ສຕ຺ຕກວຓ຺ຓນາ

໓໓໐. ສມ຺ປຕ຺ຕິປຏິລາຠຏ຺ເຐນາຕິ ສີລສມ຺ປຕ຺ຕິອາທີນໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິປຣິໂຍສານານໍ ສມ຺ປຕ຺ຕີນໍ ປຏິລາຠາປນຏ຺ເຐນ, ສມ຺ປຕ຺ຕີນໍ ວາ ປຏິລາໂຠ ສມ຺ປຕ຺ຕິປຏິລາໂຠ, ຕສ຺ສ ກາຣຓໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິປຏິລາຠຏ຺ໂຐ, ເຕນ ສມ຺ປຕ຺ຕິປຏິລາຠຏ຺ເຐນ. ເຕເນວາຫ ‘‘ສມ຺ປຕ຺ຕີນໍ ປຏິລາຠກາຣຓໂຕ’’ຕິ. ສທ຺ຘາວ ອຸຠຍຫິຕຕ຺ຖິເກຫິ ຘນາຍິຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ຘນໍ ສທ຺ຘາຘນໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ເອເຕສຸ ຘເນສຸ. ສພ຺ພເສຏ຺ຐໍ ສພ຺ເພສໍ ປຏິລາຠກາຣຓຠາວໂຕ, ເຕສຎ຺ຈ ສໍກິເລສວິໂສຘເນນ ມຫາຊຸຕິກມຫາວິປ຺ຜາຣຠາວາປາທນໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ປຎ຺ຎາຍ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາຍ ຐຕ຺ວາຕິ ກມ຺ມສ຺ສກຕາປຎ຺ຎາຍ ປຕິຏ຺ຐາຍ ສຸຈຣິຕາທີນິ ປູເຣຕ຺ວາ ສຄ຺ຄູປຄາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຈວ ປາຣມິຕາ ປຎ຺ຎາຍ ຈ ຐຕ຺ວາ ສາວກປາຣມິຎາຓາທີນິ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕິ.

ສມາຘິໍ ປຣິກ຺ຂໂຣນ຺ຕິ ອຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ຕີຕິ ສມາຘິປຣິກ຺ຂາຣາ, ສມາຘິສ຺ສ ສມ຺ຠາຣຠູຕາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິອາທໂຍ. ອິຘ ປນ ສຫກາຣີກາຣຓຠູຕາ ອຘິປ຺ເປຕາຕິ ອາຫ ‘‘ສມາຘິປຣິວາຣາ’’ຕິ.

ອສຕໍ ອສາຘູນໍ ຘມ຺ມາ ເຕສໍ ອສາຘຸຠາວສາຘນໂຕ. ອສນ຺ຕາຕິ ອສຸນ຺ທຣາ ຄາຣຍ຺ຫາ. ເຕນາຫ ‘‘ລາມກາ’’ຕິ. ‘‘ວິປສ຺ສກສ຺ເສວ ກຖິຕາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ວິປສ຺ສນານິພ຺ພຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເຕສຸປີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ຫິ ສຈ຺ຈານໍ ວິເສເສນ ທສ຺ສນໂຕ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາ ສາຕິສຍໍ ‘‘ວິປສ຺ສນາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພາ, ຕໍສມງ຺ຄີ ຈ ອຣິໂຍ ວິປສ຺ສນໂກຕິ.

ສປ຺ປຸຣິສານໍ ຘມ຺ມາຕິ ສປ຺ປຸຣິສານໍເຍວ ຘມ຺ມາ, ນ ອສປ຺ປຸຣິສານໍ. ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປຏິປຕ຺ຕິຍາ ເອວ ຫິ ຘມ຺ມຎ຺ຎຸອາທິຠາໂວ, ນ ປາຬິຘມ຺ມປຐນາທິມຕ຺ເຕນ. ຠາສິຕສ຺ສາຕິ ສຸຕ຺ຕເຄຍ຺ຍາທິຠາສິຕສ຺ສ ເຈວ ຕທຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ອຕ຺ຕຕ຺ຖປຣຕ຺ຖໂພຘກສ຺ສ ປທສ຺ສ. ອຕ຺ຖກຸສລຕາວເສນ ອຕ຺ຖໍ ຊານາຕີຕິ ອຕ຺ຖຎ຺ຎູ. ອຕ຺ຕານໍ ຊານາຕີຕິ ຍາຖາວໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ປມາຓຊານນວເສນ ອຕ຺ຕານໍ ຊານາຕິ. ປຏິຄ຺ຄຫຓປຣິໂຠຄມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາຫິ ເອວ ປຣິເຍສນວິສ຺ສຊ຺ຊນມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາປິ ໂພຘິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ‘‘ປຏິຄ຺ຄຫຓປຣິໂຠເຄສຸ’’ ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວຎ຺ຫິ ຕາ ອນວຊ຺ຊາ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ໂຍຄສ຺ສ ອຘິຄມາຍາຕິ ຠາວນາຍ ອນຸຍຸຎ຺ຊນສ຺ສ. ອຕິສມ຺ພາຘນ຺ຕິ ອຕິຂຸທ຺ທກໍ ອຕິກ຺ຂປຎ຺ຎສ຺ສ ຕາວຕາ ກາເລນ ຕີເຣຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາ. ອຏ຺ຐວິຘໍ ປຣິສນ຺ຕິ ຂຕ຺ຕິຍປຣິສາທິກໍ ອຏ຺ຐວິຘໍ ປຣິສໍ. ຠິກ຺ຂຸປຣິສາທິກໍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ຂຕ຺ຕິຍປຣິສາທິກໍ ມນຸສ຺ສປຣິສໍເຍວ ປຸນ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຏ຺ຐວິຘໍ ວທນ຺ຕິ ອປເຣ. ‘‘ອິມໍ ເມ ເສວນ຺ຕສ຺ສ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເສວິຕພ຺ໂພ, ວິປຣິຍາຍໂຕ ຕທຎ຺ໂຎ ອເສວິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ເອວໍ ເສວິຕພ຺ພາເສວິຕພ຺ພໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ຊານາຕີຕິ ປຸຄ຺ຄລຎ຺ຎູ. ເອວໍ ເຕສໍ ປຸຄ຺ຄລານມ຺ປິ ໂພຘນໍ ອຸກ຺ກຏ຺ຐໍ, ນິຫີນໍ ວາ ຊານາຕິ ນາມ.

໓໓໑. ‘‘ນິທ຺ທສວຕ຺ຖູນີ’’ຕິ. ‘‘ອາທິ-ສທ຺ທໂລເປນາຍໍ ນິທ຺ເທໂສ’’ຕິ ອາຫ ‘‘ນິທ຺ທສາທິວຕ຺ຖູນີ’’ຕິ. ນຕ຺ຖິ ທານິ ອິມສ຺ສ ທສາຕິ ນິທ຺ທໂສ. ປຎ຺ໂຫຕິ ຎາຕຸໍ ອິຈ຺ຉິໂຕ ອຕ຺ໂຖ. ປຸນ ທສວສ຺ໂສ ນ ໂຫຕີຕິ ເຕສໍ ມຕິມຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂສ ກິຣາ’’ຕິ ກິຣສທ຺ທຄ຺ຄຫຓໍ. ‘‘ນິທ຺ທໂສ’’ຕິ ເຈຕໍ ເທສນາມຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສ ນິພ຺ພີສາທິຠາວສ຺ສ ວິຍ ນິນ຺ນວາທິຠາວສ຺ສ ຈ ອິຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນ ເກວລຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຄາເມ ວິຈຣນ຺ໂຕຕິ ຄາເມ ປິຓ຺ຑາຍ ວິຈຣນ຺ໂຕ.

ນ ອິທໍ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ອຘິວຈນໍ ເຕສຸ ຕນ຺ນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ອຠາວາ. ສາສເນປິ ເສກ຺ຂສ຺ສາປິ ນ ອິທໍ ອຘິວຈນໍ, ກິມງ຺ຄໍ ປນ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ. ຍສ຺ສ ປເນຕໍ ອຘິວຈນໍ, ເຍນ ຈ ກາຣເຓນ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຂີຓາສວສ຺ເສຕ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິກຠາໂວ ຫິສ຺ສ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ກາຣຓໍ. ປຣມ຺ປຣາຍ ອິຕຣານິ, ຍານິ ປາຬິຍໍ ອາຄຕານິ.

ສິກ຺ຂາຍ ສມ຺ມເທວ ອາທານໍ ສິກ຺ຂາສມາທານໍ, ຕໍ ປນສ຺ສາ ປາຣິປູຣິຍາ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສິກ຺ຂຕ຺ຕຍປູຣເຓ’’ຕິ. ສິກ຺ຂາຍ ວາ ສມ຺ມເທວ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຣກ຺ຂຓໍ ສິກ຺ຂາສມາທານໍ, ຕຎ຺ຈ ອຕ຺ຖໂຕ ປູຣເຓ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ ອຣກ຺ຂເຓ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ອຠາວໂຕ, ຣກ຺ຂເຓ ຈ ປຣິປູຣຓໂຕ. ພຫລຈ຺ຉນ຺ໂທຕິ ທຬ຺ຫຈ຺ຉນ຺ໂທ. ອາຍຕິນ຺ຕິ ອນນ຺ຕຣານາຄຕທິວສາທິກາໂລ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ນ ອນາຄຕຠໂວຕິ ອາຫ ‘‘ອນາຄເຕ ປຸນທິວສາທີສຸປີ’’ຕິ. ສິກ຺ຂໍ ປຣິປູເຣນ຺ຕສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ນິວິຏ຺ຐອຕ຺ຖິຕາ ອວິຄຕເປມຕາ, ເຕຠູມກຘມ຺ມານໍ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ສມ຺ມເທວ ນິຊ຺ຌານໍ ຘມ຺ມນິສາມນາຕິ ອາຫ ‘‘ວິປສ຺ສນາເຍຕໍ ອຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ. ຕຓ຺ຫາວິນຍເນຕິ ວິຣາຄານຸປສ຺ສນາທິວິປສ຺ສນາຎາຓານຸຠາວສິທ຺ເຘ ຕຓ຺ຫາວິກ຺ຂມ຺ຠເນ. ເອກີຠາເວຕິ ຄຓສງ຺ຄຓິກາກິເລສສງ຺ຄຓິກາວິຄມສິທ຺ເຘ ວິເວກຠາເວ. ວີຣິຍາຣມ຺ເຠຕິ ສມ຺ມປ຺ປຘານວີຣິຍສ຺ສ ປຄ຺ຄຓ຺ຫເນ, ຕໍ ປນ ສພ຺ພໂສ ວີຣິຍສ຺ສ ປຣິພ຺ຣູຫນໍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ກາຍິກເຈຕສິກສ຺ສ ວີຣິຍສ຺ສ ປູຣເຓ’’ຕິ. ສຕິຍຎ຺ເຈວ ເນປກ຺ກຠາເວ ຈາຕິ ສໂຕກາຣິຕາຍ ເຈວ ສມ຺ປຊານກາຣິຕາຍ ຈ. ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎພເລເນວ ວີຣິຍາຣມ຺ໂຠ ອິຊ຺ຌຕິ. ທິຏ຺ຐິປຏິເວເຘຕິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ປຏິວິຊ຺ຌເນ. ເຕນາຫ ‘‘ມຄ຺ຄທສ຺ສເນ’’ຕິ. ສຈ຺ຈສມ຺ປຏິເວເຘ ຫິ ອິຊ຺ຌມາເນ ມຄ຺ຄສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ສິທ຺ຘາ ເອວ ໂຫຕິ.

ອສຸຠານຸປສ຺ສນາຎາເຓຕິ ທສວິຘສ຺ສ, ເອກາທສວິຘສ຺ສາປິ ວາ ອສຸຠສ຺ສ ອນຸປສ຺ສນາວເສນ ປວຕ຺ຕຎາເຓ. ອິທຎ຺ຫິ ທຸກ຺ຂານຸປສ຺ສນາຍ ປຣິຈຍຎາຓໍ. ອາທີນວານຸປສ຺ສນາຎາເຓຕິ ສງ຺ຂາຣານໍ ອນິຈ຺ຈທຸກ຺ຂວິປຣິຓາມຕາສໍສູຈິຕສ຺ສ ອາທີນວສ຺ສ ອນຸປສ຺ສນາວເສນ ປວຕ຺ຕຎາເຓ. ອປ຺ປຫີນຏ຺ເຐນາຕິ ມຄ຺ເຄນ ອສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຠາເວນ. ອນຸເສນ຺ຕີຕິ ສນ຺ຕາເນ ອນຸ ອນຸ ສຍນ຺ຕິ. ກາຣຓລາເຠ ຫິ ສຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນາຣຫາ ກິເລສາ ສນ຺ຕາເນ ອນຸ ອນຸ ສຍິຕາ ວິຍ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕ ຕທວຕ຺ຖາ ‘‘ອນຸສຍາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຖາມຄໂຕຕິ ຖາມປ຺ປຕ຺ໂຕ. ຖາມຄມນຎ຺ຈ ອຎ຺ເຎຫິ ອສາຘາຣໂຓ ກາມຣາຄາທີນເມວ ອາເວຓິໂກ ສຠາໂວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ອຠິຘມ຺ເມ ‘‘ຖາມຄຕານຸສຍໍ ປຊຫຕີ’’ຕິ. ກາມຣາໂຄ ເອວ ອນຸສໂຍ ກາມຣາຄານຸສໂຍ. ເຍ ປນ ‘‘ກາມຣາຄສ຺ສ ອນຸສໂຍ ກາມຣາຄານຸສໂຍ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ເຕສໍ ມຕິມຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ກາມຣາຄວິນິມຸຕ຺ໂຕ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ນາມ ໂກຈິ ອຕ຺ຖິ. ຍທິ ‘‘ຕສ຺ສ ພີຊ’’ນ຺ຕິ ວເທຍ຺ຍຸໍ, ຕມ຺ປິ ຕພ຺ພິນິມຸຕ຺ຕໍ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ນ ອຸປລພ຺ຠເຕວາຕິ. ເອເສວ ນໂຍ ເສເສສຸປິ.