໙. ສາສງ຺ກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິອາທີສຸ ວິຍາຕິ ‘‘ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕີ’’ຕິ (ວິຠ. ໕໐໘) ອິມສ຺ສ ວິຠງ຺ເຄ ‘‘ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊາ’’ຕິ ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ເພ ‘‘ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ ອຸທ຺ຘຏໍ. ຕທິຫ ນິທສ຺ສນໍ ກຕໍ. ອາທິສທ຺ເທນ ປນ ‘‘ອນາປຸຈ຺ຉໍ ວາ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາ’’ຕິອາທີນໍ (ປາຈິ. ໑໑໑, ໑໑໕) ສງ຺ຄໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ອຸປສທ຺ທສ຺ສຕ຺ຖມາຫ. ວສິຕ຺ວາຕິ ອກ຺ຂຓ຺ຑໍ ວສິຕ຺ວາ. ‘‘ເຍນ ຍສ຺ສ ຫິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ທູຣຏ຺ຐມ຺ປິ ຈ ຕສ຺ສ ຕ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ ‘‘ອິມສ຺ສ…ເປ… ອິມິນາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອິມສ຺ສາຕິ ‘‘ອຸປວສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ປທສ຺ສ. ວິນຍປຣິຍາເຍນ ອຣຎ຺ຎລກ຺ຂຓໍ ອທິນ຺ນາທານປາຣາຊິເກ ອາຄຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ‘‘ຄາມາ ວາ ອຣຎ຺ຎາ ວາ’’ຕິ ອນວເສສໂຕ ອວຫາຣຏ຺ຐານປຣິຄ຺ຄເຫນ ຕທຸຠຍໍ ອສງ຺ກຣໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ຄາມຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຄາມູປຈາໂຣ ຫິ ໂລເກ ຄາມສງ຺ຂເມວ ຄຈ຺ຉຕີຕິ. ອິຘ ປນ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍນ ‘‘ປຎ຺ຈຘນຸສຕິກໍ ປຈ຺ຉິມ’’ນ຺ຕິ (ປາຣາ. ໖໕໔) ອາຄຕໍ ອາຣຎ຺ຎກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ສນ຺ຘາຍ. ນ ຫິ ໂສ ວິນຍປຣິຍາຍິເກ ອຣຎ຺ເຎ ວສນ຺ໂຕ ‘‘ອາຣຎ຺ຎໂກ ປນ຺ຖເສນາສໂນ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໖໑) ສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ອາຄຕເມວ ລກ຺ຂຓໍ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສພ຺ພປຈ຺ຉິມານິ ອາໂຣປິເຕນ ອາຈຣິຍຘນຸນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອາຈຣິຍຘນຸ ນາມ ປກຕິຫຕ຺ເຖນ ນວວິທຕ຺ຖິປມາຓໍ. ຊິຍາຍ ປນ ອາໂຣປິຕາຍ ຈຕຸຫຕ຺ຖປມາຓ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຄາມສ຺ສາຕິ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ຄາມສ຺ສ. ອິນ຺ທຂີລໂຕຕິ ອຸມ຺ມາຣໂຕ. ປຣິກ຺ເຂປາຣຫຏ຺ຐານໂຕຕິ ປຣິຍນ຺ເຕ ຐິຕຆຣສ຺ສ ອຸປຈາເຣ ຐິຕສ຺ສ ມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ປຐມເລຑ຺ຑຸປາຕໂຕ. ກິຕ຺ຕເກນ ມຄ຺ເຄນ ມິນິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສເຈ’’ຕິອາທິ. ມຊ຺ຌິມຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ‘‘ວິຫາຣສ຺ສາປິ ຄາມສ຺ເສວ ອຸປຈາຣໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ອຸຠິນ຺ນໍ ເລຑ຺ຑຸປາຕານໍ ອນ຺ຕຣາ ມິນິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂຈຣານໍ ນິວິຏ຺ໂຐກາສາທິທສ຺ສເນນາຕິ ອາຣາເມ, ອາຣາມູປຈາເຣ ຈ ໂຈຣານໍ ນິວິຏ຺ໂຐກາສາທິທສ຺ສເນນ ກາຣເຓນ. ອາທິສທ຺ເທນ ຠຸຕ຺ໂຕກາສຏ຺ຐິໂຕກາສນິສິນ຺ໂນກາສນິປນ຺ໂນກາສານໍ ຄຫຓໍ. ໂຈເຣຫິ ມນຸສ຺ສານໍ ຫຕວິລຸຕ຺ຕາໂກຏິຕຠາວທສ຺ສນໂຕຕິ ອາຣາເມ, ອາຣາມູປຈາເຣ ຈ ຫຕວິລຸຕ຺ຕາໂກຏິຕຠາວທສ຺ສນໂຕ.

ອນ຺ຕຣຆເຣ ນິກ຺ຂິເປຍ຺ຍາຕິ ອນ຺ຕເຣ ອນ຺ຕເຣ ຆຣານິ ເອຕ຺ຖ, ເອຕສ຺ສາຕິ ວາ ອນ຺ຕຣຆຣໍ, ຄາໂມ, ຕສ຺ມິໍ ຐເປຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ອາຣຎ຺ຎກສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ຕຎ຺ຈາຕິ ນິກ຺ຂິປນຎ຺ຈ. ‘‘ມຫາປວາຣຓາຍ ປວາຣິໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ ອິທໍ ວສ຺ສຈ຺ເຉທໍ ອກຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປນ ປວາຣຓາຍ ອງ຺ຄຠາວໍ. ເຕເນວ ຫິ ພ຺ຍຕິເຣກໍ ທສ຺ເສນ຺ເຕນ ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍໍ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໖໕໓-໖໕໔) ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສເຈ ປຈ຺ຉິມິກາຍ ວາ ອຸປຄໂຕ ໂຫຕິ ຉິນ຺ນວສ຺ໂສ ວາ, ນິກ຺ຂິປິຕຸໍ ນ ລຠຕີ’’ຕິ. ກຕ຺ຕິກມາໂສ ນາມ ປຸພ຺ພກຕ຺ຕິກມາສສ຺ສ ກາຬປກ຺ຂປາຏິປທໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອປຣກຕ຺ຕິກປຸຓ຺ຓມາ, ຕາວ ເອກູນຕ຺ຕິໍສ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວາ. ເອວ-ສທ຺ເທນ ກຕ຺ຕິກມາສໂຕ ປຣໍ ນ ລຠຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອູນປ຺ປມາເຓ ຕາວ ອຣຎ຺ຎລກ຺ຂຓາໂຍຄໂຕ ນ ລຠຕຸ, ກສ຺ມາ ຄາວຸຕໂຕ ອຕິເຣກປ຺ປມາເຓ ນ ລຠຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຍຕ຺ຣ ຫີ’’ຕິອາທິ. ນິມນ຺ຕິໂຕ ປນ ອທ຺ຘໂຍຊນມ຺ປິ ໂຍຊນມ຺ປິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວສິຕຸໍ ປຈ຺ເຈຕິ, ອິທມປ຺ປມາຓໍ. ສາສງ຺ກສປ຺ປຏິຠຍເມວ ໂຫຕີຕິ ສາສງ຺ກຎ຺ເຈວ ສປ຺ປຏິຠຍຎ຺ຈ ໂຫຕິ. ເອວ-ສທ຺ເທນ ອນາສງ຺ກອປ຺ປຏິຠເຍຫິ ອງ຺ຄຍຸຕ຺ເຕປິ ເສນາສເນ ວສນ຺ໂຕ ນິກ຺ຂິປິຕຸໍ ນ ລຠຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ປຸຣິມິກາຍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ອກ຺ຂຓ຺ຑໍ ກຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐວສ຺ໂສ ຍໍ ຄາມໍ ໂຄຈຣຄາມໍ ກຕ຺ວາ ປຎ຺ຈຘນຸສຕິກປຈ຺ຉິເມ ອາຣຎ຺ຎກເສນາສເນ ວິຫຣຕິ, ຕສ຺ມິໍ ຄາເມ ຈີວຣໍ ຐເປຕ຺ວາ ສກລກຕ຺ຕິກມາສໍ ຕສ຺ມິໍເຍວ ເສນາສເນ ເຕນ ຈີວເຣນ ວິນາ ວຕ຺ຖຸໍ ອນຸຊານິຕ຺ວາ ອິທານິ ວິຫາຣໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ວສນ຺ຕສ຺ສ ຉາຣຕ຺ຕໍ ວິປ຺ປວາສໍ ອນຸຊານນ຺ໂຕ ‘‘ສິຍາ ຈ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ’’ຕິອາທິມາຫ. ອສມາທານຈາຣຎ຺ຫິ ອຕ຺ຖຕກຖິນາ ເອວ ລຠນ຺ຕິ, ເນຕເຣຕິ ເອຕ຺ຖ ອິທມ຺ປິ ກາຣຓໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ຉາຣຕ຺ຕປຣມໍ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ເຕນ ຈີວເຣນ ວິປ຺ປວສິຕພ຺ພນ຺ຕິ ໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ວິຫາເຣ ວສນ຺ໂຕ ຕໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄມນກິຈ຺ເຈ ສຕິ ອນ຺ຕຣຆເຣ ຈີວຣໍ ນິກ຺ຂິປຕິ, ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ເຕນ ຈີວເຣນ ຉາຣຕ຺ຕປຣມໍ ວິປ຺ປວສິຕພ຺ພໍ, ຉ ຣຕ຺ຕິໂຍ ຕມ຺ຫາ ວິຫາຣາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ວສິຕພ຺ພາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຠທນ຺ເຕນ ພຸທ຺ຘທຕ຺ຕາຈຣິເຍນ –

‘‘ຍໍ ຄາມໍ ໂຄຈຣໍ ກຕ຺ວາ, ຠິກ຺ຂຸ ອາຣຎ຺ຎເກ ວເສ;

ຕສ຺ມິໍ ຄາເມ ຐເປຕຸໍ ຕໍ, ມາສເມກໍ ຕຸ ວຏ຺ຏຕິ.

‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ເຖວ ວສນ຺ຕສ຺ສ, ຉາຣຕ຺ຕປຣມໍ ມຕໍ;

ອຍມສ຺ສ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂນ ປກາສິໂຕ’’ຕິ.

ເຕເນວາຫ ‘‘ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ວິປ຺ປວເສຍ຺ຍາຕິ ຉາຣຕ຺ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ຕສ຺ມິໍ ເສນາສເນ ສຕ຺ຕມໍ ອຣຸຓໍ ອຸຏ຺ຐາເປຍ຺ຍາ’’ຕິອາທິ. ຕຖາ ອສກ຺ໂກນ຺ເຕນາຕິ ຄຕຏ຺ຐານສ຺ສ ທູຣຕາຍ ເສນາສນໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຕມໍ ອຣຸຓໍ ອຸຏ຺ຐາເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ເຕນ. ເອວມ຺ປິ ອສກ຺ໂກນ຺ເຕນ ຕຕ຺ເຣວ ຐິເຕນ ປຈ຺ຈຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພໍ ‘‘ອຕິເຣກຈີວຣຏ຺ຐາເນ ຐສ຺ສຕີ’’ຕິ. ວສິຕ຺ວາຕິ ອຣຸຓໍ ອຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ. ຠິກ຺ຂຸສມ຺ມຸຕິ ອຸໂທສິຕສິກ຺ຂາປເທ ວຸຕ຺ຕາວ.

ເສສນ຺ຕິ ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຠິກ຺ຂຸສມ຺ມຸຕິຍາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອນຸປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິອາທິກໍ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ອງ຺ເຄສຸ ຍໍ ຣຕ຺ຕິວິປ຺ປວາໂສ ຈຕຸຕ຺ຖມງ຺ຄໍ, ຕໍ ອິຘ ຉາຣຕ຺ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ວິປ຺ປວາໂສ ໂຫຕີຕິ ອຍເມວ ວິເສໂສ.

ສາສງ຺ກສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.