ອຕ຺ຕສມນຸປສ຺ສນາວຓ຺ຓນາ

໑໒໑. ທິຏ຺ຐິວເສນ ສມນຸປສ຺ສິຕ຺ວາ, ນ ຎາຓວເສນ. ສາ ຈ ສມນຸປສ຺ສນາ ອຕ຺ຖໂຕ ທິຏ຺ຐິທສ຺ສນວເສນ.

‘‘ເວທນໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອວໍ ອາຄຕາ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘວຕ຺ຖຸກາ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ. ອິຏ຺ຐາທິເຠທໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ນ ປຏິສໍເວເທຕີຕິ ອປ຺ປຏິສໍເວທໂນຕິ ເວທກຠາວປຏິກ຺ເຂປມຸເຂນ ສຎ຺ຊານນາທິຠາໂວປິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ ຕທວິນາຠາວໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ອິມິນາ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘວຕ຺ຖຸກາ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ ກຖິຕາ’’ຕິ. ‘‘ອຕ຺ຕາ ເມ ເວທິຍຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ອປ຺ປຏິສໍເວທນຕ຺ຕໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ໂນປິ ອປ຺ປຏິສໍເວທໂນ’’ຕິ. ‘‘ເວທນາຘມ຺ໂມ’’ຕິ ປນ ອິມິນາ ‘‘ເວທນາ ເມ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ອິມໍ ວາທໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເວທນາສງ຺ຂາໂຕ ຘມ຺ໂມ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ຫິ ເວທນາຘມ຺ໂມຕິ ເວທນາຍ ສມນ຺ນາຄຕຠາວໍ ຕສ຺ສ ປຏິຊານາຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ເອຕສ຺ສ ຈ ເວທນາຘມ຺ໂມ ອວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕສຠາໂວ’’ຕິ. ສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ຘວຕ຺ຖຸກາ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ ກຖິຕາຕິ ອາເນຕ຺ວາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ເວທນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເວທິຍຕີ’’ຕິ ຕໍສມ຺ປໂຍຄໂຕ ຕໍກິຈ຺ຈກຕມາຫ ຍຖາ ເຈຕນາໂຍຄໂຕ ເຈຕໂນ ປຸຣິໂສຕິ. ສພ຺ເພສມ຺ປິ ຕໍ ສາຣມ຺ມຓຘມ຺ມານໍ ອາຣມ຺ມຓານຸຠວນໍ ລພ຺ຠເຕວ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ເອກເທສໂຕ ຜຸຏ຺ຐຕາມຕ຺ຕໂຕ, ເວທນາຍ ປນ ວິສ຺ສວິຕາຍ ສາມິຠາເວນ ອາຣມ຺ມຓຣສານຸຠວນນ຺ຕິ. ຕສ຺ສາ ວເສນ ສຎ຺ຎາທໂຍປິ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ເວທິຍຕີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐສາລິນິຍໍ ‘‘ອາຣມ຺ມຓຣສານຸຠວນຏ຺ຐານໍ ປຕ຺ວາ ເສສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມາ ເອກເທສມຕ຺ຕກເມວ ອນຸຠວນ຺ຕີ’’ຕິ, (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໑ ຘມ຺ມຸທ຺ເທສກຖາ) ຣາຊສູທນິທສ຺ສເນນ ວາຍມຕ຺ໂຖ ຕຕ຺ຖ ວິຠາວິໂຕ ເອວ. ເອຕສ຺ສາຕິ ສຎ຺ຎາທິກ຺ຂນ຺ຘຕ຺ຕຍສ຺ສ. ‘‘ອວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕສຠາໂວ’’ຕິ ອິມິນາ ອວິສໍໂຍຄຊນິຕໍ ກຎ຺ຈິ ວິເສສໍ ຐານໍ ທີເປຕິ.

໑໒໒. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ວາເຣສຸ. ຕີສຸ ທິຏ຺ຐິຄຕິເກສູຕິ ‘‘ເວທນາ ເມ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ, ‘‘ອປ຺ປຏິສໍເວທໂນ ເມ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ, ‘‘ເວທນາຘມ຺ໂມ ເມ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ຈ ເອວໍວາເທສຸ ຕີສຸ ທິຏ຺ຐິຄຕິເກສຸ. ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ເວທນານໍ ຠິນ຺ນສຠາວຕ຺ຕາ ສຸຂໍ ເວທນໍ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ສມນຸປສ຺ສໂຕ ທຸກ຺ຂໍ, ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ ເວທນໍ ‘‘ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ສມນຸປສ຺ສນາ ນ ຍຸຕ຺ຕາ. ເອວໍ ເສສທ຺ວເຍ ປີຕິ ອາຫ ‘‘ໂຍ ໂຍ ຍໍ ຍໍ ເວທນໍ ອຕ຺ຕາຕິ ສມນຸປສ຺ສຕີ’’ຕິ.

໑໒໓. ‘‘ຫຸຕ຺ວາ ອຠາວໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ອຸທຍພ຺ພຍວນ຺ຕຕາຍ ອນິຈ຺ຈາຕິ ທສ຺ເສຕິ, ‘‘ເຕຫິ ເຕຫີ’’ຕິອາທິນາ ອເນກກາຣຓສງ຺ຂຕຕ຺ຕາ ສງ຺ຂຕາຕິ. ຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ‘‘ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ອາຣມ຺ມຓໍ, ວິຎ຺ຎາຓໍ, ສຸຂ, ເວທນີໂຍ ຜສ຺ໂສ’’ຕິ ເອວໍ ອາທິກໍ ຕໍ ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ກາຣຓໍ ປຏິຈ຺ຈ ນິສ຺ສາຍ ສມ຺ມາ ສສ຺ສຕາທິຠາວສ຺ສ, ອຸຈ຺ເຉທາທິຠາວສ຺ສ ຈ ອຠາເວນ ຎາເຍນ ສມກາຣເຓນ ສທິສກາຣເຓນ ອນຸຣູປກາຣເຓນ ອຸປ຺ປນ຺ນາ. ຂຍສຠາວາຕິ ຂຍຘມ຺ມາ, ວຍສຠາວາຕິ ວຍຘມ຺ມາ ວິຣຊ຺ຊນສຠາວາຕິ ວິຣາຄຘມ຺ມາ, ນິຣຸຊ຺ຌນສຠາວາຕິ ນິໂຣຘຘມ຺ມາ, ຈຕູຫິປິ ປເທຫິ ເວທນາຍ ຠງ຺ຄຠາວເມວ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຂໂຍຕິ…ເປ… ຂຍຘມ຺ມາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ວິຄໂຕຕິ ສຠາວວິຄເມນ ວິຄໂຕ. ເອກສ຺ເສວາຕິ ເອກສ຺ເສວ ທິຏ຺ຐິຄຕິກສ຺ສ. ຕີສຸປິ ກາເລສູຕິ ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ເວທນານໍ ປວຕ຺ຕິກາເລສຸ. ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາຕິ ‘‘ເອໂສ ສຸຂເວທນາສຠາໂວ, ທຸກ຺ຂອທຸກ຺ຂມສຸຂເວທນາສຠາໂວ ເມ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ກິໍ ປນ ໂຫຕີ, ເອກສ຺ເສວ ຠິນ຺ນສຠາວຕໍ ອນຸມ຺ມຕ຺ຕໂກ ກຖໍ ປຈ຺ເຈຕີຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ເອວມ຺ປິ ຕສ຺ສ ນ ໂຫຕິ ເຍວາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ກິໍ ປນ ນ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິອາທິມາຫ. ວິເສເສນາຕິ ສຸຂາທິວິຠາເຄນ. ສຸຂຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂຎ຺ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ-ສທ຺ເທນ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ສຸຂສງ຺ຄຫເມວ ວາ ເຕນ ກຕໍ ສນ຺ຕສຸຂຸມຠາວໂຕ. ອວິເສເສນາຕິ ອວິຠາເຄນ ເວທນາສາມຎ຺ເຎນ. ໂວກິຓ຺ຓນ຺ຕິ ສຸຂາທິເຠເທນ ໂວມິສ຺ສກໍ. ຕໍ ຕິວິຘມ຺ປິ ເວທນໍ ເອສ ທິຏ຺ຐິຄຕິໂກ ເອກຊ຺ຌໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຕ຺ຕາຕິ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ເອກກ຺ຂເຓ ຈ ພຫູນໍ ເວທນານໍ ອຸປ຺ປາໂທ ອາປຊ຺ຊຕິ ອວິເສເສນ ເວທນາສຠາວຕ຺ຕາ. ອຕ຺ຕໂນ ຫິ ຕສ຺ມິໍ ສຕິ ສທາ ສພ຺ພເວທນາປວຕ຺ຕິປ຺ປສງ຺ຄໂຕ ທິຏ຺ຐິຄຕິໂກ ອຄຕິຍາ ເອກກ຺ຂເຓປິ ພຫູນມ຺ປິ ເວທນານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຏິຊາເນຍ຺ຍາຕິ ຕສ຺ສ ອວສຣໍ ອເທນ຺ໂຕ ‘‘ນ ເອກກ຺ຂເຓ ພຫູນໍ ເວທນານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ອາຫ, ປຈ຺ຈກ຺ຂວິຣຸທ຺ຘເມຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເອເຕນ ເປຕໍ ນກ຺ຂມຕີຕິ ເອເຕນ ວິຣຸທ຺ຘຕ຺ຕສາຘເນນປິ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຠາເວນປິ ປຓ຺ຑິຕານໍ ນ ຣຸຈ຺ຈຕິ, ເອຕໍ ທສ຺ສນໍ ຘີຣາ ນກ຺ຂມນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໒໔. ອິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ເຘປິ ຣູປປ຺ປພນ຺ເຘ ວາໂຍຘາຕຸວິປ຺ຜາຣວເສນ ກາຈິ ກິຣິຍາ ນາມ ລພ຺ຠຕີຕິ ສຸທ຺ຘຣູປກ຺ຂນ຺ເຘປິ ຍຕ຺ຖ ກທາຈິ ວາໂຍຘາຕຸວິປ຺ຜາໂຣ ລພ຺ຠຕິ, ຕເມວ ນິທສ຺ສນຠາເວນ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ‘‘ຕາລວຓ຺ເຏ ວາ ວາຕປາເນ ວາ’’ຕິ ອາຫ. ເວທນາຘມ຺ເມສູຕິ ເວທນາຘມ຺ມວນ຺ເຕສຸ. ‘‘ອຫມສ຺ມີ’’ຕິ ອິມິນາ ຕໂຍປິ ຂນ຺ເຘ ເອກຊ຺ຌໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຫໍກາຣສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາກາໂຣ ວຸຕ຺ໂຕຕິ. ‘‘ອຍມຫມສ຺ມີ’’ຕິ ປນ ອິມິນາ ຕຕ຺ຖ ເອກໍ ເອກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຫໍກາຣສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາກາໂຣ ວຸຕ຺ໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ເອກຘມ຺ໂມປີ’’ຕິອາທິ. ຕນ຺ຕິ ‘‘ອຫມສ຺ມີ’’ຕິ ອຫໍກາຣຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ. ສາ ຫິ ຈຕຸກ຺ຂນ຺ຘນິໂຣເຘນ ອນຸປລພ຺ຠມານສນ຺ນິສ຺ສຍາ ສສວິສາຓຕິຂິຓຕາ ວິຍ ນ ຠເວຍ຺ຍາວາຕິ.

ເອຕ຺ຕາວຕາຕິ ‘‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ຈ ອານນ຺ທາ’’ຕິອາທິນາ ‘‘ຕນ຺ຕາກຸລກຊາຕາ’’ຕິ ປທສ຺ສ ອນຸສນ຺ຘິທສ຺ສນວເສນ ປວຕ຺ເຕນ ເອຕ຺ຕເກນ ເທສນາຘມ຺ເມນ. ກາມໍ ເຫຏ຺ຐາປິ ວຏ຺ຏກຖາວ ກຖິຕາ, ອິຘ ປນ ທິຏ຺ຐິຄຕິກສ຺ສ ວຏ຺ຏໂຕ ສີສຸກ຺ຂິປນາສມຕ຺ຖຕາວິຠາວນວເສນ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຍາ ມຫາສາວຊ຺ຊຠາວທີປນິຍກຖາ ປກາສິຕາຕິ ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ວຏ຺ຏກຖາ ກຖິຕາ’’ຕິ ອາຫ. ນນຸ ວຏ຺ຏມູລໍ ອວິຊ຺ຊາ ຕຓ຺ຫາ, ຕາ ອນາມສິຕ຺ວາ ຕໂຕ ອຎ຺ຎຖາ ກສ຺ມາ ອິຘ ວຏ຺ຏກຖາ ກຖິຕາຕິ ອາຫ ‘‘ຠຄວາ ຫີ’’ຕິອາທິ. ອວິຊ຺ຊາສີເສນາຕິ ອວິຊ຺ຊໍ ອຸຕ຺ຕມງ຺ຄໍ ກຕ຺ວາ, ອວິຊ຺ຊາມຸເຂນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ‘‘ອສຸກສ຺ສ ນາມ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂນ ວາ ກາເລ ອວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ນ ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ອວິຊ຺ຊາຍ ອາທິ ມຣິຍາທາ ອປ຺ປຏິຫຕສ຺ສ ມມ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສາປິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ອວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ເອວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ ອິທປ຺ປຈ຺ຈໂຍ, ຕສ຺ມາ ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ, ອິມສ຺ມາ ອາສວາທິກາຣຓາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠວຕຓ຺ຫາຍາຕິ ຠວສໍໂຍຊນຠູຕາຍ ຕຓ຺ຫາຍ. ຠວທິຏ຺ຐິຍາຕິ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິຍາ. ‘‘ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ‘‘ອິໂຕ ເອຕ຺ຖ ເອຕ຺ໂຕ ອິຘາ’’ຕິ ເອວໍ ອປຣິຍນ຺ຕໍ ອປຣາປຣຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ມຫາສມຸທ຺ເທ’’ຕິອາທິ.

໑໒໖. ປຈ຺ຈຍາກາຣມູຬ຺ຫສ຺ສາຕິ ຠູຕກຖນເມຕໍ, ນ ວິເສສນໍ. ສພ຺ໂພປິ ຫິ ທິຏ຺ຐິຄຕິໂກ ປຈ຺ຈຍາກາຣມູຬ຺ໂຫ ເອວາຕິ. ວິວຏ຺ຏໍ ກເຖນ຺ໂຕຕິ ວຏ຺ຏໂຕ ວິນິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວິວຏ຺ຏໍ, ວິໂມກ຺ໂຂ, ຕໍ ກເຖນ຺ໂຕ. ກາຣກສ຺ສາຕິ ສຕ຺ຖຸໂອວາທກາຣກສ຺ສ, ສມ຺ມາປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ສຕິປຏ຺ຐານວິຫາຣິໂນ’’ຕິ. ໂສ ຫິ ເວທນານຸປສ຺ສນາຍ, ຘມ຺ມານຸປສ຺ສນາຍ ຈ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິຍາ ‘‘ເນວ ເວທນໍ ອຕ຺ຕານໍ ສມນຸປສ຺ສຕີ’’ຕິອາທິນາ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອຣຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ເອວຣູໂປ ຫີ’’ຕິອາທິ. ສພ຺ພຘມ຺ເມສູຕິ ສພ຺ເພສຸ ເຕຠູມກຘມ຺ເມສຸ. ເຕ ຫິ ສມ຺ມສນີຍາ. ນ ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ເວທນາຍ ອຎ຺ຎໍ ສຎ຺ຎາທິຘມ຺ມໍ ອຕ຺ຕານໍ ນ ສມນຸປສ຺ສຕີຕິ. ‘‘ຂນ຺ຘໂລກາທໂຍ’’ຕິ ຣູປາທິຘມ຺ມາ ເອວ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເຕສໍ ສມູໂຫຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຣູປາທີສຸ ຘມ຺ເມສູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ອຸປາທິຍຕິ ທິຏ຺ຐິຕຓ຺ຫາຄາຫວເສນ. ‘‘ເສຍ຺ໂຍຫມສ຺ມີ’’ຕິອາທິນາ (ສໍ. ນິ. ໔.໑໐໘; ມຫານິ. ໒໑, ໑໗໘; ຘ. ສ. ໑໑໒໑; ວິຠ. ໘໓໒, ໘໖໖) ປວຕ຺ຕມານມຎ຺ຎນາປິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິມຎ຺ຎນາ ວິຍ ປຣິຕສ຺ສນຣູປາ ເອວາຕິ ອາຫ ‘‘ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິມານປຣິຕສ຺ສນາຍປີ’’ຕິ.

ສາ ເອວໍ ທິຏ຺ຐີຕິ ສາ ອຣຫໂຕ ເອວໍປກາຣາ ທິຏ຺ຐີຕິ ໂຍ ວເທຍ຺ຍ, ຕທກລ຺ລໍ, ຕໍ ນ ຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວມສ຺ສ ທິຏ຺ຐີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອວໍປກາຣາ ອສ຺ສ ອຣຫໂຕ ທິຏ຺ຐີຕິອາທິນາ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕີຕິ ໂຍ ວເທຍ຺ຍ ‘‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ ອິຕິສ຺ສ ທິຏ຺ຐີ’’ຕິ, ຕສ຺ສ ເຈ ວຈນໍ ຕເຖວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ອຣຫາ ນ ກິຎ຺ຈິ ຊານາຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຠເວຍ຺ຍ ຊານໂຕ ຕຖາ ທິຏ຺ຐິຍາ ອຠາວໂຕ. ເຕເນວາຕິ ຕຖາ ວຕ຺ຕຸມຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເອວ. ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ນຍານນ຺ຕິ ‘‘ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ’’ຕິອາທິນາ ອາຄຕານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ວາຣານໍ. ອາທິໂຕ ຕີສຸ ວາເຣສຸ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຣິໂຍສານວາເຣ ວິຕ຺ຖາຣິຕຕ຺ຕາ ‘‘ອວສາເນ ‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕູ’ຕິອາທິມາຫາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອາທິໂຕ ຕີສຸ ວາເຣສຸ ຕເຖວ ເທສນາ ປວຕ຺ຕາ, ຍຖາ ປຣິໂຍສານວາເຣ, ປາຬິ ປນ ສງ຺ຂິຕ຺ຕາ’’ຕິ ເກຈິ.

ໂວຫາໂຣຕິ ‘‘ສຕ຺ໂຕ ອິຕ຺ຖີ ປຸຣິໂສ’’ຕິອາທິນາ, ‘‘ຂນ຺ຘາອາຍຕນານີ’’ຕິອາທິນາ, ‘‘ຜສ຺ໂສ ເວທນາ’’ຕິອາທິນາ ຈ ໂວຫາຣິຕພ຺ພໂວຫາໂຣ. ຕສ຺ສ ປນ ໂວຫາຣສ຺ສ ປວຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ ນາມ ສງ຺ເຂປໂຕ ອິເມ ເອວາຕິ ອາຫ ‘‘ຂນ຺ຘາ ອາຍຕນານິ ຘາຕຸໂຍ’’ຕິ. ຍສ຺ມາ ນິພ຺ພານໍ ປຸພ຺ພຠາເຄ ສງ຺ຂາຣານໍ ນິໂຣຘຠາເວເນວ ປຎ຺ຎາປິຍຕິ ຈ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສາປິ ຂນ຺ຘມຸເຂນ ອວຈຣິຕພ຺ພຕາ ລພ຺ຠຕີຕິ ‘‘ປຎ຺ຎາຍ ອວຈຣິຕພ຺ພໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ຠຄວາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍເຍວ ພ຺ຍາມມຕ຺ເຕ ກເຬວເຣ ສສຎ຺ຎິມ຺ຫິ ສມນເກ ໂລກຎ຺ຈ ປຎ຺ຎເປມິ ໂລກສມຸທຍຎ຺ຈ ໂລກນິໂຣຘຎ຺ຈ ໂລກນິໂຣຘຄາມິນິຎ຺ຈ ປຏິປທ’’ນ຺ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໑.໑໐໗; ອ. ນິ. ໔.໔໕) ປຎ຺ຎາວຈຣນ຺ຕິ ວາ ເຕຠູມກຘມ຺ມານເມຕໍ ຄຫຓນ຺ຕິ ‘‘ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກ’’ນ຺ຕ຺ເວວ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຍາວຕາ ປຎ຺ຎາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ໂລກິຍປຎ຺ຎາຍ ເອວ ຄຫຓໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ວຏ຺ຏກຖາ ເຫສາຕິ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ຍາວຕາ ວຏ຺ຏໍ ວຏ຺ຏຕິ’’ ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕເນວາຫ ‘‘ຕນ຺ຕາກຸລກປທສ຺ເສວ ອນຸສນ຺ຘິ ທສ຺ສິໂຕ’’ຕິ. ຍສ຺ມາ ຠຄວາ ທິຏ຺ຐິສີເສເນຕ຺ຖ ວຏ຺ຏກຖໍ ກເຖຕ຺ວາ ຍຖານຸສນ຺ຘິນາປິ ວຏ຺ຏກຖໍ ກເຖສິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຕນ຺ຕາກຸລກປທສ຺ເສວ ອນຸສນ຺ຘິ ທສ຺ສິໂຕ’’ຕິ ສາວຘາຣຓໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທກຖາ ປເນຕ຺ຖ ຍາວເທວ ຕສ຺ສ ຄມ຺ຠີຣຠາວວິຠາວນຕ຺ຖາຍ ວິຕ຺ຖາຣິຕາ, ວິວຏ຺ຏກຖາປິ ສມານາ ອິຘ ປຈ຺ຈາມຏ຺ຐາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.