໗. ອາວຏ຺ຏຫາຣວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໒໙. ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ວິທ຺ຘໍສນສຠາວຕ຺ຕາ, ອກຸສລານໍ ວາ ປຊຫເນ ກຸສລານໍ ສມ຺ປາທເນ ປຏ຺ຐປນສຠາວຕ຺ຕາ ອາຣມ຺ຠຘາຕຸ. ຕຖາຠູຕາຕິ ສີລາທີຫິ ສມງ຺ຄີຠູຕາ. ກາມຘາຕຸອາທິກາ ຕິຘາຕຸໂຍວ ເຕຘາຕຸ. ຕສ຺ສ ອຠິຠວນໂຕ ເຕຘາຕຸອິສ຺ສໂຣ ມຈ຺ຈຸຣາຊາ. ອນາທິມຕິສໍສາເຣ ຈິຣກາລໍ ລທ຺ຘປຕິຏ຺ຐາປິ ອຈິຣກາລໍ ຠາວິເຕຫິ ກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທນີຍຕ຺ຕາ ອພລາ ກິເລສາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອພລໍ ທຸພ຺ພລ’’ນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອພລາ ນໍ ພລີຍນ຺ຕີ’’ຕິ.

ອິທໍ ວຈນໍ ອຍໍ ຄາຖາປາໂທ. ສມາຘິສ຺ສ ປທຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສມາຘິສ຺ສ ກາຣຓໍ ສມຕານຸໂຍເຄ ນິໂຍຊນໂຕຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ປປຎ຺ຈາຕິ ຣາຄາທໂຍວ. ຕຖາ ເຈວ ສໍວຓ຺ຓິຕນ຺ຕິ ເທສນາຍ ປທຏ຺ຐານຠາເວເນວ ອຕ຺ຖສໍວຓ຺ຓນາ ກຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ນ຺ຕິ ຕໍ ເທສນໍ. ຕສ຺ສາຕິ ສຠາຄາທິວເສນ ອາວຏ຺ຏນສ຺ສ. ປຣິປກ຺ກຎາຓານໍ ວິເສສາຘິຄມາຍ. ລາຠວິນິຈ຺ຉຍປຣິຄ຺ຄຫມຈ຺ຉຣິຍານີຕິອາທີສຸ ລາໂຠຕິ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓປ຺ປຏິລາໂຠ. ໂສ ປຣິເຍສນາຍ ສຕິ ໂຫຕີຕິ ປຣິເຍສນາຄ຺ຄຫເຓນ ຄຫິໂຕ. ວິນິຈ຺ຉໂຍຕິ ‘‘ເອຕ຺ຕກໍ ເມ ຣູປາຣມ຺ມຓຕ຺ຖາຍ ຠວິສ຺ສຕິ, ເອຕ຺ຕກໍ ສທ຺ທາທິອາຣມ຺ມຓຕ຺ຖາຍ, ເອຕ຺ຕກໍ ມຍ຺ຫໍ, ເອຕ຺ຕກໍ ປຣສ຺ສ, ເອຕ຺ຕກໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມິ, ເອຕ຺ຕກໍ ນິທຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ໂຕ ວິຕກ຺ໂກ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ໂສ ລາປິຕເຫຕຸກຕ຺ຕາ ປຣິເຍສນມູລກຕາຍ ປຣິເຍສນາຄ຺ຄຫເຓເນວ ຄຫິໂຕ, ຕຖາ ປຣິຄ຺ຄຫມຈ຺ຉຣິຍານິ. ຕຕ຺ຖ ປຣິຄ຺ຄໂຫ ‘‘ມມ ອິທ’’ນ຺ຕິ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນໍ. ມຈ຺ຉຣິຍໍ ‘‘ມຍ຺ເຫວ ໂຫຕູ’’ຕິ ປເຣຫິ ສາຘາຣຓຠາວາສຫນໍ. ເຕເນວສ຺ສ ໂປຣາຓາ ເອວໍ ວຈນຕ຺ຖໍ ວທນ຺ຕິ ‘‘ມຍ຺ເຫວິທມຈ຺ຉຣິຍໍ ໂຫຕຸ, ມາ ອຎ຺ເຎສໍ ອຈ຺ຉຣິຍໍ ໂຫຕູຕິ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ມຈ຺ຉຣິຍນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໑໐໓; ອ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໓.໙.໒໓). ປຣິໂຠຄຕ຺ຖານໍ ປນ ວິນິຈ຺ຉຍາທີນໍ ປຣິໂຠຄນ຺ໂຕຄຘຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຉນ຺ທຣາໂຄ ທຸພ຺ພລຣາໂຄ. ອຊ຺ໂຌສານໍ ‘‘ມມ ອິທ’’ນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາວເສນ ພລວສນ຺ນິຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຉນ຺ທຣາຄອຊ຺ໂຌສານາ ຕຓ຺ຫາ ເອວາ’’ຕິ. ອາຣກ຺ຂນິມິຕ຺ຕໍ ທ຺ວາຣປິທຫນມຎ຺ຊູສາໂຄປນາທິນາ ສຸຏ຺ຐຸ ຣກ຺ຂຓນິມິຕ຺ຕໍ. ປາປານິ ກໂຣນ຺ໂຕ ປຣິໂຠຄນິມິຕ຺ຕໍ ຣຕ຺ໂຕ ຄິທ຺ໂຘ ຄຘິໂຕ ມຸຈ຺ຉິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ມິໂຄວ ປຣິຠຸຎ຺ຊນນິມິຕ຺ຕໍ ປມາທໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ເອວໍ ປຣິເຍນາຣກ຺ຂາ ປຣິໂຠຄນິມິຕ຺ຕໍ. ປມາໂທ ຕິວິໂຘ ຕຓ຺ຫາຍ ວເສນ ກຖິໂຕຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕິວິໂຘ ຕຓ຺ຫາຍາຕິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອາຫ.

ອວິເສເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ກຕເມນ ອຸປາທາເນນ ສອຸປາທານາ’’ຕິ ວິຠາເຄນ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາປິ ‘‘ອວິຊ຺ຊາຍ ຈ ຕຓ຺ຫາຍ ຈາ’’ຕິ ອວິນິພ຺ຠຸຊິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຓ຺ຫຎ຺ຈ ອວິຊ຺ຊຎ຺ຈ ຈຕຸຣຸປາທານໍ ວເສນາຕິ ກາມຸປາທານາທີນໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຸປາທານານໍ ວເສນ ວິຠຊິຕ຺ວາ ຂນ຺ຘານໍ ທຸກ຺ຂຠາເວນ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈຠາເວນ ສຫ ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍຠາວໍ, ອຸປາທານານໍ ສມຸທຍຠາເວນ ສມຸທຍສຈ຺ຈຠາເວນ ສຫ ປຫາຕພ຺ພຠາວໍ ທສ຺ເສຕີຕິ ໂຍຊນາ.

໓໐. ‘‘ໂຍ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ໂຕ ຕິວິໂຘ ປມາໂທ ປຣິເຍສຕິ, ອາຣກ຺ຂຓຎ຺ຈ ກໂຣຕິ, ປຣິໂຠຄນິມິຕ຺ຕຎ຺ຈາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປມາໂທ ຫິ ປມຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ໂຠຄານໍ ປຣິເຍສນາຍ, ອາຣກ຺ຂຓາຍ ຈ ເຫຕຸຠູໂຕ ກຕ຺ຕຸຠາເວນ ອຸປຈຣິໂຕ, ປຣິໂຠຄສ຺ສ ປນ ນິມິຕ຺ຕໍ. ‘‘ຕປ຺ປຏິປກ຺ເຂນາ’’ຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ວິວຣຕິ ‘‘ອປ຺ປມາທານຸໂຍເຄນາ’’ຕິ, ເຕນ ສມຖຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຂປນາຕິ ຂຍປາປນາ. ໂວທານປກ຺ຂວິສຠາຄຘມ຺ມວເສນາຕິ ໂວທານປກ຺ໂຂ ຈ ໂສ ປມາທສ຺ສ ວິສຠາຄຘມ຺ໂມ ຈາຕິ ໂວທານ…ເປ… ຘມ຺ໂມ, ສມໂຖ, ຕສ຺ສ ວເສນ.

ສມເຖ ສຕີຕິ ອຘິຏ຺ຐານຠູເຕ ຌາເນ ສຕິ, ຕໍ ປາທກໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍາ ປຎ຺ຎາຕິ ນາມຣູປປຣິຈ຺ເຉທາທິວເສນ ປວຕ຺ຕປຎ຺ຎາ. ເຕນາຫ ‘‘ອຍໍ ວິປສ຺ສນາ’’ຕິ. ປຫີເນສູຕິ ປຫີຍມາເນສຸ.

ໂວທານປກ຺ຂນ຺ຕິ ອາຣມ຺ຠຘາຕຸອາທິໂວທານປກ຺ຂໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ. ວິສຠາຄຘມ຺ມວເສນາຕິ ປມາທວເສເນວ. ສຠາຄຘມ຺ມວເສນາຕິ ປຸພ຺ເພ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ຠຘາຕຸອາທິໂວທານຘມ຺ມສ຺ສ ສມຖາທິສຠາຄຘມ຺ມວເສນ.

ປຸນ ອປຣິໂຍທາປນິຍໍ ສິຂາປ຺ປຕ຺ຕປຣິໂຍທາປນໍ ອິຘາຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຕໍ ປນ ອຣຫຕ຺ເຕນ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ໂມຫສມຸຏ຺ຐານຕາ ວຸຕ຺ຕາ ‘‘ໂມໂຫ ເອວ ສມຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ. ອຎ຺ຎຖາ ປິສຸຓາວາຈາຍ ໂທສສມຸຏ຺ຐານຕາ ມຸສາວາທສ຺ສ ວິຍ ໂມຫສມຸຏ຺ຐານຠາວາ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ສິຍາ.

ກມ຺ມປຖຠາວໍ ປຕ຺ຕານໍ, ອປ຺ປຕ຺ຕານຎ຺ຈ ອກຸສລຘມ຺ມານໍ ‘‘ສພ຺ພປາປ’’ນ຺ຕິ ປເທນ ປຣິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກມ຺ມປຖກມ຺ມວິຠາເຄນາ’’ຕິ.

໓໑. ເສສປທານນ຺ຕິ ‘‘ກຸສລສ຺ສ ອຸປສມ຺ປທາ’’ຕິອາທີນໍ (ທີ. ນິ. ໒.໙໐; ຘ. ປ. ໑໘໓; ເນຕ຺ຕິ. ໓໐, ໕໐, ໑໑໖, ໑໒໔; ເປຏໂກ. ໒໙) ຄາຖາຍ ອວສິຏ຺ຐປທານໍ. ຍຖາຘິຄຕນ຺ຕິ ອຕ຺ຕນາ ອຘິຄຕປ຺ປກາຣໍ, ປຈ຺ຉາ ຠູມິທິສາ.

ອຸປຣິ ຍາເປນ຺ຕີຕິ ມນຸສ຺ສໂລກໂຕ ອຸປຣິຏ຺ຐິມໍ ເທວໂລກໍ ຄເມນ຺ຕິ.

໓໒. ຍຖາວຸຕ຺ຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສາຕິ ສີລສ຺ສ ຈ ມຄ຺ຄສ຺ສ ຈ. ຕຓ຺ຫາວິຊ຺ຊາທີນນ຺ຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ຕເທກຏ຺ຐກິເລສາ ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ປທຏ຺ຐານຘມ຺ມາ ຈ. ສມຖວິປສ຺ສນາທີນນ຺ຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ສາມຎ຺ຎຜລານໍ ສງ຺ຄໂຫ. ຍທຄ຺ເຄນ ເຈຕ຺ຖ ‘‘ນິໂຣໂຘ ຣກ຺ຂຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕທຄ຺ເຄນ ມຄ຺ໂຄ ຣກ຺ຂຓກິຣິຍາຍ ກຣຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຍນ ຣກ຺ຂຕີ’’ຕິ. ວິສຠາຄຘມ຺ມວເສນ ປຸຣິມານິ ສຠາຄຘມ຺ມາວຏ຺ຏນວເສນ ປຈ຺ຉິມານິ ສຈ຺ຈານິ ນິທ຺ຘາຣິຕານີຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

ອາວຏ຺ຏຫາຣວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.