໑. ກຖິນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍກຓ຺ເຑ ຕິຓ຺ຓໍ ກຖິນສິກ຺ຂາປທານໍ, ວສ຺ສິກສາຏິກອຈ຺ເຈກຈີວຣສາສງ຺ກສິກ຺ຂາປທານຎ຺ຈ ເອກເທສນາຍ ຕຖາກິຓ຺ຓາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘາວ ເວທິຕພ຺ພາ –

ກຖິນໍ ຍສ຺ສ ຈຕ຺ຕາໂຣ, ສຫຊາ ສມຍທ຺ວຍໍ;

ຉນ຺ນໍ ສິກ຺ຂາປທານຎ຺ຈ, ເອກເທສວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ຕຕ຺ຖ ກຖິນນ຺ຕິ ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສ ອນຸໂມທນາຍ, ຄຓສ຺ສ ອນຸໂມທນາຍ, ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຕ຺ຖາຣາ ສງ຺ຆສ຺ສ ອຕ຺ຖຕໍ ໂຫຕິ ກຖິນ’’ນ຺ຕິ (ປຣິ. ໔໑໔) ວຈນໂຕ ເຕສໍເຍວ ອນຸໂມທນາທິຘມ຺ມານໍ ສງ຺ຄໂຫ ກຖິນໍ ນາມ. ຍຖາຫ ‘‘ກຖິນໍ ຊານິຕພ຺ພນ຺ຕິ ເຕສຎ຺ເຎວ ຘມ຺ມານໍ ສງ຺ຄໂຫ ສມວາໂຍ ນາມໍ ນາມກມ຺ມ’’ນ຺ຕິອາທິ (ປຣິ. ໔໑໒). ຕສ຺ມາ ກຖິນນ຺ຕິ ອິທໍ ພຫູສຸ ຘມ຺ເມສຸ ນາມມຕ຺ຕໍ, ນ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ເອໂກ ຘມ຺ໂມ. ໂກ ປນສ຺ສ ອຕ຺ຖາໂຣຕິ? ຕເທກເທໂສວ ຂີຣສ຺ສ ຘາຣາ ວິຍ. ຍຖາ ຈາຫ ‘‘ອຕ຺ຖາໂຣ ເອເກນ ຘມ຺ເມນ ສງ຺ຄຫິໂຕ ວຈີເຠເທນາ’’ຕິ. ສຫຊາ ນາມ ອຏ຺ຐ ມາຕິກາ, ທ຺ເວ ປລິໂພຘາ, ປຎ຺ຈານິສໍສາຕິ ອິເມ ປນ຺ນຣສ ຘມ຺ມາ. ສມຍທ຺ວຍໍ ນາມ ກຖິນຕ຺ຖາຣສມໂຍ, ຈີວຣສມໂຍ ຈາຕິ. ຕຕ຺ຖ ກຖິນຕ຺ຖາຣສມໂຍ ວສ຺ສານສ຺ສ ປຈ຺ຉິໂມ ມາໂສ. ຈີວຣສມໂຍ ນາມ ອນຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ອຍໍ ກຕ຺ຕິກມາໂສ, ອຕ຺ຖເຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ເຫມນ຺ຕິກາ ຈາຕິ ປຎ຺ຈ ມາສາ.

ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐ ມາຕິກາ ນາມ ປກ຺ກມນນ຺ຕິກາທໂຍ. ຕາ ສພ຺ພາປິ ອຕ຺ຖາເຣນ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ນາມ. ຕພ຺ຠາວຠາວິຕາຍ ອຕ຺ຖາເຣ ສຕິ ອຸທ຺ຘາໂຣ ສມ຺ຠວຕິ. ຕຕ຺ຖ ກຖິນຕ຺ຖາເຣນ ເອກຸປ຺ປາທາ ເອກນິໂຣຘາ ອນ຺ຕຣຸພ຺ຠາໂຣ ສຫຸພ຺ຠາໂຣ, ອວເສສາ ກຖິນຸພ຺ຠາຣາ ເອກຸປ຺ປາທາ, ນານານິໂຣຘາ ຈ. ຕຕ຺ຖ ເອກນິໂຣຘາຕິ ອຕ຺ຖາເຣນ ສຫ ນິໂຣຘາ, ອນ຺ຕຣຸພ຺ຠາຣສຫຸພ຺ຠາຣານໍ ອຸທ຺ຘາຣາຠາໂວ ເອກກ຺ຂເຓ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສາ ນານາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ນາມ. ເຕສຸ ຫິ ອຸທ຺ຘາຣຠາວໍ ປຕ຺ເຕສຸປິ ອຕ຺ຖາໂຣ ຕິຏ຺ຐຕິ ເອວາຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ອຕ຺ຖວິຠາວນາ. ສເຈ ອຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ຠິກ຺ຂຸສ຺ມິໍ ສາເປກ຺ເຂ ຕມ຺ຫາ ອາວາສາ ປກ຺ກມນ຺ເຕ ສງ຺ໂຆ ອນ຺ຕຣຸພ຺ຠາຣໍ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຐມເມວ ມູລາວາເສ ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣປລິໂພຘາຠາເວປິ ສຕິ ອນ຺ຕຣຸພ຺ຠາເຣ ປລິໂພໂຘ ຉິຊ຺ຊຕິ ສຕິປິ ສາເປກ຺ຂຕາຍ ສອຸສ຺ສາຫຕ຺ຕາ. ອິມິນາ ປຣິຍາເຍນ ປກ຺ກມນນ຺ຕິໂກ ກຖິນຸທ຺ຘາໂຣ ອຕ຺ຖາເຣນ ເອກຸປ຺ປາໂທ ນານານິໂຣໂຘ ໂຫຕິ. ຕຖາ ອນ຺ຕຣຸພ຺ຠາເຣ ສຕິ ສຸຓນ຺ຕສ຺ສາປິ ຍາວ ຈີວຣນິຏ຺ຐານໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕາວ ປຣິຫາຣສມ຺ຠວໂຕ ນິຏ຺ຐານນ຺ຕິໂກ. ຍາວ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕາວ ປຣິຫາຣສມ຺ຠວໂຕ ສນ຺ນິຏ຺ຐານນ຺ຕິໂກ. ຍາວ ນ ນສ຺ສຕິ, ຕາວ ປຣິຫາຣສມ຺ຠວໂຕ ນາສນນ຺ຕິໂກ. ຍາວ ນ ສຸຓາຕິ, ຕາວ ປຣິຫາຣສມ຺ຠວໂຕ ສວນນ຺ຕິໂກ. ຍາວ ຈີວຣາສາ ນ ຉິຊ຺ຊຕິ, ຕາວ ປຣິຫາຣສມ຺ຠວໂຕ ອາສາວຈ຺ເຉທິໂກ. ຍາວ ສີມໍ ນາຕິກ຺ກມຕິ, ຕາວ ປຣິຫາຣສມ຺ຠວໂຕ ສີມາຕິກ຺ກນ຺ຕິໂກ. ອຕ຺ຖາເຣນ ເອກຸປ຺ປາໂທ ນານານິໂຣໂຘ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຖ ອນ຺ຕຣຸພ຺ຠາຣສຫຸພ຺ຠາຣາ ທ຺ເວ ອນ຺ໂຕສີມາຍໍ ເອວ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ນ ພຫິສີມາຍໍ. ປກ຺ກມນສວນສີມາຕິກ຺ກນ຺ຕິກາ ພຫິສີມາຍເມວ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ນ ອນ຺ໂຕສີມາຍໍ. ນິຏ຺ຐານສອອາຏ຺ຐານາສາວຈ຺ເຉທິກາ ອນ຺ໂຕສີມາຍຎ຺ເຈວ ພຫິສີມາຍຎ຺ຈ. ອນ຺ຕຣຸພ຺ຠາໂຣ ສງ຺ຆາຍຕ຺ໂຕ, ປກ຺ກມນນິຏ຺ຐານສນ຺ນິຏ຺ຐານສີມາຕິກ຺ກນ຺ຕິກາ ປຸຄ຺ຄລາຘີນາ, ເສສາ ຕທຸຠຍວິປຣີຕາ.

ຕຕ຺ຖ ‘‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ຈີວຣປລິໂພຘາຠາວເມວ ທີເປຕິ. ນ ອາວາສປລິໂພຘາຠາວໍ. ‘‘ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິໍ ກຖິເນ’’ຕິ ອິມິນາ ອຸຠຍປລິໂພຘາຠາວໍ ທີເປຕິ, ຕສ຺ມາ ອຸຠຍປລິໂພຘາຠາວທີປນຕ຺ຖໍ ຕເທວ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ເຈ? ນ, ວິເສສຕ຺ຕາ. ກຖໍ? ກາມຎ຺ເຈຕໍ ຕສ຺ມາ ‘‘ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິໍ ກຖິເນ’’ຕິ ເກສຎ຺ຈິ ກຖິນຸທ຺ຘາຣານໍ ນານານິໂຣຘຕ຺ຕາ, ສງ຺ຆປຸຄ຺ຄລາຘີນານຘີນຕ຺ຕາ ຈ ອນ຺ໂຕພຫິອຸຠຍສີມາສຸ ນິຍມານິຍມໂຕ ຈ ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິໍ ກຖິເນ ສງ຺ຆສ຺ສ, ນ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຸພ຺ຠຕໍ ໂຫຕິ, ຕຖາປິ ‘‘ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິໍ ກຖິເນ’’ຕິ ອິທໍ ສາມຎ຺ຎວຈນໍ. ຕສ຺ມາ ‘‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ນິຍເມຕິ.

ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ສງ຺ຆສ຺ສ ອນ຺ຕຣຸພ຺ຠາເຣນ ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິໍ ກຖິເນ ອຈ຺ຉິນ຺ນຈີວຣປລິໂພໂຘ ພຫິສີມາຄໂຕ ປຈ຺ຉາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສີມາຄໂຕ ອນິຏ຺ຐິຕຈີວໂຣ ອານິສໍສໍ ລຠຕິ ເອວາຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ອາວາສປລິໂພໂຘ ນາມ ວສຕິ ວາ ຕສ຺ມິໍ ອາວາເສ, ສາເປກ຺ໂຂ ວາ ປກ຺ກມຕິ. ຈີວຣປລິໂພໂຘ ນາມ ຈີວຣໍ ອກຕໍ ວິປ຺ປກຕໍ, ຈີວຣາສານຸປຈ຺ຉິນ຺ນາ, ຕພ຺ພິປຣີເຕນ ອປລິໂພໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ອນຕ຺ຖຕກຖິນານໍ ຈີວຣກາລສມເຍ ນິຍມໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອານິສໍສາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ອສມາທານຈາໂຣ ອນິຍມໂຕ. ເຕນ ສາສງ຺ກສິກ຺ຂາປທໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຖໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ນິຍຕາຕິ ເຈ? ‘‘ຈີວຣກາລສມໂຍ ນາມ ອນຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ວສ຺ສານສ຺ສ ປຈ຺ຉິໂມ ມາໂສ’’ຕິ (ປາຣາ. ໖໔໙) ວຈນໂຕ ອນຕ຺ຖຕກຖິນານໍ ຕສ຺ມິໍ ມາເສ ຍາວທຕ຺ຖຈີວຣໍ ສິທ຺ຘໍ, ຕຖາ ຕຕິຍກຖິນສິກ຺ຂາປເທ (ປາຣາ. ໔໙໗ ອາທໂຍ) ອກາລຈີວຣໍ ນາມ ປິຏ຺ຐິສມຍໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສງ຺ຆໂຕ ລຠິຕພ຺ພໍ ເຈ, ຍາວ ຈີວຣກາລສມຍໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຠາເຊຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ປຸຄ຺ຄລິກໍ ເຈ, ວສ຺ສານສ຺ສ ຉຏ຺ຐປກ຺ຂສ຺ສ ປຎ຺ຈມິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ຈີວຣກາລສມຍໍ ອນຘິຏ຺ຐິຕໍ ອວິກປ຺ປິຕໍ ວຏ຺ຏຕິ ອຈ຺ເຈກຈີວຣສິກ຺ຂາປເທນ ອນຸຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ, ນ ຕໂຕ ປຣໍ. ຕທາ ອຸປ຺ປນ຺ນຈີວຣສ຺ສ ປຏິສິທ຺ຘຕ຺ຕາ ປຐມກຖິເນນ. ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນໂຍ ສງ຺ຆິກໍ ສນ຺ຘາຍ, ຕຖາ ໂປຣາຓຄຓ຺ຐິປເທ ຈາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ປຐມກຖິເນ (ປາຣາ. ໔໕໙ ອາທໂຍ) ປຐມປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ, ອວິເສເສນ ວາ ເອກາທສເມ ທິວເສ ອາປຕ຺ຕິ. ວສ຺ສານສ຺ສ ຫິ ອນ຺ໂຕນິວາຣຓຕ຺ຖໍ ອຏ຺ຐກຖາຍ ‘‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິໍ ກຖິເນ’’ຕິ (ປາຣາ. ໔໖໒ ອາທໂຍ) ວຸຕ຺ຕໍ. ເອເສວ ນໂຍ ທຸຕິເຍ, ຕຕິເຍ ຈ. ເຕນ ຈີວຣກາລໂຕ ປຸເຣ ວາ ອນ຺ໂຕ ວາ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຈີວຣກາລໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ເອກທິວສມ຺ປິ ປຣິຫາຣໍ ນ ລຠຕິ. ຍທິ ລເຠຍ຺ຍ, ອຈ຺ເຈກຈີວຣສິກ຺ຂາປທວິໂຣໂຘ. ‘‘ຍາວ ຈີວຣກາລສມຍໍ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ, ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍ’’ນ຺ຕິ (ປາຣາ. ໖໔໘) ຫິ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ. ວສ຺ສາວາສິກຠາເວນ ສງ຺ຆໂຕ ລທ຺ຘໍ ວຸຏ຺ຐວສ຺ສຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກຠູຕໍ ອຈ຺ເຈກຈີວຣໍ ຈີວຣກາລສມຍໍ ອຕິກ຺ກາມຍໂຕ ເອວ ອາປຕ຺ຕິ, ນ ອຈ຺ເຈກຈີວຣກາລໍ ອຕິກ຺ກາມຍໂຕ ອາປຕ຺ຕີຕິ. ‘‘ອນຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ເອກາທສມາເສ ອຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ (ປາຣາ. ໕໐໐) ວຈນໂຕ ໂຍ ຈ ຕຕ຺ຖ ຈີວຣຸປ຺ປາໂທ, ໂສ ຈ ເນສໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ສິທ຺ຘໍ, ອນາມນ຺ຕຈາຣຄຓໂຠຊນສິກ຺ຂາປເທ ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສມຍາ’’ຕິ (ປາຈິ. ໒໒໒ ອາທໂຍ) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເສສທ຺ວຍໍ ສິທ຺ຘເມວ. ຕສ຺ມາ ‘‘ກາເລປິ ອາທິສ຺ສ ທິນ຺ນໍ, ເອຕໍ ອກາລຈີວຣ’’ນ຺ຕິ (ປາຣາ. ໕໐໐) ວຈນໂຕ ອາທິສ຺ສ ທິນ຺ນຈີວຣໍ ປຣິຫາຣໍ ນ ລຠຕິ.

ອປຣກຕ຺ຕິກາຍເມວ ວາ ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິໍ ກຖິເນ ລຠຕິ, ເອວໍ ‘‘ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິໍ ກຖິເນ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ເຈ? ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຉ ຐານານິ ຫິ ສາເປກ຺ຂຕາຍ ວຸຕ຺ຕານິ. ທຸຏ຺ຐໂທສທ຺ວເຍ ອຘິກຣຓຈຕຸຕ຺ຖໍ, ປຐມານິຍເຕ ໂສຕສ຺ສ ຣໂຫ, ຕຕິຍກຖິເນ ອາທິສ຺ສ ທິນ຺ນໍ ຈີວຣໍ, ອຈ຺ເຈກຈີວຣສິກ຺ຂາປເທ ‘‘ສຎ຺ຎາຓໍ ກຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປທໍ, ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາໂຣຈນປ຺ປຏິຈ຺ຉາທນທ຺ວເຍ ອຘິກຣຓໍ, ປາຣາຊິກວຈນຎ຺ຈ, ຕີສຸ ກຖິນສິກ຺ຂາປເທສຸ ‘‘ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ມາຕິການໍ ອຎ຺ຎຕຣາຍາ’’ຕິ ວຈນນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາທິສ຺ສ ທິນ຺ນໍ ຈີວຣໍ ສງ຺ຆິກໍ ຠາຊິຕພ຺ພຈີວຣໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປຸຄ຺ຄລິກໍ. ສຎ຺ຎາຓໍ ກຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພນ຺ຕິ ວສ຺ສາວາສິກຈີວຣໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອວຸຏ຺ຐວສ຺ເສນ ປຈ຺ຉາ ທາຕພ຺ພຕ຺ຕາ ສຎ຺ຎາຓໍ ກາຕພ຺ພໍ, ນ ຎາຕິປ຺ປວາຣິຕໂຕ ລທ຺ຘໍ ປຸຄ຺ຄລິກໍ ສນ຺ຘາຍ. ຕສ຺ມາ ທຸວິຘໍ ອຈ຺ເຈກຈີວຣໍ ສງ຺ເຆ ນິນ຺ນໍ, ປຸຄ຺ຄເລ ນິນ຺ນຎ຺ຈາຕິ ສິທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ເຆ ປຣິຓຕໍ ອຈ຺ເຈກຈີວຣໍ ວສ຺ສູປນາຍິກທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ, ປິຏ຺ຐິສມຍໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວາ ຍາວ ປວາຣຓາ ນິກ຺ຂິປິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ເອວ ສງ຺ຆິກຕ຺ຕາ, ປຸຄ຺ຄລິກມ຺ປິ ‘‘ວສ຺ສໍວຸຏ຺ຐກາເລ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ທິນ຺ນຕ຺ຕາ. ຕາທິສຎ຺ຫິ ຍາວ ວສ຺ສໍວຸຏ຺ໂຐ ນ ໂຫຕິ, ຕາວ ຕສ຺ເສວ ທາຍກສ຺ສ ສນ຺ຕກໍ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຕໂກ ວິເສສເຫຕຸ.

‘‘ອນຈ຺ເຈກຈີວເຣ ອນຈ຺ເຈກຈີວຣສຎ຺ຎີ ຈີວຣກາລສມຍໍ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ອນາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ວຈນໂຕ ອຈ຺ເຈກຈີວຣກສ຺ເສວ ໂສ ອປຣາໂຘ. ເຍນ ‘‘ວິໂຣໂຘ’’ຕິ ວຈນໍ ທສ຺ເສຍ຺ຍາຕິ ນ ວິນເຍ ວິເສສເຫຕຸ ປຣິເຍສິຕພ຺ໂພ. ພຸທ຺ຘວິສຍຕ຺ຕາ ປມາຓນ຺ຕິ ເຈ? ນ, ຍທິ ເອວໍ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກຠູຕມ຺ປິ ອຈ຺ເຈກຈີວຣໍ ສຎ຺ຎາຓໍ ກຕ຺ວາ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພເມວ, ນ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ ນ ວິກປ຺ເປຕພ຺ພໍ ນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕພ຺ພໍ. ຕໂຕ ‘‘ອນາປຕ຺ຕິ, ອນ຺ໂຕສມເຍ ອຘິຏ຺ເຐຕິ ວິກປ຺ເປຕິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕີ’’ຕິອາທິວຈນວິໂຣໂຘ (ປາຣາ. ໖໕໑) ອຘິວາເສຕພ຺ໂພ ສິຍາ. ຕຖາ ‘‘ວສ຺ສານສ຺ສ ປຈ຺ຉິເມ ມາເສ ກຖິນຸທ຺ຘາເຣ ກເຕ ຕສ຺ມິໍ ມາເສ ອຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ກຖິນຸທ຺ຘາຣທິວສໍ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຈນໂຕ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕີຕິ ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ຖວິໂຣໂຘ ອຘິວາເສຕພ຺ໂພ ສິຍາ. ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ‘‘ອນຈ຺ເຈກຈີວເຣ ອນາປຕ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຎ຺ຈ ອນຘິຏ຺ຐິຕໍ ອວິກປ຺ປິຕເມວາຕິ ເອຕ຺ຕໂກ ວິເສສເຫຕຸ. ອຕິເຣກຈີວຣຎ຺ເຈຕໍ ປຐມສິກ຺ຂາປເທນາປຕ຺ຕິ, ອິຕຣໍ ເຈ ອນາປຕ຺ຕິເຍວາຕິ ອິມສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອຍໍ ຠຄວໂຕ ວິເສສເຫຕຸ. ຕຖາ ອຕິເຣກທສາຫານາຄຕາເຍວ ກຕ຺ຕິກປຸຓ຺ຓມາຍ ສງ຺ຆສ຺ສ ວສ຺ສາວາສິກຕ຺ຖໍ ອຈ຺ເຈກຈີວຣໍ ວິຍ ທທມານໍ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ, ທສາຫານາຄຕາຍ ເອວ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອຕ຺ຕໂກ ວິເສສເຫຕຸ. ຕໂຕ ອຏ຺ຐກຖານຍວິໂຣໂຘ ຈ ອຘິວາເສຕພ຺ໂພ ສິຍາ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຘິຏ຺ຐິຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຈ຺ເຈກຈີວຣໍ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຖາ ນໂຍ ທສ຺ສິໂຕ. ໂປຣາຓຄຓ຺ຐິປເທ ໂສ ຈ ນໂຍ ສງ຺ຆິກໍ ອຸປາທາຍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ເນວ ໂສ ຈ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ. ຍຖາ ອນຈ຺ເຈກຈີວຣໍ ຉຏ຺ຐິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຕິເຣກທສາຫານາຄຕາຍປິ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ, ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຈີວຣກາລສມຍໍ ອຕິກ຺ກາມຍໂຕປິ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ອຍມ຺ປິ ນໂຍ ອຘິວາເສຕພ຺ໂພ ສິຍາ. ຕໂຕ ປຐມກຖິນວິໂຣໂຘ. ທສາຫານາຄຕາຍ ເອວ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ, ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຈີວຣກາລສມຍໍ ອຕິກ຺ກາມຍໂຕ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ເຈ, ຕໍ ທ຺ເວ ທສາເຫ ລຠຕີຕິ ເອຕ຺ຕໂກ ວິເສສເຫຕຸ.

ອນ຺ຕຣາ ອນາປຕ຺ຕິກ຺ເຂຕ຺ຕຈີວຣກາລປ຺ປວິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຏໍ ວິຍ ຕໍ ປຸນປິ ທສາເຫ ລຠຕີຕິ ເຈ? ນ, ກາລປ຺ປເວໂສ ອຘິຏ຺ຐານໍ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ເຈ? ນ, ‘‘ວສ຺ສິກສາຏິກໍ ວສ຺ສານໍ ຈາຕຸມາສໍ ອຘິຏ຺ຐາຕຸໍ, ຕໂຕ ປຣໍ ວິກປ຺ເປຕຸ’’ນ຺ຕິ ວຈນວິໂຣຘໍ ກຕ຺ວາ, ຕໂຕ ປຣໍ ທສາຫໍ ອວິກປ຺ເປນ຺ຕສ຺ສາປິ ອນາປຕ຺ຕິ ສິຍາ. ອປິຈ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ວສ຺ສິກສາຏິກາ ອນ຺ໂຕວສ຺ເສ ລທ຺ຘາ ເຈວ ນິຏ຺ຐິຕາ ຈ, ອນ຺ໂຕທສາເຫ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພາ, ທສາຫາຕິກ຺ກເມ ນິຏ຺ຐິຕາ, ຕທເຫວ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພາ, ທສາເຫ ອປ຺ປໂຫນ຺ເຕ ຈີວຣກາລໍ ນາຕິກ຺ກາເມຕພ຺ພາ’’ຕິ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໖໓໐). ເຕນ ອາປຕ຺ຕິໂຕ ນ ມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ. ກາລປ຺ປເວໂສ ຫິ ອຘິຏ຺ຐານປຣິຍາໂຍ ນ ຊາໂຕຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຍຖາວຸຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຖວິກປ຺ໂປ ປາຬິນເຍເນວ ປຕິຏ຺ຐາປິໂຕ ໂຫຕິ.

ອປິເຈຕ຺ຖ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ທສາເຫ ອປ຺ປໂຫນ຺ເຕ ຈີວຣກາລໍ ນາຕິກ຺ກາເມຕພ຺ພາ’’ຕິ, ຕຕ຺ຖປິ ຈີວຣກາເລ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ທສາເຫ ອປ຺ປໂຫນ຺ເຕ ຈສ຺ສ ກຣຓໍ ນຕ຺ຖິ, ຕໍ ອຈ຺ເຈກຈີວຣໍ ອກາລຈີວຣມິວ ຈີວຣກາລໍ ນາຕິກ຺ກາເມຕພ຺ພນ຺ຕິ ສິທ຺ຘເມຕໍ. ປາຬິໂຕ ຈ ຕຎ຺ເຈ ອນ຺ໂຕກາເລ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ທສາເຫ ອປ຺ປໂຫນ຺ເຕປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຈ຺ເຈກຈີວຣໍ ອຈ຺ເຈກຈີວຣເມວ ນ ໂຫຕິ. ນ ຫິ ຕໍ ກາລວິເສສວເສນ ອຈ຺ເຈກຈີວຣສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ອຈ຺ເຈກຈີວຣໍ ນາມ ເສນາຍ ວາ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ປວາສໍ ວາ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ຄິລາໂນ ວາ ໂຫຕິ, ຄພ຺ຠິນີ ວາ ໂຫຕິ, ອສ຺ສທ຺ຘສ຺ສ ວາ ສທ຺ຘາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ໂຫຕິ…ເປ… ‘ວສ຺ສາວາສິກໍ ທສ຺ສາມີ’ຕິ ເອວໍ ອາໂຣຈິຕໍ, ເອຕໍ ອຈ຺ເຈກຈີວຣໍ ນາມາ’’ຕິ (ປາຣາ. ໖໔໙). ຕສ຺ມາ ຍຖາ ຕໍ ຈີວຣໍ ນາຕິກ຺ກາເມຕພ຺ພໍ, ຕຖາ ອນຈ຺ເຈກຈີວຣມ຺ປີຕິ ສິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ທສາເຫ ອປ຺ປໂຫນ຺ເຕ ຈີວຣກາລໍ ນາຕິກ຺ກາເມຕພ຺ພາ’’ຕິ. ອປິຈ ຍທິ ເອວໍ ຕໍ ອຈ຺ເຈກຈີວຣສິກ຺ຂາປທເມວ ອຈ຺ເຈກຈີວຣໍ ຈີວຣກາລໍ ນາຕິກ຺ກາເມຕພ຺ພນ຺ຕິ ອິມສ຺ສ ປນ ອຕ຺ຖວິເສສສ຺ສ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຠຄວຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ.

ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ຕໍ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ – ກາມຎ຺ເຈທໍ ‘‘ທສາຫປຣມໍ ອຕິເຣກຈີວຣໍ ຘາເຣຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ສິທ຺ຘໍ, ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ປນ ອປຸພ຺ພໍ ວິຍ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສິກ຺ຂາປທໍ ຐປິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ຖວິເສສທີປນປໂຍຊນໂຕ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖວິເສສທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສິທ຺ຘເມວ. ຕສ຺ມາປິ ເວທິຕພ຺ພເມວ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຈີວຣໍ ຈີວຣກາລສມຍໍ ນາຕິກ຺ກາເມຕພ຺ພນ຺ຕິ. ອປິຈ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ຉຏ຺ຐິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປນ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອນຈ຺ເຈກຈີວຣມ຺ປິ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ຐປິຕຈີວຣມ຺ປິ ເອຕໍ ປຣິຫາຣໍ ລຠຕີ’’ຕິ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໖໔໖-໖໔໙). ເຕນ ‘‘ອນຈ຺ເຈກຈີວເຣ ອນຈ຺ເຈກຈີວຣສຎ຺ຎີ ຈີວຣກາລສມຍໍ ອຕິກ຺ກາເມຕິ, ອນາປຕ຺ຕີ’’ຕິ (ປາຣາ. ໖໕໐) ອິມິນາປິ ອນຈ຺ເຈກຈີວຣສ຺ສາປິ ອຈ຺ເຈກຈີວຣປຣິຫາຣລາຠໍ ທີເປຕີຕິ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ຍຖາວຸຕ຺ໂຕ ທຸຕິໂຍ ອຕ຺ຖວິກປ຺ໂປ ປາຬິນເຍນ, ອຏ຺ຐກຖານເຍນ ຈ ປຕິຏ຺ຐາປິໂຕ ໂຫຕິ. ເອວໍ ຕາວ ປກິຓ຺ຓກາຍ ອຘິກຖາ ປຣໂຕ ປາຐໂຕ ວິຕ຺ຖາຣິຕາ ໂຫຕີຕິ ອປກິຓ຺ຓກໍ.

ຈີວຣປລິໂພໂຘ, ອາວາສປລິໂພໂຘ ຈາຕິ ທ຺ເວ ປລິໂພຘາ. ເຕສຸ ເອກປລິໂພເຘປິ ສຕິ ອນາມນ຺ຕຈາຣາທິອານິສໍສໍ ລຠຕິ, ຕໍ ອິຘ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຸພ຺ຠຕສ຺ມິໍ ກຖິເນ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ເອວ ‘‘ອຕ຺ຖຕກຖິນສ຺ສ ຫິ ຠິກ຺ຂຸໂນ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກຖິນຕ຺ຖາຣາຣຫສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ອຏ຺ຐຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ຠພ຺ໂພ ກຖິນໍ ອຕ຺ຖຣິຕຸໍ – ປຸພ຺ພກຣຓໍ ຊານາຕິ, ປຈ຺ຈຸທ຺ຘາຣໍ ຊານາຕິ, ອຘິຏ຺ຐານໍ ຊານາຕິ, ອຕ຺ຖາຣໍ ຊານາຕິ, ມາຕິກໍ ຊານາຕິ, ປລິໂພຘໍ ຊານາຕິ, ອຸທ຺ຘາຣໍ ຊານາຕິ, ອານິສໍສໍ ຊານາຕີ’’ຕິ (ປຣິ. ໔໐໙) ວຈນໂຕ ອິເມຫິ ອຏ຺ຐຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ກຖິນຕ຺ຖາຣາຣໂຫ ນາມ. ປຸພ຺ພກຣຓໍ ນາມ ໂຘວນວິຈາຣຓຈ຺ເຉທນສິພ຺ພນຣຊນກປ຺ປກຣຓໍ.

‘‘ຈີວຣໍ ນາມ ໂຂມ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ປາຬິວເສນ ຊາຕິຎ຺ຈ ປມາຓຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອຕິເຣກຈີວຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍໍ ປນ ວຸຕ຺ຕໍ ອຘິຏ຺ຐິຕວິກປ຺ປິເຕສູ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຐປິຕຏ຺ຐານໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ຍສ຺ມິໍ ຐາເນ ຍໍ ຐປິຕໍ, ຕສ຺ມິໍ ຕໍ ປຈ຺ຉາ ໂຫຕຸ ວາ, ມາ ວາ, ອຘິຏ຺ຐານໍ ຣຸຫເຕວ. ປຸເຣ ປຈ຺ຉາ ຐປນຏ຺ຐານໍ ນ ປມາຓໍ.

ອນ຺ຕິມວຕ຺ຖຸໍ ອຊ຺ຌາປນ຺ນສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸຠາວປຣິຈ຺ຈາຄວເສນ ເສຕວຕ຺ຖນິວາສນໍ ວາ ກາສາວຈຊນໍ ວາ ຫີນາຍາວຕ຺ຕນໍ.

ເອກາທສເມ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມເນຕິ ອນ຺ຕິມໍ ຐເປຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຸຣິມຕຣສ຺ມິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ອນ຺ຕິມໍ ນາມ ອປຣກຕ຺ຕິກາຍ ປຐມາຣຸຓຸຄ຺ຄມນໍ. ຕຎ຺ຫິ ກາລຕ຺ຕາ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ນ ກໂຣຕິ. ອິຘ ‘‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸນາ’’ຕິ ກຣຓວຈນໍ ນິທານານເປກ຺ຂໍ ນິທາເນ ກຣຓາຠາວໂຕ. ຕສ຺ມາ ເອວ ‘‘ທສາຫປຣມ’’ນ຺ຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິຈີວຣໍ ອຘິຏ຺ຐາຕຸໍ ນ ວິກປ຺ເປຕຸ’’ນ຺ຕິອາທິ (ມຫາວ. ໓໕໘) ວຈນໂຕ ຈ ອິຘ ‘‘ວິກປ຺ເປຕີ’’ຕິ ອວິເສເສນ ວຸຕ຺ຕວຈນໍ ວິຣຸທ຺ຘໍ ວິຍ ທິສ຺ສຕິ, ນ ຈ ວິຣຸທ຺ຘໍ ຕຖາຄຕາ ຠາສນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເອວມສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ – ຕິຈີວຣໍ ຕິຈີວຣສງ຺ເຂເປນ ປຣິຫາຣໂຕ ອຘິຏ຺ຐາຕຸເມວ ອນຸຊານາມິ, ນ ວິກປ຺ເປຕຸໍ. ວສ຺ສິກສາຏິກໍ ປນ ຈຕຸມາສໂຕ ປຣໍ ວິກປ຺ເປຕຸເມວ, ນ ອຘິຏ຺ຐາຕຸນ຺ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ປນ ສຕິ ໂຍ ຕິຈີວເຣ ເອເກນ ຈີວເຣນ ວິປ຺ປວສິຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ຕິຈີວຣາຘິຏ຺ຐານໍ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ວິປ຺ປວາສສຸຂຕ຺ຖໍ ວິກປ຺ປນາຍ ໂອກາໂສ ທິນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ທສາຫາຕິກ຺ກເມ ຈ ອນາປຕ຺ຕີຕິ. ເອເຕນ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວິກປ຺ປນາຍ ອປຏິສິທ຺ຘຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ລິຂິຕໍ.

ອິມສ຺ສ ປນ ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ອຍໍ ສງ຺ເຂປວິນິຈ຺ຉໂຍ – ອນຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ເຫມນ຺ຕານໍ ປຐມທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ, ອຕ຺ຖເຕ ກຖິເນ ຄິມ຺ຫານໍ ປຐມທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນຈີວຣໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖາຫ – ‘‘ຣຊເກຫິ ໂຘວາເປຕ຺ວາ ເສຕກໍ ກາຣາເປນ຺ຕສ຺ສາປິ ອຘິຏ຺ຐານໍ ອຘິຏ຺ຐານເມວາ’’ຕິ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໔໖໕) ວຈນໂຕ ອຣຊິເຕປິ ອຘິຏ຺ຐານໍ ຣຸຫຕີຕິ. ເຕນ ສູຈິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຣຊິຕ຺ວາ ກປ຺ປພິນ຺ທຸໍ ທຕ຺ວາ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພນ຺ຕິ ນິຍໂມ ກາຕພ຺ໂພ, ນ ກາຕພ຺ໂພຕິ? ກຕ຺ຕພ຺ໂພວ. ປຕ຺ໂຕ ວິຍ ອຘິຏ຺ຐິໂຕ ຍຖາ ປຸນ ເສຕຠາວໍ ວາ ຕມ຺ພຠາວໍ ວາ ປຕ຺ໂຕ ອຘິຏ຺ຐານໍ ນ ວິຊຫຕິ, ນ ຈ ປນ ຕາທິໂສ ຍໍ ອຘິຏ຺ຐານໍ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ, ເອວເມຕໍ ທຏ຺ຐພ຺ພນ຺ຕິ. ‘‘ສ຺ເວ ກຖິນໍ ອຸທ຺ຘຣິສ຺ສຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘຈີວຣໍ ສເຈ ອຊ຺ເຊວ ນ ອຘິຏ຺ຐາຕິ, ອຣຸຓຸຄ຺ຄມເນ ເອວ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ‘‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ປາຣາ. ໔໖໒-໔໖໓;) ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ກຖິນພ຺ຠນ຺ຕເຣ ທສາຫໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິປິ ປຣິຫາຣໍ ລຠຕິ, ກຖິນໂຕ ປນ ປຈ຺ຉາ ເອກທິວສມ຺ປິ ນ ລຠຕິ. ຍຖາ ກິໍ – ຍຖາ ອຕ຺ຖຕກຖິໂນ ສງ຺ໂຆ ຕິຈີວຣໍ ອຕ຺ຖຕທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອຸພ຺ຠາຣາ ອານິສໍສໍ ລຠຕິ, ນ ຕໂຕ ປຣໍ, ເອວໍ ອຕ຺ຖຕທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອຸພ຺ຠາຣາ ລຠຕິ, ອຸທ຺ຘເຕ ປນ ກຖິເນ ເອກທິວສມ຺ປິ ນ ລຠຕິ. ເອຕ຺ຖາຫ – ອຸພ຺ຠຕທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຸນ ທສາຫໍ ລຠຕີຕິ? ນ, ກສ຺ມາ? ‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສາຫປຣມໍ ອຕິເຣກຈີວຣໍ ຘາເຣຕຸ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ. ກຖິນພ຺ຠນ຺ຕເຣປິ ເອກາທເສ ອຣຸຓຸຄ຺ຄມເນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍນ຺ຕິ ອາປນ຺ນໍ. ຕໍ ປນ ອຕິປ຺ປສງ຺ຄໍ ນິວາເຣຕຸໍ ‘‘ນິຏ຺ຐິຕຈີວຣສ຺ມິ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ກຖິນທິວສານິ ອທິວສານີຕິ ທີປນຕ຺ຖໍ. ອຍມຕ຺ໂຖ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອາວິຠວິສ຺ສຕິ. ອຖ ວາ ວສ຺ສິກສາຏິກາ ອນຕິຣິຕ຺ຕປ຺ປມາຓາ ນາມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວສ຺ສິເກ ມາເສ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພາ, ຕໂຕ ປຣໍ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ວິກປ຺ເປຕພ຺ພາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ‘‘ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ’’ຕິ ວຈເນ ອຸໂປສຖທິວເສ ເອວ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ວິກປ຺ເປຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ປຣໍ ເຫມນ຺ຕສ຺ສ ປຐມທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣຓາຠາວາ. ເອວໍ ກຖິນພ຺ຠນ຺ຕເຣ ອຸປ຺ປນ຺ນຈີວຣມ຺ປິ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ລິຂິຕໍ.

ກຖິນສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.