໑໓. ພິມ຺ພິສາຣສມາຄມກຖາ

໕໕. ລຏ຺ຐິສທ຺ໂທ ຕຣຸຓຣຸກ຺ຂວາຈໂກ ‘‘ອມ຺ພລຏ຺ຐິກາຍ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໑.໒), ອິຘາປິ ຕຣຸຓຕາລຣຸກ຺ໂຂ ລຏ຺ຐິ ນາມາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕາລຸຍ຺ຍາເນ’’ຕິ. ວຏຣຸກ຺ເຂຕິ ນິຄ຺ໂຣຘຣຸກ຺ເຂ. ເອຕ຺ຖ ‘‘ວຏ’’ອິຕິ ອິມິນາ ວຏຣຸກ຺ໂຂ ພຫຸມູລຕ຺ຕາ ສຸຏ຺ຐຸໍ ປຕິຏ຺ຐາຕີຕິ ອຕ຺ເຖນ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ໂຐ ນາມາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ຣຸກ຺ເຂ’’ອິຕິ ອິມິນາ ເຈຕິຍສທ຺ໂທ ເຈຕິຍຣຸກ຺ເຂ ວຕ຺ຕຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ, ເທວາລຍຎ຺ຈ ຖູປຎ຺ຈ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ວຏຣຸກ຺ຂສ຺ສ. ເອຕນ຺ຕິ ‘‘ສຸປ຺ປຕິຏ຺ເຐ ເຈຕິເຍ’’ຕິ ເອຕໍ ນາມໍ. ໂລກໂວຫາຣວເສນ ທສສຫສ຺ສສງ຺ຂາເຕ ສງ຺ຂ຺ຍາວິເສເສ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຍຸຊ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ນິຍຸຕນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ເຖນ ທສສຫສ຺ສໍ ນິຍຸຕໍ ນາມາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເອກນິຍຸຕໍ ທສສຫສ຺ສານີ’’ຕິ. ‘‘ນຫຸຕ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ໂສ ອຍຸຕ຺ໂຕ ນຫຸຕສງ຺ຂາເຕນ ສງ຺ຂ຺ຍາວິເສເສນ ມິສ຺ສີຠາເວນ ປສງ຺ຄຕ຺ຕາ. ເຕສນ຺ຕິ ທ຺ວາທສນິຍຸຕານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິການໍ.

‘‘ກິສສຣີຣຕ຺ຕາ’’ຕິ ອິມິນາ ກິໂສ ໂກ ອຕ຺ຕາ ເອເຕສນ຺ຕິ ກິສກາຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ກກາໂຣ ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ຕວາຈໂກ. ‘‘ໂອວາທໂກ’’ຕິ ອິມິນາ ໂອວທາໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ຍຸປຈ຺ຈໂຍ ກຕ຺ຕຸຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຄາຖາພນ຺ຘຕ຺ຕາ ອກາຣສ຺ສ ທີໂຆ. ‘‘ອຖ ວາ’’ຕິອາທິນາ ກິສໂກ ຫຸຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎ ໂອວທາໂນ ກິສໂກວທາໂນຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອິທນ຺ຕິ ອິທໍ ອຕ຺ຖຊາຕໍ, ອຍມຕ຺ໂຖ ວາ. ຕ຺ວໍ ປຫາສີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕນ຺ຕິ ຕຸວໍ. ອິຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ.

ກາມິຕ຺ຖິໂຍຕິ ເອກາຣໂລປວເສນ ສນ຺ຘີຕິ ອາຫ ‘‘ກາເມ ອິຕ຺ຖິໂຍ ຈາ’’ຕິ. ອຸປຈີສູຕິ ເອຕ຺ຖ ກາມຂນ຺ຘກິເລສອຠິສງ຺ຂາຣສງ຺ຂາເຕສຸ ຈຕູສຸ ອຸປຘີສຸ ຂນ຺ຘຸປຘິ ອຘິປ຺ເປໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ຂນ຺ຘຸປຘີສູ’’ຕິ.

ໂກຈຣຫີຕິ ເອຕ຺ຖ ໂກສທ຺ໂທ ‘‘ໂກ ເຕ ພລໍ ມຫາຣາຊາ’’ຕິອາທີສຸ (ຊາ. ໒.໒໒.໑໘໘໐) ວິຍ ກ຺ວສທ຺ທຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ກ຺ວຈຣຫີ’’ຕິ. ນິປາໂຕເຍເວສ.

ປທສທ຺ທສ຺ສ ຈຣຓປທາທໂຍ ນິວຕ຺ເຕຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນິພ຺ພານປທ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ສນ຺ຕສຠາວຕາຍາ’’ຕິອາທິນາ ສນ຺ໂຕ ສຠາໂວ ອິມສ຺ສ ປທສ຺ສາຕິ ສນ຺ຕໍ. ນຕ຺ຖິ ອຸປຘໂຍ ເອຕ຺ຖາຕິ ອນຸປຘິກໍ. ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈນເມຕ຺ຖາຕິ ອກິຎ຺ຈນໍ. ຕີສຸ ຠເວສຸ ນ ສຎ຺ຊຕີຕິ ອສຕ຺ຕໍ. ອຎ຺ຎຖາ ນ ຠວຕີຕິ ອນຎ຺ຎຖາຠາວິ. ອຎ຺ເຎນ ເກນຈິ ນ ເນຕພ຺ພນ຺ຕິ ອນຎ຺ຎເນຍ຺ຍນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນາຕິ ‘‘ສນ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທິປເທນ. ເມຕິ ມມ, ມໂນຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອຕ຺ຖ ເທວມນຸສ຺ສໂລເກ ເມ ມໂນ ຣໂຕ ນາມາຕິ ກິໍ ວກ຺ຂາມິ. ອິຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໕໖. ຕຎ຺ຈາຕິ ສາວກຠາວຎ຺ຈ.

໕໗. ອສ຺ສາສກາຕິ ເອຕ຺ຖ ອາປຸພ຺ໂພ ສາສຘາຕຸ ອາປຸພ຺ພ ສິສຘາຕຸນາ ສທິໂສ, ‘‘ເມ’’ຕິ ຉຏ຺ຐີໂຍຄຕ຺ຕາ ຓ຺ວຸປຈ຺ຈໂຍ ຈ ຠາວຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ອາສິສນາ’’ຕິ. ‘‘ປຕ຺ຖນາ’’ຕິ ອິມິນາ ອາປຸພ຺ພສິສຘາຕຸຍາ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອສ຺ສາຕິ ພິມ຺ພິສາຣຣຎ຺ໂຎ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຣຕນຕ຺ຕເຍ. ນິຈ຺ຉຍຄມນເມວາຕິ ‘‘ສຣຓ’’ອິຕິນິຈ຺ຉເຍນ ຊານນເມວ ຄໂຕ. ອຕ຺ຕສນ຺ນິຍ຺ຍາຕນນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕານໍ ຣຕນຕ຺ຕເຍ ສນ຺ນິຍ຺ຍາຕນໍ. ອິມິນາ ອຕ຺ຕສນ຺ນິຍ຺ຍາຕນ, ປຓິປາຕ, ຕປ຺ປຣາຍນ, ສິສ຺ສຠາວູປຄມນສງ຺ຂາເຕສຸ ຈຕູສຸ ສຣຓຄມເນສຸ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໒໕໐; ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໕໖; ຂຸ. ປາ. ອຏ຺ຐ. ໑.ສຣຓຄມນຄມກວິຠາວນາ) ອຕ຺ຕສນ຺ນິຍ຺ຍາຕນສຣຓຄມນໍ ທີເປຕິ. ອຍນ຺ຕິ ພິມ຺ພິສາໂຣ ຣາຊາ. ຕນ຺ຕິ ນິຍຕສຣຓຕໍ. ປຓິປາຕຄມນຎ຺ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ປຓີຕິ ກໂຣ. ຍຖາ ຫິ ປາທປທສທ຺ທາ ທີຆຣສ຺ສວເສນ ຫຸຕ຺ວາ ຈຣຓໍ ວທນ຺ຕິ, ເອວໍ ປາຓິປຓິສທ຺ທາ ກຣໍ ວທນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຓີຕິ ກໂຣ’’ຕິ. ປຕນໍ ປາໂຕ, ປຓິໂນ ປາໂຕ ປຓິປາໂຕ. ອຕ຺ຖໂຕ ອຎ຺ຊລິປຓມນນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ຄມນຎ຺ຈ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມິນາ ປຓິປາຕສຣຓຄມນໍ ທີເປຕິ. ຈສທ຺ໂທ ‘‘ປາກຏ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ປາກຏຎ຺ຈ ກໂຣນ຺ໂຕຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ.

໕໘. ສິງ຺ຄີນິກ຺ຂສວຓ຺ໂຓຕິ ເອຕ຺ຖ ສິງ຺ຄີສງ຺ຂາໂຕ ນິກ຺ໂຂ ສິງ຺ຄີນິກ຺ໂຂ, ເຕນ ສມາໂນ ວຓ຺ໂຓ ເອຕສ຺ສາຕິ ສິງ຺ຄີນິກ຺ຂສວຓ຺ໂຓຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສິງ຺ຄີສຸວຓ຺ຓນິກ຺ເຂນ ສມານວຓ຺ໂຓ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ສຸວຓ຺ຓ’’ອິຕິປເທນ ນິກ຺ຂສທ຺ທສ຺ສ ສຸວຓ຺ຓຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ, ປຎ຺ຈສຸວຓ຺ຓາທໂຍ ອຕ຺ເຖ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ‘‘ສມານ’’ອິຕິປເທນ ສວຓ຺ໂຓຕິ ເອຕ຺ຖ ສກາໂຣ ສມານສທ຺ທສ຺ເສວ ກາຣິໂຍຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສພ຺ເພສູຕິ ອຂິເລສຸ ຈກ຺ຂາທິອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ. ທນ຺ໂຕຕິ ທມິໂຕ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕເມວຕ຺ຖໍ ປາກຏໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຠຄວໂຕ ຫີ’’ຕິອາທິ.

໕໙. ໂອຓີໂຕ ປຕ຺ຕໂຕ ປາຓິ ເຍນາຕິ ໂອຓີຕປຕ຺ຕປາຓີຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຕ຺ຕໂຕ ຈາ’’ຕິອາທິ. ‘‘ອປນີຕປາຓິ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ໂອຓີຕສທ຺ໂທ ອປນີຕຕ຺ໂຖ, ປາຓິສທ຺ເທນ ຈ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ຠຄວນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິມໍ ກມ຺ມໍ ‘‘ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ’’ຕິ ປາຐເສເສນ ໂຍເຊຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອກມນ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອນ຺ຕສທ຺ໂທ ສມີປເທສຕ຺ໂຖ, ໂກຏິເທສຕ຺ໂຖ ວາ ໂຫຕິ, ອຸປໂຍຄວຈນຎ຺ຈ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເອກສ຺ມິໍ ປເທເສ’’ຕິ. ອຕ຺ຖິກປໂຍເຄ ກຣຓສ຺ສ ສມ຺ຠວໂຕ ອາຫ ‘‘ພຸທ຺ຘາຠິວາທນຄມເນນ ວາ ຘມ຺ມສ຺ສວນຄມເນນ ວາ’’ຕິ. ອປ຺ປາກິຓ຺ຓນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອປ຺ປສທ຺ໂທ ປຏິເສຘຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ອນາກິຓ຺ຓ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອພ຺ໂພກິຓ຺ຓ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ. ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ອປ຺ປສທ຺ທ’’ນ຺ຕິປເທນ ວຈນສທ຺ທສ຺ສ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ອິມິນາ ປາຣິເສສນເຍນ ນຄຣນິຄ຺ໂຆສສທ຺ໂທເຍວ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ນຄຣນິຄ຺ໂຆສສທ຺ເທນ ອປ຺ປນິຄ຺ໂຆສ’’ນ຺ຕິ. ຕີສຸ ປາເຐສຸ ປຐເມນ ປາເຐນ ຊນສ຺ສ ວາໂຕ ຊນວາໂຕ, ເຕນ ວິຣຫິຕໍ ວິຊນວາຕນ຺ຕິ ວິກປ຺ປໍ ທສ຺ເສຕິ. ທຸຕິເຍນ ຊນສ຺ສ ວາໂທ ຊນວາໂທ, ເຕນ ວິຣຫິຕໍ ວິຊນວາທນ຺ຕິ ວິກປ຺ປໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕິເຍນ ຊນສ຺ສ ປາໂຕ ສຎ຺ຈຣຓໍ ຊນປາໂຕ, ເຕນ ວິຣຫິຕໍ ວິຊນປາຕນ຺ຕິ ວິກປ຺ປໍ ທສ຺ເສຕິ. ຣຫສ຺ສໍ ກຣີຍຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ຣາຫສ຺ເສຍ຺ຍກໍ. ມນຸສ຺ສານໍ ຣາຫສ຺ເສຍ຺ຍກໍ ມນຸສ຺ສຣາຫສ຺ເສຍ຺ຍກນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ມນຸສ຺ສານ’’ນ຺ຕິອາທິນາ.