໑. ປາຣາຊິກກຓ຺ຑອຕ຺ຖໂຍຊນາ

ເອວໍ ຠິກ຺ຂຸວິຠງ຺ຄສ຺ສ, ກຕ຺ວານ ໂຍຊນານຍໍ;

ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ວິຠງ຺ຄສ຺ສ, ກຣິສ຺ສໍ ໂຍຊນານຍໍ.

ໂຍຕິ ວິຠງ຺ໂຄ. ວິຠງ຺ຄສ຺ສາຕິ ວິຠງ຺ໂຄ ອສ຺ສ. ອສ຺ສາຕິ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ວິຠງ຺ຄສ຺ສ. ຍໂຕຕິ ຍສ຺ມາ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ໂຍຊນາ – ຠິກ຺ຂູນໍ ວິຠງ຺ຄສ຺ສ ອນນ຺ຕຣໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ໂຍ ວິຠງ຺ໂຄ ສງ຺ຄຫິໂຕ ອສ຺ສ, ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ວິຠງ຺ຄສ຺ສ ສໍວຓ຺ຓນາກ຺ກໂມ ປຕ຺ໂຕ ຍໂຕ, ຕໂຕ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ວິຠງ຺ຄສ຺ສ ອປຸພ຺ພປທວຓ຺ຓນໍ ກາຕຸໍ ຕາວ ປາຣາຊິເກ ອຍໍ ສໍວຓ຺ຓນາ ໂຫຕີຕິ. ອປຸພ຺ພານໍ ປທານໍ ວຓ຺ຓນາ ອປຸພ຺ພປທວຓ຺ຓນາ, ຕໍ.

໑. ປຐມປາຣາຊິກສິກ຺ຂາປທໍ

໖໕໖. ‘‘ເຕນ…ເປ… ສາຬ຺ໂຫ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ເອຕ຺ຖາ’’ຕິ ປາຐເສໂສ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ທພ຺ພຄຸຓກິຣິຍາຊາຕິນາມສງ຺ຂາເຕສຸ ປຎ຺ຈສຸ ສທ຺ເທສຸ ສາຬ຺ຫສທ຺ທສ຺ສ ນາມສທ຺ທຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສາຬ຺ໂຫຕິ ຕສ຺ສ ນາມ’’ນ຺ຕິ. ມິຄາຣມາຕຸຍາຕິ ວິສາຂາຍ. ສາ ຫິ ມິຄາຣເສຏ຺ຐິນາ ມາຕຸຏ຺ຐາເນ ຐປິຕຕ຺ຕາ ມິຄາຣມາຕາ ນາມ. ນວກມ຺ມໍ ອຘິຏ຺ຐາຕີຕິ ນວກມ຺ມິກນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ນວກມ຺ມາຘິຏ຺ຐາຍິກ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ປຓ຺ຑິຈ຺ເຈນ ສມນ຺ນາຄຕາ’’ຕິອິມິນາ ປຓ຺ຑາ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຎ຺ຎາ, ສາ ສຎ຺ຊາຕາ ອິມິສ຺ສາຕິ ປຓ຺ຑິຕາຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ເວຍ຺ຍຕ຺ຕິເກນາຕິ ວິເສເສນ ອຎ຺ຊຕິ ປາກຏໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ວິຍຕ຺ໂຕ, ປຸຄ຺ຄໂລ, ຕສ຺ສ ອິທໍ ເວຍ຺ຍຕ຺ຕິກໍ, ຎາຓໍ, ເຕນ. ‘‘ປຓ຺ຑາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕປຎ຺ຎາຍ ‘‘ເມຘາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕປຎ຺ຎາຍ ວິເສສຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປາຬິຄຫເຓ’’ຕິອາທິ. ‘‘ເມຘາ’’ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕປຎ຺ຎາ ‘‘ປຓ຺ຑາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕປຎ຺ຎາຍ ວິເສໂສ ໂຫຕິ ສຕິສຫາຍຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຣຸປາຍາຍາຕິ ອລຸຕ຺ຕສມາໂສ ‘‘ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ເຍວາປນກວຓ຺ຓນາ) ວິຍ. ‘‘ກມ຺ເມສູ’’ຕິ ອິມິນາ ຕສທ຺ທສ຺ສ ວິສຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ກຕ຺ຕພ຺ພກມ຺ມຸປປຣິກ຺ຂາຍາຕິ ກຕ຺ຕພ຺ພກມ຺ເມສຸ ວິຈາຣຓາຍ. ຈສທ຺ເທນ ‘‘ກຕາກຕ’’ນ຺ຕິ ປທສ຺ສ ທ຺ວນ຺ທວາກ຺ຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ປຣິເວສນຏ຺ຐາເນຕິ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວິສນ຺ຕິ ປວິສນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ປຣິເວສນໍ, ຕເມວ ຐານໍ ປຣິເວສນຏ຺ຐານໍ, ຕສ຺ມິໍ. ນິກູເຏຕິ ເອຕ຺ຖ ກູຏສງ຺ຂາຕສິຂຣວິຣຫິເຕ ໂອກາເສຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ໂກຓສທິສໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ສິເຕ ຄມ຺ຠີເຣ’’ຕິ. ວິຕ຺ຍູປສຄ຺ໂຄ ວິກາຣວາຈໂກ, ສຣສທ຺ໂທ ສທ຺ທວາຈໂກຕິ ອາຫ ‘‘ວິປ຺ປກາຣສທ຺ໂທ’’ຕິ. ຈຣຕິ ອເນນາຕິ ຈຣຓໍ ປາໂທ, ຕສ຺ມິໍ ອຸຏ຺ຐິໂຕ ຄິລາໂນ ເອຕິສ຺ສາຕິ ຈຣຓຄິລານາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປາທໂຣເຄນ ສມນ຺ນາຄຕາ’’ຕິ.

໖໕໗. ‘‘ຕິນ຺ຕາ’’ຕິ ອິມິນາ ອວສ຺ສຸຕສທ຺ໂທ ອິຘ ກິລິນ຺ນຕ຺ເຖ ເອວ ວຕ຺ຕຕິ, ນ ອຎ຺ຎຕ຺ເຖຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອສ຺ສາຕິ ‘‘ອວສ຺ສຸຕາ’’ຕິປທສ຺ສ. ປທຠາຊເນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖາຕິ ປທຠາຊເນ. ວຕ຺ຖໍ ຣງ຺ຄຊາເຕນ ຣຕ຺ຕໍ ວິຍ, ຕຖາ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ສຸຏ຺ຐຸ ຣຕ຺ຕາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ອເປກ຺ຂາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ’’ຕິ ອິມິນາ ອເປກ຺ຂາ ເອຕິສ຺ສມຕ຺ຖີຕິ ອເປກ຺ຂວຕີຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ປຏິພທ຺ຘໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອິມິສ຺ສນ຺ຕິ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຏິພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຐປິຕຈິຕ຺ຕາ ວິຍາ’’ຕິ. ທຸຕິຍປທວິຠງ຺ເຄປີຕິ ‘‘ອວສ຺ສຸໂຕ’’ຕິ ທຸຕິຍປທຠາຊເນປິ. ປຸຄ຺ຄລສທ຺ທສ຺ສ ສຕ຺ຕສາມຎ຺ຎວາຈກຕ຺ຕາ ປຸຣິສສທ຺ເທນ ວິເສເສຕິ. ອໂຘອຸພ຺ຠອິຕິ ນິປາຕານໍ ຉຏ຺ຐິຍາ ສມສິຕພ຺ພຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອກ຺ຂການໍ ອໂຘ’’ຕິອາທິ. ນນຸ ຍຖາ ອິຘ ‘‘ອກ຺ຂການໍ ອໂຘ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ປທຠາຊເນປິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ກສ຺ມາ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ປທຠາຊເນ’’ຕິອາທິ. ປທປຏິປາຏິຍາຕິ ‘‘ອໂຘ’’ຕິ ຈ ‘‘ອກ຺ຂກ’’ນ຺ຕິ ຈ ປທານໍ ອນຸກ຺ກເມນ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອຘກ຺ຂກອຸພ຺ຠຊາຓຸມຓ຺ຑເລສຸ. ສາຘາຣຓປາຣາຊິເກຫີຕິ ຠິກ຺ຂຸຠິກ຺ຂຸນີນໍ ສາຘາຣເຓຫິ ປາຣາຊິເກຫິ. ນາມມຕ຺ຕນ຺ຕິ ນາມເມວ.

໖໕໙. ເອວນ຺ຕິ ອິມາຍ ປາຬິຍາ ວິຠຊິຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ອຸຠໂຕອວສ຺ສຸເຕ’’ຕິອາທິວຈເນ. ‘‘ອຸຠໂຕອວສ຺ສຸເຕ’’ຕິ ປາໂຐ ມູລປາໂຐເຍວ, ນາຎ຺ໂຎຕິ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ວິເສສມກຕ຺ວາ ‘‘ອຸຠໂຕອວສ຺ສຸເຕຕິ ອຸຠໂຕ ອວສ຺ສຸເຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸຠໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸຠສຣູປຎ຺ຈ ໂຕສທ຺ທສ຺ສ ຉຏ຺ຐ຺ຍຕ຺ເຖ ປວຕ຺ຕິຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ເຈວ ປຸຣິສສ຺ສ ຈາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸນີປຸຣິສສທ຺ເທຫິ ອຸຠສຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ຍາ’’ຕິ ຈ ‘‘ສ’’ອິຕິ ຈ ທ຺ວີຫິ ສທ຺ເທຫິ ໂຕປຈ຺ຈຍສ຺ສ ຉຏ຺ຐ຺ຍຕ຺ຖໍ, ອຸຠິນ຺ນໍ ອວສ຺ສຸຕຠາເວ ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠາວປຈ຺ຈເຍນ ວິນາ ຠາວຕ຺ໂຖ ຎາຕພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ອວສ຺ສຸຕຠາເວ’’ຕິ. ຍຖາປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນນາຕິ ‘‘ອຘກ຺ຂກໍ, ອຸພ຺ຠຊາຓຸມຓ຺ຑລ’’ນ຺ຕິ ເຍນ ເຍນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນນ. ອຕ຺ຕໂນຕິ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ. ຕສ຺ສ ວາຕິ ປຸຣິສສ຺ສ ວາ. ອິຘາປີຕິ ກາຍປຏິພທ຺ເຘນ ກາຍາມສເນປິ.

ຕຕ຺ຣາຕິ ເຕສຸ ຠິກ຺ຂຸຠິກ຺ຂຸນີສຸ. ນ ກາເຣຕພ຺ໂພ ‘‘ກາຍສໍສຄ຺ຄໍ ສາທິເຍຍ຺ຍາ’’ຕິ ອວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອໂຈປຍມານາປີຕິ ອຈາລຍມານາປິ, ປິສທ຺ໂທ ສມ຺ຠາວນຕ຺ໂຖ, ເຕນ ໂຈປຍມານາ ປເຄວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອວໍ ປນ ສຕີຕິ ຈິຕ຺ເຕເນວ ອຘິວາສຍມານາຍ ສຕິ ປນ. ກິຣິຍສມຸຏ຺ຐານຕາຕິ ອິມສ຺ສ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ກິຣິຍສມຸຏ຺ຐານຠາໂວ. ຕພ຺ພຫຸລນເຍນາຕິ ‘‘ວນຈຣໂກ (ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒໐໑; ໓.໑໓໓), ສງ຺ຄາມາວຈໂຣ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໒.໑໐໘) ວິຍ ຕສ຺ສໍ ກິຣິຍາຍໍ ພຫຸລໂຕ ສມຸຏ຺ຐານນເຍນ. ສາຕິ ກິຣິຍສມຸຏ຺ຐານຕາ.

໖໖໐. ເອຕ຺ຖາຕິ ອຸພ຺ຠກ຺ຂກອໂຘຊາຓຸມຓ຺ຑເລສຸ.

໖໖໒. ‘‘ເອກໂຕ ອວສ຺ສຸເຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ໂຕປຈ຺ຈໂຍ ຉຏ຺ຐ຺ຍຕ຺ເຖ ໂຫຕິ. ສາມຎ຺ຎວຈນສ຺ສາປິ ວິເສເສ ອວຏ຺ຐານໂຕ, ວິເສສຕ຺ຖິນາ ຈ ວິເສສສ຺ສ ອນຸປໂຍຊິຕພ຺ພໂຕ ອາຫ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ເອວາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຣາຕິ ‘‘ເອກໂຕ ອວສ຺ສຸເຕ’’ຕິອາທິວຈເນ. ‘‘ຕເຖວາ’’ຕິອິມິນາ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ອວສ຺ສຸໂຕຕິ ອຕ຺ຖໍ ອຕິທິສຕິ. ຈຕູສູຕິ ເມຖຸນຣາຄ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາຄເຄຫສິຕເປມ ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາເຕສຸ ຈຕູສຸ. ຍຕ຺ຖາຕິ ຍສ຺ມິໍ ຐາເນ.

໖໖໓. ອຍໍ ປຸຣິໂສ ອິຕິ ວາ ອິຕ຺ຖີ ອິຕິ ວາ ອຊານນ຺ຕິຍາ ວາຕິ ໂຍຊນາຕິ. ປຐມໍ.

໒. ທຸຕິຍປາຣາຊິກສິກ຺ຂາປທໍ

໖໖໔. ທຸຕິເຍ ກຈ຺ຈິ ໂນ ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ໂນສທ຺ໂທ ນຸສທ຺ທຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ກຈ຺ຈິ ນຸ ສາ’’ຕິ. ປຣິວາຣວິປຕ຺ຕີຕິ ປຣິຊນສ຺ສ ວິນາສນໍ. ‘‘ອກິຕ຺ຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ສມ຺ມຸຂາ ນິນ຺ທໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອຍໂສ’’ຕິອິມິນາ ປຣມ຺ມຸຂາ ນິນ຺ທາ ຄເຫຕພ຺ພາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຣມ຺ມຸຂຄຣຫາ ວາ’’ຕິ.

໖໖໖. ‘‘ຍາ ປາຣາຊິກໍ ອາປນ຺ນາ’’ຕິອິມິນາ ‘‘ສາ ວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຕສທ຺ທສ຺ສ ວິສຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ຈຕຸນ຺ນນ຺ຕິ ນິທ຺ຘາຣຓຕ຺ເຖ ເຈຕໍ ສາມິວຈນໍ, ຈຕູສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຈ຺ຉາຕິ ສພ຺ພປາຣາຊິການໍ ປຈ຺ຉາ. ອິມສ຺ມິໍ ໂອກາເສຕິ ປຐມຕຕິຍປາຣາຊິການມນ຺ຕເຣ ຐາເນ. ຐປິຕນ຺ຕິ ສງ຺ຄີຕິກາເຣຫິ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທ. ຕຕ຺ຣາຕິ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລສິກ຺ຂາປເທຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ຕຕິຍປາຣາຊິກສິກ຺ຂາປທໍ

໖໖໙. ຕຕິເຍ ອສ຺ສາຕິ ‘‘ຘມ຺ເມນ ວິນເຍນາ’’ຕິ ປທສ຺ສ. ປທຠາຊນໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຎຕ຺ຕິສມ຺ປທາ ເຈວ ອນຸສາວນສມ຺ປທາ ຈ ສຕ຺ຖຸສາສນໍ ນາມາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຎຕ຺ຕິ…ເປ… ສມ຺ປທາຍ ຈາ’’ຕິ. ສຕ຺ຖຸສາສເນນາຕິ ຈ ສຕ຺ຖຸ ອາຓາຍ. ກມ຺ມນ຺ຕິ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ສງ຺ເຆ. ‘‘ວຈນໍ ນາທິຍຕີ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ ສງ຺ຆໍ ວາ ນາທິຍຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ນາທິຍນໍ ນາມ ນານຸວຕ຺ຕນເມວາຕິ ອາຫ ‘‘ນານຸວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ສງ຺ຆາທີສຸ. ອຍໍ ຕາວ ສໍວາໂສຕິ ສຫ ຠິກ຺ຂູ ວສນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ສໍວາໂສຕິ ອຕ຺ເຖນ ອຍໍ ເອກກມ຺ມາທິ ສໍວາໂສ ນາມ. ‘‘ສຫ ອຍນຠາເວນາ’’ຕິອິມິນາ ສຫ ອຍນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ສຫາຍາຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຕຕິ ຠິກ຺ຂູ. ເຍຫິ ຈາຕິ ຠິກ຺ຂູຫິ ຈ. ຕສ຺ສາຕິ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕກສ຺ສ. ເຕນາຕິ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕເກນ. ອຕ຺ຕໂນຕິ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕກສ຺ສາຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ຈຕຸຕ຺ຖປາຣາຊິກສິກ຺ຂາປທໍ

໖໗໕. ຈຕຸຕ຺ເຖ ເມຖຸນຣາເຄນ ອວສ຺ສຸຕາ ນາຘິປ຺ເປຕາ, ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ອວສ຺ສຸຕາວາຘິປ຺ເປຕາຕິ ອາຫ ‘‘ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ອວສ຺ສຸຕາ’’ຕິ. ‘‘ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລສ຺ສາ’’ຕິປທໍ ນ ຫຕ຺ຖສທ຺ເທນ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ, ຄຫຓສທ຺ເທເນວ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄເລນາ’’ຕິອາທິ. ຕນ຺ຕິ ຄຫຓໍ, ‘‘ຫຕ຺ຖຄ຺ຄຫຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕວຈນໍ ອຸປລກ຺ຂຓມຕ຺ຕເມວາຕິ ອາຫ ‘‘ອຎ຺ຎມ຺ປີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຎ຺ຎມ຺ປີ’’ຕິ ຫຕ຺ຖຄຫຓໂຕ ອິຕຣມ຺ປິ. ອປາຣາຊິກກ຺ເຂຕ຺ເຕຕິ ອຸພ຺ຠກ຺ຂເກ ອໂຘຊາຓຸມຓ຺ຑເລ. ອສ຺ສາຕິ ‘‘ຫຕ຺ຖຄ຺ຄຫຓ’’ນ຺ຕິປທສ຺ສ. ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ອສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ປຏິເສວນຕ຺ຖາຍາ’’ຕິປເທ. ກາຍສໍສຄ຺ໂຄຕິ ກາຍສໍສຄ຺ໂຄ ເອວ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນ ເມຖຸນຘມ຺ໂມ’’ຕິ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ. ເອຕ຺ຖາຕິ ກາຍສໍສຄ຺ຄຄຫເຓ. ສາຘກນ຺ຕິ ຎາປກໍ.

ຕິສ຺ສິຕ຺ຖິໂຍຕິ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ເຈຕໍ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ຕີສຸ ອິຕ຺ຖີສູຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ, ຕິສ຺ໂສ ອິຕ຺ຖິໂຍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ວາ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ເອເສວ ນໂຍ ປຣໂຕປິ. ຍໍ ເມຖຸນໍ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ນ ເສເວຕິ ໂຍຊນາ. ນ ເສເວຕິ ຈ ນ ເສວຕິ. ຕິກາຣສ຺ສ ຫິ ເອກາໂຣ. ຕໂຍ ປຸຣິເສຕິ ຕີສຸ ປຸຣິເສສຸ, ເຕ ວາ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ. ຕໂຍ ຈ ອນຣິຍປຓ຺ຑເກຕິ ຕີສຸ ອນຣິຍສງ຺ຂາເຕສຸ ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນເກສຸ ຈ ປຓ຺ຑເກສຸ ຈ, ເຕ ວາ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ໂຍຊນາ. ນ ຈາຈເຣ ເມຖຸນໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນສ຺ມິນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ນິມິຕ຺ຕສ຺ມິໍ ເມຖຸນໍ ນ ຈ ອາຈຣຕິ. ອິທໍ ອນຸໂລມປາຣາຊິກໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຉຊ຺ຊໍ ສິຍາ ເມຖຸນຘມ຺ມປຈ຺ຈຍາຕິ ເມຖຸນຘມ຺ມກາຣຓາ ເຉຊ຺ຊໍ ສິຍາ, ປາຣາຊິກໍ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸສເລຫີຕິ ປຎ຺ຫາວິສຊ຺ຊເນ ເຉເກຫິ, ເຉກກາເມຫິ ວາ. ອຍໍ ປຎ຺ໂຫ ອຏ຺ຐວຕ຺ຖຸກໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ໂຕ.

ປຎ຺ຫາວິສຊ຺ຊນຕ຺ຖາຍ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕານໍ ເສທໂມຈນກາຣຓຕ຺ຕາ ‘‘ເສທໂມຈນຄາຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ວິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ‘‘ນ ເມຖຸນຘມ຺ໂມ’’ຕິ ວຈເນນ ‘‘ເຉຊ຺ຊໍ ສິຍາ ເມຖຸນຘມ຺ມປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ວຈນໍ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ, ນ ສເມຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕິ ເຈ ວເທຍ຺ຍ, ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ກສ຺ມາ? ເມຖຸນຘມ຺ມສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄຕ຺ຕາຕິ ໂຍຊນາ. ອິມິນາ ເມຖຸນຘມ຺ມສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄຠູໂຕ ກາຍສໍສຄ຺ໂຄວ ອຸປຈາເຣນ ຕຕ຺ຖ ເມຖຸນຘມ຺ມສທ຺ເທນ ວຸຕ຺ໂຕ, ນ ທ຺ວຍໍທ຺ວຍສມາປຕ຺ຕີຕິ ທີເປຕິ. ຫິສທ຺ໂທ ວິຕ຺ຖາຣໂຊຕໂກ. ປຣິວາເຣເຍວ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວຓ຺ຓາວຓ຺ໂຓຕິ ສຸກ຺ກວິສຏ຺ຐິ. ຘນມນຸປ຺ປາທານນ຺ຕິ ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕໍ. ‘‘ອິມິນາ ປຣິຍາເຍນາ’’ຕິ ອິມິນາ ເລເສນ ສມີປູປຈາເຣນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເຕນຸປາເຍນາຕິ ‘‘ຫຕ຺ຖຄ຺ຄຫຓໍ ສາທິເຍຍ຺ຍາ’’ຕິປເທ ວຸຕ຺ຕອຸປາເຍນ. ສພ຺ພປເທສູຕິ ສພ຺ເພສຸ ‘‘ສງ຺ຆາຏິກຓ຺ຓຄ຺ຄຫຓໍ ສາທິເຍຍ຺ຍາ’’ຕິອາທີສຸ ປເທສຸ. ອປິ ຈາຕິ ເອກໍເສນ, ວິເສສໍ ວກ຺ຂາມີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ເອວໍນາມກໍ ຐານ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ‘‘ອິຕ຺ຖໍນາມໍ ອິມສ຺ສ ຐານສ຺ສາ’’ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທີເປຕິ.

໖໗໖. ເອກນ຺ຕຣິກາຍ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ວາສທ຺ເທນ ທ຺ວນ຺ຕຣິກາທີນິປິ ສງ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ. ເຍນ ເຕນາຕິ ເຍນ ວາ ເຕນ ວາ. ທ຺ວິຕິຈຕຸປ຺ປຎ຺ຈຉວຕ຺ຖູນິ ເປຍ຺ຍາລວເສນ ວາ ວາສທ຺ເທນ ວາ ຄເຫຕພ຺ພານິ. ອປິ ຈາຕິ ກິຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍ, ວຕ຺ຕພ຺ພວິເສສໍ ວກ຺ຂາມີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ອາປຕ຺ຕິໂຍ ເທເສຕ຺ວາ’’ຕິ ວຈເນ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຣິວາເຣ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຕິ ປຸຣິມວຈນາເປກ຺ຂໍ. ເທສິຕາ ອາປຕ຺ຕິ ຄຓນູປິກາຕິ ໂຍຊນາ. ເອກໍ ວຕ຺ຖຸໍ ອາປນ຺ນາ ຍາ ຠິກ຺ຂຸນີຕິ ໂຍຊນາ. ຘຸຣນິກ຺ເຂປໍ ກຕ຺ວາຕິ ‘‘ອິມຎ຺ຈ ວຕ຺ຖຸໍ, ອຎ຺ຎມ຺ປິ ຈ ວຕ຺ຖຸໍ ນາປຊ຺ຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຘຸຣນິກ຺ເຂປໍ ກຕ຺ວາ. ຍາ ປນ ສອຸສ຺ສາຫາວ ເທເສຕີຕິ ໂຍຊນາຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

ສາຘາຣຓາຕິ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ສາຘາຣຓາ. ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ ໂຂ ອຍ຺ຍາໂຍ’’ຕິອາທິວຈເນ.

ອິຕິ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍ ວິນຍສໍວຓ຺ຓນາຍ

ຠິກ຺ຂຸນິວິຠງ຺ເຄ ປາຣາຊິກກຓ຺ຑວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.