໑໐. ຣາຊສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ

ທສເມ ຣາຊໂຠຄ຺ໂຄຕິ ຣາຊໂຕ ໂຠຄ຺ຄໍ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ຣາຊໂຠຄ຺ໂຄ, ‘‘ຣາຊໂຠໂຄ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ຣາຊໂຕ ໂຠໂຄ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈີວຣເຈຕາປນ຺ນນ຺ຕິ ຫິຣຎ຺ຎາທິກໍ ອກປ຺ປິຍໍ. ປຫິເຓຍ຺ຍາຕິ ເປເສຍ຺ຍ. ອິມິນາຕິອາທິ ອາຄມນສຸທ຺ຘິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສເຈ ຫິ ‘‘ອິທໍ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເທຫີ’’ຕິ ເປເສຍ຺ຍ, ອາຄມນສ຺ສ ອສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ອກປ຺ປິຍວຕ຺ຖຸໍ ອາຣພ຺ຠ ຠິກ຺ຂຸນາ ກປ຺ປິຍກາຣໂກປິ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ ນ ຠເວຍ຺ຍ. ອາຠຕນ຺ຕິ ອານີຕໍ. ນ ໂຂ ມຍນ຺ຕິອາທິ ອິທໍ ກປ຺ປິຍວເສນ ອາຠຕມ຺ປິ ຈີວຣມູລໍ ອີທິເສນ ທູຕວຈເນນ ອກປ຺ປິຍໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຸວຓ຺ຓໍ ຣຊຕໍ ກຫາປໂຓ ມາສໂກຕິ ອິມານິ ຫິ ຈຕ຺ຕາຣິ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍວຕ຺ຖູນິ, ມຸຕ຺ຕາ ມຓິ ເວຬຸຣິໂຍ ສງ຺ໂຂ ສິລາ ປວາຬໍ ໂລຫິຕງ຺ໂກ ມສາຣຄລ຺ລໍ ສຕ຺ຕ ຘຎ຺ຎານິ ທາສິທາສເຂຕ຺ຕວຕ຺ຖຸປຸປ຺ຜາຣາມຜລາຣາມາທໂຍຕິ ອິມານິ ທຸກ຺ກຏວຕ຺ຖູນິ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ເຈຕິຍສງ຺ຆຄຓປຸຄ຺ຄລານໍ ວາ ອຕ຺ຖາຍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ສາທິຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ນ ໂຂ ມຍ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຈີວຣຎ຺ຈ ໂຂ ມຍໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມາຕິ ອິທໍ ປນ ອຕ຺ຕານໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ອາຠຕຕ຺ຕາ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ. ກາເລນາຕິ ຍຸຕ຺ຕປຕ຺ຕກາເລນ, ຍທາ ໂນ ອຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ, ຕທາ ກປ຺ປິຍໍ ຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກໂຣຕິ ກປ຺ປິຍກາຣໂກ. ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພຕິອິທໍ ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນາຍສ຺ມໂຕ ໂກຈິ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກໂຣ’’ຕິ ກປ຺ປິຍວຈເນນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ. ສເຈ ປນ ທູໂຕ ‘‘ໂກ ອິມໍ ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ ວາ ‘‘ກສ຺ສ ເທມີ’’ຕິ ວາ ວທຕິ, ນ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ. ອາຣາມິໂກ ວາ ອຸປາສໂກ ວາຕິອິທໍ ສາຣຸປ຺ປຕາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຐເປຕ຺ວາ ປນ ປຎ຺ຈ ສຫຘມ຺ມິເກ ໂຍ ໂກຈິ ກປ຺ປິຍກາຣໂກ ວຏ຺ຏຕິ. ເອໂສ ໂຂ, ອາວຸໂສຕິອິທໍ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ກປ຺ປິຍວຈນທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວເມວ ຫິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ‘‘ເອຕສ຺ສ ເທຫີ’’ຕິອາທິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ສຎ຺ຎຕ຺ໂຕ ໂສ ມຍາຕິ ອາຓຕ຺ໂຕ ໂສ ມຍາ, ຍຖາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ຈີວເຣນ ອຕ຺ເຖ ສຕິ ຈີວຣໍ ທສ຺ສຕິ, ເອວໍ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທູເຕນ ຫິ ເອວໍ ອາໂຣຈິເຕເຍວ ຕໍ ໂຈເທຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ເນວ ຕສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ທຕ຺ວາ ຄຕມຕ຺ຕກາຣເຓນ. ສເຈ ປນ ‘‘ອຍໍ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກໂຣ’’ຕິ ສມ຺ມຸຂາ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ, ທູໂຕ ຈ ສມ຺ມຸຂາ ເອວ ຕສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ເຈຕາປນ຺ນໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ເຖຣສ຺ສ ຈີວຣໍ ກິຓິຕ຺ວາ ເທຫີ’’ຕິ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອວໍ ‘‘ສຎ຺ຎຕ຺ໂຕ ໂສ ມຍາ’’ຕິ ອວຸຕ຺ເຕປິ ໂຈເທຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ສເຈ ປນ ທູໂຕ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕວ ‘‘ອຫໍ ຕສ຺ສ ຫຕ຺ເຖ ທສ຺ສາມິ, ຕຸມ຺ເຫ ຈີວຣໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວຕ຺ວາ ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຎ຺ຎໍ ວາ ເປເສຕ຺ວາ ອາໂຣຈາເປຕິ, ເອວໍ ສຕິ ອິຕຣມ຺ປິ ໂຈເທຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ເທສນາມຕ຺ຕເມວ ເຈຕໍ ‘‘ທູເຕນາ’’ຕິ. ໂຍປິ ອຕ຺ຕນາ ອາຫຣິຕ຺ວາ ເອວໍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມິມ຺ປິ ອິທເມວ ລກ຺ຂຓໍ. ອຕ຺ໂຖ ເມ, ອາວຸໂສ, ຈີວເຣນາຕິ ໂຈທນາລກ຺ຂຓນິທສ຺ສນເມຕໍ. ສເຈ ຫິ ວາຈາຍ ໂຈເທຕິ, ອິທໍ ວາ ວຈນໍ ຍາຍ ກາຍຈິ ຠາສາຍ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ວາ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ‘‘ເທຫິ ເມ, ອາຫຣ ເມ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປນ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ອຠິນິປ຺ຜາເທຍ຺ຍາຕິ ເອວໍ ວຈີເຠທໍ ກຕ຺ວາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ໂຈທຍມາໂນ ປຏິລາຠວເສນ ສາເຘຍ຺ຍ. ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລນ຺ຕິ ເອຕໍ ສຸນ຺ທຣໍ.

ຉກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມນ຺ຕິ ຠາວນປຸໍສກວຈນເມຕໍ. ຉກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມຎ຺ຫິ ເຕນ ຈີວຣໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ຕຸຓ຺ຫີຠູເຕນ ຐາຕພ຺ພໍ, ນ ນິສີທິຕພ຺ພໍ, ນ ອາມິສໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ, ນ ຘມ຺ໂມ ຠາສິຕພ຺ໂພ. ‘‘ກິໍກາຣຓາ ອາຄໂຕສີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປນ ‘‘ຊານາຫິ, ອາວຸໂສ’’ຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ສເຈ ນິສຊ຺ຊາທີນິ ກໂຣຕິ, ຐານໍ ຠຎ຺ຊຕິ, ອາຄຕກາຣຓໍ ວິນາເສຕິ, ອິທໍ ກາເຍນ ໂຈທນາຍ ລກ຺ຂຓທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອຸກ຺ກຏ຺ຐປຣິຈ຺ເຉເທນ ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ໂຈທນານໍ ຉນ຺ນຎ຺ຈ ຐານານໍ ອນຸຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ໂຈທນາຍ ທິຄຸຓໍ ຐານໍ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ສເຈ ໂຈເທຕິເຍວ, ນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຉ ໂຈທນາໂຍ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ສເຈ ຕິຏ຺ຐຕິເຍວ, ນ ໂຈເທຕິ, ທ຺ວາທສ ຐານານິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ສເຈ ອຸຠຍໍ ກໂຣຕິ, ເອກາຍ ໂຈທນາຍ ທ຺ເວ ຐານານິ ຫາເປຕພ຺ພານິ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ເອກທິວສເມວ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຉກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ໂຈເທຕິ, ສກິໍເຍວ ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອຕ຺ໂຖ ເມ, ອາວຸໂສ, ຈີວເຣນາ’’ຕິ ຉກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວທຕິ, ຕຖາ ເອກທິວສເມວ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ທ຺ວາທສກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ສກິໍເຍວ ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ຣ ຐາເນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ໂສປິ ສພ຺ພໂຈທນາໂຍ ສພ຺ພຏ຺ຐານານິ ຈ ຠຎ຺ຊຕິ, ໂກ ປນ ວາໂທ ນານາທິວເສສຸ ເອວໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ເຍ ປນ ກປ຺ປິຍກາຣເກ ທາຍໂກ ສຍເມວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິສີທຕິ ເຕ ສຕກ຺ຂຕ຺ຕຸມ຺ປິ ໂຈເທຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ໂຍ ປນ ອຸໂຠຫິ ປິ ອນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ ມຸຂເວວຏິກກປ຺ປິຍກາຣໂກ ຈ ປຣມ຺ມຸຂກປ຺ປິຍກາຣໂກ ຈ, ໂສ ນ ກິຎ຺ຈິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ເອວໍ ອິຘ ທສປິ ກປ຺ປິຍກາຣກາ ທສ຺ສິຕາ ໂຫນ຺ຕິ.

ຕໂຕ ເຈ ອຸຕ຺ຕຣີຕິ ວຸຕ຺ຕໂຈທນາຐານປຣິມາຓໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ. ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕຣິ ວາຍາມມານສ຺ສ ສພ຺ພປ຺ປໂຍເຄສຸ ທຸກ຺ກຏໍ, ປຏິລາເຠນ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍໍ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ອິທໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຈີວຣໍ ອຕິເຣກຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ໂຈທນາຍ ອຕິເຣກຉກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຐາເນນ ອຠິນິປ຺ຜາທິຕໍ ນິສ຺ສຄ຺ຄິຍ’’ນ຺ຕິ (ປາຣາ. ໕໓໙) ອິມິນາ ນເຍນ ນິສ຺ສຊ຺ຊນວິຘານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍຕສ຺ສ ຈີວຣເຈຕາປນ຺ນໍ ອາຠຕນ຺ຕິ ຍໂຕ ຣາຊໂຕ ວາ ຣາຊໂຠຄ຺ຄໂຕ ວາ ອສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຈີວຣເຈຕາປນ຺ນໍ ອານີຕໍ, ‘‘ຍຕ຺ວສ຺ສາ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ອຍເມວ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ວາ ຣາຊໂຠຄ຺ຄສ຺ສ ວາ ສນ຺ຕິກໍ, ສມີປຕ຺ເຖ ຫິ ອິທໍ ຠຸມ຺ມວຈນໍ. ນ ຕໍ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖໍ ອນຸໂຠຕີຕິ ຕໍ ເຈຕາປນ຺ນໍ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປ຺ປມຕ຺ຕກມ຺ປິ ກມ຺ມໍ ນ ນິປ຺ຜາເທຕິ. ຍຸຎ຺ຊນ຺ຕາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ສກນ຺ຕິ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ຘນໍ ປາປຸຓນ຺ຕຸ. ມາ ໂວ ສກໍ ວິນສ຺ສາຕິ ຕຸມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕກໍ ມາ ວິນສ຺ສຕຸ. ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ສາມີຈີຕິ ອຍໍ ຕຕ຺ຖ ອນຸຘມ຺ມຕາ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມໍ ອນຸຄຕາ, ວຕ຺ຕຘມ຺ມຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ມາ ເອວໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ ວຕ຺ຕເຠເທ ທຸກ຺ກຏໍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອຸປນນ຺ທໍ ອາຣພ຺ຠ ‘‘ອຊ຺ຊຸຓ຺ໂຫ, ຠນ຺ເຕ, ອາຄເມຫີ’’ຕິ (ປາຣາ. ໕໓໗) ວຸຈ຺ຈມາໂນ ນາຄເມສິ, ຕສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ສາຘາຣຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອນາຓຕ຺ຕິກໍ, ຕິກປາຈິຕ຺ຕິຍໍ, ອູນເກສຸ ໂຈທນາຐາເນສຸ ອຕິເຣກສຎ຺ຎິໂນ ເວມຕິກສ຺ສ ວາ ທຸກ຺ກຏໍ. ອໂຈທນາຍ ລທ຺ເຘ, ສາມິເກຫິ ໂຈເທຕ຺ວາ ທິນ຺ເນ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທີນຎ຺ຈ ອນາປຕ຺ຕິ. ກປ຺ປິຍກາຣກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐຠາໂວ, ທູເຕນ ອປ຺ປິຕຕາ, ຕຕຸຕ຺ຕຣິວາຍາໂມ, ເຕນ ວາຍາເມນ ປຏິລາໂຠຕິ ອິມາເນຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ. ສມຸຏ຺ຐານາທີນິ ຈຕຸຕ຺ຖສທິສາເນວາຕິ.

ຣາຊສິກ຺ຂາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຈີວຣວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.