ທສກວຓ຺ຓນາ

໓໔໕. ເຍຫິ ສີລາທີຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຘມ຺ມສຣຓຕາຍ ຘມ຺ເມເນວ ນາຖຕິ ອີສຕິ ອຠິຠວຕີຕິ ນາໂຖຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເຕ ຕສ຺ສ ນາຖຠາວກຣາ ຘມ຺ມາ ‘‘ນາຖກຣຓາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາຕິ ອາຫ ‘‘ສນາຖາ…ເປ… ປຕິຏ຺ຐາກຣາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຕໂນ ປຕິຏ຺ຐາກຣາຕິ ຍສ຺ສ ນາຖຠາວກຣາ, ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ປຕິຏ຺ຐາວິຘາຍິໂນ. ອປ຺ປຕິຏ຺ໂຐ ອນາໂຖ, ສປ຺ປຕິຏ຺ໂຐ ສນາໂຖຕິ ປຕິຏ຺ຐຕ຺ໂຖ ນາຖຕ຺ໂຖ.

ກລ຺ຍາຓຄຸຓໂຍຄໂຕ ກລ຺ຍາຓາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສີລາທິຄຸຓສມ຺ປນ຺ນາ’’ຕິ ອາຫ. ມິຊ຺ຊນລກ຺ຂຓາ ມິຕ຺ຕາ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ມິຕ຺ໂຕ, ໂສ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ກລ຺ຍາໂຓ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາມຕ຺ຕໍ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕປເທນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອສ຺ສ ເຕນ ສພ຺ພກາລໍ ອວິຊຫິຕວາໂສຕິ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກລ຺ຍາຓສຫາໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເຕວສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ເຕວສ຺ສາຕິ ເຕ ເອວ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕາ ອສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ. ສຫ ອຍນໂຕຕິ ສຫ ວຕ຺ຕນໂຕ. ອສໂມຘາເນ ຈິຕ຺ເຕນ, ສໂມຘາເນ ປນ ຈິຕ຺ເຕນ ເຈວ ກາເຍນ ຈ ສມ຺ປວງ຺ໂກ.

ສຸຂໍ ວໂຈ ເອຕສ຺ມິໍ ອນຸກູລຄາຫິມ຺ຫິ ອາທຣຄາຣວວຕິ ປຸຄ຺ຄເລຕິ ສຸວໂຈ. ເຕນາຫ ‘‘ສຸເຂນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ’’ຕິອາທິ. ຂໂມຕິ ຂນ຺ຕາ, ຕເມວສ຺ສ ຂມຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຄາຬ຺ເຫນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວາມໂຕຕິ ມິຈ຺ຉາ, ອໂຍນິໂສ ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ. ປຏິປ຺ຜຣຕີຕິ ປຏາຓິກຠາເວນ ຕິຏ຺ຐຕິ. ປທກ຺ຂິຓໍ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ສມ຺ມາ ໂຍນິໂສ ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ.

ອຸຈ຺ຈາວຈານີຕິ ວິປຸລຂຸທ຺ທການິ. ຕຕ຺ຣຸປຄມນີຍາຕິ ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ຣ ມຫນ຺ເຕ, ຂຸທ຺ທເກ ຈ ກມ຺ເມ ສາຘນວເສນ ອຸປາເຍນ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕິຍາ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ນິປ຺ຜາທເນນ ສມຕ຺ຖາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຣຸປາຍາຍາຕິ ວາ ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ຣ ກມ຺ເມ ສາເຘຕພ຺ເພ ອຸປາຍຠູຕາຍ.

ຘມ຺ເມ ອສ຺ສ ກາໂມຕິ ຘມ຺ມກາໂມຕິ ພ຺ຍຘິກຣຓານໍປິ ພາຫິຣຕ຺ໂຖ ສມາໂສ ໂຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ກາເມຕພ຺ພໂຕ ວາ ປິຍາຍິຕພ຺ພໂຕ ກາໂມ, ຘມ຺ໂມ; ຘມ຺ໂມ ກາໂມ ອສ຺ສາຕິ ຘມ຺ມກາໂມ. ຘມ຺ໂມຕິ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ອຘິປ຺ເປໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ເຕປິຏກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ປິຍາຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ສມຸທາຫຣຓໍ ກຖນໍ ສມຸທາຫາໂຣ, ປິໂຍ ສມຸທາຫາໂຣ ເອຕສ຺ສາຕິ ປິຍສມຸທາຫາໂຣ. ສຍຎ຺ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ-ສທ຺ເທນ ‘‘ສກ຺ກຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ປທໍ ອນຸກຑ຺ຒຕິ, ເຕນ ສຍຎ຺ຈ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ເທເສຕຸກາໂມ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອຠິຘມ຺ໂມ ສຕ຺ຕປ຺ປກຣຓານິ ອຘິໂກ ອຠິວິສິຏ຺ໂຐ ຈ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ໂມຕິ ກຕ຺ວາ. ວິນໂຍ ອຸຠໂຕວິຠງ຺ຄາ ວິນຍນໂຕ ກາຍວາຈານໍ. ອຠິວິນໂຍ ຂນ຺ຘກປຣິວາຣາ ວິເສສໂຕ ອາຠິສມາຈາຣິກຘມ຺ມກິຕ຺ຕນໂຕ. ອາຠິສມາຈາຣິກຘມ຺ມປາຣິປູຣິວເສເນວ ຫິ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍກຘມ຺ມປາຣິປູຣີ. ຘມ຺ໂມ ເອວ ປິຏກທ຺ວຍສ຺ສາປິ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມຠາວໂຕ. ມຄ຺ຄຜລານິ ອຠິຘມ຺ໂມ ນິພ຺ພານຘມ຺ມສ຺ສ ອຠິມຸໂຂຕິ ກຕ຺ວາ. ກິເລສວູປສມກາຣຓໍ ປຸພ຺ພຠາຄິຍາ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ ສງ຺ເຂປໂຕ ວິວຏ຺ຏນິສ຺ສິໂຕ ສມໂຖ ວິປສ຺ສນາ ຈ. ພຫຸລປາໂມຊ຺ໂຊຕິ ພລວປາໂມຊ຺ໂຊ.

ກາຣຓຕ຺ເຖຕິ ນິມິຕ຺ຕຕ຺ເຖ. ກຸສລຘມ຺ມນິມິຕ຺ຕໍ ຫິສ຺ສ ວີຣິຍາຣມ຺ໂຠ. ເຕນາຫ ‘‘ເຕສໍ ອຘິຄມຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ. ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ ວາ ນິປ຺ຜາເທຕພ຺ເພ ຠຸມ຺ມໍ ຍຖາ ‘‘ເຈຕໂສ ອວູປສເມ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣປທຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ.

໓໔໖. ສກລຏ຺ເຐນາຕິ ນິສ຺ເສສຏ຺ເຐນ, ອນວເສສຜຣຓວເສນ ເຈຕ຺ຖ ສກລຏ຺ໂຐ ເວທິຕພ຺ໂພ, ອສຸຠນິມິຕ຺ຕາທີສຸ ວິຍ ເອກເທເສ ອຏ຺ຐຕ຺ວາ ອນວເສສໂຕ ຄເຫຕພ຺ພຏ຺ເຐນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕທາຣມ຺ມຓານໍ ຘມ຺ມານນ຺ຕິ ຕໍ ກສິຓໍ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕນກຘມ຺ມານໍ. ເຂຕ຺ຕຏ຺ເຐນາຕິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ. ອຘິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນາຕິ ປວຕ຺ຕິຏ຺ຐານຠາເວນ. ຍຖາ ເຂຕ຺ຕໍ ສສ຺ສານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ ວຑ຺ຒິຏ຺ຐານຎ຺ຈ, ເອວເມຕໍ ຌານໍ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ຘມ຺ມານນ຺ຕິ, ໂຍຄິໂນ ວາ ສຸຂວິເສສານໍ ກາຣຓຠາເວນ. ‘‘ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ’’ ຕິ ອິທໍ ອຸທ຺ຘໍ ອໂຘຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ເອວ ຫິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ກສິຓໍ ວຑ຺ເຒຕພ຺ພໍ. ເຕນ ເຕນ ວາ ກາຣເຓນາຕິ ເຕນ ເຕນ ອຸປຣິອາທີສຸ ກສິຓວຑ຺ຒນກາຣເຓນ. ຍຖາ ກິນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອາໂລກມິວ ຣູປທສ຺ສນກາໂມ’’ຕິ. ຍຖາ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸນາ ອຸທ຺ຘໍ ເຈ ຣູປໍ ທຏ຺ຐຸກາໂມ, ອຸທ຺ຘໍ ອາໂລກໍ ປສາເຣຕິ, ອໂຘ ເຈ ອໂຘ, ສມນ຺ຕໂຕ ເຈ ຣູປໍ ທຏ຺ຐຸກາໂມ ສມນ຺ຕໂຕ ອາໂລກໍ ປສາເຣຕິ; ເອວມຍໍ ກສິຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອກສ຺ສາຕິ ປຖວີກສິຓາທີສຸ ເອເກກສ຺ສ. ອຎ຺ຎຠາວານຸປຄມນຕ຺ຖນ຺ຕິ ອຎ຺ຎກສິຓຠາວານຸປຄມນທີປນຕ຺ຖໍ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ວາ ກສິຓຠາວານຸປຄມນທີປນຕ຺ຖໍ, ນ ຫິ ອຎ຺ເຎນ ປສາຣິຕກສິຓໍ ຕໂຕ ອຎ຺ເຎນ ປສາຣິຕກສິຓຠາວໍ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ, ເອວມ຺ປິ ເນສໍ ອຎ຺ຎກສິຓສມ຺ເຠທາຠາໂວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ນ ອຎ຺ຎໍ ປຖວີອາທິ. ນ ຫິ ອຸທເກ ຐິຕຏ຺ຐາເນ ສສມ຺ຠາຣປຖວີ ອຕ຺ຖິ. ອຎ຺ໂຎ ກສິຓສມ຺ເຠໂທຕິ ອາໂປກສິຓາທິນາ ສງ຺ກໂຣ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ເພສຸ ເສສກສິເຓສຸ. ເອກເທເສ ອຏ຺ຐຕ຺ວາ ອນວເສສຜຣຓໍ ປມາຓສ຺ສ ອຄ຺ຄຫຓໂຕ ອປ຺ປມາຓໍ. ເຕເນວ ຫິ ເນສໍ ກສິຓສມຎ຺ຎາ. ຕຖາ ຈາຫ ‘‘ຕຎ຺ຫີ’’ຕິອາທິ. ເຈຕສາ ຜຣນ຺ໂຕຕິ ຠາວນາຈິຕ຺ເຕນ ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣນ຺ໂຕ. ຠາວນາຈິຕ຺ຕຎ຺ຫິ ກສິຓໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ວາ ວິປຸລໍ ວາ ສກລເມວ ມນສິ ກໂຣຕິ, ນ ເອກເທສໍ.

ກສິຓຸຄ຺ຆາຏິມາກາເສ ປວຕ຺ຕວິຎ຺ຎາຓໍ ຜຣຓອປ຺ປມາຓວເສນ ‘‘ວິຎ຺ຎາຓກສິຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ຫິ ຕໍ ‘‘ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກສິຓວເສນາຕິ ຍຖາອຸຄ຺ຆາຏິຕກສິຓວເສນ. ກສິຓຸຄ຺ຆາຏິມາກາເສ ອຸທ຺ຘໍອໂຘຕິຣິຍຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍຕ຺ຕກຎ຺ຫິ ຐານໍ ກສິຓໍ ປສາຣິຕໍ, ຕຕ຺ຕກໍ ອາກາສຠາວນາວເສນ ອາກາໂສ ໂຫຕີຕິ; ເອວໍ ຍຕ຺ຕກໍ ຐານໍ ອາກາສໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐິຕໍ, ຕຕ຺ຕກໍ ສກລເມວ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ປວຕ຺ຕນໂຕ ອາຄມນວເສນ ວິຎ຺ຎາຓກສິເຓປິ ອຸທ຺ຘໍອໂຘຕິຣິຍຕາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ອາຫ ‘‘ກສິຓຸຄ຺ຆາຏິໍ ອາກາສວເສນ ຕຕ຺ຖ ປວຕ຺ຕວິຎ຺ຎາເຓ ອຸທ຺ຘໍອໂຘຕິຣິຍຕາ ເວທິຕພ຺ພາ’’ຕິ.