ຺ຕໍ. ‘‘ວຈນ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ໂອວທນໍ ໂອວາໂທຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ໂອຕິຓ຺ເຓ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ‘‘ອິທໍ ກໂຣຫິ, ອິທໍ ມາ ກຣິຕ຺ຖາ’’ຕິ ວຈນໍ ອນຸສາສນີ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ປຸນປ຺ປຸນໍ ວຈນ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ອນຸສາສນີຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຸສທ຺ທສ຺ສ ນອຸປຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ສເຈ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ປຕ຺ໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ ສາມຎ຺ຎໂຕ ວຸຕ຺ເຕປິ ນ ປກຕິປຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ອຖ ໂຂ ອຕິຣິຕ຺ຕປຕ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຕິເຣກປຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ເພສຸ ‘‘ສເຈ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ຈີວຣໍ ໂຫຕີ’’ຕິອາທີສຸ ປເທສຸ. ອຎ຺ໂຎປີຕິ ປຕ຺ຕຈີວເຣຫິ ອຎ຺ໂຎປິ. ສມຓປຣິກ຺ຂາໂຣຕິ ຉຕ຺ຕຸປາຫນາທິ ສມຓປຣິກ຺ຂາໂຣ. ອິຘາຕິ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກວຕ຺ເຕ. ນເຍນາຕິ ຎາເຍນ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານອຸປາຍປຣິເຍສນນ຺ຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານສ຺ສ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານຕ຺ຖາຍ ວາ ອຸປາຍສ຺ສ ປຣິເຍສນໍ. ອິໂຕຕິ ‘‘ກິນ຺ຕິ ນຸ ໂຂ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກສ຺ສ ປຣິກ຺ຂາໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິເຍຖາ’’ຕິ ປາຬິໂຕ. ຈີວຣໍ ຣຊນ຺ເຕນາຕິ ເອຕ຺ຖ ຣຊນ຺ເຕນ ອຸປຊ຺ຌາເຍນາຕິ ອຕ຺ໂຖ ນ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ສທ຺ຘິວິຫາຣິເກນາຕິ ອຕ຺ໂຖ ເອວາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຸປຊ຺ຌາຍໂຕ ອຸປາຍໍ ສຸຕ຺ວາ ຣຊນ຺ເຕນາ’’ຕິ. ອຸປຊ຺ຌາຍໂຕ ອຸປາຍນ຺ຕິ ອຸປຊ຺ຌາຍໂຕ ລທ຺ຘໍ ອຸປາຍໍ.

ນສມ຺ມາວຕ຺ຕນາທິກຖາ

໖໘. ອຸປຊ຺ຌາຍວຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຸປຊ຺ຌາຍມ຺ຫິ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ ວຕ຺ຕໍ. ໂສຕິ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໂກ. ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ອສ຺ສ, ໂສ ວາ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຍຊນາ. ປຓາເມຕພ຺ໂພຕິ ເອຕ຺ຖ ປປຸພ຺ພ ນມຸຘາຕຸ ອຕ຺ຖປກຣຓາທິວເສນ ອິຘ ອປສາທນຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ອປສາເທຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ອຘິມຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິກປ຺ປມາຓໍ. ເຄຫສິຕເປມນ຺ຕິ ເມຕ຺ຕາສິເນຫໍ. ວຸຕ຺ຕປຏິປກ຺ຂນເຍນາຕິ ກຓ຺ຫປກ຺ເຂ ວຸຕ຺ເຕນ ປຏິປກ຺ເຂນ ນເຍນ. ອລໍ ປຓາເມຕຸນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອລໍສທ຺ທສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຖປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕສຸ ທ຺ວີສຸ ອຕ຺ເຖສຸ ອຣຫຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ຍຸຕ຺ໂຕ ປຓາເມຕຸ’’ນ຺ຕິ.

ສາຕິສາໂຣ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ປກຕິຠາວໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ສຣຓໍ ປວຕ຺ຕນໍ ອຕິສາໂຣ, ໂທໂສ. ສໍວິຊ຺ຊຕິ ໂສ ເອຕສ຺ສາຕິ ສາຕິສາໂຣຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສໂທໂສ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ອາປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ທຸກ຺ກຏາປຕ຺ຕິໍ. ຕນ຺ຕິ ວຕ຺ຕໍ.

ເຕສນ຺ຕິ ສທ຺ຘິວິຫາຣິການໍ. ວຕ຺ຕນ຺ຕິ ພຫຸການໍ ສທ຺ຘິວິຫາຣິການໍ ວຕ຺ຕໍ. ສາທິຍນໍ ວາ…ເປ… ພາໂລ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ພາລສ຺ສ ກາຣຓໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສາທິຍນໍ ວາ ອສາທິຍນໍ ວາ ນ ຊານາຕີ’’ຕິ. ສາທິຍນສ຺ສ ວາ ອສາທິຍນສ຺ສ ວາ ອຊານນຕ຺ຕາ ພາໂລ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຊານນສ຺ສ ກາຣຓໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ພາໂລ ໂຫຕີ’’ຕິ. ພາລຕ຺ຕາ ສາທິຍນໍ ວາ ອສາທິຍນໍ ວາ ນ ຊານາຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເຕສູຕິ ພຫຸເກສຸ ສທ຺ຘິວິຫາຣິເກສຸ. ຕສ຺ສາຕິ ວຕ຺ຕສມ຺ປນ຺ນຠິກ຺ຂຸສ຺ສ. ເຕສນ຺ຕິ ອິຕເຣສໍ ສທ຺ຘິວິຫາຣິການໍ.

ຣາຘພ຺ຣາຫ຺ມຓວຕ຺ຖຸກຖາ

໖໙. ກິຎ຺ຈາປິ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຊານາຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອິມິນາ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ອຊານນ຺ໂຕ ປຸຈ຺ຉີ’’ຕິ ອາສງ຺ກໍ ນິວາເຣຕິ. ຠຄວາ ອນຸຎ຺ຎາຕຸກາໂມ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປນສທ຺ໂທ ຄຣຫຕ຺ໂຖ, ຕຖາ ຊານນ຺ໂຕປີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ລຫຸກນ຺ຕິ ເຫຕຸອນ຺ໂຕຄຘວິເສສນໍ. ລຫຸກຕ຺ຕາ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອສ຺ສາຕິ ຠຄວໂຕ, ອຊ຺ຌາສຍນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ອຊ຺ຌາສຍໍ ວິທິຕ຺ວາ’’ຕິວຈນສ຺ສ ຍຸຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ພຸທ຺ຘານໍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ອຍຎ຺ຈາຕິ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ ຈ. ອຄ຺ໂຄຕິ ໂກຏິອຸກ຺ກໍໂສ. ເສຏ຺ໂຐຕິ ປວໂຣ ອຸຕ຺ຕໂມ.

‘‘ພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຏິພເລນາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ພ຺ຍຕ຺ຕປຏິພລານໍ ວິເສສໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ພ຺ຍຕ຺ໂຕ ນາມາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ສ ສາຏ຺ຐກຖໍ ວິນຍປິຏກວາຈຸຄ຺ຄຕໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ອຍໍ ພ຺ຍຕ຺ໂຕ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ວິນຍປິຏກໍ ວາຈຸຄ຺ຄຕຠິກ຺ຂຸມ຺ຫິ. ຍສ຺ສາຕິ ຠິກ຺ຂຸໂນ. ສຸຄ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ສາຏ຺ຐກຖາຍ ສຸຏ຺ຐຸ ຄຫິຕໍ. ອຍມ຺ປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ປຸຣິມຠິກ຺ຂຸໍ ອເປກ຺ຂຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖຕິ ອິມສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ, ອິມສ຺ມິໍ ວິສເຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພ຺ຍຕິເຣການ຺ວຍວເສນ ປຏິພລໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ໂຍ ປນາ’’ຕິອາທິ. ໂຍ ປນ ນ ສກ຺ໂກຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກສ຺ມາຕິ ອາຫ ‘‘ກາສໂສສເສມ຺ຫາທິນາ ວາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ກາໂສ ຈ ໂສໂສ ຈ ເສມ຺ໂຫ ຈ, ເຕ ອາທໂຍ ຍສ຺ສ ເຄລຎ຺ຎສ຺ສາຕິ ກາສໂສສເສມ຺ຫາທິ, ອາທິສທ຺ເທນ ເອຬມູຄາທໂຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ໂອຏ຺ໂຐ ຈ ທນ຺ໂຕ ຈ ຊິວ຺ຫາ ຈ, ຕາ ອາທໂຍ ເຍສໍ ຕາລຸອາທີນນ຺ຕິ ໂອຏ຺ຐທນ຺ຕຊິວ຺ຫາທໂຍ, ເຕສໍ. ປທພ຺ຍຎ຺ຊເນຫີຕິ ປທອກ຺ຂເຣຫິ. ພ຺ຍຎ຺ຊນສທ຺ໂທ ເຫຕ຺ຖ ອກ຺ຂຣວາຈໂກ. ຫາເປຕີຕິ ຄລຕ຺ຕາ ຫາເປຕິ. ອຎ຺ຎຖາ ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຎ຺ເຎນ ສິຖິລາທິນາ ອາກາເຣນ ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອຎ຺ຎຖາ ວທຕີຕິ ອຎ຺ເຎນ ຘນິຕາທິອາກາເຣນ ວທຕິ. ຕພ຺ພິປຣີໂຕຕິ ຕສ຺ສ ອປຏິພລສ຺ສ ວິປຣີໂຕ ຠິກ຺ຂູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕໂຕຕິ ຊານາເປຕພ຺ພໂຕ. ຍນ຺ຕິ ຍໍ ອາກາຣໍ ຘາຕຸກມ຺ມເມຕໍ, ສງ຺ໂຆຕິ ກາຣິຕກມ຺ມເມຕໍ. ອິຘ ກາຣິຕກມ຺ມໍ ກິໂຕ ວທຕິ.

໗໑. ອຸປສມ຺ປນ຺ນສມນນ຺ຕຣາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ສມນນ຺ຕຣາຕິ ອຕ຺ຖໍ ນິວາເຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຸປສມ຺ປນ຺ໂນ ຫຸຕ຺ວາວ ສມນນ຺ຕຣາ’’ຕິ. ເອວສທ຺ເທນ ຈິຣກາລໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ອຸລ຺ລຸມ຺ປຕູຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປຸພ຺ພລຸປຘາຕຸຍາ ອຸປສຄ຺ຄວເສນ ວາ ອຕ຺ຖາຕິສຍວເສນ ວາ ຘາຕູນມເນກຕ຺ຖຕ຺ຕາ ອິຘ ອຸປຸພ຺ພຘຣຘາຕຸຍາ ອຕ຺ເຖ ວຕ຺ຕຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຸທ຺ຘຣຕູ’’ຕິ. ອຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ, ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວາ ຘຣຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕເມວຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອກຸສລາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອກຸສລາ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ສຫາວຘິນາ ອຸຕ຺ຍູປສຄ຺ຄສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ກຸສເລ ປຕິຏ຺ຐາເປຕູ’’ຕິ ອິມິນາ ສຫາຘາເຣນ ຘຣຘາຕຸສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຸຕ຺ຍູປສຄ຺ຄສ຺ສ ອຸກ຺ຂິປນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສາມເຓຣຠາວາ ວາ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ’’ຕິ. ‘‘ປຏິຈ຺ຈາ’’ຕິ ອິມິນາ ອຸປາທາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ສມີເປ ອາທິຍິຕ຺ວາຕິ ສທ຺ທຕ຺ຖມຄເຫຕ຺ວາ ສງ຺ເກຕຕ຺ຖວເສນ ປາກຏຕ຺ຕາ ຕສ຺ສ ສງ຺ເກຕຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ, ອຘິປ຺ປາຍຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໗໓. ອຘິຏ຺ຐິຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຘິ ນິຈ຺ຈວເສນ ຐາຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອຘິຏ຺ຐິຕາຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ນິຈ຺ຈປ຺ປວຕ຺ຕິນີ’’ຕິ. ກສ຺ມາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈຍາ ນິສ຺ສຍາຕິ ວຸຕ຺ຕາຕິ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ມາ’’ຕິອາທິ. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ’’ຕິອາທິນາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈເຍ ນິສ຺ສາຍ ອຕ຺ຕຠາໂວ ເສຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ນິສ຺ສາຍາຕິ ອວຸຕ຺ຕກມ຺ມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ.