໓. ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈສ຺ສາທຣາຄວເສນາຕິ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາ ວາຈາ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈາ, ຕາຍ ອສ຺ສາທເຈຕນາ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈສ຺ສາໂທ, ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຣາຄວເສນ. ເອຕ຺ຖາຘິປ຺ເປຕໍ ມາຕຸຄາມໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ມາຕຸຄາມ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລາທຸຏ຺ຐຸລ຺ລສໍລກ຺ຂຓສມຕ຺ຖນ຺ຕິ ອສທ຺ຘມ຺ມສທ຺ຘມ຺ມປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ກຖໍ ຊານິຕຸໍ ສມຕ຺ຖໍ. ຍາ ປນ ມຫລ຺ລິກາປິ ພາລາ ເອຬມູຄາ, ອຍໍ ອິຘານຘິປ຺ເປຕາ. ວຓ຺ໂຓ ນາມ ທ຺ເວ ມຄ຺ເຄ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ‘‘ອິຕ຺ຖິລກ຺ຂເຓນ ສຸຠລກ຺ຂເຓນ ສມນ຺ນາຄຕາສີ’’ຕິອາທິນາ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒໘໕) ໂຖມນາ. ອວຓ຺ໂຓ ນາມ ທ຺ເວ ມຄ຺ເຄ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ວຸຕ຺ຕວິປຣິຍາເຍນ ຄຣຫນາ, ‘‘ອິຕ຺ຖິລກ຺ຂເຓນ ສຸຠລກ຺ຂເຓນ ອສມນ຺ນາຄຕາສີ’’ຕິອາທີຫິ ຂຸໍສນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍາຈນາ ນາມ ‘‘ເທຫິ ເມ, ອຣຫສິ ເມ ທາຕຸ’’ນ຺ຕິ (ປາຣາ. ໒໘໕) ວຈນໍ. ອາຍາຈນາ ນາມ ‘‘ກທາ ເຕ ມາຕາ ປສີທິສ຺ສຕິ, ກທາ ເຕ ປິຕາ ປສີທິສ຺ສຕິ, ກທາ ເຕ ເທວຕາໂຍ ປສີທິສ຺ສນ຺ຕິ, ກທາ ເຕ ສຸຂໂຓ ສຸລໂຍ ສຸມຸຫຸຕ຺ໂຕ ຠວິສ຺ສຕິ, ກທາ ເຕ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ລຠິສ຺ສາມີ’’ຕິ (ປາຣາ. ໒໘໕) ວຈນໍ. ປຸຈ຺ຉນໍ ນາມ ‘‘ກຖໍ ຕ຺ວໍ ສາມິກສ຺ສ ເທສິ, ກຖໍ ຊາຣສ຺ສ ເທສີ’’ຕິ (ປາຣາ. ໒໘໕) ວຈນໍ. ປຏິປຸຈ຺ຉນໍ ນາມ ‘‘ເອວໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ ສາມິກສ຺ສ ເທຕິ, ເອວໍ ຊາຣສ຺ສ ເທສີ’’ຕິ (ປາຣາ. ໒໘໕) ວຈນໍ. ອາຈິກ຺ຂນໍ ນາມ ປຸຏ຺ຐສ຺ສ ‘‘ເອວໍ ເທຫິ, ເອວໍ ເທນ຺ຕາ ສາມິກສ຺ສ ປິຍາ ຠວິສ຺ສສິ, ມນາປາ ຈາ’’ຕິ (ປາຣາ. ໒໘໕) ຠຓນໍ. ອນຸສາສນໍ ນາມ ອປຸຏ຺ຐສ຺ສ ‘‘ເອວໍ ເທຫິ, ເອວໍ ເທນ຺ຕາ ສາມິກສ຺ສ ປິຍາ ຠວິສ຺ສສິ, ມນາປາ ຈາ’’ຕິ (ປາຣາ. ໒໘໕) ຠວນໍ. ອກ຺ໂກສນໍ (ປາຣາ. ໒໘໕) ນາມ ‘‘ອນິມິຕ຺ຕາສິ, ນິມິຕ຺ຕມຕ຺ຕາສິ, ອໂລຫິຕາສິ, ຘຸວໂລຫິຕາສິ, ຘຸວໂຈຬາສິ, ປຄ຺ຆຣນ຺ຕີສິ, ສິຂຣຓີສິ, ອິຕ຺ຖິປຓ຺ຑກາສິ, ເວປຸຣິສິກາສິ, ສມ຺ຠິນ຺ນາສິ, ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນກາສີ’’ຕິ (ປາຣາ. ໒໘໕) ວຈນໍ. ຍສ຺ມາ ເມຖຸນຸປສໍຫິຕາຍ ວາຈາຍ ອຘິກໍ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ເມຖຸນຸປສໍຫິຕາຫີ’’ຕິ ອິທໍ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈາຍ ສິຂາປຕ຺ຕລກ຺ຂຓທສ຺ສນນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປນ ເມຖຸນຸປສໍຫິຕາເຍວ ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈຕ຺ຕາ. ສິຂຣຓີສີຕິ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒໘໕) ພຫິນິກ຺ຂນ຺ຕອາຓິມໍສາ. ສມ຺ຠິນ຺ນາສີຕິ ສມ຺ຠິນ຺ນວຈ຺ຈມຄ຺ຄປສ຺ສາວມຄ຺ຄາ. ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນກາສີຕິ ປຸຣິສນິມິຕ຺ເຕນ, ອິຕ຺ຖິນິມິຕ຺ເຕນ ຈາຕິ ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊເນຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ວຓ຺ຓຠຓເນ ຕາວ ‘‘ອິຕ຺ຖິລກ຺ຂເຓນ ສຸຠລກ຺ຂເຓນ ສມນ຺ນາຄຕາສີ’’ຕິ ວທຕິ, ນ ຕາວ ສີສໍ ເອຕິ. ‘‘ຕວ ວຈ຺ຈມຄ຺ໂຄ ຈ ປສ຺ສາວມຄ຺ໂຄ ຈ ສຸໂຠ ສຸຠສຓ຺ຐາໂນ ທສ຺ສນີໂຍ, ອີທິເສນ ນາມ ອິຕ຺ຖິລກ຺ຂເຓນ ສຸຠລກ຺ຂເຓນ ສມນ຺ນາຄຕາສີ’’ຕິ ວທຕິ, ສີສໍ ເອຕິ, ສງ຺ຆາທິເສໂສ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອວຓ຺ຓຠຓເນ ປນ ‘‘ອນິມິຕ຺ຕາສີ’’ຕິອາທີຫິ ເອກາທສຫິ ປເທຫິ ອວຓ຺ເຓ ອຆຏິເຕ ສີສໍ ນ ເອຕິ, ຆຏິເຕປິ ເຕສຸ ‘‘ສິຂຣຓີສິ ສມ຺ຠິນ຺ນາສິ ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນກາສີ’’ຕິ ອິເມຫິ ຕີຫິ ຆຏິເຕເຍວ ສງ຺ຆາທິເສໂສ.

ຍາຈນາຍປິ ‘‘ເທຫິ ເມ’’ຕິ ເອຕ຺ຕເກເນວ ສີສໍ ນ ເອຕິ, ‘‘ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ເທຫີ’’ຕິ ເອວໍ ເມຖຸນຘມ຺ເມນ ຆຏິເຕ ເອວ ສງ຺ຆາທິເສໂສ.

‘‘ກທາ ເຕ ມາຕາ ປສີທິສ຺ສຕີ’’ຕິອາທີສຸ ອາຍາຈນວຈເນສຸປິ ເອຕ຺ຕເກເນວ ສີສໍ ນ ເອຕິ, ‘‘ກທາ ເຕ ມາຕາ ປສີທິສ຺ສຕິ, ກທາ ເຕ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ລຠິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ຕວ ມາຕຣິ ປສນ຺ນາຍ ວາ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ລຠິສ຺ສາມີ’’ຕິອາທິນາ ປນ ນເຍນ ເມຖຸນຘມ຺ເມນ ຆຏິເຕເຍວ ສງ຺ຆາທິເສໂສ.

‘‘ກຖໍ ຕ຺ວໍ ສາມິກສ຺ສ ເທສີ’’ຕິອາທີສຸ (ປາຣາ. ໒໘໕) ປຸຈ຺ຉາວຈເນສຸປິ ‘‘ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕເຍວ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ‘‘ເອວໍ ກິຣ ຕ຺ວໍ ສາມິກສ຺ສ ເທສີ’’ຕິ (ປາຣາ. ໒໘໕) ປຏິປຸຈ຺ຉາວຈເນສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອາຈິກ຺ຂນາຍ ຈ ‘‘ເອວໍ ເທຫີ’’ຕິ, ‘‘ເອວໍ ທທມານາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ສີສໍ ນ ເອຕິ, ‘‘ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ເອວໍ ເທຫິ, ເອວໍ ອຸປເນຫິ, ເອວໍ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ທທມານາ ອຸປນຍມານາ ສາມິກສ຺ສ ປິຍາ ໂຫຕີ’’ຕິອາທິນາ ປນ ນເຍນ ເມຖຸນຘມ຺ເມນ ຆຏິເຕເຍວ ສງ຺ຆາທິເສໂສ. ອນຸສາສນິວຈເນສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອກ຺ໂກສວຈເນສຸ ປນ ເອກາທສສຸ ‘‘ສິຂຣຓີສິ ສມ຺ຠິນ຺ນາສິ ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນກາສີ’’ຕິ ອິມານິ ຕີຓິເຍວ ປທານິ ສຸທ຺ຘານິ ສີສໍ ເອນ຺ຕິ, ອິຕິ ອິມານິ ຈ ຕີຓິ, ປຸຣິມານິ ຈ ວຈ຺ຈມຄ຺ຄປສ຺ສາວມຄ຺ຄເມຖຸນຘມ຺ມປທານິ ຕີຓີຕິ ຉ ປທານິ ສຸທ຺ຘານິ ອາປຕ຺ຕິກຣານິ, ເສສານິ ‘‘ອນິມິຕ຺ຕາສີ’’ຕິອາທີນິ ອນິມິຕ຺ເຕ ‘‘ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ເມ ເທຫີ’’ຕິ ວາ ‘‘ອນິມິຕ຺ຕາສິ, ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ເມ ເທຫີ’’ຕິ ວາ ອາທິນາ ນເຍນ ເມຖຸນຘມ຺ເມນ ຆຏິຕາເນວ ອາປຕ຺ຕິກຣານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

ອຘກ຺ຂກນ຺ຕິ ອກ຺ຂກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອໂຘ. ອຸພ຺ຠຊາຓຸມຓ຺ຑລນ຺ຕິ ຊາຓຸມຓ຺ຑລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຸທ຺ຘໍ. ອຸພ຺ຠກ຺ຂກນ຺ຕິ ອກ຺ຂກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຸທ຺ຘໍ. ອໂຘຊາຓຸມຓ຺ຑລນ຺ຕິ ຊາຓຸມຓ຺ຑລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອໂຘ. ອກ຺ຂກໍ, ປນ ຊາຓຸມຓ຺ຑລຎ຺ຈ ເອຕ຺ເຖວ ທຸກ຺ກຏເຂຕ຺ເຕ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ກາຍສໍສຄ຺ເຄ ວິຍ. ນ ຫິ ພຸທ຺ຘາ ຄຣຸກາປຕ຺ຕິໍ ສາວເສສໍ ປຎ຺ຎາເປນ຺ຕີຕິ. ກາຍປ຺ປຏິພທ຺ຘນ຺ຕິ ວຕ຺ຖໍ ວາ ປຸປ຺ຜໍ ວາ ອາຠຣຓໍ ວາ.

ອຕ຺ຖຘມ຺ມອນຸສາສນິປຸເຣກ຺ຂາຣານນ຺ຕິ (ປາຣາ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒໘໗) ເອຕ຺ຖ ‘‘ອນິມິຕ຺ຕາ’’ຕິອາທີນໍ ປທານໍ ອຕ຺ຖໍ ກເຖນ຺ໂຕ, ອຏ຺ຐກຖໍ ວາ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອຕ຺ຖປຸເຣກ຺ຂາໂຣ ນາມ, ປາຬິໍ ວາເຈນ຺ໂຕ, ສຊ຺ຌາຍໍ ວາ ກໂຣນ຺ໂຕ ຘມ຺ມປຸເຣກ຺ຂາໂຣ ນາມ, ‘‘ອິທານິປິ ອນິມິຕ຺ຕາສິ, ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນກາສິ, ອປ຺ປມາທໍ ທານິ ກເຣຍ຺ຍາສິ, ຍຖາ ອາຍຕິມ຺ປິ ເອວຣູປາ ມາ ໂຫຫິສີ’’ຕິ ຠຓນ຺ໂຕ ອນຸສາສນິປຸເຣກ຺ຂາໂຣ ນາມ. ອິຕິ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ອນຸສາສນິຎ຺ຈ ປຸຣກ຺ຂິຕ຺ວາ ຠຓນ຺ຕານໍ ອນາປຕ຺ຕິ. ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ປາຬິໍ ວາເຈນ຺ໂຕ ປກຕິວາຈນາມຄ຺ຄໍ ປຫາຍ ຫສນ຺ໂຕ ຫສນ຺ໂຕ ‘‘ສິຂຣຓີສິ, ສມ຺ຠິນ຺ນາສິ, ອຸຠໂຕພ຺ຍຎ຺ຊນກາສີ’’ຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຠຓຕິ, ຕສ຺ສ ອາປຕ຺ຕິເຍວ. ອິຘ ອາທິກມ຺ມິໂກ ອຸທາຍິຕ຺ເຖໂຣ, ຕສ຺ສ ອນາປຕ຺ຕິ ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສ. ນນຸ ‘‘ສິຂຣຓີ’’ຕິອາທີຫິ ອກ຺ໂກສນ຺ຕສ຺ສ ປຏິຆຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ທຸກ຺ຂເວທນາຍປິ ຠວິຕພ຺ພໍ, ອຖ ກສ຺ມາ ທ຺ວິເວທນນ຺ຕິ? ນາຍໍ ໂທໂສ. ຣາຄວເສນ ຫິ ອຍໍ ອາປຕ຺ຕິ, ນ ປຏິຆວເສນ, ຕສ຺ມາ ຣາຄວເສເນວ ປວຕ຺ໂຕ ອກ຺ໂກໂສ ອິຘາຘິປ຺ເປໂຕ, ນ ປຏິຆວເສນາປີຕິ.

ທຸຏ຺ຐຸລ຺ລວາຈາສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.