໓. ມຫາວຈ຺ຉສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໙໓. ສຫ ກຖາ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ສຫກຖີ, ‘‘ມຍໍ ປຸຈ຺ຉາວເສນ ຕຸມ຺ເຫ ວິສ຺ສຊ຺ຊນວເສນາ’’ຕິ ເອວໍ ສຫປວຕ຺ຕກໂຖຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕສ຺ເສວ ກຖິຕານິ, ຕຕ຺ຖ ປຐເມ ວິຊ຺ຊາຕ຺ຕຍໍ ເທສິຕໍ, ທຸຕິເຍ ອຄ຺ຄິນາ ທສ຺ສິຕນ຺ຕິ ເຕວິຊ຺ຊວຈ຺ຉສຸຕ຺ຕໍ ອຄ຺ຄິວຈ຺ຉສຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ນາມໍ ວິເສເສຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ສີຆໍ ລທ຺ຘິໍ ນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ຕິ, ຍສ຺ມາ ສງ຺ຂາຣານໍ ນິຍໂຕຍໍ ວິນາໂສ ອນຎ຺ຎສມຸປ຺ປາໂທ, ເຫຕຸສມຸປ຺ປນ຺ນາປິ ນ ຈິເຣນ ນິຊ຺ຌານໍ ຂມນ຺ຕິ, ນ ລຫຸໍ. ເຕນາຫ ‘‘ວສາເຕລ …ເປ… ສຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິ. ປຈ຺ຉິມຄມນໍ ຎາຓສ຺ສ ປຣິປາກໍ ຄຕຕ຺ຕາ. ຍຏ຺ຐິໍ ອາລມ຺ພິຕ຺ວາ ອຸທກໍ ຕຣິຕຸໍ ໂອຕຣນ຺ໂຕ ປຸຣິໂສ ‘‘ຍຏ຺ຐິໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ອຸທເກ ປຕມາໂນ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ກມ຺ມປຖວເສນ ວິຕ຺ຖາຣເທສນນ຺ຕິ ສໍຂິຕ຺ຕເທສນໍ ອຸປາທາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ມູລວເສນ ເຈຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ. ວິຕ຺ຖາຣສທິສາຕິ ກມ຺ມປຖວເສນ ອິຘ ເທສິຕເທສນາວ ມູລວເສນ ເທສິຕເທສນໍ ອຸປາທາຍ ວິຕ຺ຖາຣສທິສາ. ວິຕ຺ຖາຣເທສນາ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ນ ເກວລໍ ອຍເມວ, ອຖ ໂຂ ສພ຺ພາປິ ພຸທ຺ຘານໍ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ອຸຊຸເກນ ນິຣວເສສໂຕ ວິຕ຺ຖາຣເທສນາ ນາມ ນຕ຺ຖິ ເທສນາຎາຓສ຺ສ ມຫາວິສຍຕາຍ ກຣຓສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ຕຊ຺ຊາຍ ມຫານຸຠາວຕ຺ຕາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສ. ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສມງ຺ຄິຕາຍ ຫິ ອວເສສປຏິສມ຺ຠິທານຸຠາວິຕາຍ ອປຣິມິຕກາລສມ຺ຠຕຎາຓສມ຺ຠາຣສມຸທາຄຕາຍ ກທາຈິປິ ປຣິກ຺ຂຍານຣຫາຍ ອນຎ຺ຎສາຘາຣຓາຍ ປຏິຠານປຏິສມ຺ຠິທາຍ ປຫູຕຊິວ຺ຫາທິຕທນຸຣູປຣູປກາຍສມ຺ປຕ຺ຕິສມ຺ປທາຍ ວິຕ຺ຖາຣິຍມານາ ຠຄວໂຕ ເທສນາ ກຖໍ ປຣິມິຕາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ ຠເວຍ຺ຍ, ມຫາກາຣຸຓິກຕາຍ ປນ ຠຄວາ ເວເນຍ຺ຍຊ຺ຌາສຍານຸຣູປໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຣິມິຕໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ ກຕ຺ວາ ນິຏ຺ຐເປຕິ. ອຍຎ຺ຈ ອຕ຺ໂຖ ມຫາສີຫນາທສຸຕ຺ເຕນ (ມ. ນິ. ໑.໑໔໖ ອາທໂຍ) ທີເປຕພ຺ໂພ. ສພ຺ພໍ ສໍຂິຕ຺ຕເມວ ອຕ຺ຕຊ຺ຌາສຍວເສນ ອກເຖຕ຺ວາ ໂພຘເນຍ຺ຍປຸຄ຺ຄລຊ຺ຌາສຍວເສນ ເທສນາຍ ນິຏ຺ຐາປິຕຕ຺ຕາ. ນ ເຈຕ຺ຖ ຘມ຺ມສາສນວິໂຣໂຘ ປຣິຍາຍໍ ອນິສ຺ສາຍ ຍຖາຘມ຺ມໍ ຘມ຺ມານໍ ໂພຘິຕຕ຺ຕາ ສພ຺ພລຫຸຕ຺ຕາ ຈາຕິ.

໑໙໔. ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ກາມາວຈຣາ ສມ຺ປຕ຺ຕສມາທານວິຣຕີນໍ ອິຘາຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ.

ອນິຍເມຕ຺ວາຕິ ‘‘ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ສາວໂກ’’ຕິ ວາ ນິຍມໍ ວິເສເສນ ອກຕ຺ວາ. ອຕ຺ຕານເມວ…ເປ… ເວທິຕພ຺ພໍ, ຕຖາ ຫິ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ‘‘ຕິຏ຺ຐຕຸ ຠວໍ ໂຄຕໂມ’’ຕິ ອາຫ.

໑໙໕. ສຕ຺ຖາວ ອຣຫາ ໂຫຕິ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ປາຣິປູຣິຠາວໂຕ. ຕສ຺ມິໍ ພ຺ຍາກເຕຕິ ຕສ຺ມິໍ ‘‘ເອກຠິກ຺ຂຸປິ ສາວໂກ’’ຕິອາທິນາ ສຸຏ຺ຐຸ ປຎ຺ເຫ ກຖິເຕ.

໑໙໖. ສມ຺ປາທໂກຕິ ປຏິປຕ຺ຕິສມ຺ປາທໂກ.

໑໙໗. ເສຂາຍ ວິຊ຺ຊາຍາຕິ ເສຂລກ຺ຂຓປ຺ປຕ຺ຕາຍ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ສາຕິສຍໍ ກຕ຺ວາ ກຣຓວເສນ ວຸຕ຺ຕາ, ຜລປຎ຺ຎາ ປນ ຕາຍ ປຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ກມ຺ມຠາເວນ ວຸຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ເຫຏ຺ຐິມຜລຕ຺ຕຍໍ ປຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ອິມໍ ປເນຕ຺ຖ ອວິປຣີຕມຕ຺ຖໍ ປາຬິໂຕ ເອວ ວິຎ຺ຎາຍມານໍ ອປ຺ປຏິວິຊ຺ຌນໂຕ ວິຕຓ຺ຑວາທີ ‘‘ຍາວຕກໍ ເສເຂນ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອນຸປ຺ປຕ຺ຕໍ ຕໍ ມຍາ’’ຕິ ວຈນເລສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄປິ ອເນນ ປຕ຺ໂຕເຍວາ’’ຕິ ວທຕິ. ເອວນ຺ຕິ ອິທານິ ວຸຈ຺ຈມານາຍ ຄາຖາຍ.

ກິເລສານິ ປຫາຍ ປຎ຺ຈາຕິ ປຎ຺ໂຈຣມ຺ຠາຄິຍສໍໂຍຊນສງ຺ຂາເຕ ສໍກິເລເສ ປຫາຍ ປຊຫິຕ຺ວາ, ປຫານເຫຕຸ ວາ. ປຣິປຸຓ຺ຓເສໂຂຕິ ສພ຺ພໂສ ວຑ຺ຒິຕເສຂຘມ຺ໂມ. ອປຣິຫານຘມ຺ໂມຕິ ອປຣິຫານສຠາໂວ. ນ ຫິ ຍສ຺ສ ຜາຕິຄເຕຫິ ສີລາທິຘມ຺ເມຫິ ປຣິຫານິ ອຕ຺ຖິ, ສມາຘິມ຺ຫິ ປຣິປູຣກາຣິຕາຍ ເຈໂຕວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ສມາຫິຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ’’ຕິ. ອປຣິຫານຘມ຺ມຕ຺ຕາວ ຐິຕຕ຺ໂຕ.

ອນາຄາມິນາ ຫິ ອເສຂຠາວາວຫາ ຘມ຺ມາ ປຣິປູເຣຕພ຺ພາ, ນ ເສຂຠາວາວຫາຕິ ໂສ ເອກນ຺ຕປຣິປຸຓ຺ເຓ ເສໂຂ ວຸຕ຺ໂຕ. ເອຕໍ ນ ພຸທ຺ຘວຈນນ຺ຕິ ‘‘ມຄ຺ໂຄ ພຫຸຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິໂກ’’ຕິ ເອຕໍ ວຈນໍ ນ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ອນນ຺ຕເຣກນ຺ຕວິປາກທານໂຕ, ພຫຸກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປວຕ຺ຕເນ ປໂຍຊນາຠາວໂຕ ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລສ຺ສ, ‘‘ສມາຘິມານນ຺ຕຣິກຎ຺ຎມາຫຸ (ຂຸ. ປາ. ໖.໕; ສຸ. ນິ. ໒໒໘), ນ ປາຣໍ ທິຄຸຓໍ ຍນ຺ຕີ’’ຕິ (ສຸ. ນິ. ໗໑໙) ເອວມາທີນິ ສຸຕ຺ຕປທານິ ເອຕສ຺ສຕ຺ຖສາຘການິ. ໂອຣມ຺ຠາຄິຍສໍໂຍຊນປ຺ປຫາເນນ ເສກ຺ຂຘມ຺ມປຣິປູຣິຠາວສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕາຍ ອຕ຺ໂຖ ຕວ ວຈເນນ ວິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ. ອສ຺ສ ອາຍສ຺ມໂຕ ວຈ຺ຉສ຺ສ.

໑໙໘. ອຠິຎ຺ຎາ ວາ ກາຣຓນ຺ຕິ ຍຎ຺ຫິ ຕໍ ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ຣ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕາສງ຺ຂາຕໍ ອິທ຺ຘິວິຘປຈ຺ຈນຸຠວນາທິ, ຕສ຺ສ ອຠິຎ຺ຎາ ກາຣຓໍ. ອຖ ອິທ຺ຘິວິຘປຈ຺ຈນຸຠວນາທິ ອຠິຎ຺ຎາ, ເອວໍ ສຕິ ອຠິຎ຺ຎາປາທກຊ຺ຌານໍ ກາຣຓໍ. ອວສາເນ ຉຏ຺ຐາຠິຎ຺ຎາຍ ປນ ອຣຫຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຍສ຺ມາ ປຐມສຸຕ຺ເຕ ອາສວກ຺ຂໂຍ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ອາສວາ ຂີຓາ ເອວ, ນ ປຸນ ເຂເປຕພ຺ພາ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ‘‘ຍາວເທວາ’’ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຘ ຜລສມາປຕ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ, ສາ ຈ ປຸນປ຺ປຸນໍ ສມາປຊ຺ຊີຍຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຍາວເທວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຕ ເອວ ຫິ ‘‘ອຣຫຕ຺ຕໍ ວາ ກາຣຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ‘‘ກຸທາສ຺ສຸ ນາມາຫໍ ຕທາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສາມິ, ຍທຣິຍາ ເອຕຣຫິ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໖໕; ໓.໓໐໗) ອນຸຕ຺ຕເຣສຸ ວິໂມກ຺ເຂສຸ ປິຫໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຠິຎ຺ຎາ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ຕສ຺ສ ກາຣຓໍ, ຕຍິທໍ ສພ຺ພສາຘາຣຓໍ ນ ໂຫຕີຕິ ສາຘາຣຓວເສນ ນໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຣຫຕ຺ຕສ຺ສ ວິປສ຺ສນາ ວາ’’ຕິ ອາຫ.

໒໐໐. ປຣິຈຣນ຺ຕິ ນາມ ວິປ຺ປກຕພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາສຕ຺ຕາ. ປຣິຈິຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ ສາວເກນ ນາມ ສຕ຺ຖຸ ຘມ຺ເມ ກຕ຺ຕພ຺ພາ ປຣິຈຣິຍາ ສມ຺ມເທວ ນິຏ຺ຐາປິຕຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ອິຕິ…ເປ… ເຖໂຣ ເອວມາຫາ’’ຕິ. ເຕສໍ ຄຸຓານນ຺ຕິ ເຕສໍ ອເສກ຺ຂຄຸຓານໍ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ມຫາວຈ຺ຉສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ ສມຕ຺ຕາ.