໙. ອຎ຺ຎຠາຄິຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ອຎ຺ຎຠາຄສ຺ສາຕິ ອຎ຺ຎໂກຏ຺ຐາສສ຺ສ, ຍໍ ໂຈເທຕຸກາໂມ, ຕສ຺ສ ຊາຕິອາທິໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຕິຣຈ຺ຉານຊາຕິອາທິໂກຏ຺ຐາສສ຺ສາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອິທນ຺ຕິ ນປຸໍສກນິທ຺ເທເສນ ຉຄລກາທິໍ ນິທ຺ທິສຕິ, ອຍໍ ຉຄລກາທິໂກຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອຘິກຣຓສທ຺ທາເປກ຺ຂາຍ ວາ ນປຸໍສກນິທ຺ເທໂສ, ອິທໍ ຉຄລກາທິສງ຺ຂາຕໍ ອຘິກຣຓນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຎ຺ຎຠາໂຄ ວາຕິ ຕິຣຈ຺ຉານຊາຕິອາທິເຠໂທ ອຎ຺ໂຎ ໂກຏ຺ຐາໂສ ວາ. ອສ຺ສາຕິ ຉຄລກາທິກສ຺ສ. ອຎ຺ຎຠາຄິຍໍ ຉຄລກາທິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ອຎ຺ຎຠາຄສມ຺ພນ຺ຘິ ອຎ຺ຎຠາຄິຍ’’ນ຺ຕິ ປຐມວິຄ຺ຄຫສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ, ‘‘ອຎ຺ຎຠາຄວນ຺ຕໍ ອຎ຺ຎຠາຄິຍ’’ນ຺ຕິ ທຸຕິຍວິຄ຺ຄຫສ຺ສ. ຐເປຕ຺ວາ ປນ ຕິຣຈ຺ຉານຊາຕິອາທິກໍ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ວິສຸໍ ຉຄລກາທິເກ ອສຕິປິ ‘‘ປຏິມາຍ ສຣີຣ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ວິຍ ອເຠເທປິ ເຠທກປ຺ປນາຍ ປວຕ຺ຕໂລກໂວຫາຣວເສນ ‘‘ອຎ຺ຎຠາຄສ຺ສ ອິທໍ, ອຎ຺ຎຠາໂຄ ວາ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຘິກຣີຍຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ອຘິກຣຓໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອາຘາໂຣ ເວທິຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ອາຘຣີຍຕິ ອສ຺ມິນ຺ຕິ ອາຘາໂຣ, ປຕິຏ຺ຐານໍ. ເຕນາຫ ‘‘ວຕ຺ຖຸ ອຘິຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ອິທານິ ‘‘ອຎ຺ຎຠາຄສ຺ສ ອິທ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ສງ຺ເຂເປນ ວຸຕ຺ຕເມວຕ຺ຖໍ ເກວລໍ ນຍທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ອາຄຕເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຠຊນ຺ໂຕ ‘‘ໂຍ ຫິ ໂສ’’ຕິອາທິມາຫ. ເຕນ ນນຸ ອນາຄເຕ ເອວໍ ໂຈເທນ຺ຕານໍ ປາປຠິກ຺ຂູນໍ ເລໂສກາສປິທຫນຕ຺ຖໍ ອິທໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ນ ປນ ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊການໍ. ເຕສຎ຺ຫິ ອາທິກມ຺ມິກຕ຺ຕາ ອນາປຕ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສາມຎ຺ເຎນ ອຕ຺ໂຖ ວິຠຊິຕພ຺ໂພ. ນ ປນ ‘‘ໂຍ ຫິ ໂສ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ທພ຺ໂພ ມລ຺ລປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິອາທິນາ ວິເສເສນາຕິ ເອທິສີ ໂຈທນາ ອນວກາສາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຫີຕິ ກາຣຓຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ, ຍສ຺ມາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖຸປ຺ປຕ຺ຕິ, ອຕ຺ຖຸປ຺ປຕ຺ຕິເຍວ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິ, ຕສ຺ສໍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ, ສິກ຺ຂາປທສ຺ສ ນິທາເນຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຉຄລໂກຕິ ເສຕຉຄລໂກ. ໂສຕິ ຉຄລໂກ. ອິມສ຺ສ ປນ ‘‘ໂຫຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຎ຺ຎສ຺ສ…ເປ… ຉຄລກຠາວສ຺ສ ຈາຕິ ‘‘ຕິຣຈ຺ຉານຊາຕິຍາ ເຈວ ຉຄລກຠາວສ຺ສ ຈາ’’ຕິ ສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຠາຄສ຺ສ ໂກຏ຺ຐາສສ຺ສ, ປກ຺ຂສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ກຸໂຕຍມຎ຺ໂຎ, ຍໂຕ ‘‘ອຎ຺ຎສ຺ສ ຠາຄສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຍ຺ວາຍໍ…ເປ… ຕໂຕ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ມນຸສ຺ສຊາຕິ ເຈວ ຠິກ຺ຂຸຠາໂວ ຈາຕິ ໂຍ ອຍໍ ຠາໂຄ ໂກຏ຺ຐາໂສ ປກ຺ໂຂຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ‘‘ມນຸສ຺ສຊາຕິ ເຈວ ຠິກ຺ຂຸຠາໂວ ຈາ’’ຕິ ສງ຺ຂາໂຕ ໂຍ ອຍໍ ຠາໂຄ ໂກຏ຺ຐາໂສ ປກ຺ໂຂຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໂຕຕິ ‘‘ມນຸສ຺ສຊາຕິ ເຈວ ຠິກ຺ຂຸຠາໂວ ຈາ’’ຕິ ຠາຄໂຕ. ໂສ ວາ ອຎ຺ຎຠາໂຄຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕຕິຣຈ຺ຉານຊາຕິຉຄລກຠາວສງ຺ຂາໂຕ ໂສ ອຎ຺ຎຠາໂຄ ວາ. ອສ຺ສາຕິ ຉຄລກສ຺ສ. ອຕ຺ຖີຕິ ອຸປລພ຺ຠຕິ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ອຎ຺ຎຠາຄສ຺ສ ຉຄລໂກ ໂຫຕິ, ຍສ຺ມາ ຈ ໂສ ວາ ອຎ຺ຎຠາໂຄ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ. ອຎ຺ຎຠາຄິຍສງ຺ຂ຺ຍໍ ລຠຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ໂສ ຍ຺ວາຍ’’ນ຺ຕິ ອິຘ ໂສ-ສທ຺ທເມວ ອາເນຕ຺ວາ ໂສ ອຎ຺ຎຠາຄິຍສງ຺ຂໍ ລຠຕີຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ, ‘‘ໂສ’’ຕິ ວາ ປາຐເສໂສ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຈ-ສທ຺ໂທ ສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ໂຖ. ໂສ ປນ ອຘິກຣຓສທ຺ທໂຕ ປຣໍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ‘‘ອຘິກຣຓ’’ນ຺ຕິ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ. ເຕສນ຺ຕິ ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊການໍ. ອິມໍ ມຍໍ ທພ຺ພໍ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕໍ ນາມ ກໂຣມາຕິ ຉຄລກໍ ອຊິກາຍ ວິປ຺ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ມຍໍ, ອາວຸໂສ, ອິມໍ ຉຄລກໍ ທພ຺ພໍ ມລ຺ລປຸຕ຺ຕໍ ນາມ ກໂຣມາ’’ຕິ ວທນ຺ຕານໍ. ນາມກຣຓສຎ຺ຎາຍາຕິ ນາມກຣຓສງ຺ຂາຕາຍ ສຎ຺ຎາຍ. ເອຕ຺ຖາປິ ‘‘ໂຍ ໂສ’’ຕິອາທິກໍ ອາເນຕ຺ວາ ຕສ຺ສາ ນາມກຣຓສຎ຺ຎາຍ ໂຍ ໂສ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ‘‘ທພ຺ໂພ ມລ຺ລປຸຕ຺ໂຕ ນາມາ’’ຕິ ຉຄລໂກ ວຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ຍສ຺ມາ ອາຘາໂຣ ວຕ຺ຖຸ ອຘິຏ຺ຐານນ຺ຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

ອິທານິ ກຖເມຕໍ ວິຎ຺ຎາຍຕິ ‘‘ອຘິກຣຓ’’ນ຺ຕິ ເຈຕ຺ຖ ອາຘາໂຣ ເວທິຕພ຺ໂພ, ນ ວິວາທາຘິກຣຓາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣນ຺ຕິ ອນຸໂຍຄໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ຕຎ຺ຫິ ສນ຺ຘາຍາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຕນ຺ຕິ ຕສ຺ສາ ນາມກຣຓສຎ຺ຎາຍ ອຘິຏ຺ຐານຠູຕໍ ຉຄລກໍ ປຈ຺ຈາມສຕິ. ວິວາທາຘິກຣຓາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ສນ຺ຘາຍ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ກາຣຓໍ ປຸຈ຺ຉຕິ ‘‘ກສ຺ມາ’’ຕິ. ກາຣຓມາຫ ‘‘ອສມ຺ຠວໂຕ’’ຕິ. ອິທານິ ຕເມວ ອສມ຺ຠວໍ ປາກຏໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ອຸປາທິຍິໍສູຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຸປາທິຍິໍສູຕິ ຄຓ຺ຫິໍສຸ. ກິໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຘິກຣຓານມ຺ປິ ເລໂສ ອຕ຺ຖິ, ເຍເນວໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ນ ຈ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຘິກຣຓານ’’ນ຺ຕິອາທິ. ອິທານິ ຕເມວ ສມຕ຺ເຖຕຸໍ ‘‘ຊາຕິເລສາທໂຍ ຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຊາຕິເຍວ ເລໂສ ຊາຕິເລໂສ. ອາທິສທ຺ເທນ ນາມເລສາທີນໍ ຄຫຓໍ. ໂຫຕິ ເຈຕ຺ຖ –

‘‘ເລສາ ຊາຕິນາມໂຄຕ຺ຕ-ລິງ຺ຄາປຕ຺ຕິວສາປິ ຈ;

ປຕ຺ຕຈີວຣຸປຊ຺ຌາຍາ-ຈຣິຍາວາສວສາ ທສາ’’ຕິ.

ອາປຕ຺ຕິເລໂສ ນາມ ລຫຸກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ທິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ. ຕຎ຺ເຈ ປາຣາຊິເກນ ໂຈເທຕິ ‘‘ອສ຺ສມໂຓສິ, ອສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິໂຍສີ’’ຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ວາຈາຍ ວາຈາຍ ສງ຺ຆາທິເສສສ຺ສາຕິ (ປາຣາ. ໓໙໖) ເອວໍ ອາປຕ຺ຕິເລສມ຺ປິ ປຸຄ຺ຄລສ຺ມິໍເຍວ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ປຸຄ຺ຄລານໍເຍວ ເລສາ ວຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຎ຺ຈ ‘‘ທພ຺ໂພ ມລ຺ລປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ນາມນ຺ຕິ ເມຕ຺ຕິຍຠູມຊເກຫິ ຉຄລກສ຺ສ ກຕໍ ຕໍ ‘‘ທພ຺ໂພ ມລ຺ລປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ນາມຎ຺ຈ. ເອວໍ ອສມ຺ຠວໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອິມິນາວ ປສງ຺ເຄນ ເທສເລສສທ຺ທານໍ ອຕ຺ຖໍ ສໍວຓ຺ເຓຕຸໍ ‘‘ເອຕ຺ຖ ຈາ’’ຕິອາທິມາຫ. ເອຕ຺ຖາຕິ ເອເຕສຸ ທ຺ວີສຸ ເທສເລເສສຸ. ເທໂສ ນາມ ຊາຕິອາທິເຠໂທ ໂວຫາໂຣ. ເຕນາຫ ‘‘ຊາຕິອາທີສູ’’ຕິອາທິ. ອຎ຺ຎມ຺ປິ ວຕ຺ຖຸນ຺ຕິ ຍສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ, ຕໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ວຕ຺ຖຸໍ. ກຖໍ ສິລິສ຺ສຕີຕິ ອາຫ ‘‘ໂວຫາຣມຕ຺ເຕເນວາ’’ຕິອາທິ, ໂວຫາຣມຕ຺ເຕເນວ, ນ ຕຸ ອຕ຺ຖໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ອີສກໍ ອລ຺ລີຍຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ເລໂສ’’ຕິ ລິສ ອລ຺ລີຠາເວຕິ ອິມສ຺ສ ຣູປນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ເທສເລສານໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ນານາກຣຓໍ ອຕ຺ຖິ, ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ນຕ຺ຖີຕິ ອາຫ ‘‘ຊາຕິອາທີນໍເຍວ ອຎ຺ຎຕຣໂກຏ຺ຐາສສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ.

ຍທິ ປນ ນາມກຣຓສຎ຺ຎາຍ ອາຘາຣຠູຕໍ ຉຄລກໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອຎ຺ຎຠາຄິຍສ຺ສ ອຘິກຣຓສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຖ ກສ຺ມາ ປທຠາຊເນ ຕໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ‘‘ອຎ຺ຎຠາຄິຍສ຺ສ ອຘິກຣຓສ຺ສາຕິ ອາປຕ຺ຕຎ຺ຎຠາຄິຍໍ ວາ ໂຫຕິ ອຘິກຣຓຎ຺ຎຠາຄິຍໍ ວາ’’ຕິອາທິ (ປາຣາ. ໓໙໓) ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ປທຠາຊເນ ປນາ’’ຕິອາທິ. ຕນ຺ຕິ ອາຘາຣສງ຺ຂາຕໍ ອຘິກຣຓໍ. ອາວິຠູຕໍ ປາກຏໍ. ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາຣວເສນາຕິ ເຕນ ວຕ຺ຕພ຺ພອຕ຺ຖານໍ ອຸທ຺ຘຣຓວເສນ. ນນຸ ຈ ‘‘ອຕ຺ຖມຕ຺ຕໍ ປຕິ ສທ຺ທາ ອຠິນິວິສນ຺ຕີ’’ຕິ ນ ເອເກນ ສທ຺ເທນ ອເນກຕ຺ຖາ ອຠິຘີຍນ຺ຕີຕິ? ສຈ຺ຈເມຕໍ ສທ຺ທວິເສເສ ອເປກ຺ຂິເຕ, ເຕສໍ ເຕສໍ ປນ ອຕ຺ຖານໍ ອຘິກຣຓສທ຺ທວຈນີຍຕາສາມຎ຺ຎໍ ອຸປາທາຍ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ອຍໍ ວິຈາໂຣ ອຘິກຣຓສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາໂຣຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ເຕເນວາຫ ‘‘ອຘິກຣຓນ຺ຕິ ວຈນສາມຎ຺ຎໂຕ ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາຣວເສນ ປວຕ຺ຕານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຘິກຣຓານີ’’ຕິ. ອຎ຺ຎຠາຄິຍຕາຕິ ອຎ຺ຎປກ຺ຂິຍຕາ. ຕພ຺ຠາຄິຍຕາຕິ ຕປ຺ປກ຺ຂິຍຕາ. ອປາກຏາ ປທຠາຊນໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ທສ຺ສິຕຏ຺ຐານາຠາວໂຕ. ອວສາເນ ອາປຕ຺ຕຎ຺ຎຠາຄິເຍນ ໂຈທນຎ຺ຈາຕິ ‘‘ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ຆາທິເສສໍ ອຊ຺ຌາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ທິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ, ສງ຺ຆາທິເສເສ ສງ຺ຆາທິເສສທິຏ຺ຐິ ໂຫຕິ, ຕຎ຺ເຈ ປາຣາຊິເກນ ໂຈເທຕີ’’ຕິອາທິໂຈທນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຘິກຣຓຎ຺ຎຠາຄິຍ’’ນ຺ຕິ. ເອກເມກຎ຺ຫິ ອຘິກຣຓໍ ອິຕເຣສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ຕິຓ຺ຓໍ ອຎ຺ຎຠາຄິຍໍ ອຎ຺ຎປກ຺ຂິຍໍ ອຎ຺ຎໂກຏ຺ຐາສິຍໍ ໂຫຕິ ວຕ຺ຖຸວິສຠາຄຕ຺ຕາ. ອາທິສທ຺ເທນ ‘‘ກຖໍ ອຘິກຣຓໍ ອຘິກຣຓສ຺ສ ອຎ຺ຎຠາຄິຍ’’ນ຺ຕິອາທິໂກ ປທວິຠາໂຄ ສງ຺ຄຫິໂຕ.

ກິຎ຺ຈິ ເທສໍ ເລສມຕ຺ຕໍ ອຸປາທາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ສາປິ ອສມ຺ຠວທສ຺ສນປ຺ປສງ຺ເຄນ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ເສສາ ວິນິຈ຺ຉຍກຖາ ອຏ຺ຐເມ ວຸຕ຺ຕສທິສາເຍວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເສສາ ວິນິຈ຺ຉຍກຖາຕິ ‘‘ປາຣາຊິເກນາຕິ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອນຸຣູເປສຸ ເອກູນວິສຕິຍາ ອຎ຺ຎຕເຣນາ’’ຕິອາທິກາ (ກງ຺ຂາ. ອຏ຺ຐ. ທຸຏ຺ຐໂທສສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ) ວິນິຈ຺ຉຍກຖາ. ວຸຕ຺ຕສທິສາເຍວາຕິ ເອຕ຺ຖ ອິມສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທ ຍາ ວຕ຺ຕພ຺ພາ, ເຕນ ສິກ຺ຂາປເທນ ສາຘາຣຓຠູຕາ ສາ ວຸຕ຺ຕສທິສາເຍວາຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ, ນ ອສາຘາຣຓຠູຕາ ອປຸພ຺ພວຓ຺ຓນາຍ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ເຕເນວາຫ ‘‘ອຍໍ ປນາ’’ຕິອາທິ. ປຸຣິມສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປເທປິ ຕຖາສຎ຺ຎິໂນ ອນາປຕ຺ຕິກຕ຺ຕາ ‘‘ອິຘ ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາສຎ຺ຎິໂນປີຕິ ‘‘ປາຣາຊິກໍເຍວ ອຍໍ ອາປນ຺ໂນ’’ຕິ ເອວໍສຎ຺ຎິໂນປິ. ອິຕິສທ຺ໂທ ອາທິອຕ຺ໂຖ ວາ ປກາຣຕ຺ໂຖ ວາ. ເຕນ ເກນຈິ ຠິກ຺ຂຸນາ ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິ ຂຕ຺ຕິຍຊາຕິໂກ ປາຣາຊິກໍ ຘມ຺ມໍ ອຊ຺ຌາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ທິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ, ອຖ ໂສ ອຎ຺ຎໍ ອຕ຺ຕໂນ ເວຣິໍ ຂຕ຺ຕິຍຊາຕິກໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ຕໍ ຂຕ຺ຕິຍຊາຕິເລສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອວໍ ໂຈເທຕິ ‘‘ຂຕ຺ຕິໂຍ ມຍາ ທິຏ຺ໂຐ ປາຣາຊິກໍ ຘມ຺ມໍ ອຊ຺ຌາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ, ຕ຺ວໍ ຂຕ຺ຕິໂຍ ປາຣາຊິກໍ ຘມ຺ມໍ ອຊ຺ຌາປນ຺ໂນສິ, ອຖ ວາ ຕ຺ວໍ ໂຂ ຂຕ຺ຕິໂຍ, ນ ອຎ຺ໂຎ, ປາຣາຊິກໍ ຘມ຺ມໍ ອຊ຺ຌາປນ຺ໂນສິ, ອສ຺ສມໂຓສິ, ອສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິໂຍສິ, ນຕ຺ຖິ ຕຍາ ສທ຺ຘິໍ ອຸໂປສໂຖ ວາ ປວາຣຓາ ວາ ສງ຺ຆກມ຺ມໍ ວາ’’ຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ວາຈາຍ ວາຈາຍ ສງ຺ຆາທິເສສສ຺ສ. ເອຕ຺ຖ ຈ ເຕສໍ ຂຕ຺ຕິຍານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອສທິສສ຺ສ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ທີຆາທິໂນ ວາ ທິຏ຺ຐາທິໂນ ວາ ວເສນ ອຎ຺ຎຠາຄິຍຕາ, ຂຕ຺ຕິຍຊາຕິປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ອາຘາຣວເສນ ອຘິກຣຓຕາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອສ ນໂຍ ນາມເລສາທີສຸປິ.

ອາປຕ຺ຕິເລເສ ປນ ເກນຈິ ຠິກ຺ຂຸນາ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ລຫຸກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ທິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ, ໂສ ເຈຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ປາຣາຊິເກນ ໂຈເທຕິ, ອາປຕ຺ຕິ ວາຈາຍ ວາຈາຍ ສງ຺ຆາທິເສສສ຺ສ. ຍທິ ເອວໍ ກຖໍ ອຎ຺ຎຠາຄິຍໍ ອຘິກຣຓໍ ໂຫຕີຕິ? ຍຎ຺ຫິ ໂສ ລຫຸກໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນ, ຕໍ ປາຣາຊິກສ຺ສ ອຎ຺ຎຠາຄິຍໍ ອຘິກຣຓໍ, ຕສ຺ສ ປນ ອຎ຺ຎຠາຄິຍສ຺ສ ອຘິກຣຓສ຺ສ ເລໂສ ນາມ. ໂຍ ໂສ ສພ຺ພຂຕ຺ຕິຍານໍ ສາຘາຣໂຓ ຂຕ຺ຕິຍຠາໂວ ວິຍ ສພ຺ພາປຕ຺ຕີນໍ ສາຘາຣໂຓ ອາປຕ຺ຕິຠາໂວ. ເອເຕເນວ ອຸປາເຍນ ‘‘ເກນຈິ ຠິກ຺ຂຸນາ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ຆາທິເສສໍ ອຊ຺ຌາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ທິຏ຺ໂຐ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິກໍ ວິເສສໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

ອຎ຺ຎຠາຄິຍສິກ຺ຂໍ ໂຍ, ເນວ ສິກ຺ຂຕິ ຍຸຕ຺ຕິໂຕ;

ຄຈ຺ເຉ ວິນຍວິຎ຺ຎູຫິ, ອຎ຺ຎຠາຄິຍຕໍວ ໂສ. (ວຊິຣ. ຏີ. ປາຣາຊິກ ໔໐໘);

ອຎ຺ຎຠາຄິຍສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.