໑. ອມ຺ພລຏ຺ຐິກຣາຫຸໂລວາທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໗. ອມ຺ພລຏ຺ຐິກາຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອມ຺ພລຏ຺ຐິກາ ວຸຈ຺ຈຕິ ສຸຊາໂຕ ຕຣຸຓມ຺ພຣຸກ຺ໂຂ, ຕສ຺ສ ປນ ອວິທູເຣ ກໂຕ ປາສາໂທ ອິຘ ‘‘ອມ຺ພລຏ຺ຐິກາ’’ຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ເວຬຸວນວິຫາຣສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ປຘານຆຣສງ຺ເຂເປຕິ ຠາວນາເຄຫປ຺ປກາເຣ ໂຍຄີນໍ ເຄເຫຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕິຂິໂຓວ ໂຫຕິ, ນ ຕສ຺ສ ຕິຂິຓຠາໂວ ເກນຈິ ກາຕພ຺ໂພ ສຠາວສິທ຺ຘຕ຺ຕາ. ເອວເມວ ອຕ຺ຕໂນ ວິມຸຕ຺ຕິປຣິປາຈນກມ຺ມຸນາ ຕິກ຺ຂວິສທຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຍມ຺ປິ ອາຍສ຺ມາ…ເປ… ຕຕ຺ຖ ວິຫາສິ. ປກຕິປຎ຺ຎຕ຺ຕເມວາຕິ ປກຕິຍາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ພຸທ຺ຘານໍ ອຸປຄມນໂຕ ປຸເຣຕຣເມວ ຈາຣິຕ຺ຕວເສນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ.

໑໐໘. ອຸທກໍ ອເນນ ຘີຍຕິ, ຐປີຍຕິ ວາ ເອຕ຺ຖາຕິ ອຸທກາຘານໍ. ອຸທກຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຈ ຂຸທ຺ທກຠາຊນໍ. ‘‘ໂອວາທທານຕ຺ຖໍ ອາມນ຺ເຕສີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕໍ ປນສ຺ສ ໂອວາທທານໍ ນ ອິເຘວ, ອຖ ໂຂ ພຫູສຸ ຐາເນສຸ ພຫຸກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປວຕ຺ຕິຕນ຺ຕິ ຕານິ ຕານິ ສງ຺ເຂປໂຕ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິຘ ສໍວຓ຺ຓນຕ຺ຖໍ ‘‘ຠຄວຕາ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພພຸທ຺ເຘຫິ ອວິຊຫິຕນ຺ຕິ ອິມິນາ ສພ຺ເພສໍ ພຸທ຺ຘານໍ ສາສເນ ກຸມາຣປຎ຺ຫາ ນາມ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອເກກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ທສກາ ປວຕ຺ຕາ ທສ ປຸຈ຺ຉາ ເອຕສ຺ສາຕິ ທສປຸຈ຺ຉໍ, ເອເກກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ທສກາ ເອກຸຕ຺ຕຣວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນຕ຺ຖາຍ ປຎ຺ຈປຓ຺ຓສວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ສາມເຓຣປຎ຺ຫນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ປຣມຕ຺ຖໂຊຕິກາຍໍ ຂຸທ຺ທກຏ຺ຐກຖາຍໍ (ຂຸ. ປາ. ອຏ຺ຐ. ໔.ກຸມາຣປຎ຺ຫວຓ຺ຓນາ) ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອນາທີນວທສ຺ສິຕາຍ ອຠິຓ຺ຫໍ ມຸສາ ສມຸທາຈຣຓໂຕ ‘‘ປິຍມຸສາວາທາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຸທກາວເສສຉຑ຺ຑນອຸທກາຘານນິກຸຊ຺ຊນອຸກ຺ກຸຊ຺ຊນທສ຺ສນສຎ຺ຎິຕາ ຈຕສ຺ໂສ ອຸທກາຘານູປມາໂຍ ສພ຺ພສ຺ສ ຍຸທ຺ຘກມ຺ມສ຺ສ ອກຣຓກຣຓວເສນ ທສ຺ສິຕາ ທ຺ເວ ຫຕ຺ຖິອຸປມາໂຍ.

ຕຕ຺ຖ ຣາຫຸລສຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສຸຕ຺ຕນິປາເຕ ອາຄຕໍ ຣາຫຸລສຸຕ຺ຕໍ (ສຸ. ນິ. ໓໓໗ ອາທໂຍ). ອຠິຓ຺ໂຫວາທວເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິມິນາ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ຕໍ ສຸຕ຺ຕໍ ກເຖຕ຺ວາ ຠຄວາ ເຖຣໍ ໂອວທຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອິທຎ຺ຈ ປນາຕິ ອິທໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວໂຕ ຕໍຕໍກາລານຸຣູປໍ ອຕ຺ຕໂນ ໂອວາທທານໍ ສນ຺ຘາຍ. ພີຊນ຺ຕິ ອຓ຺ຑໍ. ປສ຺ສສິ ນູຕິ ນຸ-ສທ຺ໂທ ອນຸຊານເນ, ນນຸ ປສ຺ສສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຈ຺ຈຘມ຺ມໍ ລງ຺ຆິຕ຺ວາ ຐິຕສ຺ສ ກິຎ຺ຈິປິ ອກຕ຺ຕພ຺ພໍ ນາມ ປາປໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອາຫ – ‘‘ສມ຺ປຊານມຸສາວາເທ ສໍວຣຣຫິຕສ຺ສ ໂອປມ຺ມທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕາ’’ຕິ. ຕຖາ ຫິ –

‘‘ເອກໍ ຘມ຺ມມຕີຕສ຺ສ, ມຸສາວາທິສ຺ສ ຊນ຺ຕຸໂນ;

ວິຕິຓ຺ຓປຣໂລກສ຺ສ, ນຕ຺ຖິ ປາປມກາຣິຍ’’ນ຺ຕິ. (ຘ. ປ. ໑໗໖);

ອຸຣຸຬ຺ຫວາຕິ ອຸຣຸຬ຺ໂຫ ຫຸຕ຺ວາ ອຸສ຺ສິໂຕ. ໂສ ປນ ທມວເສນ ອຠິຣຸຍ຺ຫ ວຑ຺ຒິໂຕ ອາໂຣຫນໂຍຄ຺ໂຍ ຈ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຠິວຑ຺ຒິໂຕ ອາໂຣຫສມ຺ປນ຺ໂນ’’ຕິ. ອາຄຕາຄເຕຕິ ອຕ຺ຕໂນ ໂຍຄ຺ຍປເທສໍ ອາຄຕາຄເຕ. ປຏິເສນາຍ ຜລກໂກຏ຺ຐກມຸຓ຺ຑປາກາຣາທໂຍຕິ ປຏິເສນາຍ ອຕ຺ຕໂນ ອາຣກ຺ຂຕ຺ຖາຍ ຐປິເຕ ຜລກໂກຏ຺ຐເກ ເຈວ ອຸທ຺ຘຈ຺ຉທປາກາຣາທິເກ ຈ. ເອຕໍ ປເທສນ຺ຕິ ເອຕໍ ປຣເສນາປເທສໍ. ເອຕ຺ຕເກນາຕິ ໂອໂລກນມຕ຺ເຕນ. ຕສ຺ສ ໂອໂລກນາກາຣທສ຺ສເນເນວ. ສຕມ຺ປິ ສຫສ຺ສມ຺ປິ ເສນານີກໍ ທ຺ເວຘາ ຠິຊ຺ຊຕິ, ຕີຣປາຕິກໍ ມທ຺ທິຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ປທາຕາ ຫຸຕ຺ວາ ທ຺ເວຘາ ຫຸຕ຺ວາ ປລາຍນ຺ຕິ. ກຓ຺ເຓຫິ ປຫຣິຕ຺ວາຕິ ປເຄວ ສຣານໍ ອາຄມນສທ຺ທໍ ອຸປຘາເຣຕ຺ວາ ຍຖາ ເວໂຄ ນ ໂຫຕິ, ເອວໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ເຕຫິ ປຫຣິຕ຺ວາ ປາຕນໍ. ປຏິຫຕ຺ຖິປຏິອສ຺ສາຕິອາທິນາ ປຈ຺ເຈກໍ ປຕິ-ສທ຺ໂທ ໂຍເຊຕພ຺ໂພຕິ. ທີຆາສິລຏ຺ຐິຍາຕິ ທີຆລຕາຍ ອສິລຏ຺ຐິຍາ.

ກຣເຓຕິ ກມ຺ມກຣເຓ. ມຎ຺ຎຕິ ຫຕ຺ຖາໂຣໂຫ. ອຍມຸຄ຺ຄຣນ຺ຕິ ຕາທິເສ ກາເລ ຄຫິຕມຸຄ຺ຄຣໍ. ໂອໂລເກຕ຺ວາຕິ ຎາຓຈກ຺ຂຸນາ ທິສ຺ວາ, ອຠິຓ຺ຫໍ ສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໐໙. ສສກ຺ກນ຺ຕິ ປສ຺ສິຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ອຸສ຺ສາຫໍ ຊເນຕ຺ວາ ນ ກຣຓີຍໍ, ຕາທິສໍ ນິຍມໂຕ ອກຕ຺ຕພ຺ພໍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ເອກໍເສເນວ ນ ກາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ປຏິສໍຫເຣຍ຺ຍາສີຕິ ກຣຓໂຕ ສງ຺ໂກຈໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາສິ. ຍຖາຠູໂຕ ອສນ຺ໂຕ ນິວຕ຺ໂຕ ອກໂຣນ຺ໂຕ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ນິວຕ຺ເຕຍ຺ຍາສິ ມາ ກເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ. ອນຸປເທຍ຺ຍາສີຕິ ອນຸພລປ຺ປທາຍີ ຠເວຍ຺ຍາສິ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠຍ຺ຍາສີ’’ຕິ. ຕໍ ປນ ອນຸພລປ຺ປທານໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ກຣຓເມວາຕິ ອາຫ ‘‘ປຸນປ຺ປຸນໍ ກເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ. ສິກ຺ຂມາໂນຕິ ຕໍເຍວ ອຘິສີລສິກ຺ຂໍ ຕນ຺ນິສ຺ສຍຎ຺ຈ ສິກ຺ຂາທ຺ວຍໍ ສິກ຺ຂນ຺ໂຕ ສມ຺ປາເທນ຺ໂຕ.

໑໑໑. ກິຕ຺ຕເກ ປນ ຐາເນຕິ ກິຕ຺ຕເກ ຐາເນ ປວຕ຺ຕານິ. ອວິທູເຣ ເອວ ປວຕ຺ຕານີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເອກສ຺ມິໍ ປຸເຣຠຕ຺ເຕເຍວ ໂສເຘຕພ຺ພານີ’’ຕິ ອາຫ. ເອວຎ຺ຫິ ຕານິ ສຸໂສຘິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ ສຸປຣິສຸທ຺ຘານິ. ປເຣສໍ ອປ຺ປິຍໍ ຄຣຸໍ ຄາຣຍ຺ຫໍ, ຍຖາວຸຕ຺ຕຏ຺ຐານໂຕ ປນ ອຎ຺ຎໍ ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານມນສິກາເຣເນວ ກາຍກມ຺ມາທີນິ ປຣິໂສຘິຕານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ນ ຄຫິຕໍ. ປຏິຆໍ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ວາ-ສທ຺ເທນ ອສມເປກ຺ຂເຓ ໂມຫສ຺ສ ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

໑໑໒. ວຸຕ຺ຕນເຍນ ກາຍກມ຺ມາທິປຣິໂສຘນໍ ນາມ ອິເຘວ, ນ ອິໂຕ ພຫິທ຺ຘາຕິ ອາຫ ‘‘ພຸທ຺ຘາ…ເປ… ສາວກາ ວາ’’ຕິ. ເຕ ຫິ ອຕ຺ຖໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາຕິ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ສພ຺ພພຸທ຺ຘປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສາວເກຫິ ອາຣຸຬ຺ຫມຄ຺ໂຄ, ຣາຫຸລ, ມຍາ ຕຸຍ຺ຫໍ ອາຈິກ຺ຂິໂຕ, ຕສ຺ມາ. ເຕນ ອນຸສິກ຺ຂນ຺ເຕນ ຕຍາ ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂອວາທໍ ອທາສິ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ອມ຺ພລຏ຺ຐິກຣາຫຸໂລວາທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາຍ ລີນຕ຺ຖປ຺ປກາສນາ

ສມຕ຺ຕາ.