໔໔. ອຸໂປສຖນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໔໑໐. ທຸເວ ອຸໂປສຖາຕິ ສຸລຠປ຺ປວຕ຺ຕິວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຍ ປນ ທິວສວເສເນວ ອຸໂປສຖາ ຈາຕຸທ຺ທສິໂກ ປນ຺ນຣສິໂກ ສາມຄ຺ຄິໂກຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຫມນ຺ຕຄິມ຺ຫວສ຺ສານານໍ ຕິຓ຺ຓໍ ອຸຕູນໍ ຕຕິຍສຕ຺ຕມປກ຺ເຂສຸ ທ຺ເວ ທ຺ເວ ກຕ຺ວາ ຉ ຈາຕຸທ຺ທສິກາ, ເສສາ ປນ຺ນຣສິກາຕິ ເອວໍ ເອກສໍວຈ຺ຉເຣ ຈຕຸວີສຕິອຸໂປສຖາ. ອິທໍ ຕາວ ໂລກສ຺ສ ປກຕິຈາຣິຕ຺ຕໍ. ‘‘ອາຄນ຺ຕຸເກຫິ ອາວາສິການໍ ອນຸວຕ຺ຕິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິອາທິວຈນໂຕ (ມຫາວ. ໑໗໘) ປນ ຕຖາຣູປປຈ຺ຈເຍ ສຕິ ອຎ຺ຎສ຺ມິມ຺ປິ ຈາຕຸທ຺ທເສ ອຸໂປສຖໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

໔໑໑. ສຸຕ຺ຕຸທ຺ເທໂສ ສງ຺ຆສ຺ເສວາຕິ ໂຍຊນາ. ອຘິຏ຺ຐານຎ຺ຈ ຕໍ ອຸໂປສໂຖ ຈາຕິ ກມ຺ມຘາຣໂຍ. ເສສານນ຺ຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຕິຓ຺ຓໍ ວາ. ‘‘ທຸເວ’’ຕິອາທິນາ ຈ ຈາຕຸທ຺ທໂສ ປນ຺ນຣໂສ ສາມຄ຺ຄີຕິ ທິວສວເສນ, ສຸຕ຺ຕຸທ຺ເທໂສ ອຘິຏ຺ຐານໍ ປາຣິສຸທ຺ຘີຕິ ກຣຓປ຺ປກາເຣນ, ສງ຺ຆຸໂປສໂຖ ຄຓຸໂປສໂຖ ປຸຄ຺ຄລຸໂປສໂຖຕິ ປຸຄ຺ຄລວເສນ ຈາຕິ ນວ ອຸໂປສຖາ ທີປິຕາ ໂຫນ຺ຕິ.

໔໑໒. ປຸພ຺ພກິຈ຺ເຈຕິ –

‘‘ຉນ຺ທປາຣິສຸທ຺ຘິອຸຕຸກ຺ຂານໍ, ຠິກ຺ຂຸຄຓນາ ຈ ໂອວາໂທ;

ອຸໂປສຖສ຺ສ ເອຕານິ, ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໑໖໘) –

ເອວໍ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິເຍຫິ ວຸຕ຺ເຕ ປຸພ຺ພກຣຓານນ຺ຕຣໍ ກຕ຺ຕພ຺ເພ ປຸພ຺ພກິຈ຺ເຈ.

ປຸພ຺ພກຣເຓຕິ –

‘‘ສມ຺ມຊ຺ຊນີ ປທີໂປ ຈ, ອຸທກໍ ອາສເນນ ຈ;

ອຸໂປສຖສ຺ສ ເອຕານິ, ປຸພ຺ພກຣຓນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໑໖໘) –

ເອວໍ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິເຍເຫວ ວຸຕ຺ເຕ ສພ຺ພປຐມໍ ກຕ຺ຕພ຺ເພ ປຸພ຺ພກຣເຓ. ປຕ຺ຕກລ຺ເລຕິ ອຸໂປສຖາທີນໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອງ຺ຄານໍ ສມ຺ຠເວນ ປຕ຺ໂຕ ກາໂລ ອິມສ຺ສາຕິ ປຕ຺ຕກາລໍ, ປຕ຺ຕກາລເມວ ປຕ຺ຕກລ຺ລໍ. ກິໍ ຕໍ? ອຸໂປສຖາທິກມ຺ມໍ. ຕໍ ປນ ຈຕູຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສງ຺ຄຫິຕໍ. ຍຖາຫຸ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິຍາ –

‘‘ອຸໂປສໂຖ ຍາວຕິກາ ຈ ຠິກ຺ຂູ ກມ຺ມປ຺ປຕ຺ຕາ,

ສຠາຄາປຕ຺ຕິໂຍ ຈ ນ ວິຊ຺ຊນ຺ຕິ;

ວຊ຺ຊນີຍາ ຈ ປຸຄ຺ຄລາ ຕສ຺ມິໍ ນ ໂຫນ຺ຕິ,

ປຕ຺ຕກລ຺ລນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໑໖໘);

ສມານິເຕຕິ ສມ຺ມາ ອານີເຕ ປວຕ຺ຕິເຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສຕິ ສຸຕ຺ຕຸທ຺ເທໂສ. ປຎ຺ຈຘາຕິ ນິທານຸທ຺ເທໂສ ປາຣາຊິກຸທ຺ເທໂສ ສງ຺ຆາທິເສສຸທ຺ເທໂສ ອນິຍຕຸທ຺ເທໂສ ວິຕ຺ຖາຣຸທ຺ເທໂສຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຈຘາ.

໔໑໓. ວິນານ຺ຕຣາຍນ຺ຕິ ຣາຊນ຺ຕຣາໂຍ ໂຈຣນ຺ຕຣາໂຍ ອຄ຺ຍນ຺ຕຣາໂຍ ອຸທກນ຺ຕຣາໂຍ ມນຸສ຺ສນ຺ຕຣາໂຍ ອມນຸສ຺ສນ຺ຕຣາໂຍ ວາຬນ຺ຕຣາໂຍ ສຣີສປນ຺ຕຣາໂຍ ຊີວິຕນ຺ຕຣາໂຍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕຣາໂຍຕິ (ມຫາວ. ໑໕໐) ວຸຕ຺ເຕສຸ ທສສຸ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອນ຺ຕຣາຍໍ ວິນາ. ສງ຺ເຂເປນາຕິ ວິນາ ວິຕ຺ຖາຣໍ. ‘‘ເອຕ຺ຖ ທ຺ວີສຸ ຕີສຸ ວາ ອຸທ຺ເທເສສຸ ວິສເທສຸ ເຖໂຣວ ອິສ຺ສໂຣ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອວຕ຺ຕນ຺ເຕປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເອຕ຺ຖາຕິ ປຎ຺ຈສຸ ອຸທ຺ເທເສສຸ. ອວຕ຺ຕນ຺ເຕຕິ ເຖຣສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອວຕ຺ຕມາເນ ອປ຺ປຄຸເຓ. ວຏ຺ຏຕີຕິ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ທິສິຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ອິມິນາວ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ອຸທ຺ເທສກສ຺ສ ອວຕ຺ຕນ຺ເຕປິ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ທ຺ວີສຸ ວຕ຺ຕມາເນສຸ ອິສ຺ສຣຕ຺ເຕ ອຘິເກ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ຕີສູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ເຖໂຣວ ອິສ຺ສໂຣ’’ຕິອາທິນາ ອິທໍ ປຣິທີເປຕິ – ທ຺ເວ ອຂຓ຺ຑາ ສຸວິສທາ ວາຈຸຄ຺ຄຕາ, ເຖຣາເຘຍ຺ຍໍ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ, ສເຈ ປນ ເອຕ຺ຕກມ຺ປິ ວິສທໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ພ຺ຍຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາຍຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ສຍໍ ອຸທ຺ທິສິຕພ຺ພໍ, ອຎ຺ຎາ ວາ ອຊ຺ເຌສິຕພ຺ໂພຕິ.

໔໑໔. ອຸທ຺ທິສນ຺ເຕ ສມາ ວາ ອຖ ໂຖກິກາ ວາ ຍທິ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ຘນີຍໍ. ອຸທ຺ທິສນ຺ເຕ ອາວາສິເກຫິ ປາຕິໂມກ຺ເຂ ອຸທ຺ທິສ຺ສມາເນ. ສມາ ວາ ໂຖກິກາ ວາຕິ ອາວາສິເກຫິ ສມາ ວາ ໂຖກິກາ ວາ ອາຄນ຺ຕຸກາ ຠິກ຺ຂູ. ອວເສສກໍ ໂສຕພ຺ພນ຺ຕິ ອິມິນາ ເອຕ຺ຕາວຕາປິ ອຸໂປສໂຖ ກໂຕເຍວ ນາມາຕິ ທີເປຕິ.

໔໑໕. ອຸທ຺ທິຏ຺ຐມຕ຺ເຕຕິ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐໍເຍວ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐມຕ຺ຕໍ. ມຕ຺ຕ-ສທ຺ໂທ ອວຘາຣເຓ. ສກລາຍ ເອກຈ຺ຈາຍ ວາ ອຸຏ຺ຐິຕາຍ ສມາ ວາ ໂຖກິກາ ວາ ຍທິ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ສກລາຍາຕິ ສພ຺ພາຍ ປຣິສາຍ. ເອສໍ ສນ຺ຕິເກ ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ກເຣຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ເອສໍ ອາວາສິການໍ ສມີເປ ເຕ ອາຄນ຺ຕຸກາ ຠິກ຺ຂູ ປາຣິສຸທ຺ຘິອຸໂປສຖໍ ກເຣຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ພຫຸກາ ເຈ, ສພ຺ພວິກປ຺ເປສຸ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາຕິ ໂຍຊນີຍໍ. ວິກປ຺ປີຍນ຺ຕິ ປຣິກປ຺ປີຍນ຺ຕີຕິ ວິກປ຺ປາ, ອວເສສສວນປາຣິສຸທ຺ຘິອຸໂປສຖວິຘານາ ສພ຺ເພ ຈ ເຕ ວິກປ຺ປາ ເຈຕິ ສພ຺ພວິກປ຺ປາ. ເຕສຸ. ປຸນຸທ຺ທິເສຕິ ປຸນ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ອຸທ຺ທິເສຍ຺ຍ.

໔໑໖. ອິຕຣານນ຺ຕິ ອາຄນ຺ຕຸການໍ. ອິຕໂຣຕິ ຈາຕຸທ຺ທໂສ. ເອຕ຺ຖ ປນ ເຍສໍ ປນ຺ນຣໂສ, ເຕ ອຕີຕໍ ອຸໂປສຖໍ ຈາຕຸທ຺ທສິກໍ ອກໍສູຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຍເມຕ຺ຖາຘິປ຺ປາໂຍ – ຕາທິເສ ປຈ຺ຈເຍ ສຕິ ຈາຕຸທ຺ທສິກສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ເຕສໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕຕຕິຍສຕ຺ຕມປກ຺ຂສງ຺ຂາຕຈາຕຸທ຺ທສິເກ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ເຕຣສີຈາຕຸທ຺ທສີກຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ອນຸໂປສຖຕ຺ຕາ ປນ ຕຕ຺ຖ ອຸໂປສໂຖ ນ ກໂຕຕິ ຈາຕຸທ຺ທໂສເຍວ ປນ຺ນຣໂສ ຊາໂຕ. ສມາເນຕເຣຕິ ສມາ ອູນາ ອິຕເຣຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ. ອິຕເຣຕິ ອາຄນ຺ຕຸກາ. ປຸຣິມານໍ ອນຸວຕ຺ຕນ຺ຕູຕິ ອາວາສິເກຫິ ‘‘ອຊ຺ຊຸໂປສໂຖ ປນ຺ນຣໂສ’’ຕິ ປຸພ຺ພກິຈ຺ເຈ ກຍິຣມາເນ ປຸຣິມານໍ ອາວາສິການໍ ອນຸວຕ຺ຕນ຺ຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສເຈຘິກາຕິ ຍທິ ອາຄນ຺ຕຸກາ ພຫຸກາ ໂຫນ຺ຕິ. ປຸຣິມາຕິ ອາວາສິກາ. ເຕສໍ ອນຸວຕ຺ຕນ຺ຕູຕິ ເຕສໍ ອາຄນ຺ຕຸການໍ ‘‘ອຊ຺ຊຸໂປສໂຖ ຈາຕຸທ຺ທໂສ’’ຕິ ປຸພ຺ພກິຈ຺ເຈ ກຍິຣມາເນ ອນຸວຕ຺ຕນ຺ຕຸ. ເສເສປີຕິ ອາຄນ຺ຕຸການໍ ປນ຺ນຣສວາເຣປິ. ອຍໍ ນໂຍຕິ ‘‘ອາຄນ຺ຕຸການໍ ປນ຺ນຣໂສ ອິຕຣານໍ ສເຈຕໂຣ’’ຕິອາທິໂກ ອຍເມວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຖ ປນ ເຍສໍ ປນ຺ນຣໂສ, ເຕ ຕິໂຣຣຏ຺ຐໂຕ ວາ ອາຄຕາ ອຕີຕໍ ວາ ອຸໂປສຖໍ ຈາຕຸທ຺ທສິກໍ ອກໍສູຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໔໑໗. ອຕີຕຸໂປສຖສ຺ສ ຈາຕຸທ຺ທສິຍໍ ກຕຕ຺ຕາ ຈາຕຸທ຺ທສິຍໍ ປນ຺ນຣສຸໂປສໂຖ ກໂຕຕິ ປນ຺ນຣສີ ອາວາສິການໍ ປາຏິປໂທ ຊາໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ອາວາສິການໍ ປາຏິປໂທ’’ຕິ. ອິຕຣານນ຺ຕິ ອາຄນ຺ຕຸການໍ. ອຸໂປສໂຖຕິ ປນ຺ນຣໂສ ອຸໂປສໂຖ. ສມໂຖການນ຺ຕິ ອຕ຺ຕນາ ສມານໍ ວາ ໂຖການໍ ວາ ອາຄນ຺ຕຸການໍ. ມູລຏ຺ຐາຕິ ອາວາສິກາ. ກາມໂຕ ເທນ຺ຕູຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອິຈ຺ຉາຍ ເທນ຺ຕຸ.

໔໑໘. ໂນ ເຈ ເທນ຺ຕີຕິ ຍທິ ອາວາສິກາ ກາຍສາມຄ຺ຄິໍ ນ ເທນ຺ຕິ, ເຕສໍ ປນ ອາວາສິການໍ ຫິຍ຺ໂຍ ອຸໂປສຖສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ອຊ຺ຊ ອຸໂປສຖກຣຓໍ ນຕ຺ຖິ. ພຫູສຸ ອນິຈ຺ຉາຍ ກາຍສາມຄ຺ຄິໍ ທເທຍ຺ຍາຕິ ໂຍຊນາ. ພຫູສູຕິ ອາຄນ຺ຕຸເກສຸ ພຫຸເກສຸ. ພຫິ ວາ ວເຊຕິ ອາວາສິກຠິກ຺ຂຸປຣິສາ ນິສ຺ສີມໍ ວາ ວເຊຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໑໙. ສາເວຍ຺ຍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂສງ຺ຂາຕໍ ສຸຕ຺ຕໍ ວາຍມິຕ຺ວາ ສາເວຍ຺ຍ.

໔໒໐. ສມ຺ມຊ຺ຊິຕຸໍ …ເປ… ອຸທກາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕຸຎ຺ຈ ມຫາເຖເຣນ ເປສິໂຕ ກລ຺ໂລ ນ ກເຣຍ຺ຍ ຕຖາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກລ຺ໂລຕິ ອຄິລາໂນ. ຕຖາຕິ ທຸກ຺ກຏໍ ອຕິທິສຕິ. ອາສເນສຸ ອສຕິ ອນ຺ຕມໂສ ສາຂາຠງ຺ຄມ຺ປິ ກປ຺ປິຍໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ປຎ຺ຎເປຕພ຺ພໍ. ເຕເລ ອສຕິ ກປລ຺ເລ ອຄ຺ຄິປິ ຊາເລຕພ຺ໂພ.

໔໒໑-໓. ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ທກາສນນ຺ຕິ ປຣິໂຠຊນີຍປານີໂຍທກຎ຺ຈ ອາສນຎ຺ຈ ສນ຺ນິຫິຕໍ ກຕ຺ວາ. ຄຓຎຕ຺ຕິນ຺ຕິ ອິທານິ ວກ຺ຂມານໍ ຄເຓນ ຐເປຕພ຺ພໍ ຎຕ຺ຕິໍ. ເຕຕິ ອຎ຺ເຎ ທຸເວ ຠິກ຺ຂູ. ສມຕ຺ຕປຸພ຺ພາຣມ຺ເຠນາຕິ ສມຕ຺ໂຕ ນິຏ຺ຐິໂຕ ປຸພ຺ເພສຸ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄເອກໍສກຣຓາທີສຸ ອາຣມ຺ໂຠ ຍສ຺ສາຕິ ຕິປທພຫຸພ຺ພີຫິ. ນເວນ ເຕ ເອວມີຣິຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຕຕິ ອິຕເຣ ທ຺ເວ.

໔໒໔. ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກຕ຺ວາ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈາທິກໍ ສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ນໂວ ເອວໍ ອີຣິໂຍຕິ ໂຍຊນາ.

໔໒໗. ຍຕ຺ຖາຕິ ຍສ຺ມິໍ ວິຫາເຣ ເອເກກສ຺ສ ປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຫຣິຕ຺ວານາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອເກກສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ວິຈ຺ຉາຍໍ ທ຺ວິຕ຺ຕໍ. ກິຣິຍາຍ ຄຸເຓນ ທພ຺ເພນ ວາ ຠິນ຺ເນ ອຕ຺ເຖ ພ຺ຍາປິຕຸໍ ອິຈ຺ຉາ ວິຈ຺ຉາ. ເອຕ຺ຖ ປນ ຉນ຺ທປາຣິສຸທ຺ຘິຫຣຓສງ຺ຂາຕາຍ ກິຣິຍາຍ ຈຕູສຸ ຈ ຕີສຸ ຈ ທ຺ວີສຸ ຈ ຠິນ຺ນເມເກກໍ ພ຺ຍາປິຕຸໍ ສມ຺ພນ຺ຘິຕຸໍ ອິຈ຺ຉາຕິ ວິຈ຺ຉາ. ອິຕຣີຕເຣຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ກຣຓກິຣິຍາວເສນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕໂຍ ທ຺ເວ ເອໂກ ວາ ຕໍ ຕໍ ສງ຺ຆຸໂປສຖໍ ຄຓຸໂປສຖໍ ປຸຄ຺ຄລຸໂປສຖໍ ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຍເມຕ຺ຖາຘິປ຺ປາໂຍ – ຈຕູສຸ ເອກສ຺ສ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຕໂຍ ປາຣິສຸທ຺ຘິອຸໂປສຖໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕີສຸ ວາ ເອກສ຺ສ ອາຫຣິຕ຺ວາ ທ຺ເວ ສງ຺ຆຸໂປສຖໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ອຘມ຺ເມນ ວຄ຺ຄໍ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ. ອຖ ປນ ເອກສ຺ສ ອາຫຣິຕ຺ວາ ຕໂຍ ສງ຺ຆຸໂປສຖໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເອກສ຺ສ ອາຫຣິຕ຺ວາ ທ຺ເວ ປາຣິສຸທ຺ຘິອຸໂປສຖໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ອຘມ຺ເມນ ວຄ຺ຄໍ ນາມ ໂຫຕິ. ຍທິ ປນ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ປາຣິສຸທ຺ຘິອຸໂປສຖໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕໂຍ ວາ ທ຺ເວ ວາ ສງ຺ຆຸໂປສຖໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ອຘມ຺ເມນ ສມຄ຺ຄໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ. ຕພ຺ພິປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ເມນ ສມຄ຺ຄໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໔໒໘. ວຄ຺ເຄ ສມຄ຺ເຄ ວາ ‘‘ວຄ຺ໂຄ’’ຕິ ສຎ຺ຎິໂນ ວິມຕິສ຺ສ ວາ ກໂຣໂຕ ທຸກ຺ກຏນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວຄ຺ເຄຕິ ວຄ຺ຄສງ຺ເຆ. ວິມຕິສ຺ສາຕິ ‘‘ວຄ຺ໂຄ ນຸ ໂຂ, ສມຄ຺ໂຄ’’ຕິ ເອວໍ ເວມຕິກສ຺ສ. ອິມິນາວ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປກຕວາໂຣປິ ອຸປລກ຺ຂິໂຕ. ກໂຣໂຕຕິ ອຸໂປສຖໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ. ເຠທາຘິປ຺ປາເຍນ ກໂຣໂຕຕິ ໂຍຊນາ. ເອຕ຺ຖ ປນ ປາປສ຺ສ ພລວຕາຍ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຎ຺ຎິໂນຕິ ສຎ຺ຎາສີເສນ ຈິຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຈິຕ຺ຕວໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໒໙-໓໐. ‘‘ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ ວຊ຺ຊນີຍປຸຄ຺ຄເລ ທສ຺ເສຕິ. ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ກຕ຺ຕຸອຕ຺ເຖ ສາມິວຈນໍ. ນິສິນ຺ນສທ຺ທສ຺ສ ກມ຺ມສາຘນຕ຺ຕາ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕາທີຫິ ກຕ຺ຕູຫິ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ. ‘‘ເສສານ’’ນ຺ຕິ ວິເສສນສ຺ສ ຠິກ຺ຂູນໍ ພ຺ຍຠິຈາເຣນ ສາຕ຺ຖກຕາ. ອຠພ຺ພສ຺ສ ປຓ຺ຑກາທິເອກາທສວິຘສ຺ສ ອຠພ຺ພສ຺ສ. ນິສິນ຺ນປຣິສາຍຎ຺ຈ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ ນ ອຸທ຺ທິເສຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສຠາຄາປຕ຺ຕິໂກ ຕຖາ ນ ອຸທ຺ທິເສຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ວິກາລໂຠຊນາທິວຕ຺ຖຸໂຕ ສມາໂນ ຠາໂຄ ໂກຏ຺ຐາໂສ ເອຕິສ຺ສາຕິ ສຠາຄາ, ສາ ອາປຕ຺ຕິ ອສ຺ສາຕິ ພຫຸພ຺ພີຫິ.

ຉນ຺ເທນ ປຣິວຸຕ຺ເຖນາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ປາຣິວາສິຍໍ ປຣິສປາຣິວາສິຍໍ ຣຕ຺ຕິປາຣິວາສິຍໍ ຉນ຺ທປາຣິວາສິຍໍ ອຊ຺ຌາສຍປາຣິວາສິຍນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂູ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ ສນ຺ນິປຕິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ອຖ ເມຆຸຏ຺ຐານາທິນາ ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນ ອໂນກາໂສ, ອຖ ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄຈ຺ຉາມາ’’ຕິ ຉນ຺ທໍ ອວິສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາວ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ອິທໍ ປຣິສປາຣິວາສິຍໍ ນາມ ກິຎ຺ຈາປິ ປຣິສປາຣິວາສິຍໍ, ຉນ຺ທສ຺ສ ປນ ອວິສ຺ສຏ຺ຐຕ຺ຕາ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

‘‘ຍາວ ປນ ສພ຺ເພ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕິ, ຕາວ ຘມ຺ມໍ ສຸຓິສ຺ສາມາ’’ຕິ ເອກໍ ອຊ຺ເຌສນ຺ຕິ, ຕສ຺ມິໍ ຘມ຺ມກຖໍ ກເຖນ຺ເຕເຍວ ອຣຸໂຓ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ, ສເຈ ຈາຕຸທ຺ທສິກໍ ກາຕຸໍ ນິສິນ຺ນາ, ປນ຺ນຣໂສຕິ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ສເຈ ປນ຺ນຣສິກໍ ກາຕຸໍ ນິສິນ຺ນາ, ປາຏິປເທ ອນຸໂປສເຖ ອຸໂປສຖໍ ກາຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ອຎ຺ຎໍ ປນ ສງ຺ຆກິຈ຺ຈໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ອິທໍ ຣຕ຺ຕິປາຣິວາສິຍໍ ນາມ.

ເອວໍ ປນ ນິສິນ຺ເນ ໂກຈິ ນກ຺ຂຕ຺ຕປາຐໂກ ຠິກ຺ຂຸ ‘‘ອຊ຺ຊ ນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ທາຣຸຓໍ, ອິມໍ ກມ຺ມໍ ມາ ກໂຣຖາ’’ຕິ ວທຕິ, ເຕ ຕສ຺ສ ວຈເນນ ຉນ຺ທໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິສິນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ, ອຖຎ຺ໂຎ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ປຏິມາເນນ຺ຕໍ, ອຕ຺ໂຖ ພາລໍ ອຸປຈ຺ຈຄາ’’ຕິ (ຊາ. ໑.໑.໔໙) ວຕ຺ວາ ‘‘ກິໍ ນກ຺ຂຕ຺ເຕນ, ກໂຣຖາ’’ຕິ ວທຕິ, ອິທໍ ຉນ຺ທປາຣິວາສິຍຎ຺ເຈວ ອຊ຺ຌາສຍປາຣິວາສິຍຎ຺ຈ. ເອກສ຺ມິໍ ປາຣິວາສິເຍ ປຸນ ຉນ຺ທປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ອາເນຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.

໔໓໑. ອາປນ຺ນຎ຺ຈ ເວມຕິກຎ຺ຈ ອເທສຍິຕ຺ວາ ວາ ນາວິກຕ຺ວາ ວາ ອຸໂປສຖໍ ກາຕຸໍ ນ ຈ ກປ຺ປຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນາວິກຕ຺ວາຕິ ຄຣຸກາປຕ຺ຕິໍ ອນາວິກຕ຺ວາ. ນ ຈາຕິ ເນວ.

໔໓໒. ອຏ຺ຐິໂຕໂປສຖາຕິ ອຏ຺ຐິໂຕ ອວິສ຺ສຏ຺ໂຐ ອຸໂປສໂຖ ຍສ຺ມິນ຺ຕິ ພຫຸພ຺ພີຫິ. ຕທຫູຕິ ຕສ຺ມິໍ ອຸໂປສຖທິວເສ. ອນ຺ຕຣາຍໍ ວາ ສງ຺ຆໍ ວາ ວິນາ ອຘິຏ຺ຐາຕຸໍ ສີມເມວ ວາ ນ ວເຊຕິ ໂຍຊນາ. ອຘິຏ຺ຐາຕຸນ຺ຕິ ອິມິນາ ຄຓຸໂປສຖມ຺ປິ ອຸປລກ຺ເຂຕິ. ສີມນ຺ຕິ ອິມິນາ ນທິມ຺ປິ.

ອຸໂປສຖນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.