໗. ວິກາລໂຠຊນສິກ຺ຂາປທໍ

໒໔໗. ສຕ຺ຕເມ ຄິຣິມ຺ຫີຕິ ປພ຺ພຕມ຺ຫິ. ໂສ ຫິ ຫິມວມນາທິວເສນ ຊລໍ, ສາຣຠູຕານິ ຈ ເຠສຊ຺ຊາທິວຕ຺ຖູນິ ຄິຣຕິ ນິຄ຺ຄິຣຕີຕິ ຄິຣີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຄ຺ຄສມຊ຺ໂຊຕິ ອຸຕ຺ຕມສມຊ຺ໂຊ. ອິເມຫິ ປເທຫິ ອຄ຺ໂຄ ສມຊ຺ໂຊ ອຄ຺ຄສມຊ຺ໂຊ, ຄິຣິມ຺ຫິ ປວຕ຺ໂຕ ອຄ຺ຄສມຊ຺ໂຊ ຄິຣຄ຺ຄສມຊ຺ໂຊຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ສມຊ຺ໂຊຕິ ຈ ສຠາ. ສາ ຫິ ສມາຄມໍ ອຊນ຺ຕິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ຊນາ ເອຕ຺ຖາຕິ ສມຊ຺ໂຊຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ຄິຣິສ຺ສ ວາ’’ຕິອາທິນາ ຄິຣິສ຺ສ ອຄ຺ໂຄ ໂກຏິ ຄິຣຄ຺ໂຄ, ຕສ຺ມິໍ ປວຕ຺ໂຕ ສມຊ຺ໂຊ ຄິຣຄ຺ຄສມຊ຺ໂຊຕິ ອຕ຺ໂຖ ທສ຺ສິໂຕ. ໂສຕິ ຄິຣຄ຺ຄສມຊ຺ໂຊ. ຠວິສ຺ສຕິ ກິຣາຕິ ໂຍຊນາ. ຠູມິຠາເຄຕິ ອວຍວິອາຘາໂຣ, ສນ຺ນິປຕຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນຏຎ຺ຈ ນາຏກຎ຺ຈ ນຏນາຏການິ. ‘‘ນຈ຺ຈໍ ຄີຕໍ ວາທິຕຎ຺ຈາ’’ຕິ ອິທໍ ຕຍໍ ‘‘ນາຏກ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕສນ຺ຕິ ນຏນາຏການໍ. ທສ຺ສນຕ຺ຖນ຺ຕິ ທສ຺ສນາຍ ຈ ສວນາຍ ຈ. ສວນມ຺ປິ ຫິ ທສ຺ສເນເນວ ສງ຺ຄຫິຕໍ. ອປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ສິກ຺ຂາປເທຕິ ອູນວີສຕິວສ຺ສສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ຕາວ ອປຎ຺ຎຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ເຕຕິ ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິຍາ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຄິຣຄ຺ຄສມຊ຺ຊໍ. ອຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ກາເລ. ເນສນ຺ຕິ ສຕ຺ຕຣສວຄ຺ຄິຍານໍ ອທໍສູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວິລິມ຺ເປຕ຺ວາຕິ ວິເລປເນຫິ ວິວິຘາກາເຣນ ລິມ຺ເປຕ຺ວາ.

໒໔໙. ‘‘ວິກາເລ’’ຕິ ສາມຎ຺ເຎນ ວຸຕ຺ເຕປິ ວິເສສກາໂລວ ຄເຫຕພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ກາໂລ’’ຕິອາທິ. ໂສ ຈາຕິ ໂຠຊນກາໂລ ຈ. ມຊ຺ຌນ຺ຫິໂກ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເຕເນວາຕິ ໂຠຊນກາລສ຺ສ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ ເອວ. ອສ຺ສາຕິ ‘‘ວິກາເລ’’ຕິປທສ຺ສ. ‘‘ວິກາໂລ ນາມ…ເປ… ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນາ’’ຕິ ປທຠາຊເນນ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນໂຕ ຍາວ ມຊ຺ຌນ຺ຫິກາ ກາໂລ ນາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ ນເຍນ ທສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ. ຕໂຕຕິ ຐິຕມຊ຺ຌນ຺ຫິກໂຕ. ສູຣິຍສ຺ສ ອຕິສີຆຕ຺ຕາ ເວເຄນ ຐິຕມຊ຺ຌນ຺ຫິກໍ ວີຕິວຕ຺ເຕຍ຺ຍາຕິ ອາຫ ‘‘ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈເກນ ປນ ນ ກຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ກາລຕ຺ຖມ຺ໂຠຕິ ກາລສ຺ສ ຊານນຕ຺ຖາຍ ຖູໂຓ. ກາລນ຺ຕເຣຕິ ກາລສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ.

ອວເສສໍ ຂາທນີຍໍ ນາມາຕິ ເອຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ຍນ຺ຕິ ຂາທນີຍໍ ອຕ຺ຖີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວນມູລາທິປເຠທໍ ຍມ຺ປິ ຂາທນີຍໍ ອຕ຺ຖິ, ຕມ຺ປິ ອາມິສຄຕິກໍ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເສຍ຺ຍຖິທນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາວາຈກນິປາຕສມຸທາໂຍ. ອິທໍ ຂາທນີຍໍ ເສຍ຺ຍຖາ ກຕມນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທມ຺ປີຕິ ອິທໍ ທ຺ວາທສວິຘມ຺ປິ. ປິສທ຺ເທນ ນ ປູວາທິເຍວາຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ຕຕ຺ຖາຕິ ທ຺ວາທສສຸ ຂາທນີເຍສຸ, ອາຘາເຣ ຠຸມ຺ມໍ. ມູລຕິ ປຕິຏ຺ຐາຕິ ເອຕ຺ຖ, ເອເຕນາຕິ ວາ ມູລໍ. ຂາທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຂາທນີຍໍ. ມູລເມວ ຂາທນີຍໍ ມູລຂາທນີຍໍ, ຕສ຺ມິໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ມູລກມູລາທີນິ ໂລກສງ຺ເກໂຕ ປເທສໂຕເຍວ ເວທິຕພ຺ພານິ. ຕໍ ຕຎ຺ຫິ ນາມໍ ອຊານນ຺ຕານໍ ອຕິສມ຺ມູຬ຺ຫກາຣຓຕ຺ຕາ ສຫ ປຣິຍາຍນ຺ຕເຣນ ວຈນຕ຺ຖໍ ວກ຺ຂາມ. ສູປສ຺ສ ຫິຕໍ ສູເປຍ຺ຍໍ, ສູເປຍ຺ຍໍ ປຓ຺ຓໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ສູເປຍ຺ຍປຓ຺ຓາ, ເຕສໍ ມູລານິ ສູເປຍ຺ຍປຓ຺ຓມູລານິ. ອາມີຍຕິ ອນ຺ໂຕ ປເວສີຍຕີຕິ ອາມິໂສ, ອາກາໂຣ ອນ຺ໂຕກຣຓຕ຺ໂຖ, ອາມິສສ຺ສ ຄຕິ ວິຍ ຄຕິ ເອເຕສນ຺ຕິ ອາມິສຄຕິການິ . ເອຕ຺ຖາຕິ ມູເລສຸ. ຊຣຑ຺ຒນ຺ຕິ ຊຣຠູຕໍ ອຸປຑ຺ຒໍ. ອຎ຺ຎມ຺ປີຕິ ວຊກລິມູລໂຕ ອຎ຺ຎມ຺ປິ.

ຍານິ ປນ ມູລານິ ວຸຕ຺ຕານິ, ຕານິ ຍາວຊີວິການີຕິ ໂຍຊນາ. ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຂາທນີຍຕ຺ຖນ຺ຕິ ຂາທນີຍສ຺ສ, ຂາທນີເຍ ວາ ວິຊ຺ຊມານໍ, ຂາທນີເຍນ ວາ ກາຕພ຺ພໍ ກິຈ຺ຈໍ, ປໂຍຊນໍ ວາຕິ ຂາທນີຍຕ຺ຖໍ. ‘‘ຂາທນີເຍ’’ຕິອິມິນາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕາຠິຘມ຺ມຕ຺ຖາ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ ຂາທນີຍຕ຺ຖປທສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣປທຕ຺ຖປຘານຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖ ຂາທນີຍສ຺ສ, ຂາທນີເຍ ວາ ວິຊ຺ຊມານໍ, ຂາທນີເຍນ ວາ ກາຕພ຺ພໍ ກິຈ຺ຈໍ ນາມ ຊິຆຈ຺ຉາຫຣຓເມວ. ຍຎ຺ຫິ ປູວາທິຂາທນີຍໍ ຂາທິຕ຺ວາ ຊິຆຈ຺ຉາຫຣຓໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ກິຈ຺ຈໍ ກິຈ຺ຈໍ ນາມາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕໍ ກິຈ຺ຈໍ, ປໂຍຊນໍ ວາ ເນວ ຜຣນ຺ຕິ, ເນວ ນິປ຺ຜາເທນ຺ຕິ. ເອເສວ ນໂຍ ‘‘ນ ໂຠຊນີເຍ ໂຠຊນີຍຕ຺ຖໍ ຜຣນ຺ຕີ’’ຕິເອຕ຺ຖາປິ.

ເຕສນ຺ຕິ ມູລານໍ ອນ຺ໂຕ, ລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ວາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອກສ຺ມິໍ ຊນປເທ ຂາທນີຍຕ຺ຖໂຠຊນີຍຕ຺ເຖສຸ ຜຣມາເນສຸ ອຎ຺ເຎສຸປິ ຊນປເທສຸ ຜຣນ຺ຕິເຍວາຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສູ’’ຕິ ວິຈ຺ຉາປທໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ຈາປິ ຫິ ພຫູສຸ ຊນປເທສຸ ປຖວີຣສອາໂປຣສສມ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ຂາທນີຍຕ຺ຖໂຠຊນີຍຕ຺ຖໍ ຜຣມານມ຺ປິ ເອກສ຺ມິໍ ຊນປເທ ປຖວີຣສອາໂປຣສວິປຕ຺ຕິວເສນ ອຜຣມານໍ ຠເວຍ຺ຍ, ວິກາຣວເສນ ປນ ຕຕ຺ຖ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຕໍ ຊນປທໍ ປມາຓໍ ນ ກາຕພ຺ພໍ, ຄເຫຕພ຺ພເມວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປກຕິອາຫາຣວເສນາຕິ ອຎ຺ເຎຫິ ຍາວກາລິກ, ສຕ຺ຕາຫກາລິເກຫິ ອມິສ຺ສິຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ປກຕິຍາວ ອາຫາຣກິຈ຺ຈກຣຓວເສນ. ‘‘ມນຸສ຺ສານ’’ນ຺ຕິອິມິນາ ອຎ຺ເຎສໍ ຕິຣຈ຺ຉານາທີນໍ ຂາທນີຍຕ຺ຖໂຠຊນີຍຕ຺ຖໍ ຜຣມານມ຺ປິ ນ ປມາຓນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕນ຺ຕິ ມູລໍ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ນາມສຎ຺ຎາສູຕິ ນາມສງ຺ຂາຕາສຸ ສຎ຺ຎາສຸ.

ຍຖາ ມູເລ ລກ຺ຂຓໍ ທສ຺ສິຕໍ, ເອວໍ ກນ຺ທາທີສຸປິ ຍໍ ລກ຺ຂຓໍ ທສ຺ສິຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ນ ເກວລໍ ປາຬິຍໍ ອາຄຕານໍ ຫລິທ຺ທາທີນໍ ມູລໍເຍວ ຍາວຊີວິກໍ ໂຫຕິ, ອຖ ໂຂ ຕຈາທໂຍປີຕິ ອາຫ ‘‘ຍຎ຺ເຈຕ’’ນ຺ຕິອາທິ. ຍໍ ເອຕໍ ອຏ຺ຐວິຘນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ເອວໍ ມູລຂາທນີເຍ ວິນິຈ຺ຉຍໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ກນ຺ທຂາທນີເຍ ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກນ຺ທຂາທນີເຍ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ກນ຺ທຂາທນີເຍຕິ ກໍ ສຸຂໍ ທທາຕີຕິ ກນ຺ໂທ, ປທຸມາທິກນ຺ໂທ, ສຸຂສ຺ສ ອທາຍກາ ປນ ກນ຺ທາ ຣຸຬ຺ຫີວເສນ ກນ຺ທາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ກນ຺ໂທ ເອວ ຂາທນີຍໍ ກນ຺ທຂາທນີຍໍ, ຕສ຺ມິໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ໂຍຊນາ. ເອເສວ ນໂຍ ອຸປຣິປິ. ຍນ຺ຕິ ກນ຺ທໍ. ອິມິນາ ຕໍສທ຺ທານເປກ຺ໂຂ ຍໍສທ຺ໂທປິ ອຕ຺ຖີຕິ ຎາເປຕິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ກນ຺ທຂາທນີເຍ. ຕຣຸໂຓ, ສຸຂຂາທນີໂຍຕິ ວິເສສນປທານິ ຍຖາວຈນໍ ອຸປຣິປິ ໂຍເຊຕພ຺ພານິ. ເອວມາທໂຍ ຜຣຓກກນ຺ທາ ຍາວກາລິກາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ອໂຘໂຕຕິ ວິສຣໂສ ອຸທເກນ ອຘູນິໂຕ. ເຕຕິ ກນ຺ທາ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ມູເລ ອລຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ມຸຬາໂລ, ອຸທກໂຕ ວາ ອຸທ຺ຘຏມຕ຺ເຕ ມິລຕິ ນິມິລຕີຕິ ມຸຬາລໍ. ເອວມາທິ ຜຣຓກມຸຬາລໍ ຍາວກາລິກນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປີຕິ ສພ຺ພມ຺ປິ ຕໍ ມຸຬາລໍ ສງ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ມສຕິ ວິຊ຺ຌຕີຕິ ມຕ຺ຖໂກ. ເອວມາທິ ມຕ຺ຖໂກ ຍາວກາລິໂກຕິ ໂຍຊນາ. ຊຣຑ຺ຒພຸນ຺ໂທຕິ ຊຣຠູຕອຑ຺ຒສງ຺ຂາໂຕ ປາໂທ.

ຂນີຍຕິ ອວທາຣີຍຕີຕິ ຂນ຺ໂຘ, ຂາຍຕີຕິ ວາ ຂນ຺ໂຘ. ‘‘ອນ຺ໂຕປຖວີຄໂຕ’’ຕິປທໍ ‘‘ສາລກລ຺ຍາຓິຂນ຺ໂຘ’’ຕິປເທເນວ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ, ນ ອຎ຺ເຎຫິ. ເອວມາທິ ຂນ຺ໂຘ ຍາວກາລິໂກຕິ ໂຍຊນາ. ອວເສສາຕິ ຕີຫິ ທຓ຺ຑກາທີຫິ ອວເສສາ.

ຕຈຕິ ສໍວຣຕິ ປຏິຈ຺ຉາເທຕີຕິ ຕໂຈ. ສຣໂສຕິ ເອຕ຺ຖ ເອວກາໂຣ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ, ສຣໂສ ເອວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕສໍ ສງ຺ຄໂຫຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຫີຕິ ສຈ຺ຈໍ. ເອຕນ຺ຕິ ກສາວເຠສຊ຺ຊໍ, ‘‘ອນຸຊານາມິ …ເປ… ໂຠຊນີຍຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ ວຈນໍ ວາ. ເອຕ຺ຖາຕິ ກສາວເຠສຊ຺ເຊ. ເອເຕສມ຺ປີຕິ ມຕ຺ຖກຂນ຺ຘຕ຺ຕຈານມ຺ປິ.

ປຕຕີຕິ ປຕ຺ຕໍ. ເອເຕສນ຺ຕິ ມູລກາທີນໍ. ເອວຣູປານິ ປຕ຺ຕານິ ຈ ເອກໍເສນ ຍາວກາລິການີຕິ ໂຍຊນາ. ຍາ ໂລຓີ ອາໂຣຫຕິ, ຕສ຺ສາ ໂລຓິຍາ ປຕ຺ຕໍ ຍາວຊີວິກນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ທີປວາສິໂນຕິ ຕມ຺ພປຓ຺ຓິທີປວາສິໂນ, ຊມ຺ພຸທີປວາສິໂນ ວາ. ຍານິ ວາ ຜຣນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕສນ຺ຕິ ນິມ຺ພາທີນໍ. ອິທໍ ປທໍ ປຸພ຺ພປຣາເປກ຺ຂກໍ, ຕສ຺ມາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ມຊ຺ເຌ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ປຓ຺ຓານໍ ອນ຺ໂຕ ນຕ຺ຖີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ປຸປ຺ຜຕິ ວິກສຕີຕິ ປຸປ຺ຜໍ. ເອວມາທິ ປຸປ຺ຜໍ ຍາວກາລິກນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ສາຕິ ປຸປ຺ຜສ຺ສ. ອສ຺ສາຕິ ເອວເມວ.

ຜລຕີຕິ ຜລໍ. ຍານີຕິ ຜລານິ. ຜຣນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເນສນ຺ຕິ ຜລານໍ ປຣິຍນ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍານິ ວຸຕ຺ຕານິ, ຕານິ ຍາວຊີວິການີຕິ ໂຍຊນາ. ເຕສມ຺ປີຕິ ຜລານມ຺ປິ ປຣິຍນ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ອສີຍຕິ ຂິປີຍຕິ, ຉຑ຺ຑີຍຕີຕິ ວາ ອຏ຺ຐິ. ເອວມາທີນິ ຜຣຓການິ ອຏ຺ຐີນິ ຍາວກາລິການີຕິ ໂຍຊນາ. ເຕສນ຺ຕິ ອຏ຺ຐີນໍ.

ປິສີຍຕິ ຈຸຓ຺ຓໍ ກຣີຍຕີຕິ ປິຏ຺ຐໍ. ເອວມາທີນິ ຜຣຓການິ ປິຏ຺ຐານິ ຍາວກາລິການີຕິ ໂຍຊນາ. ອໂຘຕກນ຺ຕິ ອຸທເກນ ອຘູນິຕໍ. ເຕສນ຺ຕິ ປິຏ຺ຐານໍ.

ນິຣນ຺ຕຣໍ ອສຕິ ສມ຺ພຊ຺ຌຕີຕິ ນິຍ຺ຍາໂສ. ເສສາຕິ ອຸຈ຺ຉຸນິຍ຺ຍາສໂຕ ເສສາ. ປາຬິຍໍ ວຸຕ຺ຕນິຍ຺ຍາສາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖາຕິ ນິຍ຺ຍາສຂາທນີເຍ. ສງ຺ຄຫິຕານໍ ນິຍ຺ຍາສານໍ ປຣິຍນ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ເອວນ຺ຕິອາທິ ນິຄມນໍ.

ວຸຕ຺ຕເມວາຕິ ເຫຏ຺ຐາ ປຐມປວາຣຓສິກ຺ຂາປເທ ວຸຕ຺ຕເມວາຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.