ຠິກ຺ຂຸນີວິຠງ຺ໂຄ

໑. ປາຣາຊິກກຓ຺ຑອຕ຺ຖໂຍຊນາ

ເອວໍ ຠິກ຺ຂຸວິຠງ຺ຄສ຺ສ, ກຕ຺ວານ ໂຍຊນານຍໍ;

ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ວິຠງ຺ຄສ຺ສ, ກຣິສ຺ສໍ ໂຍຊນານຍໍ.

ໂຍຕິ ວິຠງ຺ໂຄ. ວິຠງ຺ຄສ຺ສາຕິ ວິຠງ຺ໂຄ ອສ຺ສ. ອສ຺ສາຕິ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສາຕິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ວິຠງ຺ຄສ຺ສ. ຍໂຕຕິ ຍສ຺ມາ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ໂຍຊນາ – ຠິກ຺ຂູນໍ ວິຠງ຺ຄສ຺ສ ອນນ຺ຕຣໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ໂຍ ວິຠງ຺ໂຄ ສງ຺ຄຫິໂຕ ອສ຺ສ, ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ວິຠງ຺ຄສ຺ສ ສໍວຓ຺ຓນາກ຺ກໂມ ປຕ຺ໂຕ ຍໂຕ, ຕໂຕ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ວິຠງ຺ຄສ຺ສ ອປຸພ຺ພປທວຓ຺ຓນໍ ກາຕຸໍ ຕາວ ປາຣາຊິເກ ອຍໍ ສໍວຓ຺ຓນາ ໂຫຕີຕິ. ອປຸພ຺ພານໍ ປທານໍ ວຓ຺ຓນາ ອປຸພ຺ພປທວຓ຺ຓນາ, ຕໍ.

໑. ປຐມປາຣາຊິກສິກ຺ຂາປທໍ

໖໕໖. ‘‘ເຕນ…ເປ… ສາຬ຺ໂຫ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ເອຕ຺ຖາ’’ຕິ ປາຐເສໂສ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ທພ຺ພຄຸຓກິຣິຍາຊາຕິນາມສງ຺ຂາເຕສຸ ປຎ຺ຈສຸ ສທ຺ເທສຸ ສາຬ຺ຫສທ຺ທສ຺ສ ນາມສທ຺ທຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສາຬ຺ໂຫຕິ ຕສ຺ສ ນາມ’’ນ຺ຕິ. ມິຄາຣມາຕຸຍາຕິ ວິສາຂາຍ. ສາ ຫິ ມິຄາຣເສຏ຺ຐິນາ ມາຕຸຏ຺ຐາເນ ຐປິຕຕ຺ຕາ ມິຄາຣມາຕາ ນາມ. ນວກມ຺ມໍ ອຘິຏ຺ຐາຕີຕິ ນວກມ຺ມິກນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ນວກມ຺ມາຘິຏ຺ຐາຍິກ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ປຓ຺ຑິຈ຺ເຈນ ສມນ຺ນາຄຕາ’’ຕິອິມິນາ ປຓ຺ຑາ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຎ຺ຎາ, ສາ ສຎ຺ຊາຕາ ອິມິສ຺ສາຕິ ປຓ຺ຑິຕາຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ເວຍ຺ຍຕ຺ຕິເກນາຕິ ວິເສເສນ ອຎ຺ຊຕິ ປາກຏໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ວິຍຕ຺ໂຕ, ປຸຄ຺ຄໂລ, ຕສ຺ສ ອິທໍ ເວຍ຺ຍຕ຺ຕິກໍ, ຎາຓໍ, ເຕນ. ‘‘ປຓ຺ຑາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕປຎ຺ຎາຍ ‘‘ເມຘາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕປຎ຺ຎາຍ ວິເສສຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປາຬິຄຫເຓ’’ຕິອາທິ. ‘‘ເມຘາ’’ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕປຎ຺ຎາ ‘‘ປຓ຺ຑາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕປຎ຺ຎາຍ ວິເສໂສ ໂຫຕິ ສຕິສຫາຍຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຣຸປາຍາຍາຕິ ອລຸຕ຺ຕສມາໂສ ‘‘ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ເຍວາປນກວຓ຺ຓນາ) ວິຍ. ‘‘ກມ຺ເມສູ’’ຕິ ອິມິນາ ຕສທ຺ທສ຺ສ ວິສຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ກຕ຺ຕພ຺ພກມ຺ມຸປປຣິກ຺ຂາຍາຕິ ກຕ຺ຕພ຺ພກມ຺ເມສຸ ວິຈາຣຓາຍ. ຈສທ຺ເທນ ‘‘ກຕາກຕ’’ນ຺ຕິ ປທສ຺ສ ທ຺ວນ຺ທວາກ຺ຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ປຣິເວສນຏ຺ຐາເນຕິ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ວິສນ຺ຕິ ປວິສນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ປຣິເວສນໍ, ຕເມວ ຐານໍ ປຣິເວສນຏ຺ຐານໍ, ຕສ຺ມິໍ. ນິກູເຏຕິ ເອຕ຺ຖ ກູຏສງ຺ຂາຕສິຂຣວິຣຫິເຕ ໂອກາເສຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ໂກຓສທິສໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ສິເຕ ຄມ຺ຠີເຣ’’ຕິ. ວິຕ຺ຍູປສຄ຺ໂຄ ວິກາຣວາຈໂກ, ສຣສທ຺ໂທ ສທ຺ທວາຈໂກຕິ ອາຫ ‘‘ວິປ຺ປກາຣສທ຺ໂທ’’ຕິ. ຈຣຕິ ອເນນາຕິ ຈຣຓໍ ປາໂທ, ຕສ຺ມິໍ ອຸຏ຺ຐິໂຕ ຄິລາໂນ ເອຕິສ຺ສາຕິ ຈຣຓຄິລານາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປາທໂຣເຄນ ສມນ຺ນາຄຕາ’’ຕິ.

໖໕໗. ‘‘ຕິນ຺ຕາ’’ຕິ ອິມິນາ ອວສ຺ສຸຕສທ຺ໂທ ອິຘ ກິລິນ຺ນຕ຺ເຖ ເອວ ວຕ຺ຕຕິ, ນ ອຎ຺ຎຕ຺ເຖຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອສ຺ສາຕິ ‘‘ອວສ຺ສຸຕາ’’ຕິປທສ຺ສ. ປທຠາຊເນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖາຕິ ປທຠາຊເນ. ວຕ຺ຖໍ ຣງ຺ຄຊາເຕນ ຣຕ຺ຕໍ ວິຍ, ຕຖາ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ສຸຏ຺ຐຸ ຣຕ຺ຕາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ອເປກ຺ຂາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ’’ຕິ ອິມິນາ ອເປກ຺ຂາ ເອຕິສ຺ສມຕ຺ຖີຕິ ອເປກ຺ຂວຕີຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ປຏິພທ຺ຘໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອິມິສ຺ສນ຺ຕິ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຏິພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຐປິຕຈິຕ຺ຕາ ວິຍາ’’ຕິ. ທຸຕິຍປທວິຠງ຺ເຄປີຕິ ‘‘ອວສ຺ສຸໂຕ’’ຕິ ທຸຕິຍປທຠາຊເນປິ. ປຸຄ຺ຄລສທ຺ທສ຺ສ ສຕ຺ຕສາມຎ຺ຎວາຈກຕ຺ຕາ ປຸຣິສສທ຺ເທນ ວິເສເສຕິ. ອໂຘອຸພ຺ຠອິຕິ ນິປາຕານໍ ຉຏ຺ຐິຍາ ສມສິຕພ຺ພຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອກ຺ຂການໍ ອໂຘ’’ຕິອາທິ. ນນຸ ຍຖາ ອິຘ ‘‘ອກ຺ຂການໍ ອໂຘ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ປທຠາຊເນປິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ກສ຺ມາ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ປທຠາຊເນ’’ຕິອາທິ. ປທປຏິປາຏິຍາຕິ ‘‘ອໂຘ’’ຕິ ຈ ‘‘ອກ຺ຂກ’’ນ຺ຕິ ຈ ປທານໍ ອນຸກ຺ກເມນ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອຘກ຺ຂກອຸພ຺ຠຊາຓຸມຓ຺ຑເລສຸ. ສາຘາຣຓປາຣາຊິເກຫີຕິ ຠິກ຺ຂຸຠິກ຺ຂຸນີນໍ ສາຘາຣເຓຫິ ປາຣາຊິເກຫິ. ນາມມຕ຺ຕນ຺ຕິ ນາມເມວ.

໖໕໙. ເອວນ຺ຕິ ອິມາຍ ປາຬິຍາ ວິຠຊິຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ອຸຠໂຕອວສ຺ສຸເຕ’’ຕິອາທິວຈເນ. ‘‘ອຸຠໂຕອວສ຺ສຸເຕ’’ຕິ ປາໂຐ ມູລປາໂຐເຍວ, ນາຎ຺ໂຎຕິ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ວິເສສມກຕ຺ວາ ‘‘ອຸຠໂຕອວສ຺ສຸເຕຕິ ອຸຠໂຕ ອວສ຺ສຸເຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸຠໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸຠສຣູປຎ຺ຈ ໂຕສທ຺ທສ຺ສ ຉຏ຺ຐ຺ຍຕ຺ເຖ ປວຕ຺ຕິຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ເຈວ ປຸຣິສສ຺ສ ຈາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸນີປຸຣິສສທ຺ເທຫິ ອຸຠສຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ຍາ’’ຕິ ຈ ‘‘ສ’’ອິຕິ ຈ ທ຺ວີຫິ ສທ຺ເທຫິ ໂຕປຈ຺ຈຍສ຺ສ ຉຏ຺ຐ຺ຍຕ຺ຖໍ, ອຸຠິນ຺ນໍ ອວສ຺ສຸຕຠາເວ ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠາວປຈ຺ຈເຍນ ວິນາ ຠາວຕ຺ໂຖ ຎາຕພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ອວສ຺ສຸຕຠາເວ’’ຕິ. ຍຖາປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນນາຕິ ‘‘ອຘກ຺ຂກໍ, ອຸພ຺ຠຊາຓຸມຓ຺ຑລ’’ນ຺ຕິ ເຍນ ເຍນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນນ. ອຕ຺ຕໂນຕິ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ. ຕສ຺ສ ວາຕິ ປຸຣິສສ຺ສ ວາ. ອິຘາປີຕິ ກາຍປຏິພທ຺ເຘນ ກາຍາມສເນປິ.

ຕຕ຺ຣາຕິ ເຕສຸ ຠິກ຺ຂຸຠິກ຺ຂຸນີສຸ. ນ ກາເຣຕພ຺ໂພ ‘‘ກາຍສໍສຄ຺ຄໍ ສາທິເຍຍ຺ຍາ’’ຕິ ອວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອໂຈປຍມານາປີຕິ ອຈາລຍມານາປິ, ປິສທ຺ໂທ ສມ຺ຠາວນຕ຺ໂຖ, ເຕນ ໂຈປຍມານາ ປເຄວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອວໍ ປນ ສຕີຕິ ຈິຕ຺ເຕເນວ ອຘິວາສຍມານາຍ ສຕິ ປນ. ກິຣິຍສມຸຏ຺ຐານຕາຕິ ອິມສ຺ສ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ກິຣິຍສມຸຏ຺ຐານຠາໂວ. ຕພ຺ພຫຸລນເຍນາຕິ ‘‘ວນຈຣໂກ (ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒໐໑; ໓.໑໓໓), ສງ຺ຄາມາວຈໂຣ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໒.໑໐໘) ວິຍ ຕສ຺ສໍ ກິຣິຍາຍໍ ພຫຸລໂຕ ສມຸຏ຺ຐານນເຍນ. ສາຕິ ກິຣິຍສມຸຏ຺ຐານຕາ.

໖໖໐. ເອຕ຺ຖາຕິ ອຸພ຺ຠກ຺ຂກອໂຘຊາຓຸມຓ຺ຑເລສຸ.

໖໖໒. ‘‘ເອກໂຕ ອວສ຺ສຸເຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ໂຕປຈ຺ຈໂຍ ຉຏ຺ຐ຺ຍຕ຺ເຖ ໂຫຕິ. ສາມຎ຺ຎວຈນສ຺ສາປິ ວິເສເສ ອວຏ຺ຐານໂຕ, ວິເສສຕ຺ຖິນາ ຈ ວິເສສສ຺ສ ອນຸປໂຍຊິຕພ຺ພໂຕ ອາຫ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ເອວາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຣາຕິ ‘‘ເອກໂຕ ອວສ຺ສຸເຕ’’ຕິອາທິວຈເນ. ‘‘ຕເຖວາ’’ຕິອິມິນາ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ອວສ຺ສຸໂຕຕິ ອຕ຺ຖໍ ອຕິທິສຕິ. ຈຕູສູຕິ ເມຖຸນຣາຄ ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາຄເຄຫສິຕເປມ ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາເຕສຸ ຈຕູສຸ. ຍຕ຺ຖາຕິ ຍສ຺ມິໍ ຐາເນ.

໖໖໓. ອຍໍ ປຸຣິໂສ ອິຕິ ວາ ອິຕ຺ຖີ ອິຕິ ວາ ອຊານນ຺ຕິຍາ ວາຕິ ໂຍຊນາຕິ. ປຐມໍ.

໒. ທຸຕິຍປາຣາຊິກສິກ຺ຂາປທໍ

໖໖໔. ທຸຕິເຍ ກຈ຺ຈິ ໂນ ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ໂນສທ຺ໂທ ນຸສທ຺ທຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ກຈ຺ຈິ ນຸ ສາ’’ຕິ. ປຣິວາຣວິປຕ຺ຕີຕິ ປຣິຊນສ຺ສ ວິນາສນໍ. ‘‘ອກິຕ຺ຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ສມ຺ມຸຂາ ນິນ຺ທໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອຍໂສ’’ຕິອິມິນາ ປຣມ຺ມຸຂາ ນິນ຺ທາ ຄເຫຕພ຺ພາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຣມ຺ມຸຂຄຣຫາ ວາ’’ຕິ.

໖໖໖. ‘‘ຍາ ປາຣາຊິກໍ ອາປນ຺ນາ’’ຕິອິມິນາ ‘‘ສາ ວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຕສທ຺ທສ຺ສ ວິສຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ຈຕຸນ຺ນນ຺ຕິ ນິທ຺ຘາຣຓຕ຺ເຖ ເຈຕໍ ສາມິວຈນໍ, ຈຕູສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຈ຺ຉາຕິ ສພ຺ພປາຣາຊິການໍ ປຈ຺ຉາ. ອິມສ຺ມິໍ ໂອກາເສຕິ ປຐມຕຕິຍປາຣາຊິການມນ຺ຕເຣ ຐາເນ. ຐປິຕນ຺ຕິ ສງ຺ຄີຕິກາເຣຫິ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທ. ຕຕ຺ຣາຕິ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລສິກ຺ຂາປເທຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ຕຕິຍປາຣາຊິກສິກ຺ຂາປທໍ

໖໖໙. ຕຕິເຍ ອສ຺ສາຕິ ‘‘ຘມ຺ເມນ ວິນເຍນາ’’ຕິ ປທສ຺ສ. ປທຠາຊນໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຎຕ຺ຕິສມ຺ປທາ ເຈວ ອນຸສາວນສມ຺ປທາ ຈ ສຕ຺ຖຸສາສນໍ ນາມາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຎຕ຺ຕິ…ເປ… ສມ຺ປທາຍ ຈາ’’ຕິ. ສຕ຺ຖຸສາສເນນາຕິ ຈ ສຕ຺ຖຸ ອາຓາຍ. ກມ຺ມນ຺ຕິ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ສງ຺ເຆ. ‘‘ວຈນໍ ນາທິຍຕີ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ ສງ຺ຆໍ ວາ ນາທິຍຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ນາທິຍນໍ ນາມ ນານຸວຕ຺ຕນເມວາຕິ ອາຫ ‘‘ນານຸວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ສງ຺ຆາທີສຸ. ອຍໍ ຕາວ ສໍວາໂສຕິ ສຫ ຠິກ຺ຂູ ວສນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ສໍວາໂສຕິ ອຕ຺ເຖນ ອຍໍ ເອກກມ຺ມາທິ ສໍວາໂສ ນາມ. ‘‘ສຫ ອຍນຠາເວນາ’’ຕິອິມິນາ ສຫ ອຍນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ສຫາຍາຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຕຕິ ຠິກ຺ຂູ. ເຍຫິ ຈາຕິ ຠິກ຺ຂູຫິ ຈ. ຕສ຺ສາຕິ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕກສ຺ສ. ເຕນາຕິ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕເກນ. ອຕ຺ຕໂນຕິ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕກສ຺ສາຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ຈຕຸຕ຺ຖປາຣາຊິກສິກ຺ຂາປທໍ

໖໗໕. ຈຕຸຕ຺ເຖ ເມຖຸນຣາເຄນ ອວສ຺ສຸຕາ ນາຘິປ຺ເປຕາ, ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ອວສ຺ສຸຕາວາຘິປ຺ເປຕາຕິ ອາຫ ‘‘ກາຍສໍສຄ຺ຄຣາເຄນ ອວສ຺ສຸຕາ’’ຕິ. ‘‘ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລສ຺ສາ’’ຕິປທໍ ນ ຫຕ຺ຖສທ຺ເທນ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ, ຄຫຓສທ຺ເທເນວ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍໍ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄເລນາ’’ຕິອາທິ. ຕນ຺ຕິ ຄຫຓໍ, ‘‘ຫຕ຺ຖຄ຺ຄຫຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕວຈນໍ ອຸປລກ຺ຂຓມຕ຺ຕເມວາຕິ ອາຫ ‘‘ອຎ຺ຎມ຺ປີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຎ຺ຎມ຺ປີ’’ຕິ ຫຕ຺ຖຄຫຓໂຕ ອິຕຣມ຺ປິ. ອປາຣາຊິກກ຺ເຂຕ຺ເຕຕິ ອຸພ຺ຠກ຺ຂເກ ອໂຘຊາຓຸມຓ຺ຑເລ. ອສ຺ສາຕິ ‘‘ຫຕ຺ຖຄ຺ຄຫຓ’’ນ຺ຕິປທສ຺ສ. ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ອສທ຺ຘມ຺ມສ຺ສ ປຏິເສວນຕ຺ຖາຍາ’’ຕິປເທ. ກາຍສໍສຄ຺ໂຄຕິ ກາຍສໍສຄ຺ໂຄ ເອວ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນ ເມຖຸນຘມ຺ໂມ’’ຕິ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ. ເອຕ຺ຖາຕິ ກາຍສໍສຄ຺ຄຄຫເຓ. ສາຘກນ຺ຕິ ຎາປກໍ.

ຕິສ຺ສິຕ຺ຖິໂຍຕິ ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ເຈຕໍ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ຕີສຸ ອິຕ຺ຖີສູຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ, ຕິສ຺ໂສ ອິຕ຺ຖິໂຍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ວາ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ເອເສວ ນໂຍ ປຣໂຕປິ. ຍໍ ເມຖຸນໍ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ນ ເສເວຕິ ໂຍຊນາ. ນ ເສເວຕິ ຈ ນ ເສວຕິ. ຕິກາຣສ຺ສ ຫິ ເອກາໂຣ. ຕໂຍ ປຸຣິເສຕິ ຕີສຸ ປຸຣິເສສຸ, ເຕ ວາ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ. ຕໂຍ ຈ ອນຣິຍປຓ຺ຑເກຕິ ຕີສຸ ອນຣິຍສງ຺ຂາເຕສຸ ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນເກສຸ ຈ ປຓ຺ຑເກສຸ ຈ, ເຕ ວາ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ໂຍຊນາ. ນ ຈາຈເຣ ເມຖຸນໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນສ຺ມິນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ນິມິຕ຺ຕສ຺ມິໍ ເມຖຸນໍ ນ ຈ ອາຈຣຕິ. ອິທໍ ອນຸໂລມປາຣາຊິກໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຉຊ຺ຊໍ ສິຍາ ເມຖຸນຘມ຺ມປຈ຺ຈຍາຕິ ເມຖຸນຘມ຺ມກາຣຓາ ເຉຊ຺ຊໍ ສິຍາ, ປາຣາຊິກໍ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸສເລຫີຕິ ປຎ຺ຫາວິສຊ຺ຊເນ ເຉເກຫິ, ເຉກກາເມຫິ ວາ. ອຍໍ ປຎ຺ໂຫ ອຏ຺ຐວຕ຺ຖຸກໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ໂຕ.

ປຎ຺ຫາວິສຊ຺ຊນຕ຺ຖາຍ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕານໍ ເສທໂມຈນກາຣຓຕ຺ຕາ ‘‘ເສທໂມຈນຄາຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ວິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ‘‘ນ ເມຖຸນຘມ຺ໂມ’’ຕິ ວຈເນນ ‘‘ເຉຊ຺ຊໍ ສິຍາ ເມຖຸນຘມ຺ມປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ວຈນໍ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ, ນ ສເມຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕິ ເຈ ວເທຍ຺ຍ, ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ກສ຺ມາ? ເມຖຸນຘມ຺ມສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄຕ຺ຕາຕິ ໂຍຊນາ. ອິມິນາ ເມຖຸນຘມ຺ມສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາຄຠູໂຕ ກາຍສໍສຄ຺ໂຄວ ອຸປຈາເຣນ ຕຕ຺ຖ ເມຖຸນຘມ຺ມສທ຺ເທນ ວຸຕ຺ໂຕ, ນ ທ຺ວຍໍທ຺ວຍສມາປຕ຺ຕີຕິ ທີເປຕິ. ຫິສທ຺ໂທ ວິຕ຺ຖາຣໂຊຕໂກ. ປຣິວາເຣເຍວ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວຓ຺ຓາວຓ຺ໂຓຕິ ສຸກ຺ກວິສຏ຺ຐິ. ຘນມນຸປ຺ປາທານນ຺ຕິ ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕໍ. ‘‘ອິມິນາ ປຣິຍາເຍນາ’’ຕິ ອິມິນາ ເລເສນ ສມີປູປຈາເຣນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເຕນຸປາເຍນາຕິ ‘‘ຫຕ຺ຖຄ຺ຄຫຓໍ ສາທິເຍຍ຺ຍາ’’ຕິປເທ ວຸຕ຺ຕອຸປາເຍນ. ສພ຺ພປເທສູຕິ ສພ຺ເພສຸ ‘‘ສງ຺ຆາຏິກຓ຺ຓຄ຺ຄຫຓໍ ສາທິເຍຍ຺ຍາ’’ຕິອາທີສຸ ປເທສຸ. ອປິ ຈາຕິ ເອກໍເສນ, ວິເສສໍ ວກ຺ຂາມີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ເອວໍນາມກໍ ຐານ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ‘‘ອິຕ຺ຖໍນາມໍ ອິມສ຺ສ ຐານສ຺ສາ’’ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທີເປຕິ.

໖໗໖. ເອກນ຺ຕຣິກາຍ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ວາສທ຺ເທນ ທ຺ວນ຺ຕຣິກາທີນິປິ ສງ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ. ເຍນ ເຕນາຕິ ເຍນ ວາ ເຕນ ວາ. ທ຺ວິຕິຈຕຸປ຺ປຎ຺ຈຉວຕ຺ຖູນິ ເປຍ຺ຍາລວເສນ ວາ ວາສທ຺ເທນ ວາ ຄເຫຕພ຺ພານິ. ອປິ ຈາຕິ ກິຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍ, ວຕ຺ຕພ຺ພວິເສສໍ ວກ຺ຂາມີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ອາປຕ຺ຕິໂຍ ເທເສຕ຺ວາ’’ຕິ ວຈເນ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຣິວາເຣ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຕິ ປຸຣິມວຈນາເປກ຺ຂໍ. ເທສິຕາ ອາປຕ຺ຕິ ຄຓນູປິກາຕິ ໂຍຊນາ. ເອກໍ ວຕ຺ຖຸໍ ອາປນ຺ນາ ຍາ ຠິກ຺ຂຸນີຕິ ໂຍຊນາ. ຘຸຣນິກ຺ເຂປໍ ກຕ຺ວາຕິ ‘‘ອິມຎ຺ຈ ວຕ຺ຖຸໍ, ອຎ຺ຎມ຺ປິ ຈ ວຕ຺ຖຸໍ ນາປຊ຺ຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຘຸຣນິກ຺ເຂປໍ ກຕ຺ວາ. ຍາ ປນ ສອຸສ຺ສາຫາວ ເທເສຕີຕິ ໂຍຊນາຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

ສາຘາຣຓາຕິ ຠິກ຺ຂຸນີຫິ ສາຘາຣຓາ. ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ ໂຂ ອຍ຺ຍາໂຍ’’ຕິອາທິວຈເນ.

ອິຕິ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍ ວິນຍສໍວຓ຺ຓນາຍ

ຠິກ຺ຂຸນິວິຠງ຺ເຄ ປາຣາຊິກກຓ຺ຑວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.

໒. ສງ຺ຆາທິເສສກຓ຺ຑໍ

໑. ປຐມສງ຺ຆາທິເສສສິກ຺ຂາປທ-ອຕ຺ຖໂຍຊນາ

ປາຣາຊິການນ຺ຕຣສ຺ສາຕິ ປາຣາຊິການໍ ອນນ຺ຕເຣ ຐປິຕສ຺ສ, ສງ຺ຄີຕສ຺ສ ວາ, ສງ຺ຆາທິເສສກຓ຺ຑສ຺ສາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຍໍ ອີທິສາ ອນຸຕ຺ຕານຕ຺ຖວຓ຺ຓນາ ອນຸຕ຺ຕານານໍ ປທານໍ ອຕ຺ຖສ຺ສ ວຓ຺ຓນາ ທານິ ອິມສ຺ມິໍກາເລ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໖໗໘. ປຐເມ ອຸທກໍ ວສິຕໍ ອຈ຺ຉາທນໍ ອເນນ ກຕນ຺ຕິ ອຸໂທສິໂຕຕິ ວຈນຕ຺ເຖນ ຠຓ຺ຑສາລາ ອຸໂທສິຕໍ ນາມາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຸໂທສິຕນ຺ຕິ ຠຓ຺ຑສາລາ’’ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ອຸທສທ຺ໂທ ອຸທກປຣິຍາໂຍ. ສໍໂຍໂຄ ນ ຍຸຕ຺ໂຕເຍວ. ຠຓ຺ຑສາລາຕິ ຍານາທີນໍ ຠຓ຺ຑານໍ ຐປນສາລາ. ອຈ຺ຈາວທຖາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕີຕ຺ຍູປສຄ຺ໂຄ ອຕິກ຺ກມນຕ຺ໂຖ, ອາຕ຺ຍູປສຄ຺ໂຄ ຘາຕ຺ວຕ຺ຖານຸວຕ຺ຕໂກຕິ ອາຫ ‘‘ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ວທຖາ’’ຕິ.

໖໗໙. ອຸສ຺ສຍວເສນ ວທນໍ ອຸສ຺ສຍວາໂທ, ໂສເຍວ ອຸສ຺ສຍວາທິກາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຸສ຺ສຍວາທິກາ’’ຕິອາທິ. ‘‘ມານຸສ຺ສຍວເສນ ໂກຘຸສ຺ສຍວເສນາ’’ຕິ ອິມິນາ ອຸສ຺ສຍເຠທໍ ທສ຺ເສຕິ. ສາຕິ ອຸສ຺ສຍວາທິກາ. ອຕ຺ຖໂຕຕິ ສຣູປໂຕ. ເອຕ຺ຖາຕິ ປທຠາຊເນ. ອຑ຺ຑນໍ ອຠິຍຸຎ຺ຊນໍ ອຑ຺ໂຑຕິ ກຕ຺ວາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຊນານໍ ອຑ຺ໂຑ ໂວຫາຣິການໍ ວິນິຈ຺ຉຍກາຣຓໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຑ຺ໂຑຕິ ໂວຫາຣິກວິນິຈ຺ຉໂຍ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ, ມຸທ຺ຘຊຕຕິຍກ຺ຂໂຣເຍວ. ຍນ຺ຕິ ອຑ຺ຑໍ. ຍຕ຺ຖາຕິ ຍສ຺ມິໍ ກິສ຺ມິໍຈິ ຐາເນ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຑ຺ຑກາຣການໍ ໂວຫາຣໍ ຊານນ຺ຕີຕິ ໂວຫາຣິກາ, ອກ຺ຂທສ຺ສາ, ເຕສໍ. ທ຺ວີສຸ ຊເນສູຕິ ອຑ຺ຑກາຣເກສຸ ຊເນສຸ ທ຺ວີສຸ. ໂຍ ໂກຈີຕິ ອຑ຺ຑກາຣໂກ ວາ ອຎ຺ໂຎ ວາ ໂຍ ໂກຈິ.

ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ເອກສ຺ສ ອາໂຣເຈຕີ’’ຕິອາທິວຈເນ. ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈີຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຐານໍ ອາຄເຕປີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຖາຕິ ປຈ຺ຉາ. ສາຕິ ຠິກ຺ຂຸນີ. ໂສຕິ ອຸປາສໂກ.

‘‘ກປ຺ປິຍກາຣເກນາ’’ຕິປທໍ ‘‘ກຖາເປຕີ’’ຕິປເທ ກາຣິຕກມ຺ມໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ກປ຺ປິຍກາຣກອິຕເຣສຸ. ໂວຫາຣິເກຫິ ກເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຄຕິຄຕນ຺ຕິ ຈິຣກາລປຕ຺ຕໍ. ສຸຕປຸພ຺ພນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພ ສຸຕໍ. ອຖາຕິ ສຸຕປຸພ຺ພຕ຺ຕາ ເອວ. ເຕຕິ ໂວຫາຣິກາ, ເທນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ປຐມນ຺ຕິ ສມນຸຠາສນໂຕ ປຸພ຺ພໍ. ອາປຕ຺ຕີຕິ ອາປຊ຺ຊນໍ. ເອຕສ຺ສາຕິ ສງ຺ຆາທິເສສສ຺ສ. ອຍໍ ຫີຕິ ອຍໍ ເອວ, ວກ຺ຂມາໂນ ເອວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖາຕິ ປທຠາຊເນ. ສຫ ວຕ຺ຖຸຊ຺ຌາຈາຣາຕິ ວຕ຺ຖຸຊ຺ຌາຈາເຣນ ສຫ, ວາກ຺ຍເມວ, ນ ສມາໂສ. ວຕ຺ຖຸຊ຺ຌາຈາຣາຕິ ກຣຓຕ຺ເຖ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຫ ວຕ຺ຖຸຊ຺ຌາຈາເຣນາ’’ຕິ. ຠິກ຺ຂຸນິນ຺ຕິ ອາປຕ຺ຕິມາປນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ. ສງ຺ຆໂຕຕິ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆມ຺ຫາ. ອນີຍສທ຺ໂທ ເຫຕຸກຕ຺ຕາຠິຘາຍໂກຕິ ອາຫ ‘‘ນິສ຺ສາເຣຕີຕິ ນິສ຺ສາຣຓີໂຍ’’ຕິ. ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ຆໂຕ ນິສ຺ສຣຕິ, ນິສ຺ສາຣິຍຕິ ວາ ອເນນາຕິ ນິສ຺ສາຣຓີໂຍຕິ ກຣຓຕ຺ໂຖປິ ຍຸຕ຺ໂຕເຍວ. ຕຕ຺ຖາຕິ ປທຠາຊເນ. ຍນ຺ຕິ ສງ຺ຆາທິເສສໍ. ໂສຕິ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ປທຠາຊນສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ກາຣໂຓປຈາເຣນ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ເກນຈີຕິ ປຸຄ຺ຄເລນ, ນ ນິສ຺ສາຣີຍຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕນ ຘມ຺ເມນ ກຣຓຠູເຕນ, ເຫຕຸຠູເຕນ ວາ. ໂສຕິ ຘມ຺ໂມ.

ອຑ຺ຑກາຣກມນຸສ຺ເສຫິ ວຸຈ຺ຈມານາຕິ ໂຍຊນາ. ສຍນ຺ຕິ ສາມໍ. ຕໂຕຕິ ຄມນໂຕ, ປຣນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ວາ ກຕໍ ອາໂຣເຈຕູຕິ ໂຍຊນາ.

ຘມ຺ມິກນ຺ຕິ ຘມ຺ເມນ ສຠາເວນ ຍຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາຕິ ເຍນາກາເຣນ. ຕນ຺ຕິ ອາກາຣໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ‘‘ອໂນທິສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂຕີ’’ຕິ ວຈເນ.

ຘຸຕ຺ຕາທໂຍຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ໂຈຣາທໂຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ສາຕິ ອາຈິກ຺ຂນາ. ຕນ຺ຕິ ອາຈິກ຺ຂນໍ. ເຕສນ຺ຕິ ຄາມທາຣກາທີນໍ. ທຓ຺ຑນ຺ຕິ ຘນທຓ຺ຑໍ. ຄີວາ ໂຫຕີຕິ ອິຓໍ ໂຫຕິ. ອຘິປ຺ປາເຍ ສຕິປີຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ສາຕິ ອນາຈາຣໍ ຈຣນ຺ຕສ຺ສ.

ເກວລໍ ຫີຕິ ເກວລເມວ. ຕນ຺ຕິ ຣກ຺ຂໍ. ກາຣເກຕິ ອນາຈາຣສ຺ສ ກາຣເກ. ເຕສ+?ນ຺ຕິ ກາຣການໍ.

ເຕສນ຺ຕິ ຫຣນ຺ຕານໍ. ‘‘ອນຕ຺ຖກາມຕາຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ຠຍາທິນາ ວຸຕ຺ເຕ ນຕ຺ຖິ ໂທໂສຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຫີຕິ ລທ຺ຘໂທສໂຊຕໂກ. ອຕ຺ຕໂນ ວຈນກຣໍ…ເປ… ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວຈນໍ ອາທິຍິສ຺ສຕີຕິ ວຸຕ຺ເຕ ວຈນໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ທຓ຺ເຑ ຄຫິເຕປິ ນຕ຺ຖິ ໂທໂສ ທຓ຺ຑຄຫຓສ຺ສ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ທາສທາສີວາປິອາທີນນ຺ຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ເຂຕ຺ຕາທໂຍ ສງ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ.

ວຸຕ຺ຕນເຍເນວາຕິ ອຕີຕໍ ອາຣພ຺ຠ ອາຈິກ຺ຂເນ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເອວ. ‘‘ອາຍຕິໍ ອກຣຓຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ອນາຄຕໍ ອາຣພ຺ຠ ໂອທິສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂນໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ເກນ ເອວໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາຍ ອຕີເຕ ກຕປຸພ຺ພໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ສາປີຕິ ປິສທ຺ໂທ ວຸຕ຺ຕສມ຺ປິຓ຺ຑນຕ຺ໂຖ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ.

ໂວຫາຣິກາ ທຓ຺ເຑນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ທຓ຺ເຑນ຺ຕີຕິ ວຘທຓ຺ເຑນ ຈ ຘນທຓ຺ເຑນ ຈ ອາຓໍ ກໂຣນ຺ຕິ.

ໂຍ ຈາຍນ຺ຕິ ໂຍ ຈ ອຍໍ. ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ໂຍ ອຍໍ ນໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ, ເອເສວ ນໂຍ ຠິກ຺ຂູນມ຺ປິ ນໂຍຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ເອເສວ ນໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕວຈນເມວ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຠິກ຺ຂຸໂນປິ ຫີ’’ຕິອາທິ. ‘‘ຕຖາ’’ຕິອິມິນາ ‘‘ໂອທິສ຺ສາ’’ຕິປທໍ ອຕິທິສຕິ. ເຕ ຈາຕິ ເຕ ຈ ໂວຫາຣິກາ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາຕິ. ປຐມໍ.

໒. ທຸຕິຍສງ຺ຆາທິເສສສິກ຺ຂາປທໍ

໖໘໒. ທຸຕິເຍ ວຣິຕພ຺ພໍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຣໍ, ຕເມວ ຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ວຣຠຓ຺ຑນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ມຫຄ຺ຆຠຓ຺ຑ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ມຸຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິນາ ຕສ຺ສ ສຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ.

໖໘໓. ອາປຸພ຺ໂພ ໂລກສທ຺ໂທ ອຠິມຸຂໍ ໂລກນຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ, ອຸປຸພ຺ໂພ ອຸທ຺ຘໍ ໂລກນຕ຺ໂຖ, ໂອປຸພ຺ໂພ ອໂຘ ໂລກນຕ຺ໂຖ, ວິປຸພ຺ໂພ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ວີຕິຫຣຓໂລກນຕ຺ໂຖ, ອປປຸພ຺ໂພ ອາປຸຈ຺ຉນຕ຺ໂຖ. ອິຘ ປນ ອປປຸພ຺ພຕ຺ຕາ ອາປຸຈ຺ຉນຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ອນາປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ’’ຕິ. ມລ຺ລຄຓ ຠຏິປຸຕ຺ຕ ຄຓາທິກນ຺ຕິອາທີສຸ ມລ຺ລຄໂຓ ນາມ ນາຣາຍນຠຕ຺ຕິໂກ ຄໂຓ. ຠຏິປຸຕ຺ຕຄໂຓ ນາມ ກຸມາຣຠຕ຺ຕິໂກ ຄໂຓ. ອາທິສທ຺ເທນ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ຄາມນິຄເມ ອນຸສາສິຕຸໍ ສມຕ຺ຖໍ ຄຓໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອຖ ວາ ມລ຺ລຄໂຓຕິ ມລ຺ລຣາຊູນໍ ຄໂຓ. ເຕ ຫິ ຄຓໍ ກຕ຺ວາ ກຸສິນາຣາຍໍ ຣຊ຺ຊໍ ອນຸສາສນ຺ຕິ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມລ຺ລຄໂຓ’’ຕິ. ຠຏິປຸຕ຺ຕຄໂຓຕິ ລິຈ຺ຉວິຄໂຓ ປຣິຍາຍນ຺ຕເຣນ ວຸຕ຺ໂຕ. ລິຈ຺ຉວິຣາຊູນຎ຺ຫິ ປຸພ຺ພຣາຊາໂນ ຠຏິນາມກສ຺ສ ຊຏິລສ຺ສ ປຸຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ວໍເສ ປວຕ຺ຕາ ເອຕຣຫິ ລິຈ຺ຉວິຣາຊາໂນປິ ຠຏິປຸຕ຺ຕາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຊຏິໂລ ປນ ພາຣາຓສິຣຎ຺ໂຎ ປຸຕ຺ເຕ ນທິໂສເຕນ ວຸຍ຺ຫມາເນ ນທິໂຕ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອສ຺ສເມ ປຸຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ຠຣຓຕ຺ຕາ ໂປສນຕ຺ຕາ ຠຏີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ສ ປຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ລິຈ຺ຉວິຄໂຓ ຠຏິປຸຕ຺ໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕປິ ຄຓໍ ກຕ຺ວາ ເວສາລິຍໍ ຣຊ຺ຊໍ ອນຸສາສນ຺ຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຠຏິປຸຕ຺ຕຄໂຓ’’ຕິ. ຘມ຺ມຄໂຓ ນາມ ສາສນຘມ຺ມຠຕ຺ຕິໂກ ຄໂຓ. ຄນ຺ຘິກເສຓີຕິ ຄນ຺ຘກາຣານໍ ສມຊາຕິການໍ ສິປ຺ປິການໍ ຄໂຓ. ທຸສ຺ສິກເສຓີຕິ ທຸສ຺ສກາຣານໍ ສມຊາຕິການໍ ເປສກາຣານໍ ຄໂຓ. ອາທິສທ຺ເທນ ຕຈ຺ຉກເສຓິຣຊກເສຓິອາທໂຍ ສງ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ. ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖາຕິ ຍສ຺ມິໍ ຍສ຺ມິໍ ຐາເນ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ເຕ ເອວາຕິ ຄຓາທໂຍ ເອວ. ປຸນ ເຕຕິ ຄຓາທໂຍ. ອິທນ຺ຕິ ‘‘ຄຓໍ ວາ’’ຕິອາທິວຈນໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ຣາຊາທີສຸ. ສງ຺ຆາປຸຈ຺ຉນເມວ ປຘານກາຣຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ໂຆ ອາປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພວາ’’ຕິ. ກປ຺ປຄຕິກນ຺ຕິ ກປ຺ປໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ກປ຺ປຄຕາ, ສາ ເອວ ກປ຺ປຄຕິກາ, ຕໍ.

ເກນຈິ ກຣຓີເຍນ ຂຓ຺ຑສີມໍ ອຄນ຺ຕ຺ວາ ເກນຈິ ກຣຓີເຍນ ຠິກ຺ຂຸນີສຸ ປກ຺ກນ຺ຕາສູຕິ ໂຍຊນາ. ນິສ຺ສິຕກປຣິສາຍາຕິ ອນ຺ເຕວາສິກປຣິສາຍ. ວຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິຍາຕິ ອຸປສມ຺ປາເທນ຺ຕິຍາຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ຕຕິຍສງ຺ຆາທິເສສສິກ຺ຂາປທໍ

໖໙໒. ຕຕິເຍ ທຸຕິເຍນ ປາເທນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມຕ຺ເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຣິກ຺ເຂປາຣຫຏ຺ຐານໍ ນາມ ຆຣູປຈາຣໂຕ ປຐມເລຑ຺ຑຸປາໂຕ. ສງ຺ເຂປໂຕ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອປິ ເຈຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທ. ອຸປຈາເຣ ວາຕິ ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ຄາມສ຺ສ ປຣິກ຺ເຂປາຣຫຏ຺ຐາເນ ວາ. ຕໂຕຕິ ຄາມນ຺ຕຣໂຕ, ຂຓ຺ຑປາກາເຣນ ວາ ວຕິຉິທ຺ເທນ ວາ ປວິສິຕຸນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ສມ຺ພທ຺ຘາ ວຕິ ເອເຕສນ຺ຕິ ສມ຺ພທ຺ຘວຕິກາ, ທ຺ເວ ຄາມາ. ວິຫາຣນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸນິວິຫາຣໍ. ຕໂຕ ປນ ຄາມໂຕຕິ ຕໂຕ ອິຕຣຄາມໂຕ ປນ, ນິກ຺ຂນ຺ຕາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຐາຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຸສ຺ສາຣຓາ ວາຕິ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸສ຺ສາຣຓາ ວາ.

ຊນາຕິ ຄາມໂຠຊກາ ຊນາ. ເອກໍ ຄາມນ຺ຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ອິຈ຺ຉິຕໍ ເອກໍ ຄາມໍ. ຕໂຕຕິ ຄາມໂຕ. ‘‘ກສ຺ມາ’’ຕິ ອິມາຍ ປຸຈ຺ຉາຍ ‘‘ວິຫຣໂຕ ເອກໍ ຄາມໍ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວຈນສ຺ສ ກາຣຓໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ‘‘ວິຫາຣສ຺ສ ຈຕຸຄາມສາຘາຣຓຕ຺ຕາ’’ຕິອິມິນາ ວິສຊ຺ຊເນນ ຕໍ ປຸຈ຺ຉໍ ວິສຊ຺ເຊຕິ.

ຍຕ຺ຖາຕິ ຍສ຺ສໍ ນທິຍໍ. ອຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິຍາ ເອກທ຺ວງ຺ຄຸລມຕ຺ຕມ຺ປິ ອນ຺ຕຣວາສໂກ ເຕມິຍຕິ, ສາ ນທີ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ຍຖາ ນິວສິຍມານາຍ ຕິມຓ຺ຑລປຏິຈ຺ຉາທນໍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ນິວຕ຺ຖາຍາຕິ ໂຍຊນາ. ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິຍາ ອນ຺ຕຣວາສໂກຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈີຕິ ຍສ຺ມິໍ ກິສ຺ມິໍຈິ ຐາເນ. ‘‘ເສຕຸນາ ຄຈ຺ຉຕິ, ອນາປຕ຺ຕີ’’ຕິອິມິນາ ປທສາ ອຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິຍາ ເອວ ອາປຕ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອຸຕ຺ຕຣຓກາເລຕິ ນທິໂຕ ອຸຕ຺ຕຣຓກາເລ. ອາກາສຄມນນ຺ຕິ ອິທ຺ຘິຍາ ຄມນໍ. ອາທິສທ຺ເທນ ຫຕ຺ຖິປິຏ຺ຐິອາທໂຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອກ຺ກມນ຺ຕິຍາຕິ ອຕິກ຺ກມນ຺ຕິຍາ. ເອຕ຺ຖາຕິ ທ຺ວີສຸ ຕີສຸ ຠິກ຺ຂຸນີສຸ. ໂອຣິມຕີຣເມວາຕິ ອປາຣຕີຣເມວ. ຕເມວ ຕີຣນ຺ຕິ ໂອຣິມຕີຣເມວ. ປຈ຺ຈຸຕ຺ຕຣຕີຕິ ປຏິນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣຕິ.

ກຸຣຸມານາ ຠິກ຺ຂຸນີ ກໂຣຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອສ຺ສາຕິ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອຊານນ຺ຕິຍາ ເອວ ຈາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ອນາທເຣ ເຈຕໍ ສາມິວຈນໍ. ອຖ ປນາຕິ ອຖສທ຺ໂທ ຍທິປຣິຍາໂຍ, ກິຣິຍາປເທນ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ອຖ ອຈ຺ຉຕິ, ອຖ ນ ໂອຕຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຈ຺ຉຕີຕິ ວສຕິ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ອິຘາຕິ ‘‘ເອກາ ວາ ຣຕ຺ຕິໍ ວິປ຺ປວເສຍ຺ຍາ’’ຕິປເທ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓເມວາຕິ ເອວໍ ອຠິຘມ຺ມປຣິຍາເຍນ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓເມວ. ຕໍ ປເນຕນ຺ຕິ ຕໍ ປນ ອຣຎ຺ຎໍ. ເຕເນວາຕິ ອາປນ຺ນເຫຕຸນາ ເອວ. ອຏ຺ຐກຖາຍນ຺ຕິ ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ. ຠິກ຺ຂຸນີສຸ ປວິສນ຺ຕີສູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ນິທ຺ຘາຣຓຕ຺ເຖ ເຈຕໍ ຠຸມ຺ມວຈນໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ທສ຺ສນູປຈາຣສວນູປຈາເຣສຸ. ຍຕ຺ຖ ໂອກາເສ ຐິຕໍ ທຸຕິຍິກາ ປສ຺ສຕິ, ໂສ ໂອກາໂສ ທສ຺ສນູປຈາໂຣ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ສາຓິປາກາຣນ຺ຕຣິກາປີຕິ ສາຓິປາກາເຣນ ພ຺ຍວຫິກາປິ. ຍຕ຺ຖ ໂອກາເສ ຐິຕາ…ເປ… ສທ຺ທໍ ສຸຓາຕິ, ໂສ ໂອກາໂສ ສວນູປຈາໂຣ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ມຄ຺ຄມູຬ຺ຫສທ຺ເທນາຕິ ມຄ຺ເຄ ມູຬ຺ຫານໍ ສທ຺ເທນ. ຘມ຺ມສ຺ສວນາໂຣຈນສທ຺ເທນາຕິ ຘມ຺ມສ຺ສວນຕ຺ຖາຍ ອາໂຣຈນານໍ ສທ຺ເທນ. ມຄ຺ຄມູຬ຺ຫສທ຺ເທນ ສທ຺ທາຍນ຺ຕິຍາ ສທ຺ທໍ ສຸຓາຕິ ວິຍ ຈ ຘມ຺ມສ຺ສວນາໂຣຈນສທ຺ເທນ ສທ຺ທາຍນ຺ຕິຍາ ສທ຺ທໍ ສຸຓາຕິ ວິຍ ຈ ‘‘ອຍ຺ເຍ’’ຕິ ສທ຺ທາຍນ຺ຕິຍາ ສທ຺ທໍ ສຸຓາຕີຕິ ໂຍຊນາ. ສທ຺ທາຍນ຺ຕິຍາຕິ ສທ຺ທໍ ກໂຣນ຺ຕິຍາ. ນາມຘາຕຸ ເຫສາ. ເອວຣູເປຕິ ‘‘ມຄ຺ຄມູຬ຺ຫສທ຺ເທນ ວິຍາ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ເຕ ເອວຣູເປ.

ຕິຕ຺ຖາຍຕນໍ ສງ຺ກນ຺ຕາ ວາຕິ ຕິຕ຺ຖີນໍ ວາສຏ຺ຐານໍ ສງ຺ກນ຺ຕາ ວາ. ອິມິນາ ‘‘ປກ຺ຂສງ຺ກນ຺ຕາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປກ຺ຂສທ຺ທສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂວາຈກຕ຺ຕາ ເຕນ ສາສນປຏິປກ຺ຂາ ຕິຕ຺ຖິຍາ ເອວ ຄເຫຕພ຺ພາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕິຕ຺ຖິຍາ ຫິ ສາສນສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂາ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ຈຕຸຕ຺ຖສງ຺ຆາທິເສສສິກ຺ຂາປທໍ

໖໙໔. ຈຕຸຕ຺ເຖ ປາທສ຺ສ ຐປນກໍ ປີຐໍ ປາທປີຐໍ. ປາທສ຺ສ ຐປນກາ ກຖລິກາ ປາທກຖລິກາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປາທປີຐໍ ນາມາ’’ຕິອາທິ. ອນຎ຺ຎາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ຍກາໂຣ ຕ຺ວາປຈ຺ຈຍສ຺ສ ກາຣິໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ອຊານິຕ຺ວາ’’ຕິ. ເນຕ຺ຖາຣວຕ຺ເຕຕິ ອຸກ຺ເຂປນີຍກມ຺ມໂຕ ນິຕ຺ຖຣຓກາຣເຓ ວຕ຺ເຕ. ‘‘ວຕ຺ຕມານ’’ນ຺ຕິອິມິນາ ‘‘ວຕ຺ຕນ຺ຕິ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອນ຺ຕປຈ຺ຈຍໍ ນເຍນ ທສ຺ເສຕີຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ປຎ຺ຈມສງ຺ຆາທິເສສສິກ຺ຂາປທໍ

໗໐໑. ປຎ຺ຈເມ ‘‘ເອກໂຕ ອວສ຺ສຸເຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ‘‘ເອກໂຕ’’ຕິ ສາມຎ຺ຎໂຕ ວຸຕ຺ເຕປິ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ເອວ ຄເຫຕພ຺ພຠາວຎ຺ຈ ໂຕປຈ຺ຈຍສ຺ສ ຉຏ຺ຐຸຕ຺ເຖ ປວຕ຺ຕຠາວຎ຺ຈ ອວສ຺ສຸຠປເທ ຠາວຕ຺ຖຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອວສ຺ສຸຕຠາໂວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ. ເອຕນ຺ຕິ ‘‘ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອວສ຺ສຸຕຠາໂວ’’ຕິ ວຈນໍ. ຕນ຺ຕິ ອວຈນໍ. ປາຬິຍາຕິ ອິມາຍ ສິກ຺ຂາປທປາຬິຍາຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ຉຏ຺ຐສງ຺ຆາທິເສສສິກ຺ຂາປທໍ

໗໐໕. ຉຏ຺ເຐ ຍໂຕ ຕ຺ວນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກາຣຓຕ຺ເຖ ໂຕປຈ຺ຈໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ມາ’’ຕິ. ກສ຺ສາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຸຍ຺ໂຍຊິກາອຸຍ຺ໂຍຊິຕາສຸ ກສ຺ສາ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ນ ເທຕີຕິ ອຸຍ຺ໂຍຊິກາ ອຸຍ຺ໂຍຊິຕາຍ ນ ເທຕິ. ນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ອຸຍ຺ໂຍຊິຕາ ອຸຍ຺ໂຍຊິກາຍ ຫຕ຺ຖໂຕ ນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ປຏິຄ຺ຄໂຫ ເຕນ ນ ວິຊ຺ຊຕີຕິ ເຕເນວ ກາຣເຓນ ອຸຍ຺ໂຍຊິກາຍ ຫຕ຺ຖໂຕ ອຸຍ຺ໂຍຊິຕາຍ ປຏິຄ຺ຄໂຫ ນ ວິຊ຺ຊຕິ. ອາປຊ຺ຊຕິ ຄຣຸກໍ, ນ ລຫຸກນ຺ຕິ ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ອຸຍ຺ໂຍຊິກາ ຄຣຸກເມວ ສງ຺ຆາທິເສສາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ລຫຸກໍ. ຕຎ຺ຈາຕິ ຕໍ ອາປຊ຺ຊນຎ຺ຈ. ປຣິໂຠຄປຈ຺ຈຍາຕິ ອຸຍ຺ໂຍຊິກາຍ ປຣິໂຠຄສງ຺ຂາຕາ ກາຣຓາຕິ ອຍໍ ຄາຖາຍຕ຺ໂຖ.

ອິຕຣິສ຺ສາ ປນາຕິ ອຸຍ຺ໂຍຊິຕາຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ. ປຐມສິກ຺ຂາປເທຕິ ປຎ຺ຈມສິກ຺ຂາປເທ. ປຎ຺ຈມສິກ຺ຂາປທຎ຺ຫິ ອິມິນາ ສິກ຺ຂາປເທນ ຍຸຄຬຠາເວນ ສທິສຕ຺ຕາ ອິມໍ ອຸປາທາຍ ປຐມນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ສຕ຺ຕມສງ຺ຆາທິເສສສິກ຺ຂາປທໍ

໗໐໙. ສຕ຺ຕເມ ຍາວຕຕິຍກປທຕ຺ໂຖຕິ ‘‘ຍາວຕຕິຍກ’’ນ຺ຕິ ອຸຈ຺ຈາຣິຕສ຺ສ ປທສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ອຏ຺ຐມສງ຺ຆາທິເສສສິກ຺ຂາປທໍ

໗໑໕. ອຏ຺ຐເມ ກິສ຺ມິໍຈິເທວ ອຘິກຣເຓຕິ ນິທ຺ຘາຣຓີຍສ຺ສ ນິທ຺ຘາຣຓສມຸທາເຍນ ອວິນາຠາວໂຕ ອາຫ ‘‘ຈຕຸນ຺ນ’’ນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ ປນ ນິທ຺ຘາຣຓສມຸທາຍນິທ຺ຘາຣຓີຍຠາເວນ ວຸຕ຺ຕໍ, ນນຸ ປທຠາຊເນ ຈຕ຺ຕາຣິປິ ອຘິກຣຓານິ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ອາຫ ‘‘ປທຠາຊເນ ປນາ’’ຕິອາທີຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ນວມສງ຺ຆາທິເສສສິກ຺ຂາປທໍ

໗໒໓. ນວເມ ສໍສຏ຺ຐສທ຺ໂທ ມິສ຺ສປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ມິສ຺ສີຠູຕາ’’ຕິ. ‘‘ອນນຸໂລເມນາ’’ຕິອິມິນາ ‘‘ອນນຸໂລມິເກນາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອິກສທ຺ໂທ ສ຺ວຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ. ໂກຏ຺ຏນຎ຺ຈ ປຈນຎ຺ຈ ຄນ຺ຘປິສນຎ຺ຈ ມາລາຄນ຺ຖນຎ຺ຈ. ອາທິສທ຺ເທນ ອຎ຺ເຎປິ ອນນຸໂລມິເກ ກາຍິເກ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ສາສນາຫຣຓຎ຺ຈ ປຏິສາສນຫຣຓຎ຺ຈ ສຎ຺ຈຣິຕ຺ຕຎ຺ຈ. ອາທິສທ຺ເທນ ອຎ຺ເຎປິ ອນນຸໂລມິເກ ວາຈສິເກ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ເອຕາສນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ. ສິໂລໂກຕິ ຍໂສຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ທສມສງ຺ຆາທິເສສສິກ຺ຂາປທໍ

໗໒໗. ທສເມ ເອວາຈາຣາຕິ ເອຕ຺ຖ ນິຄ຺ຄຫິຕໂລປວເສນ ສນ຺ຘີຕິ ອາຫ ‘‘ເອວໍອາຈາຣາ’’ຕິ. ‘‘ຍາທິໂສ’’ຕິອາທິນາ ເອວໍສທ຺ທສ຺ສ ນິທສ຺ສນາທີສຸ (ອຠິຘານປ຺ປທີປິກາຍໍ ໑໑໘໖ ຄາຖາຍໍ) ເອກາທສສຸ ອຕ຺ເຖສຸ ອຸປມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ‘‘ເອວໍສທ຺ທາ ເອວໍສິໂລກາ’’ຕິ ສພ຺ເພສຸ ປເທສຸ. ອຸຎ຺ຎາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ໂອກາຣວິປຣີໂຕ ອຸກາໂຣຕິ ອາຫ ‘‘ອວຎ຺ຎາຍາ’’ຕິ. ‘‘ນີຈໍ ກຕ຺ວາ ຊານນາຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ອວສທ຺ໂທ ນີຈຕ຺ໂຖ, ຎາຘາຕຸ ອວໂພຘນຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ປຣິຠວຎ຺ຎາຍາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ອຸຕ຺ຕຣປທໂລປວເສນ ‘‘ປຣິຠເວນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ປຣິຠວິຕ຺ວາ ຊານເນນາ’’ຕິ. ອກ຺ຂນ຺ຕິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ສຫນຂນ຺ຕິເຍວາຘິປ຺ເປຕາ, ເນວ ອນຸໂລມຂນ຺ຕິ, ນ ທິຏ຺ຐິນິຊ຺ຌານກ຺ຂນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອສຫນຕາຍາ’’ຕິ. ເວຠສ຺ສິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ວິເສເສນ ຠາເສຕິ ໂອຠາເສຕີຕິ ວິຠາໂສ ອານຸຠາໂວ, ວິຠາໂສ ອິມສ຺ສ ສງ຺ຆສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ວິຠສ຺ໂສ ສງ຺ໂຆ, ພຫ຺ວຕ຺ເຖ ຈ ອຕິສຍຕ຺ເຖ ຈ ສປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ມນ຺ຕຸປຈ຺ຈຍຕ຺ຖຕ຺ຕາ ‘‘ໂລມໂສ’’ຕິອາທີສຸ (ຊາ. ໑.໑໔.໕໗) ວິຍ, ພຫຸອານຸຠາໂວ ອຕິສຍອານຸຠາໂວ ສງ຺ໂຆຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ສໍໂຍຄປຣຕ຺ຕາ ອາກາຣສ຺ສ ຣສ຺ໂສ. ວິຠສ຺ສສ຺ສ ຠາໂວ ເວຠສ຺ສິຍໍ, ພຫຸອານຸຠາໂວ ອຕິສຍອານຸຠາໂວເຍວ. ອິຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ພລວຠສ຺ສຠາເວນາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ພລວອິຕິ ປເທນ ມນ຺ຕຸອຕ຺ເຖ ປວຕ຺ຕສ຺ສ ສປ຺ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ພຫ຺ວຕ຺ຖຎ຺ຈ ອຕິສຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕິ, ຠາວອິຕິ ປເທນ ຓິຍປຈ຺ຈຍສ຺ສ ຠາວຕ຺ຖໍ, ເອນອິຕິ ປເທນ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນສ຺ສ ກຣຓຕ຺ເຖ ປວຕ຺ຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕເມວຕ຺ຖມາວິກໂຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ພລວປ຺ປກາສເນນາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຕໂນຕິ ອຕ຺ຕສງ຺ຂາຕສ຺ສ ສງ຺ຆສ຺ສ. ພລວປ຺ປກາສເນນາຕິ ພຫຸອານຸຠາວປ຺ປກາສເນນ, ອຕິສຍອານຸຠາວປ຺ປກາສເນນ ວາ. ພລວປ຺ປກາສນໍ ນາມ ອຕ຺ຖໂຕ ປເຣສໍ ສມຸຕ຺ຣາສນເມວາຕິ ອາຫ ‘‘ສມຸຕ຺ຣາສເນນາຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ທຸພ຺ພລຠາເວນາຕິ ເອຕ຺ຖ ຠາວອິຕິປເທນ ຓ຺ຍປຈ຺ຈຍສ຺ສ ຠາວຕ຺ຖໍ, ເອນອິຕິປເທນ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນສ຺ສ ກຣຓຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ‘‘ອຸຎ຺ຎາຍາ’’ຕິອາທີສຸ ສພ຺ເພສຸ ປເທສຸ. ຈສທ຺ໂທ ລຸຕ຺ຕນິທ຺ທິຏ຺ໂຐຕິ ອາຫ ‘‘ເອວໍ ສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ. ວິວິຈ຺ຈຖາຕິ ເອຕ຺ຖ ວີຕ຺ຍູປສຄ຺ໂຄ ວິນາສທ຺ທຕ຺ໂຖ, ວິຈຘາຕຸ ສຕ຺ຕຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ວິນາ ໂຫຖາ’’ຕິ. ທສມໍ.

ອນນ຺ຕຣາ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ມຫາວິຠງ຺ຄໂຕ ອາຫຣິຕານິ ອິມານິ ຕີຓິ ສິກ຺ຂາປທານີຕິ ໂຍຊນາ. ນວ ປຐມາປຕ຺ຕິກາ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສພ຺ເພປິ ຘມ຺ມາຕິ ໂຍຊນາ. ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ ໂຂ’’ຕິອາທິປາເຐ. ຕໍ ປນາຕິ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ ປນາຕິ.

ອິຕິ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍ ວິນຍສໍວຓ຺ຓນາຍ

ຠິກ຺ຂຸນິວິຠງ຺ເຄ

ສຕ຺ຕຣສກວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.

໓. ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍກຓ຺ຑໍ

໑. ປຐມນິສ຺ສຄ຺ຄິຍປາຈິຕ຺ຕິຍສິກ຺ຂາປທ-ອຕ຺ຖໂຍຊນາ

ຕິໍສ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍາ ເຍ ຘມ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ຠຄວຕາ ປກາສິຕາ, ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ທານິ ອິມສ຺ມິໍ ກາເລ ອຍໍ ສໍວຓ຺ຓນາກ຺ກໂມ ຠວຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໗໓໓. ປຐເມ ອາມຕ຺ຕິກາປຓນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອາມຕ຺ຕສທ຺ໂທ ຠາຊນປຣິຍາໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ຠາຊນານີ’’ຕິ. ຠາຊນານິ ຫິ ອມນ຺ຕິ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພຠາວໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ‘‘ອມຕ຺ຕານີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອມຕ຺ຕານິ ວິກ຺ກິຓນ຺ຕີຕິ ‘‘ອາມຕ຺ຕິກາ’’ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕານີ’’ຕິອາທິ. ເຕສນ຺ຕິ ອາມຕ຺ຕິການໍ. ຕໍ ວາຕິ ອາມຕ຺ຕິກາປຓໍ ວາ.

໗໓໔. ‘‘ສນ຺ນິຘິ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ສໍນິປຸພ຺ໂພ ຈິສທ຺ໂທ ອຸຈິນນຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຫິສທ຺ໂທ ວິເສສໂຊຕໂກ. ຕຕ຺ຖາຕິ ມຫາວິຠງ຺ເຄ. ອິຘາຕິ ຠິກ຺ຂຸນິວິຠງ຺ເຄ.

ອິທມ຺ປີຕິ ອິທໍ ສິກ຺ຂາປທມ຺ປິ. ປິສທ຺ໂທ ມຫາວິຠງ຺ຄສິກ຺ຂາປທໍ ອເປກ຺ຂຕີຕິ. ປຐມໍ.

໒. ທຸຕິຍນິສ຺ສຄ຺ຄິຍປາຈິຕ຺ຕິຍສິກ຺ຂາປທໍ

໗໓໘. ທຸຕິເຍ ອຫຕໂຈຬານມ຺ປິ ເສທມລາທິກິລິນ຺ເນ ວິຣູປຕ຺ຕາ ‘‘ຊິຓ຺ຓໂຈຬາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອປິ ອຍ຺ຍາຫີ’’ຕິອິມິນາ ‘‘ອປ ອຍ຺ຍາຫີ’’ຕິປທວິຠາຄໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ.

໗໔໐. ສພ຺ພມ຺ປິ ເອຕໍ ຈີວຣນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ເອວໍ ປຏິລທ຺ຘນ຺ຕິ ເອວໍ ນິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ລທ຺ຘໍ. ຍຖາທາເນເຍວາຕິ ຍຖາ ທາຍເກຫິ ທິນ຺ນໍ, ຕສ຺ມິໍ ທາເນເຍວ ອຸປເນຕພ຺ພໍ, ອກາລຈີວເຣເຍວ ປກ຺ຂິປິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ຕຕິຍນິສ຺ສຄ຺ຄິຍປາຈິຕ຺ຕິຍສິກ຺ຂາປທໍ

໗໔໓. ຕຕິເຍ ຫນ຺ທສທ຺ໂທ ວວສ຺ສຄ຺ຄຕ຺ເຖ ນິປາໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ຫນ຺ທາຕິ ຄຓ຺ຫາ’’ຕິ. ພຫູນິ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍານີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສໍຫຣິຕ຺ວາຕິ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ສງ຺ຆຣິຕ຺ວາຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ຈຕຸຕ຺ຖນິສ຺ສຄ຺ຄິຍປາຈິຕ຺ຕິຍສິກ຺ຂາປທໍ

໗໔໘. ຈຕຸຕ຺ເຖ ກິຓາຕິ ອເນນາຕິ ກຍນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ເຖນ ມູລໍ ກຍໍ ນາມາຕິ ອາຫ ‘‘ມູເລນາ’’ຕິ. ສາຕິ ຖຸລ຺ລນນ຺ທາ, ອາຫ ກິຣາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຎາຘາຕຸຍາ ອວໂພຘນຕ຺ຖໂຕ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ຎາຘາຕຸຍາ ຍາຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຍາຈິຕ຺ວາ ວາ’’ຕິ.

໗໕໒. ຍນ຺ຕິ ສພ຺ພິເຕລາທິ. ຕຎ຺ເຎວາຕິ ສພ຺ພິເຕລາທິເມວ. ຍມກນ຺ຕິ ສພ຺ພິໍ ສຫ ເຕເລນ ຍຸຄຬໍ ກຕ຺ວາ. ເວຊ຺ເຊນາຕິ ຠິສກ຺ເກນ. ໂສ ຫິ ອາຍຸພ຺ເພທສງ຺ຂາຕໍ ວິຊ຺ຊໍ ຊານາຕີຕິ ເວຊ຺ໂຊຕິ ຈ ໂຣຄຎ຺ຈ ຕສ຺ສ ນິທານຎ຺ຈ ເຠສຊ຺ຊຎ຺ຈ ວິທຕິ ຊານາຕີຕິປິ ເວຊ຺ໂຊຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໂຕຕິ ເວຊ຺ເຊນ ວຸຕ຺ຕກາຣຓາ. ກຫາປຓສ຺ສາຕິ ກຫາປເຓນ, ອາຠຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ປຎ຺ຈມນິສ຺ສຄ຺ຄິຍປາຈິຕ຺ຕິຍສິກ຺ຂາປທໍ

໗໕໓. ປຎ຺ຈເມ ສາຕິ ສິກ຺ຂມານາ. ອຍນ຺ຕິ ສິກ຺ຂມານາ. ອທ຺ຘາຕິ ເອກໍເສນ. ‘‘ເຈຕາເປຕ຺ວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຈິຕິສທ຺ໂທ ຊານນຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ຊານາເປຕ຺ວາ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ຉຏ຺ຐນິສ຺ສຄ຺ຄິຍປາຈິຕ຺ຕິຍສິກ຺ຂາປທໍ

໗໕໘. ຉຏ຺ເຐ ຉນ຺ທໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ຄຫິຕໍ ຉນ຺ທກນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຉນ຺ທກ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຘມ຺ມກິຈ຺ຈນ຺ຕິ ປຸຎ຺ຎກຣຓີຍໍ. ຘມ຺ມສທ຺ໂທ ເຫຕ຺ຖ ປຸຎ຺ຎວາຈໂກ. ຍນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸໍ. ປເຣສນ຺ຕິ ອຕ຺ຕນາ ອຎ຺ເຎສໍ. ‘‘ເອຕ’’ນ຺ຕິ ‘‘ຉນ຺ທກ’’ນ຺ຕິ ເອຕໍ ນາມໍ. ‘‘ອຎ຺ຎສ຺ສຕ຺ຖາຍ ທິນ຺ເນນາ’’ຕິອິມິນາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ອຎ຺ຎທຕ຺ໂຖ, ທກາໂຣ ປທສນ຺ຘິກໂຣ, ຕທຕ຺ຖາຍ ທິນ຺ໂນ ອຎ຺ຎທຕ຺ຖິໂກຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ອຎ຺ຎໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ທິນ຺ເນນາ’’ຕິອິມິນາ ອຎ຺ຎໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ທິນ຺ນໍ ອຎ຺ຎຸທ຺ທິສິກນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ເຕນາ’’ຕິ ອິມິນາ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ໂຕ ສງ຺ຆິໂກຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ.

໗໖໒. ຍທຕ຺ຖາຍາຕິ ເຍສໍ ຈີວຣາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ. ຍສທ຺ເທນ ສມາສຠາວໂຕ ປຸພ຺ເພ ນິຄ຺ຄຫິຕາຄໂມ ໂຫຕິ. ຕນ຺ຕິ ຈີວຣາທິກໍ. ຕຸມ຺ເຫຫີຕິ ທາຍເກ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປທ຺ທເວສູຕິ ທຸພ຺ຠິກ຺ຂາທິອຸປສຄ຺ເຄສຸ. ຍໍ ວາ ຕໍ ວາຕິ ຈີວຣໍ ວາ ອຎ຺ເຎ ວາ ປິຓ຺ຑປາຕາທິເກຕິ ຍໍ ວາ ຕໍ ວາຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ສຕ຺ຕມນິສ຺ສຄ຺ຄິຍປາຈິຕ຺ຕິຍສິກ຺ຂາປທໍ

໗໖໔. ສຕ຺ຕເມ ສຎ຺ຎາຈິເກນາຕິ ເອຕ຺ຖ ສໍສທ຺ທສ຺ສ ສຍມຕ຺ເຖ ປວຕ຺ຕິຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຍໍ ຍາຈິຕເກນາ’’ຕິ. ເອຕເທວາຕິ ‘‘ສຎ຺ຎາຈິເກນາ’’ຕິ ປທເມວ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ອຏ຺ຐມນິສ຺ສຄ຺ຄິຍປາຈິຕ຺ຕິຍສິກ຺ຂາປທໍ

໗໖໙. ອຏ຺ຐເມ ຄຓສ຺ສາຕິ ຠິກ຺ຂຸນິຄຓສ຺ສ. ອິມິນາ ‘‘ມຫາຊນິເກນາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂຸນິຄໂຓວ ມຫາຊໂນຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕຕິ ທີເປຕີຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ນວມນິສ຺ສຄ຺ຄິຍປາຈິຕ຺ຕິຍສິກ຺ຂາປທໍ

໗໗໔. ນວເມ ອິໂຕຕິ ອິມສ຺ມາ ອຏ຺ຐມສິກ຺ຂາປທໂຕ. ອຘິກຕຣນ຺ຕິ ອຕິເຣກຕຣນ຺ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ທສມນິສ຺ສຄ຺ຄິຍປາຈິຕ຺ຕິຍສິກ຺ຂາປທໍ

໗໗໘. ທສເມ ‘‘ວິນສ຺ສຕີ’’ຕິອິມິນາ ‘‘ອຸນ຺ທ຺ຣິຍຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸທິຘາຕຸຍາ ນສ຺ສນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ ຘາຕູນມເນກຕ຺ຖຕ຺ຕາ. ປຣິປຕຕີຕິ ປຣິຄລິຕ຺ວາ ປຕຕິ. ອິມິນາ ນສ຺ສນາກາຣໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອຕ຺ຕກເມວາຕິ ເອຕໍ ປຣິມາຓໍ ທ຺ວິປທເມວາຕິ. ທສມໍ.

໑໑. ເອກາທສມນິສ຺ສຄ຺ຄິຍປາຈິຕ຺ຕິຍສິກ຺ຂາປທໍ

໗໘໔. ເອກາທສເມ ຄຣຸປາວຸຣຓໍ ນາມ ສີຕກາເລ ປາວຸຣຓວຕ຺ຖນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສີຕກາເລ ປາວຸຣຓ’’ນ຺ຕິ. ສີຕກາເລ ຫິ ມນຸສ຺ສາ ຖູລປາວຸຣຓໍ ປາຣຸປນ຺ຕິ. ‘‘ຈຕຸກ຺ກໍສປຣມ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກໍສສທ຺ໂທ ຠຸຎ຺ຊນປຕ຺ເຕ ຈ ສຸວຓ຺ຓາທິໂລຫວິເສເສ ຈ ຈຕຸກຫາປເຓ ຈາຕິ ຕີສຸ ອຕ຺ເຖສຸ ທິສ຺ສຕິ, ອິຘ ປນ ຈຕຸກຫາປເຓ ວຕ຺ຕຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກໍໂສ ນາມ ຈຕຸກ຺ກຫາປຓິໂກ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຈຕຸກ຺ກໍສສງ຺ຂາຕໍ ປຣມໍ ອິມສ຺ສາຕິ ຈຕຸກ຺ກໍສປຣມໍ, ໂສຬສກຫາປຓຄ຺ຆນກໍ ປາວຸຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖຕິ. ເອກາທສມໍ.

໑໒. ທ຺ວາທສມນິສ຺ສຄ຺ຄິຍປາຈິຕ຺ຕິຍສິກ຺ຂາປທໍ

໗໘໙. ທ຺ວາທສເມ ລຫຸປາວຸຣຓໍ ນາມ ອຸຓ຺ຫກາເລ ປາວຸຣຓວຕ຺ຖນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອຸຓ຺ຫກາເລ ປາວຸຣຓ’’ນ຺ຕິ. ອຸຓ຺ຫກາເລ ຫິ ມນຸສ຺ສາ ສຸຂຸມປາວຸຣຓໍ ປາຣຸປນ຺ຕີຕິ. ທ຺ວາທສມໍ.

ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍານໍ ຕິໍສຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ມຫາວິຠງ຺ເຄ’’ຕິອາທິ. ຈີວຣວຄ຺ຄໂຕ ອປເນຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຎ຺ຎທຕ຺ຖິການີຕິ ອຎ຺ຎທຕ຺ຖິກປເທນ ວຸຕ຺ຕານິ ສິກ຺ຂາປທານິ. ອິຕີຕິ ເອວໍ. ເອກໂຕປຎ຺ຎຕ຺ຕານີຕິ ເອກສ຺ເສວ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານິ, ອຸຠໂຕປຎ຺ຎຕ຺ຕານີຕິ ອຸຠເຍສໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ ໂຂ’’ຕິອາທິວຈເນຕິ.

ອິຕິ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍ ວິນຍສໍວຓ຺ຓນາຍ

ຠິກ຺ຂຸນິວິຠງ຺ເຄ

ຕິໍສກວຓ຺ຓນາຍ ໂຍຊນາ ສມຕ຺ຕາ.

໔. ປາຈິຕ຺ຕິຍກຓ຺ຑໍ

໑. ລສຸຓວຄ຺ໂຄ

໑. ປຐມສິກ຺ຂາປທ-ອຕ຺ຖໂຍຊນາ

ຕິໍສການນ຺ຕຣໍ ຕິໍສການໍ ອນນ຺ຕເຣ ກາເລ ຉສຏ຺ຐິສຕສງ຺ຄຫາ ຉອຸຕ຺ຕຣສຏ຺ຐິອຘິກສເຕຫິ ສິກ຺ຂາປເທຫິ ສງ຺ຄຫິຕາ ເຍ ຘມ຺ມາ ສງ຺ຄີຕິກາເຣຫິ ສງ຺ຄີຕາ, ທານິ ອິມສ຺ມິໍ ກາເລ ເຕສມ຺ປິ ຘມ຺ມານໍ ອຍໍ ວຓ຺ຓນາ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໗໙໓. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ຉສຏ຺ຐິສຕສງ຺ຄເຫສຸ ສິກ຺ຂາປເທສຸ, ປຐມສິກ຺ຂາປເທຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ທ຺ເວ ຕໂຍ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວາສທ຺ໂທ ລຸຕ຺ຕນິທ຺ທິຏ຺ໂຐຕິ ອາຫ ‘‘ທ຺ເວ ວາ ຕໂຍ ວາ’’ຕິ. ໂຜຏລເກຕິ ກນ຺ເທ, ມິຎ຺ເຊ ວາ. ເອຕນ຺ຕິ ‘‘ຄຓ຺ຑິເກ’’ຕິ ເອຕໍ ນາມໍ. ‘‘ປມາຓ’’ນ຺ຕິອິມິນາ ມຕ຺ຕສທ຺ໂທ ປມາຓຕ຺ໂຖວ, ນ ອປ຺ປຕ຺ໂຖ, ນາປິ ອວຘາຣຓຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ. ລສຸຓນ຺ຕິ ເສຕວຓ຺ຓມູລໍ ມຫາກນ຺ທໍ. ມຫາກນ຺ໂທ ຫິ ພ຺ຍຎ຺ຊນສມ຺ປາກາທີສຸ ອາມຄນ຺ຘານໍ ອຠິຠວນຕ຺ຕາ ລສີຍຕິ ກນ຺ຕີຍຕີຕິ ລສຸຓນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ສຸວຓ຺ຓຫໍສໂຍນິນ຺ຕິ ສຸວຓ຺ຓມເຍນ ປຕ຺ເຕນ ຍຸຕ຺ຕໍ ຫໍສໂຍນິໍ. ຊາຕິສ຺ສໂຣຕິ ຊາຕິໍ ຠວໍ ສຣຕິ ຊານາຕີຕິ ຊາຕິສ຺ສໂຣ. ອຖາຕິ ຊາຕິສ຺ສຣສ຺ສ ນິປ຺ຜນ຺ນຕ຺ຕາ. ນິປ຺ຜນ຺ນຕ຺ໂຖ ຫິ ອຖສທ຺ໂທ. ປຸພ຺ພສິເນເຫນາຕິ ປຸພ຺ເພ ມນຸສ຺ສຠເວ ຠາວິເຕນ ສິເນເຫນ. ຕາສນ຺ຕິ ປຊາປຕິຍາ ຈ ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ຘີຕຣານຎ຺ຈ. ຕໍ ປນາຕິ ປຕ຺ຕໍ ປນ.

໗໙໕. ມຄເຘສູຕິ ມຄຘຣຏ຺ເຐ ຐິເຕສຸ ຊນປເທສຸ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ. ອິຘາຕິ ‘‘ລສຸຓໍ ຂາເທຍ຺ຍາ’’ຕິປເທ. ຕມ຺ປີຕິ ມາຄຘກມ຺ປິ. ຄຓ຺ຑິກລສຸຓເມວາຕິ ຄຓ຺ໂຑ ໂຜໂຏ ເອຕສ຺ສຕ຺ຖີຕິ ຄຓ຺ຑິກໍ. ຄຓ຺ຑສທ຺ໂທ ຫິ ໂຜຏປຣິຍາໂຍ, ພຫຸຕ຺ເຖ ອິກປຈ຺ຈໂຍ. ພຫຸຄຓ຺ຑິກລສຸຓນ຺ຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຄຓ຺ຑສທ຺ໂທ ຫິ ໂຜເຏ ຈ ກໂປເລ ຈາຕິ ທ຺ວີສຸ ອຕ຺ເຖສຸ ວຕ຺ຕຕິ, ອິຘ ປນ ໂຜເຏ ວຕ຺ຕຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ໂປຕ຺ຖເກສຸ ປນ ໂອຏ຺ຐເຊນ ຈຕຸຕ຺ຖກ຺ຂເຣນ ປາໂຐ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ວີມໍສິຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ພຫູສຸ ຫິ ປຸພ຺ພໂປຕ຺ຖເກສຸ ກຓ຺ຐໂຊ ຕຕິຍກ຺ຂໂຣ ຈ ໂອຏ຺ຐໂຊ ຈຕຸຕ຺ຖກ຺ຂໂຣ ຈາຕິ ທ຺ເວ ອກ຺ຂຣາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ນ ເອກທ຺ວິຕິມິຎ຺ຊກນ຺ຕິ ເອກມິຎ຺ໂຊ ປລຓ຺ຑຸໂກ ນ ໂຫຕິ, ທ຺ວິມິຎ຺ໂຊ ຠຎ຺ຊນໂກ ນ ໂຫຕິ, ຕິມິຎ຺ໂຊ ຫຣິຕໂກ ນ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸຣຸນ຺ທິຍໍ ປນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສງ຺ຂາທິຕ຺ວາຕິ ທນ຺ເຕຫິ ຈຸຓ຺ຓວິຈຸຓ຺ຓໍ ກຕ຺ວາ.

໗໙໗. ປລຓ຺ຑຸໂກຕິ ສຸກນ຺ທໂກ ເອໂກ ລສຸຓວິເສໂສ. ຠຎ຺ຊນກາທີນິ ໂລກສງ຺ເກໂຕປເທສໂຕ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ຕສ຺ສາຕິ ຈາປລສຸຓສ຺ສ. ສຠາເວເນວາຕິ ສູປສມ຺ປາກາທິໍ ວິນາ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາວໂຕ ເອວ. ຕນ຺ຕິ ມາຄຘກໍ, ປກ຺ຂິປິຕຸນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈີຕິ ເຍສຸ ເກສຸຈີຕິ. ປຐມໍ.

໒. ທຸຕິຍສິກ຺ຂາປທໍ

໗໙໙. ທຸຕິເຍ ສໍທສ຺ສນໍ ພາຘຕິ ນິເສເຘຕິ ອສ຺ມິໍ ຐາເນຕິ ສມ຺ພາຘນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ເຖນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນກາໂສ ສມ຺ພາໂຘ ນາມາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນກາເສ’’ຕິ. ອຸໂຠ ອຸປກຈ຺ຉກາຕິ ທ຺ເວ ພາຫຸມູລາ. ເຕ ຫິ ອຸປຣິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ວຕ຺ຖຸໍ ກຈຕິ ພນ຺ຘຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ອຸປກຈ຺ຉກາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ມຸຕ຺ຕກຣຓນ຺ຕິ ປສ຺ສາວມຄ຺ໂຄ. ໂສ ຫິ ມຸຕ຺ຕໍ ກໂຣຕິ ອເນນາຕິ ມຸຕ຺ຕກຣຓນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂລໂມ ກຕ຺ຕີຍຕິ ຉິນ຺ທີຍຕິ ອິມາຍາຕິ ກຕ຺ຕຣິ, ຕາຍ ວາ, ສຸຏ຺ຐຸ ທຬ຺ຫໍ ໂລມໍ ຑໍສຕີຕິ ສຓ຺ຑາໂສ, ໂສເຍວ ສຓ຺ຑາສໂກ, ເຕນ ວາ, ຂຸຣຕິ ໂລມໍ ຉິນ຺ທຕີຕິ ຂຸໂຣ, ເຕນ ວາ ສໍຫຣາເປນ຺ຕິຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສໍຫຣາເປນ຺ຕິຍາຕິ ອປເນນ຺ຕິຍາຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ຕຕິຍສິກ຺ຂາປທໍ

໘໐໓. ຕຕິເຍ ມຸຕ຺ຕກຣຓຕລຆາຕເນຕິ ມຸຕ຺ຕກຣຓສ຺ສ ຕລໍ ຫນນໍ ປຫຣຓໍ ມຸຕ຺ຕກຣຓຕລຆາຕນໍ, ຕສ຺ມິໍ ມຸຕ຺ຕກຣຓຕລຆາຕເນ ນິມິຕ຺ຕຠູເຕ. ຕາວ ມຫນ຺ຕນ຺ຕິ ອຕິວິຍ ມຫນ຺ຕໍ. ເກສເຣນາປີຕິ ກິຎ຺ຊກ຺ເຂນາປິ. ໂສ ຫິ ເກ ຊເລ ສຣຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ເກສໂຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໘໐໕. ຄຓ຺ຑໍ ວາຕິ ປີຬກໍ ວາ. ວຓໍ ວາຕິ ອຣຸໍ ວາຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ຈຕຸຕ຺ຖສິກ຺ຂາປທໍ

໘໐໖. ຈຕຸຕ຺ເຖ ຣຎ຺ໂຎ ໂອໂຣຘາ ຣາໂຊໂຣຘາ, ປຸຣາເຓ ຣາໂຊໂຣຘາ ປຸຣາຓຣາໂຊໂຣຘາຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປຸຣາເຓ’’ຕິອາທິ. ‘‘ຄິຫິຠາເວ’’ຕິ ອິມິນາ ປຸຣາເຓຕິ ເອຕ຺ຖ ຓປຈ຺ຈຍສ຺ສ ສຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ. ຈິຣາຈິຣນ຺ຕິ ນິປາຕປຏິຣູປກໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈິເຣນ ຈິເຣນາ’’ຕິ. ‘‘ສກ຺ໂກຖາ’’ຕິ ອິມິນາ ກຖໍ ຕຸມ຺ເຫ ຣາຄຈິຕ຺ຕໍ ປຏິຫນິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕານໍ ຘາເຣຖ ຘາເຣຕຸໍ ສກ຺ໂກຖາຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ອນາໂຣຈິເຕປີຕິ ຠູຕໂຕ ອນາໂຣຈິເຕປິ.

໘໐໗. ຊຕຸນາຕິ ລາຂາຍ. ປຏ຺ຐທຓ຺ຑເກຕິ ປຏຸຠາເວນ ຐາຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ປຏ຺ໂຐ, ໂສເຍວ ທຓ຺ໂຑ ປຏ຺ຐທຓ຺ໂຑ, ຕສ຺ສ ປເວສນໍ ປຏ຺ຐທຓ຺ຑກໍ, ຕສ຺ມິໍ ນິມິຕ຺ຕຠູເຕ. ເອຕນ຺ຕິ ‘‘ຊຕຸມຏ຺ຐເກ’’ຕິ ເອຕໍ ວຈນນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ປຎ຺ຈມສິກ຺ຂາປທໍ

໘໑໐. ປຎ຺ຈເມ ‘‘ອຕິຄມ຺ຠີຣ’’ນ຺ຕິປທໍ ກິຣິຍາວິເສສນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອຕິອນ຺ໂຕ ປເວເສຕ຺ວາ’’ຕິ. ‘‘ອຸທເກນ ໂຘວນໍ ກຸຣຸມານາ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ອຸທກສຸທ຺ຘິກ’’ນ຺ຕິປທສ຺ສ ອຸທເກນ ສຸທ຺ຘິຍາ ກຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ.

໘໑໒. ທ຺ວງ຺ຄຸລປພ຺ພປຣມນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ທ຺ເວ ອງ຺ຄຸລານິ ຈ ທ຺ເວ ປພ຺ພານິ ຈ ທ຺ວງ຺ຄຸລປພ຺ພໍ, ອຸຕ຺ຕຣປເທ ປຸພ຺ພປທໂລໂປ. ທ຺ວງ຺ຄຸລປພ຺ພໍ ປຣມໍ ປມາຓໍ ເອຕສ຺ສ ອຸທກສຸທ຺ຘິກສ຺ສາຕິ ທ຺ວງ຺ຄຸລປພ຺ພປຣມໍ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ທ຺ວງ຺ຄຸລປຣມໍ, ຄມ຺ຠີຣໂຕ ທ຺ວິປພ຺ພປຣມນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ວິຕ຺ຖາຣໂຕ’’ຕິອາທິ. ອງ຺ຄຸລໍ ປເວເສນ຺ຕິຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ‘‘ຈຕຸນ຺ນໍ ວາ’’ຕິ ອິທໍ ອຸກ຺ກຏ຺ຐວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ປພ຺ພໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຈຕຸນ຺ນໍ ປນ ປເຄວາຕິ ອຕ຺ໂຖຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ຉຏ຺ຐສິກ຺ຂາປທໍ

໘໑໕. ຉຏ຺ເຐ ຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ຠຕ຺ຕວິສ຺ສຄ຺ໂຄຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ. ປານີຍສທ຺ເທນ ປານີຍຖາລກໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ, ວິຘູປນສທ຺ເທນ ພີຊນີ ຄເຫຕພ຺ພາ, ອຸປສທ຺ໂທ ສມີປຕ຺ໂຖຕິ ສພ຺ພໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເອເກນ ຫຕ຺ເຖນາ’’ຕິອາທິ. ‘‘ອຈ຺ຈາວທຕີ’’ຕິປທສ຺ສ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ວທນາກາຣໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ປຸພ຺ເພປີ’’ຕິອາທິນາ.

໘໑໗. ‘‘ສຸທ຺ຘອຸທກໍ ວາ ໂຫຕູ’’ຕິອາທິນາ ‘‘ປານີເຍນາ’’ຕິ ວຈນໍ ອຸປລກ຺ຂຓໍ ນາມາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ທຘິມຕ຺ຖູຕິ ທຘິມຓ຺ຑໍ ທຘິໂນ ສາໂຣ, ທຘິມ຺ຫິ ປສນ຺ໂນທກນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຣໂສຕິ ມຈ຺ຉຣໂສ ມໍສຣໂສ. ‘‘ອນ຺ຕມໂສ ຈີວຣກຓ຺ໂຓປີ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ວິຘູປເນນາ’’ຕິ ວຈນໍ ນິທສ຺ສນໍ ນາມາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

໘໑໙. ເທຕີຕິ ສຍໍ ເທຕິ. ທາເປຕີຕິ ອຎ຺ເຎນ ທາເປຕິ. ອຸຠຍມ຺ປີຕິ ປານີຍວິຘູປນທ຺ວຍມ຺ປີຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ສຕ຺ຕມສິກ຺ຂາປທໍ

໘໒໒. ສຕ຺ຕເມ ‘‘ປໂຍຄທຸກ຺ກຏໍ ນາມາ’’ຕິ ອິມິນາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ເຕສຸ ອຏ຺ຐສຸ ທຸກ຺ກເຏສຸ ປຸພ຺ພປໂຍຄທຸກ຺ກຏໍ ທສ຺ເສຕິ. ນ ເກວລໍ ປຸພ຺ພປໂຍຄທຸກ຺ກຏໍ ເອຕ຺ຕກເມວ, ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ພຫຸ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຕສ຺ມາ’’ຕິອາທິ. ສງ຺ຆຏ຺ຏເນສຸປີຕິ ວິໂລຬເນສຸປິ. ທນ຺ເຕຫິ ສງ຺ຂາທຕີຕິ ທນ຺ເຕຫິ ຈຸຓ຺ຓວິຈຸຓ຺ຓໍ ກໂຣຕິ. ເອຕ຺ຖາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທ, ອຎ຺ຎາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ກາຣາເປຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ອຎ຺ຎາຍາ’’ຕິປທໍ ‘‘ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ’’ຕິ ປເທ ກາຣິຕກມ຺ມໍ. ມາຕຣມ຺ປີຕິ ເອຕ຺ຖ ປິສທ຺ໂທ ອຎ຺ຎໍ ວິຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິຍາ ປເຄວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕາຍ ວາຕິ ວິຎ຺ຎາປິຕຠິກ຺ຂຸນິຍາ ວາ. ຕນ຺ຕິ ອາມກຘຎ຺ຎໍ. ຕນ຺ຕິ ມຫາປຈ຺ຈຣິຍໍ ວຸຕ຺ຕວຈນໍ. ປຸພ຺ພາປຣວິຣຸທ຺ຘນ຺ຕິ ປຸພ຺ພາປຣໂຕ ວິຣຸທ຺ຘໍ. ‘‘ອຎ຺ຎາຍ…ເປ… ທຸກ຺ກຏເມວາ’’ຕິ ປຸພ຺ພວຈເນ ທຸກ຺ກຏເມວ ວຸຕ຺ຕໍ, ປຸນ ‘‘ອຎ຺ຎາຍ…ເປ… ທຸກ຺ກຏ’’ນ຺ຕິ ຈ ປຈ຺ຉິມວຈເນ ປາຈິຕ຺ຕິຍຎ຺ຈ ທຸກ຺ກຏຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ປຸພ຺ພາປຣວິຣຸທ຺ຘນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ, ຍສ຺ມາ ວາ.

໘໒໓. ລພ຺ຠມານໍ ອາມກຘຎ຺ຎນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຎ຺ຎໍ ວາ ຍໍກິຎ຺ຈີຕິ ມຸຄ຺ຄມາສາທີຫິ ວາ ລາພຸກຸມ຺ຠຓ຺ຑາທີຫິ ວາ ອຎ຺ຎໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຕິລາທິໍ ວາຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ອຏ຺ຐມສິກ຺ຂາປທໍ

໘໒໔. ອຏ຺ຐເມ ນິພ຺ພິຏ຺ຐຣາຊຠໂຏຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕຣປທສ຺ສ ຉຏ຺ຐີສມາສຎ຺ຈ ປຸພ຺ພປເທນ ພາຫິຣຕ຺ຖສມາສຎ຺ຈ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ນິພ຺ພິຏ຺ໂຐ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຣຎ຺ໂຎ ຠຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ຣຎ຺ໂຎ ຠໂຏ ຣາຊຠໂຏຕິ ຉຏ຺ຐີສມາສໍ ທສ຺ເສຕິ, ‘‘ເອເຕນາ’’ຕິ ອິມິນາ ພາຫິຣຕ຺ຖສມາສໍ. ນິພ຺ພິຏ຺ໂຐຕິ ນິວິຏ຺ໂຐ ປຕິຏ຺ຐາປິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເກຓີຕິ ຣຎ຺ໂຎ ທາຕພ຺ພສ຺ສ ອາຍສ຺ເສຕມຘິວຈນໍ. ເອເຕນາຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ. ຕໂຕຕິ ຐານນ຺ຕຣໂຕ. ຠຏສງ຺ຂາຕາຍ ເກຓິຍາ ປຖຕ຺ຕາ ກາຣຓຕ຺ຕາ ຐານນ຺ຕຣໍ ຠຏປຖນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຕໍເຍວ ຐານນ຺ຕຣ’’ນ຺ຕິ.

໘໒໖. ຈຕ຺ຕາຣິປິ ວຕ຺ຖູນີຕິ ອຸຈ຺ຈາຣາທີນິ. ປາເຏກ຺ກນ຺ຕິ ປຏິວິສຸໍ ເອເກກເມວ. ອຸຈ຺ຈາຣໍ ວາຕິອາທີສຸ ວາສທ຺ເທນ ທນ຺ຕກຏ຺ຐາທໂຍປິ ຄເຫຕພ຺ພາຕິ ອາຫ ‘‘ທນ຺ຕກຏ຺ຐ…ເປ… ປາຈິຕ຺ຕິຍເມວາ’’ຕິ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ເພສຸ ອຸຈ຺ຈາຣາທີສູຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ນວມສິກ຺ຂາປທໍ

໘໓໐. ນວເມ ໂຣປິມຫຣິຕຏ຺ຐາເນຕິ ໂຣປິມຏ຺ຐາເນ ຈ ຫຣິຕຏ຺ຐາເນ ຈ. ໂຣປິຍຕິ ອສ຺ມິນ຺ຕິ ໂຣປິຍໍ, ຕໍເຍວ ໂຣປິມໍ ຍກາຣສ຺ສ ມກາຣໍ ກຕ຺ວາ. ເອຕານີຕິ ອຸຈ຺ຈາຣາທີນິ. ສພ຺ເພສນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂຸຠິກ຺ຂຸນີນໍ. ຍຕ຺ຖ ປນາຕິ ຍສ຺ມິໍ ເຂຕ຺ເຕຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ທສມສິກ຺ຂາປທໍ

໘໓໕. ທສເມ ໂສຓ຺ຑາ ວາຕິ ສຸຣາໂສຓ຺ຑາ ວາ. ໂມໂຣຕິ ມຍູໂຣ. ສຸໂວຕິ ສຸໂກ. ມກ຺ກໂຏຕິ ວານໂຣ. ອາທິສທ຺ເທນ ສປ຺ປາທໂຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ມກ຺ກຏາທໂຍປິ ນຈ຺ຈນ຺ຕູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອສໍຍຕຠິກ຺ຂູນນ຺ຕິ ວາຈສິກກມ຺ເມ ອສໍຍຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ, ຘມ຺ມຠາຓກຄີຕໍ ວາ ໂຫຕູຕິ ໂຍຊນາ. ຕນ຺ຕິຍາ ຄຸເຓນ ພທ຺ຘາ ຕນ຺ຕິພທ຺ຘາ. ‘‘ຠິ’’ນ຺ຕິສງ຺ຂາໂຕ ຣາສທ຺ໂທ ເອຕິສ຺ສາຕິ ເຠຣິ. ກຸເຏນ ກຕາ ເຠຣິ ກຸຏເຠຣິ, ຕາຍ ວາທິຕໍ ກຸຏເຠຣິວາທິຕໍ, ຕໍ ວາ. ອຸທກເຠຣີຕິ ອຸທເກນ ປກ຺ຂິຕ຺ຕາ ເຠຣິ, ຕາຍ ວາທິຕມ຺ປິ ໂຫຕູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໘໓໖. ເຕສໍເຍວາຕິ ເຍສໍ ນຈ຺ຈໍ ປສ຺ສຕິ, ເຕສໍເຍວ. ຍທິ ປນ ນຈ຺ຈຄີຕວາທິເຕ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ປສ຺ສຕິ ສຸຓາຕິ, ປາເຏກ຺ກາ ອາປຕ຺ຕິໂຍຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສເຈ ປນາ’’ຕິອາທິ. ອຎ຺ຎໂຕຕິ ອຎ຺ຎໂຕ ເທສໂຕ, ປສ຺ສຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ໂອໂລເກຕ຺ວາ’’ຕິ ປເທ ອເປກ຺ຂິເຕ ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ໂຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອຎ຺ຎໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາຕິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ. ອຎ຺ຎໂຕ ວາເທນ຺ເຕ ປສ຺ສຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຠິກ຺ຂຸນີ ນ ລຠຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຎ຺ເຎ ວຕ຺ຕຸມ຺ປີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຸປຫາຣນ຺ຕິ ປູຊໍ. ອຸປຏ຺ຐານນ຺ຕິ ປາຣິຈຣິຍໍ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ເພສຸ ສຍໍ ນຈ຺ຈາທີສຸ.

໘໓໗. ອນ຺ຕຣາຣາເມ ວາຕິ ອາຣາມສ຺ສ ອນ຺ຕເຣ ວາ. ພຫິອາຣາເມ ວາຕິ ອາຣາມສ຺ສ ພຫິ ວາ. ອຎ຺ເຎນ ວາຕິ ສລາກຠຕ຺ຕາທີຫິ ອຎ຺ເຎນ ວາ. ຕາທິເສນາຕິ ຍາທິໂສ ໂຈຣາທິອຸປທ຺ທໂວ, ຕາທິເສນາຕິ. ທສມໍ.

ລສຸຓວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.

໒. ອນ຺ຘກາຣວຄ຺ໂຄ

໑. ປຐມສິກ຺ຂາປທ-ອຕ຺ຖໂຍຊນາ

໘໓໙. ອນ຺ຘກາຣວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ອປ຺ປທີເປຕິ ອຸປລກ຺ຂຓວເສນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຎ຺ເຎປິ ອາໂລກາ ຄເຫຕພ຺ພາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປທີປຈນ຺ທສູຣິຍອຄ຺ຄີສູ’’ຕິອາທິ. ອສ຺ສາຕິ ‘‘ອປ຺ປທີເປ’’ຕິປທສ຺ສ.

໘໔໑. ນຣໂຫອສ຺ສາທາເປກ຺ຂາ ຫຸຕ຺ວາ ຈ ຣສ຺ສາທໂຕ ອຎ຺ຎວິຫິຕາວ ຫຸຕ຺ວາ ຈາຕິ ໂຍຊນາ. ອິມິນາ ‘‘ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ວາ ສລ຺ລປຕິ ວາ’’ຕິ ປເທ ກິຣິຍາວິເສສນຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ທາເນນ ວາ ນິມິຕ຺ຕຠູເຕນ, ປູຊາຍ ວາ ນິມິຕ຺ຕຠູຕາຍ ມນ຺ເຕຕີຕິ ໂຍຊນາຕິ. ປຐມໍ.

໒. ທຸຕິຍສິກ຺ຂາປທໍ

໘໔໒. ທຸຕິເຍ ອິທເມວ ປທໍ ນານນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘຕິ. ທຸຕິຍໍ.