໔. ປທຏ຺ຐານຫາຣສມ຺ປາຕາທິວຓ຺ຓນາ

໖໖. ຍສ຺ມາ ວາ ສໍກິເລສໂຕ ຣກ຺ຂິຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຕີຓິ ສຸຈຣິຕານິ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຣກ຺ຂິຕຈິຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ຍາຍໍ ຣກ຺ຂິຕຈິຕ຺ຕຕາ, ສາ ກາຍສຸຈຣິຕາທີນໍ ຕິຓ຺ຓໍ ສຸຈຣິຕານໍ ປທຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຕ຺ຕາຘີນນ຺ຕິ ອຕ຺ຕປຣາຘີນໍ.

ຕໂຕ ເອວາຕິ ກາຣຓຄ຺ຄຫເຓນ ຜລສ຺ສ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ເອວ.

໖໘. ຕຕ຺ຖ ອິຕິສທ຺ໂທຕິ ‘‘ປຣິປາລີຍຕີ’’ຕິ ອິຕິສທ຺ໂທ.

໗໓-໔. ປາຬິຍໍ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຕີຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ສງ຺ຄຫິຕານີຕິ ເອຕ຺ຖ ສທ຺ຘາວີຣິຍສຕິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ປາຕິໂມກ຺ຂາທິ ຕິວິຘໍ ສີລໍ ຄຫິຕໍ ໂສເຘຕພ຺ພຕ຺ຕາ. ເຕສນ຺ຕິ ເຕຫິ ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ ສງ຺ຄຫິໂຕ. ສມາຘິປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ສມາຘິປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘາ ຄຫິຕາຕິ ປາກໂຏຍມຕ຺ໂຖ, ຕຖາ ເສສມ຺ປີຕິ ອາຫ ‘‘ອິໂຕ ປເຣສຸ…ເປ… ວຸຕ຺ຕນຍເມວາ’’ຕິ.

໗໖. ເຫຕຸເຫຕຸສມຸປ຺ປນ຺ນປຈ຺ຈຍປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນສງ຺ຂາຕສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍວິຠາໂຄ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ.

ປທຏ຺ຐານຫາຣສມ຺ປາຕາທິວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ມິສ຺ສກຫາຣສມ຺ປາຕວຓ຺ຓນາ

ອິທານິ ຍສ຺ມາ ສຸຕ຺ເຕສຸ ຫາຣານໍ ໂຍຊນານຍທສ຺ສນຕ຺ຕາ ຫາຣສມ຺ປາຕເທສນາ ຫາຣວິຠງ຺ຄເທສນາ ວິຍ ນ ຫາຣສຣູປມຕ຺ຕທສ຺ສນຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ເປຏໂກປເທເສ ອາຄຕນຍານຸສາເຣນ ອປເຣຫິ ວິປຣິຍາເຍຫິ ຫາຣສມ຺ປາຕໂຍຊນາວິຘິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອປິຈາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ວິຊ຺ຊາວິຊ຺ຊາຍ ກຸສລາກຸສລຈິຕ຺ຕປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ອໂລຠາໂທສໂລຠໂທສາປິ ປຣມ຺ປຣຠາເວນ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ ນິທານຠາວໂຕຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຉ ຘມ຺ມາ…ເປ… ມູລານີ’’ຕິ ອາຫ. ຍຖາ ຈ ນິທານຠາເວນ ປຸພ຺ພງ຺ຄມຕາ, ເອວໍ ອຕ຺ຕໂນ ວເສວຕ຺ຕເນນາປິ ປຸພ຺ພງ຺ຄມຕາ ລພ຺ຠເຕວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສາຘິປຕິການໍ ອຘິປຕິ, ສພ຺ພຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານີ’’ຕິ. ອໂລຠສ຺ສາຕິ ອໂລຠຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສ຺ສ. ເນກ຺ຂມ຺ມຈ຺ຉນ຺ເທນາຕິ ກຸສລຈ຺ຉນ຺ເທນ. ເນກ຺ຂມ຺ມສທ຺ໂທ ປພ຺ພຊ຺ຊາທີສຸ ນິຣຸຬ຺ໂຫ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ –

‘‘ປພ຺ພຊ຺ຊາ ປຐມໍ ຌານໍ, ນິພ຺ພານຎ຺ຈ ວິປສ຺ສນາ;

ສພ຺ເພປິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ, ‘ເນກ຺ຂມ຺ມ’ນ຺ຕິ ປວຸຈ຺ຈເຣ’’ຕິ. (ອິຕິວຸ. ອຏ຺ຐ. ໑໐໙; ທີ. ນິ. ຏີ. ໒.໓໕໙; ອ. ນິ. ຏີ. ໒.໒.໖໖) –

ເຕສຸ ອິຘ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຘິປ຺ເປຕາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກຸສລຈ຺ຉນ຺ເທນາ’’ຕິ. ເນກ຺ຂມ຺ມຈ຺ຉນ຺ເທນ ອຸປນິສ຺ສຍຠູເຕນ, ນ ອຘິປຕິຠູເຕນ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ອໂລຠປ຺ປຘາໂນ ເຈ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ ໂຫຕິ, ເນກ຺ຂມ຺ມຈ຺ຉນ຺ເທນ ອຸປນິສ຺ສຍຠູເຕນ ມໂນ ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພງ຺ຄໂມ ໂຫຕິ. ເສສປທທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ຍທຄ຺ເຄນ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ມໂນ ປຸພ຺ພງ຺ຄມໍ, ຕທຄ຺ເຄນ ເຕສໍ ເຊຏ຺ຐໍ, ປຘານຎ຺ຈາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມໂນເສຏ຺ຐາຕິ ມໂນ ເຕສໍ ຘມ຺ມານ’’ນ຺ຕິອາທິ. ມໂນມຍຕາ ມເນນ ກຕາທິຠາໂວ, ໂສ ຈ ມນສ຺ສ ເຕສໍ ສຫຊາຕາທິນາ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ເອວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມໂນມຍາຕິ…ເປ… ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ. ເຕ ປນາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ-ສທ຺ໂທ ວິເສສຕ຺ຖທີປໂກ, ເຕເນຕໍ ທສ຺ເສຕິ – ຍທິປິ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ຉນ຺ທາທໂຍປິ ປຈ຺ຈຍາ ເອວ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍາທິປຈ຺ຈເຍນ ປນ ສວິເສສໍ ປຈ຺ຈຍຠູຕສ຺ສ ມນສ຺ເສວ ວເສເນວ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມໂນມຍາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຉນ຺ທສມຸທານີຕາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕເນກ຺ຂມ຺ມາທິຉນ຺ເທນ ສມ຺ມາ ອຸທ຺ຘມຸທ຺ຘໍ ນີຕາ, ຕໂຕ ສມຸທາຄຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໂຕ ເອວ ເນກ຺ຂມ຺ມວິຕກ຺ກາທິໂຕ ສມຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ອນາວິລສງ຺ກປ຺ປສມຸຏ຺ຐານາ. ຕຊ຺ຊາມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸສມ຺ຜສ຺ເສນ ສຫາຘິຏ຺ຐານໂຕ ຜສ຺ສສໂມຘານາ. ‘‘ຜຸຏ຺ໂຐ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວເທຕິ, ຜຸຏ຺ໂຐ ສຎ຺ຊານາຕິ, ຜຸຏ຺ໂຐ ເຈເຕຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໙໓) ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິທໍ ມໂນກມ຺ມນ຺ຕິ ກາຍງ຺ຄວາຈງ຺ຄໂຈປນໍ ອກຕ຺ວາ ສທ຺ຘາສມນ຺ນາຄເຕນ ປສນ຺ເນນ ມນສາ ປວຕ຺ຕໍ ອິທໍ ກຸສລໍ ມໂນກມ຺ມໍ. ຕໍ ປນ ອນຠິຊ຺ຌາສຫຄຕໍ, ອພ຺ຍາປາທສຫຄຕໍ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິສຫຄຕນ຺ຕິ ຕິວິຘໍ ໂຫຕິ.

ຠາສຕີຕິ ອວິສໍວາທນາທິນາ ວາຈງ຺ຄໂຈປນາວເສນ ປວຕ຺ເຕນ຺ຕິຍາ ວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ສາເຘຕພ຺ພໍ ສາເຘຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ເຕນ ກາຍທ຺ວາຣໂຕ ປວຕ຺ຕກຸສລວຈີກມ຺ມມ຺ປິ ສງ຺ຄຫິຕໍ ໂຫຕິ. ຕຖາ ຫິ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິວິປ຺ຜາຣໂຕ, ຕຖາ ສາທິຍນໂຕ ຈ ຠາສຕີ’’ຕິ. ສພ຺ພມ຺ປິ ວຈີກມ຺ມໍ ສຈ຺ຈາທິວເສນ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ. ກໂຣຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ, ປເຣສຎ຺ຈ ຫິຕາຫິຕານິ ກາຣຓາກາຣເຓຫິ ກາຍງ຺ຄໂຈປນາວເສນ ປວຕ຺ເຕນ຺ຕິຍາ ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ສາເຘຕພ຺ພໍ ສາເຘຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ເຕນ ວຈີທ຺ວາຣໂຕ ປວຕ຺ຕກຸສລກາຍກມ຺ມມ຺ປິ ສງ຺ຄຫິຕໍ ໂຫຕິ. ຕຖາ ຈ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິວິປ຺ຜາຣໂຕ, ຕຖາ ສາທິຍນໂຕ ຈ ກໂຣຕີ’’ຕິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໗໖ ມິສ຺ສກຫາຣສມ຺ປາຕວຓ຺ຓນາ). ກມ຺ມປຖວເສນ ຄຍ຺ຫມາເນ ປາຓາຕິປາຕາທິວເສນ ຕໍ ຕິວິຘໍ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອິຕິ ທສກຸສລກມ຺ມປຖາທສ຺ສິຕາ’’ຕິ. ທສປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸວເສນາປິ ຄາຖາຍ ອຕ຺ໂຖ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ຕຖາ ຫິ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ໂສ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ’’ຕິອາທິ. ຠາສຕິ ວາ ກໂຣຕິ ວາ ເກວລໍ ມນສາ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອນິຍມຕ຺ໂຖ ວາ-ສທ຺ໂທ. ຕຖາ ເຈວ ສໍວຓ຺ຓິຕໍ.

ທສວິຘສ຺ສ ກຸສລກມ຺ມສ຺ສາຕິ ທສວິຘສ຺ສ ກຸສລກມ຺ມປຖກມ຺ມສ຺ສ, ວກ຺ຂມານນເຍນ ວາ ທສປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸສງ຺ຂາຕສ຺ສ ກຸສລກມ຺ມສ຺ສ. ນນຸ ຕຕ຺ຖ ທານາທິມຍໍ ຕິວິຘເມວ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ສຈ຺ຈໍ, ຕໍ ປນ ອິຕເຣສໍ ຕທນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາ.

‘‘ສຸຂມນ຺ເວຕີ’’ຕິ ສງ຺ເຂເປນ ວຸຕ຺ຕໍ ສຸຂານຸຄມໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອິຘສ຺ສຸ ປຸຣິໂສ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເອວໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ເອວໍ ຠູຕໍ, ອປ຺ປຫີນານຸສໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ສຸຂເວທນີຍຜສ຺ສສມ຺ຠູຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕຕ຺ຖ ‘‘ຍໍ ມໂນ’’ຕິອາທິນາ ຄາຖາຕ຺ຖວເສນ ຈຕຸສຈ຺ຈໍ ນິທ຺ຘາເຣຕິ. ອາທິໂຕ ວວຕ຺ຖາປິເຕສຸ ຂນ຺ຘາທີສຸ ຂນ຺ຘມຸເຂນ ສຈ຺ຈານໍ ກຖິຕຕ຺ຕາ ສຕ຺ຕານໍ ຠິນ຺ນຣຸຈິຠາວໂຕ ນານານເຍຫິ ວິປສ຺ສນາຠູມິໂກສລ຺ລຕ຺ຖໍ, ປຸພ຺ພາປຣສມ຺ພນ຺ຘທສ຺ສນຕ຺ຖຎ຺ຈ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອວໍ…ເປ… ນິທ຺ຘາເຣຕພ຺ພານີ’’ຕິ. ສຈ຺ຈມຸເຂນ ອສ຺ສາທາທິເກ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ເທສນາຫາຣສມ຺ປາຕໍ ໂຍເຊຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ສມຸທເຍນາ’’ຕິອາທິມາຫ, ຕໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ອຕ຺ຖໂຕ ນ ວິຠຕ຺ຕໍ, ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ, ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖຕ຺ຕາ ຈາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ມນນລກ຺ຂເຓຕິ ມນນລກ຺ຂຓເຫຕຸ. ‘‘ມນນລກ຺ຂເຓນາ’’ຕິ ວາ ປາໂຐ. ອີຫາຠາວໂຕ ພ຺ຍາປາຣາຠາວໂຕ. ເຍນ ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ມໂນ ‘‘ປສນ຺ໂນ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ສ ປສາທສ຺ສ ກິຈ຺ຈໍ ມເນ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ອາຫ ‘‘ອກາລຸສິຍໂຕ, ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ໂອກປ຺ປນໂຕ ຈ ປສນ຺ເນນາ’’ຕິ. ຕຖາ ສາທິຍນໂຕຕິ ວາຈາຍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ອວຕ຺ວາວ ຜສ຺ສສາທິຍນໂຕ ອນຸຊານໂຕ. ທຸຕິເຍ ຕຖາ ສາທິຍນໂຕຕິ ກາເຍນ ກາຕພ຺ພໍ ຍຖາ ກຕໍ ໂຫຕິ, ຕຖາ ວາຈາຍ ສໍວິຘານໂຕ. ຕຖາ ປສຸຕຕ຺ຕາຕິ ຍຖາ ສຸຂມນ຺ເວຕິ, ຕຖາ ອຸປຈິຕຕ຺ຕາ ເອວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໂຕຕິ ຕໂຕ ກາຣຓາ, ມນສາ ປສນ຺ເນນ, ຠາສເນນ, ກຣເຓນ ຈ ເຫຕຸນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອນຎ຺ຎຕ຺ຖາຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ປນ ອຕ຺ເຖ. ຕໂຕຕິ ຕໂຕ ເອວ. ໂຍ ຫິ ປສນ຺ນມໂນ ເຕນ ຍໍ ຠາສນໍ, ກຣຓຎ຺ຈ, ຕໂຕ ເອວ ນໍ ສຸຂມນ຺ເວຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສາຕຠາວໂຕຕິ ສາຕເວທນາຠາວໂຕ. ອິຏ຺ຐຠາວໂຕຕິ ມນາປຠາວໂຕ. ກມ຺ມໂຕ ວິປາກຸປ຺ປຕ຺ຕິຜລທານສມຕ຺ຖຠາເວນ ກມ຺ມສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວິປາກສ຺ເສວ ອນິພ຺ພຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ອາຫ ‘‘ກຕູ…ເປ… ອນ຺ເວຕີຕິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ກາຣຓາຍຕ຺ຕ ວຸຕ຺ຕິໂຕຕິ ກຕຠາວເຫຕຸກຕ຺ຕາ ກມ຺ມສ຺ສາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອສງ຺ກນ຺ຕິໂຕຕິ ຍສ຺ມິໍ ສນ຺ຕາເນ ກມ຺ມໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ, ຕທຎ຺ຎສນ຺ຕານາ ສງ຺ກມນໂຕ.

ອາຘິປຈ຺ຈໂຍຄໂຕຕິ ສຫຊາຕາຘິປຕິວເສນ ອາຘິປຈ຺ຈຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ສຫຊາຕຘມ຺ມານຎ຺ຫິ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ມນສ຺ສ ວເສນ ປຸພ຺ພງ຺ຄມຕາ ອິຘາຘິປ຺ເປຕາ. ຕໂຕ ເອວາຕິ ອາຘິປຈ຺ຈໂຍຄໂຕ ເອວ. ມນສ຺ສາຕິ ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ສາມິວຈນໍ. ເຕສໍ ຘມ຺ມານນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກຸສລຠາໂວ ຍຸຊ຺ຊຕິ ປສາທສ຺ສ ໂຍນິໂສມນສິກາຣເຫຕຸກຕ຺ຕາ. ນນຸ ວິຠຊ຺ຊພ຺ຍາກຣເຓສຸ ເຕສໍ ສາວການໍ ສທ຺ຘາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ? ນາຍໍ ສທ຺ຘາ, ຕທາກາຣາ ປນ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຕຖາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຖາ ຫິ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ນາຍໍ ປສາໂທ’’ຕິອາທິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໗໖ ມິສ຺ສກຫາຣສມ຺ປາຕວຓ຺ຓນາ). ສຸຂໍ ອນ຺ເວຕີຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ ກມ຺ມສ຺ສ ຜລທາເນ ສມຕ຺ຖຠາວໂຕ. ຍຖາ ຫິ ກຕໍ ກມ຺ມໍ ຜລທານສມຕ຺ຖໍ ໂຫຕິ, ຕຖາ ກຕໍ ອຸປຈິຕນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ.

ມໂນປວິຈາຣາ ອິຘ ເນກ຺ຂມ຺ມສິຕາ ໂສມນສ຺ສູປວິຈາຣາ, ອຸເປກ຺ຂູປວິຈາຣາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ ກຸສລາຘິກາຣຕ຺ຕາ. ເຕ ປນ ຍສ຺ມາ ຈິຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາເຍວ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ນານິສ຺ສາຍ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມໂນ ມໂນປວິຈາຣານໍ ປທຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ. ກຸສລປກ຺ຂສ຺ສ ປທຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກຸສໂລ ຕາວ ຜສ຺ໂສ ກຸສລສ຺ສ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ສຫຊາຕາທິນາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ‘‘ຜຸຏ຺ໂຐ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວເທຕິ, ຜຸຏ຺ໂຐ ສຎ຺ຊານາຕິ, ຜຸຏ຺ໂຐ ເຈເຕຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໙໓) ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ເວທນາທີນມ຺ປິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສທ຺ຘາທີນມ຺ປິ ປຈ຺ຈຍຠາເວ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ. ສພ຺ພສ຺ສາຕິ ຈຕຸຠູມກສ຺ສ. ກາມາວຈຣາ ຫິ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຍຖາຣຫໍ ຈຕຸຠູມກສ຺ສາປິ ກຸສລສ຺ສ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ເອວໍ ອິຕຣຠູມກາປິ.

‘‘ປສນ຺ເນນ ມນສາ ຠາສຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວິເສສໂຕ ສມ຺ມາວາຈາປຈ຺ຈຍໍ ຠາສນໍ ອິຘາຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຠາສຕີຕິ ສມ຺ມາວາຈາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖາຍມຘິປ຺ປາໂຍ ‘‘ຠາສຕີຕິ ຍມິທໍ ປທໍ, ອິມິນາ ສມ຺ມາວາຈາ ຄຫິຕາ ໂຫຕີ’’ຕິ. ກໂຣຕີຕິ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສຸປຣິສຸທ຺ເຘ ກາຍວຈີກມ຺ເມ ຐິຕສ຺ສ ອາຊີວປາຣິສຸທ຺ຘິ, ນ ອິຕຣສ຺ສາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຕ ສມ຺ມາອາຊີວສ຺ສ ປທຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຕຕິ ສມ຺ມາວາຈາກມ຺ມນ຺ຕາ. ຍສ຺ມາ ປນ ອາຊີວຏ຺ຐມເກ ສີເລ ປຕິຏ຺ຐິຕສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນານຸປ຺ປນ຺ນານໍ ອກຸສລຘມ຺ມານໍ ປຫານານຸປ຺ປາທນານິ, ອນຸປ຺ປນ຺ນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ກຸສລຘມ຺ມານໍ ອຸປ຺ປາທນປາຣິປູຣິຍາ ຈ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ຕຖາ ສມ຺ມາວາຍາເມ ຐິຕສ຺ເສວ ກາຍາທີສຸ ສຸຠສຎ຺ຎາທິວິທ຺ຘໍສິນີ ສມ຺ມາສຕິ ສມ຺ຠວຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສມ຺ມາອາຊີໂວ…ເປ…ປທຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ. ເຊຏ຺ຐກສີລໍ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວໂຣ, ສທ຺ຘາສາຘໂນ ຈ ໂສຕິ ອາຫ ‘‘ຕໍ ສີລສ຺ສ ປທຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ.

ເຕສນ຺ຕິ ກາຍວຈີກມ຺ມານໍ. ກມ຺ມປຈ຺ຈຍຕາຍາຕິ ກຸສລກມ຺ມເຫຕຸກຕາຍ.

ປທຕ຺ໂຖ ຈ ວຸຕ຺ຕນເຍນາຕິ ‘‘ມນນໂຕ ອາຣມ຺ມຓວິຊານນໂຕ’’ຕິອາທິນາ.

ອຍໍ ອາວຏ຺ໂຏຕິ ອຍໍ ສຠາຄວິສຠາຄຘມ຺ມາວຏ຺ຏນວເສນ ອາວຏ຺ໂຏ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ກຸສລມູລສມ຺ມຕ຺ຕມຄ຺ຄາທິນິທ຺ຘາຣຓາ ສຠາຄຘມ຺ມາວຏ຺ຏນາ. ອວິຊ຺ຊາຠວຕຓ຺ຫານໍ ນິທ຺ຘາຣຓາ ວິສຠາຄຘມ຺ມາວຏ຺ຏນາ.

ວິຠຕ຺ຕິຫາເຣ ປທຏ຺ຐານຠູມິວິຠາຄາ ວຸຕ຺ຕນຍາ, ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ ຈາຕິ ຘມ຺ມວິຠາຄເມວ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນຍິທ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ນຍິທໍ ຍຖາຣຸຕວເສນ ຄເຫຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ເນຍ຺ຍຕ຺ຖຕໍ ວຕ຺ວາ ‘‘ໂຍຫີ’’ຕິອາທິນາ ຕໍ ວິວຣຕິ. ‘‘ທຸກ຺ຂເມວ ອນ຺ເວຕີ’’ຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ, ນນຸ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຫິເຕສິຕາ ກຸສລເມວາຕິ? ນຍິທມີທິສໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຘມ຺ມໍ ປນ ຘມ຺ໂມຕິ, ຘມ຺ມຎ຺ຈ ປນ ອຘມ຺ໂມຕິ ທີປເນນ ໂລກສ຺ສ ສພ຺ພານຕ຺ຖພີຊຠູເຕສຸ ສກລຫິຕສຸຂຸປາຍປຏິກ຺ເຂປເກສຸ ຕິຕ຺ຖກເຣສຸ ອສນ຺ຕຄຸຓສມ຺ຠາວນວເສນ ປວຕ຺ຕມິຈ຺ຉາຘິໂມກ຺ຂໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂຍ ຫິ ໂລເກ ອປ຺ປມຕ຺ຕກມ຺ປິ ປຸຎ຺ຎໍ ກາຕຸກາມໍ ປາປິກໍ ທິຏ຺ຐິໍ ນິສ຺ສາຍ ປຏິພາຫຕິ, ໂສປິ ຄາຣຍ຺ໂຫ, ກິມງ຺ຄໍ ປນ ອຣິຍວິນເຍ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຏິພາຫນ຺ເຕສູຕິ ທຸກ຺ຂຜລາວ ຕຕ຺ຖ ສມ຺ຠາວນາປສໍສາ ປຍິຣຸປາສນາ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ໂມຆປຸຣິສ, ອຣຫຕ຺ຕສ຺ສ ມຈ຺ຉຣາຍາມິ, ອປິຈ ຕຸຍ຺ເຫເວຕໍ ປາປກໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ…ເປ… ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໓.໗), ‘‘ໂຍ ນິນ຺ທິຍໍ ປສໍສຕິ (ສຸ. ນິ. ໖໖໓; ສໍ. ນິ. ໑.໑໘໐, ໑໘໑; ອ. ນິ. ໔.໓; ເນຕ຺ຕິ. ໙໒), ສພ຺ພສ຺ສາປິ ອນຕ຺ຖສ຺ສ ມູລໍ ພາລູປເສວນາ’’ຕິ ຈ.

ອິທຎ຺ຫິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ມໂນປຸພ຺ພງ຺ຄມາ…ເປ…ປທ’’ນ຺ຕິ (ຘ. ປ. ໑, ໒) ປຐມໍ ຄາຖໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ເອຕສ຺ສາຕິ ສໍວຓ຺ຓິຍມານສຸຕ຺ຕສ຺ສ.

ກິຈ຺ຈປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍສງ຺ຂາຕສ຺ສ ກິຈ຺ຈສ຺ສ ປຎ຺ຎາປນໍ. ປຘານປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ປຘານຠາວສ຺ສ ປຎ຺ຎາປນາ. ສຫຊາຕປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ມນສາ ສຫຠາວປຎ຺ຎາປນາ.

ມຫາຠູຕາຕີຕິ ອິຕິສທ຺ໂທ ອາທິອຕ຺ໂຖ, ເຕນ ມຫາຠູຕາວິນາຠາວີ ສພ຺ໂພ ຣູປຘມ຺ໂມ ສງ຺ຄຍ຺ຫຕິ.

‘‘ມໂນປຸພ຺ພງ຺ຄມາ’’ຕິ ສມາສປເທ ‘‘ມໂນ’’ຕິ ປທໍ ຕທວຍວມຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເນວ ປທສຸທ຺ຘີ’’ຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ມໂນປຸພ຺ພງ຺ຄມາຕິ ປທສຸທ຺ຘີ’’ຕິ. ‘‘ຉາຍາວ ອນປາຍິນີ’’ຕິ ອິທໍ ສຸຂານຸຄມສ຺ສ ອຸທາຫຣຓມຕ຺ຕໍ, ນ ຍຖາຘິປ຺ເປຕຕ຺ຖປຣິສມາປນໍ. ‘‘ສຸຂມນ຺ເວຕີ’’ຕິ ປນ ຍຖາຘິປ຺ເປຕຕ຺ຖປຣິສມາປນນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປທສຸທ຺ຘິ ເຈວ ອາຣມ຺ຠສຸທ຺ຘິ ຈາ’’ຕິ.

ເອກຕ຺ຕຕາຕິ ມໂນປຸພ຺ພງ຺ຄມາທິສາມຎ຺ຎໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ. ເວມຕ຺ຕຕາ ‘‘ມໂນປຸພ຺ພງ຺ຄມາ’’ຕິອາທິນາ ສາມຎ຺ຎໂຕ ວຸຕ຺ຕຘມ຺ເມ ປສາໂທ ຘາຣຓາຍ ນິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປສນ຺ນສງ຺ຂາເຕ ວິເສເສ ອວຏ຺ຐາປນໂຕ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປສາໂທ ສິເນຫສຠາໂວ, ອສ຺ສທ຺ຘິຍໍ ວິຍ ລູຂສຠາວໍ ໂທສໍ ວິໂນເທຕີຕິ ອາຫ ‘‘ພ຺ຍາປາທວິກ຺ຂມ຺ຠນໂຕ’’ຕິ. ພຫິທ຺ຘາຕິ ສທ຺ເຘຍ຺ຍວຕ຺ຖຸໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ໂອກປ຺ປນໂຕຕິ ອາຣມ຺ມຓໍ ອນຸປວິສິຕ຺ວາ ອນຸປກ຺ຂນ຺ທິຕ຺ວາ ສທ຺ທຫນໂຕ.

ເທຍ຺ຍຘມ຺ມາທໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິສທ຺ເທນ ສໍເວຄຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປກສິຓມຓ຺ຑລາທໂຍ ສງ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ. ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓາທໂຍຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ອິຏ຺ຐມຊ຺ຌຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາ, ທ຺ວາຣຘມ຺ມາ, ມນສິກາໂຣຕິ ເອວມາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕຖາ ຜສ຺ໂສຕິ ຍຖາ ເວທນາທີນໍ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓາທໂຍ ປຈ຺ຈໂຍ, ເອວໍ ຜສ຺ໂສປີຕິ ປຈ຺ຈຍຕາສາມຎ຺ຎເມວ ອຸປສໍຫຣຕິ ຕຖາ-ສທ຺ໂທ. ເວທນາທີນນ຺ຕິ ຫິ ເວທນາທໂຍ ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ ຄຫິຕາ. ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ເວທນາທໂຍຕິ ນາມຣູປໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ.

‘‘ສີລມຍສ຺ສ ອໂທໂສ ປທຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຂນ຺ຕິປຘານຕ຺ຕາ ສີລສ຺ສ. ອຘິຏ຺ຐາຕີຕິ ອນຸຍຸຎ຺ຊຕິ ອຸປ຺ປາເທຕິ. ໂສຕິ ເອວໍ ກຸສລຈິຕ຺ຕໍ ຠາເວນ຺ໂຕ. ‘‘ອນຸປ຺ປນ຺ນານ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ຠາວນາປຫານສມາໂຣປນານິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍວເສນ ຄາຖາຍ ອຕ຺ຖໍ ວິຈິນິຕ຺ວາ ສມາໂຣເປຕິ, ເອວມ຺ປິ ສກ຺ກາ ໂຍເຊຕຸນ຺ຕິ ວາສນາຠາຄິຍວເສນ ປທຏ຺ຐານນິທ຺ເທເສ ອຸທາຫຣີຍຕິ.

ເອວໍ ‘‘ມໂນປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ຄາຖາຍ ວເສນ ຫາຣສມ຺ປາຕໂຍຊນາວິຘິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຄາຖານ຺ຕເຣນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕຖາ ທທໂຕ ປຸຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຠາວນາມຍນ຺ຕິ ປຎ຺ຎາຠາວນາມຍໍ.

‘‘ອໂລໂຠ ກຸສລມູລ’’ນ຺ຕິອາທິ ທານາທີນໍ ອໂລຠາທິປຘານຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ຈ ‘‘ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ປທໍ ອາເນຕ຺ວາ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ເຕສນ຺ຕິ ຣາຄາທີນໍ. ນິສ຺ສຣຓນ຺ຕິ ຈ ປຣິນິພ຺ພານເມວ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ.

ປຣິຈ຺ຈາຄສີໂລ ອໂລຠຊ຺ຌາສໂຍ ກາເມສຸ ອາທີນວທສ຺ສາວີ ສມ຺ມເທວ ສີລໍ ປຣິປູເຣຕີຕິ ອາຫ ‘‘ທທໂຕ…ເປ… ປທຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ. ອິຘ ໂອຬາຣິກາ ນາມ ກິເລສາ ວີຕິກ຺ກມາວຕ຺ຖານໍ, ຕປ຺ປຫານໍ ຕທງ຺ຄປ຺ປຫາເນນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ມຊ຺ຌິມານນ຺ຕິ ປຣິຍຸຏ຺ຐານາວຕ຺ຖານໍ. ສຸຂຸມານນ຺ຕິ ອນຸສຍາວຕ຺ຖານໍ. ກຕາວີຠູມິ ນ຺ຕິ ຂີຓາສວຠູມິໍ.

ທທໂຕຕິ ມຄ຺ຄສຫຄເຕນ ອໂລເຠນ ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ອຠຍທານໍ ທທໂຕ. ປຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລໍ. ສໍຍມໂຕຕິ ມຄ຺ຄປຣິຍາປນ຺ເນຫິ ສມ຺ມາວາຈາກມ຺ມນ຺ຕາຊີເວຫິ ທິຏ຺ເຐກຏ຺ຐາທິສໍກິເລສໂຕ ມຄ຺ຄສໍຍເມນ ສໍຍມນ຺ຕສ຺ສ. ເວຣນ຺ຕິ ປາຓາຕິປາຕາທິປາປໍ. ກຸສໂລຕິ ມຄ຺ຄສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ກຸສໂລ ວິຈກ຺ຂໂຓ. ຊຫາຕິ ປາປກນ຺ຕິ ເຕຫິ ເຕຫິ ມຄ຺ເຄຫິ ຕໍ ຕໍ ປຫາຕພ຺ພໍ ປາປຘມ຺ມໍ ໂອຘິໂສ ຊຫາຕິ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ມຄ຺ໂຄ ວຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ.

‘‘ທທໂຕ’’ຕິອາທິນາ ປຸພ຺ເພ ອວິຠາເຄນ ກຸສລມູລານິ ອຸທ຺ຘຏານີຕິ ອິທານິ ວິຠາເຄນ ຕານິ ອຸທ຺ຘຣນ຺ໂຕ ‘‘ໂລກິຍກຸສລມູລ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ.

ປຸຖຸຊ຺ຊນຠູມິ ເສກ຺ຂຠູມິ ທສ຺ສິຕາ ປຫານສ຺ສ ວິປ຺ປກຕຠາວທີປນໂຕ. ອເສກ຺ຂຠູມິ ທສ຺ສິຕາ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານທີປນໂຕ.

ສຄ຺ຄຄາມິນີ ປຏິປທາ ປຸພ຺ພຠາຄປ຺ປຏິປຕ຺ຕິ.

ປຸຎ຺ເຎ ກຖິເຕ ປຸຎ຺ຎຜລມ຺ປິ ກຖິຕເມວ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທທໂຕ…ເປ… ເທສນມາຫາ’’ຕິ. ສຈ຺ຈກມ຺ມຏ຺ຐາເນນ ວິນາ ສໍກິເລສປ຺ປຫານໍ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ກຸສໂລ…ເປ… ເທສນມາຫາ’’ຕິ.

ເວຣສທ຺ໂທ ອທິນ຺ນາທານາທິປາປຘມ຺ເມສຸປິ ນິຣຸຬ຺ໂຫຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອວໍ ສພ຺ພານິປິ ສິກ຺ຂາປທານິ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພານີ’’ຕິ. ທ຺ເວປິ ວິມຸຕ຺ຕິໂຍ ເສກ຺ຂາເສກ຺ຂວິມຸຕ຺ຕິໂຍ, ສອຸປາທິເສສອນຸປາທິເສສວິມຸຕ຺ຕິໂຍ ຈ. ຕຖາ ຫິ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ນິພ຺ພຸໂຕຕິ ທ຺ເວ ນິພ຺ພານຘາຕຸໂຍ’’ຕິອາທິ (ເນຕ຺ຕິ. ອຏ຺ຐ. ໗໖).

ກາຣຓູປຈາເຣນ, ກາຣຓຄ຺ຄຫເຓນ ວາ ຜລໍ ຄຫິຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ທ຺ເວ ສຸຄຕິໂຍ’’ຕິອາທິ. ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ອິມິສ຺ສາ ເທສນາຍ ຜລໍ, ຕສ຺ສ ທານໍ ສີລໍ ຠາວນາ ອຸປາໂຍ, ‘‘ສມ຺ປຕ຺ຕິທ຺ວຍໍ ອິຈ຺ຉນ຺ເຕນ ທານາທີສຸ ອປ຺ປມຕ຺ເຕນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ຠຄວໂຕ ອາຓຕ຺ຕີຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ຜລາທີນິ ຍຖາຣຫໍ ເວທິຕພ຺ພານີ’’ຕິ.

ວິຈໂຍຕິ ວິຈຍຫາຣສມ຺ປາໂຕ, ໂສ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອສ ນໂຍ ອິໂຕ ປເຣສຸປິ. ‘‘ຕິວິຘມ຺ປິ ທານມຍ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ປທຕ຺ຖວິຈຍໍ ທສ຺ເສຕິ, ເຕນ ອສ຺ສາທາທໂຍ, ອິຕເຣ ຈ ວິຈຍຫາຣປທຕ຺ຖາ ອຕ຺ຖໂຕ ວິຈິຕາ ເອວ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ປຣິຈ຺ຈາໂຄ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສພ຺ໂພຕິ ສກໂລ ອນວເສສໂຕ ກິຈ຺ຈສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ.

ທານາຠິຣຕສ຺ສ ຈາຄາຘິຏ຺ຐານໍ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທທໂຕ…ເປ… ປທຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ. ວິຣຕິສຈ຺ເຈ, ວຈີສຈ຺ເຈ ຈ ຕິຏ຺ຐໂຕ ສຈ຺ຈາຘິຏ຺ຐານໍ ປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສໍຍມ…ເປ… ປທຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ. ໂກສລ຺ລໂຍຄໂຕ ຈ ປາປປ຺ປຫານໂຕ ຈ ປຎ຺ຎາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກຸສໂລ…ເປ… ປທຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ. ອນວເສສຣາຄາທີສຸ ປຫີເນສຸ ອຸປສໂມ ອຸປຏ຺ຐິໂຕ ນາມ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຣາຄ…ເປ… ປທຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ.

ກຸສໂລຕິ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐາເນນ ໂກສລ຺ລສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ວຸຕ຺ຕາຕິ ອາຫ ‘‘ກຸສໂລ…ເປ… ມຄ຺ຄງ຺ຄາທິຠາເວນ ເອກລກ຺ຂຓຕ຺ຕາ’’ຕິ. ອາທິສທ຺ເທນ ໂພຘິປກ຺ຂິຍຠາວາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ເຂເປຕພ຺ພຠາເວນາຕິ ປຫາຕພ຺ພຠາເວນ.

ອເວຣຕນ຺ຕິ ອສປຕ຺ຕຕໍ. ກຸສລຘມ຺ເມຫີຕິ ອນວຊ຺ຊຘມ຺ເມຫິ, ຜລນິພ຺ພາເນຫີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ທານສ຺ສ ມຫປ຺ຜລຕາ, ສີລາທິຄຸເຓຫິ ສຕ຺ຖຸ ອນຸຕ຺ຕຣທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍຠາໂວ, ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານນ຺ຕິ ອິເມສໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ອິມສ຺ສ ທານສ຺ສ ນິທານນ຺ຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ປາຬິຍໍ ນິຣຸຬ຺ໂຫວ. ນິພ຺ພຈນນິທານສນ຺ຘໂຍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາວາຕິ ອາຫ ‘‘ນິພ຺ພຈນນິທານສນ຺ຘໂຍ ວຕ຺ຕພ຺ພາ’’ຕິ.

ປຏິປກ຺ຂນິທ຺ເທເສນ ສມຸທໂຍຕິ ເທສນຕ຺ຖໍ ປຏິປກ຺ຂນິທ຺ເທສເນນ ນິທ຺ຘາຣິໂຕ ອຍໍ ມຈ຺ຉຣິຍາທິສໍກິເລສປກ຺ຂິໂກ ສມຸທໂຍ. ອໂລເຠນ…ເປ… ທານາທີຫີຕິ ເຍຫິ ອໂລຠາທີຫິ ທານາທໂຍ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ຕານິ ທານາທິຄ຺ຄຫເຓເນວ ຄຫິຕານີຕິ ກຸສລມູລານິ ນິທ຺ຘາເຣຕິ ‘‘ອິມານິ ຕີຓິ ກຸສລານີ’’ຕິ. ເຕສນ຺ຕິ ກຸສລມູລານໍ.

ຠຍເຫຕຸ ເທຕິ ປຓ຺ຓາກາຣາທິວເສນ. ຣາຄເຫຕຸ ເທຕິ ສຠາຄວຕ຺ຖຸສ຺ສ. ອາມິສກິຎ຺ຈິກ຺ຂເຫຕຸ ເທຕິ ລຎ຺ຊາທິວເສນ. ອນຸກມ຺ປນ຺ໂຕ ວາ ກຣຸຓາເຂຕ຺ເຕ. ອປຈຍມາໂນ ຄຸຓເຂຕ຺ເຕ, ອຸປກາຣເຂຕ຺ເຕ ວາ. ຠຍູປຣໂຕຕິ ຠເຍນ ໂອຣໂຕ. ເຕນ ຕຖາຣູເປນ ສໍຍເມນ ເວຣໍ ນ ຈິຍເຕວ. ເອວໍ ສພ຺ພສ຺ສ ອກຸສລສ຺ສ ປາປໂກ ວິປາໂກຕິ ໂຍຊນາ.

‘‘ທທໂຕ’’ຕິອາທິນາ ຍຖາ ທານປຏິກ຺ເຂເປນ ປຣິວຕ຺ຕນໍ ທສ຺ສິຕໍ, ເອວໍ ປຫານປຏິກ຺ເຂເປນປິ ປຣິວຕ຺ຕນໍ ທສ຺ເສຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອກຸສໂລ ປນ ນ ຊຫາຕີ’’ຕິ.

ກມ຺ມຜລໍ ສທ຺ທຫນ຺ໂຕ ທານກິຣິຍາຍໍ ປທຫນ຺ໂຕ ເຍນ ວິຘິນາ ທານໍ ທາຕພ຺ພໍ, ຕຕ຺ຖ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປນ຺ໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາທຫນ຺ໂຕ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ ປຸຣກ຺ຂໂຣນ຺ໂຕ ທາເນ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ທານໍ ນາມ…ເປ… ໂຫຕີ’’ຕິ.

ຠາວນາປຫານສມາໂຣປນານິ ປາຬິຍໍ ສຣູປໂຕ ວິຎ຺ຎາຍນ຺ຕີຕິ ປທຏ຺ຐານເວວຈນສມາໂຣປນານິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕໍ ສີລສ຺ສ ປທຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ. ອຎ຺ຎຎ຺ຈ ຍເທຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໂຕ ນ ວິຠຕ຺ຕໍ, ຕໍ ວຸຕ຺ຕນຍຕ຺ຕາ, ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖຕ຺ຕາ ຈາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຫາຣສມ຺ປາຕວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.