໑໐. ທສກນິທ຺ເທໂສ

ປຐມພລນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໘໐໙. ນ ຐານນ຺ຕິ ອຏ຺ຐານໍ, ອນຸປລພ຺ຠນຕ຺ໂຖ ອຍມກາໂຣຕິ ອາຫ ‘‘ອວິຊ຺ຊມານໍ ຐານໍ ອຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ. ອຠາວຕ຺ໂຖ ວາ, ນ ອຎ຺ຎປຏິປກ຺ຂາທິອຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ນຕ຺ຖິ ຐານນ຺ຕິ ວາ ອຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ. ໂກ ປເນຕສ຺ສ ອຕ຺ຖທ຺ວຍສ຺ສ ວິເສໂສຕິ? ປຐໂມ ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍຫິ ອນຸປລພ຺ຠມານຕໍ ວທຕິ, ທຸຕິໂຍ ສພ຺ເພນ ສພ຺ພໍ ອຠາວນ຺ຕິ ອຍເມເຕສໍ ວິເສໂສ. ຕຓ຺ຫຸປາທານາທີນມ຺ປິ ສຸຂໂຕ ອຸປຄມນສ຺ສ ເຫຕຸຠາເວ ທິຏ຺ຐິວິປລ຺ລາສສ຺ສ ໂສ ສາຕິສໂຍ ອສຸເຂປິ ທຬ຺ຫໍ ປວຕ຺ຕາປນໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ທິຏ຺ຐິວິປລ຺ລາໂສວ…ເປ… ອຘິປ຺ເປຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອຕ຺ຕທິຏ຺ຐິວເສນາ’’ຕິ ກສ຺ມາ ວິເສເສຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ນນຸ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ສພ຺ພາປິ ທິຏ຺ຐິໂຍ ນຕ຺ຖີຕິ? ສຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ອຕ຺ຕທິຏ຺ຐິສນ຺ນິສ຺ສຍາ ປນ ສພ຺ພທິຏ຺ຐິໂຍຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຕ຺ຕທິຏ຺ຐິວເສນາຕິ ປຘານທິຏ຺ຐິມາຫາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຠທານຸຣູປສ຺ສ ວຕ຺ຖຸໂນ. ເຠທານຸຣູເປນ ‘‘ອຘມ຺ເມ ຘມ຺ໂມ’’ຕິອາທິນຍປ຺ປວຕ຺ເຕນ.

ໂສ ເອວາຕິ ໂຍ ລິງ຺ເຄ ອປຣິວຕ຺ເຕ ຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ຠວງ຺ຄຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍປ຺ປພນ຺ໂຘ, ໂສ ເອວ. ຕຎ຺ຫິ ອຸປາທາຍ ເອກຊາຕິສມຎ຺ຎາ, ນ ເຈຕ຺ຖ ຠາວກລາປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ວເສນ ໂຈທນາ ກາຕພ຺ພາ ຕທຎ຺ຎສ຺ເສວ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ຕຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ອວິຈ຺ເຉທວຸຕ຺ຕິຍາ ປພນ຺ຘໂວຫາຣໍ ລຠຕິ, ອິຕຣມ຺ປິ ວາ ຠາວານຸປາລນຕາສາມຎ຺ເຎນາຕິ ອໂນກາສາວ ໂຈທນາ.

ສປຕ຺ຕວເສນ ໂຍເຊຕພ຺ພນ຺ຕິ ‘‘ສປຕ຺ຕໍ ມາເຣມີຕິ ອຠິສນ຺ຘິນາ ສປຕ຺ເຕນ ນິປນ຺ນຏ຺ຐາເນ ນິປນ຺ນໍ ມນຸສ຺ສຠູໂຕ ມນຸສ຺ສຠູຕໍ ມາຕຣໍ ປິຕຣໍ ວາ ມາເຣນ຺ໂຕ’’ຕິອາທິນາ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ຈຕູສຸປິ ວິກປ຺ເປສຸ. ປຸຣິມໍ ອຠິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຸພ຺ພຠາຄິໂຍ ມຣຓາຘິປ຺ປາໂຍ. ອປ຺ປມາຓໍ ເຕນ ອຕ຺ຖສິທ຺ຘິຍາ ອຠາວໂຕ. ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ເສວ ຕໍ ທິນ຺ນໍ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຍຖາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ປຣິຠຸຕ຺ຕມ຺ປິ ປຸຖຸຊ຺ຊນກາເລ ທິນ຺ນໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນທານເມວ ໂຫຕິ, ເອວໍ ມຣຓາຘິປ຺ປາເຍນ ປຸຖຸຊ຺ຊນກາເລ ປຫາເຣ ທິນ຺ເນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ເຕເນວ ປຫາເຣນ ມເຕ ກສ຺ມາ ອຣຫນ຺ຕຆາໂຕເຍວ ໂຫຕິ, ນ ປຸຖຸຊ຺ຊນຆາໂຕຕິ? ວິເສສສມ຺ຠວໂຕ. ຍຖາ ຫິ ທານໍ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ປຣິຈ຺ຈາຄມຕ຺ເຕນ ໂຫຕິ, ນ ເອວໍ ວໂຘ. ໂສ ຫິ ປາໂຓ, ປາຓສຎ຺ຎິຕາ, ວຘກເຈຕນາ, ອຸປກ຺ກໂມ, ເຕນ ມຣຓນ຺ຕິ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອງ຺ຄານໍ ປາຣິປູຣິຍາວ ໂຫຕິ, ນ ອປາຣິປູຣິຍາ. ຕສ຺ມາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕສ຺ເສວ ມຣຓນ຺ຕິ ອຣຫນ຺ຕຆາໂຕເຍວ ໂຫຕິ, ນ ປຸຖຸຊ຺ຊນຆາໂຕ. ຍສ຺ມາ ປນ ‘‘ອິມໍ ມາເຣມີ’’ຕິ ຍໍ ສນ຺ຕານໍ ອາຣພ຺ຠ ມາຣຓິຈ຺ຉາ, ຕສ຺ສ ປຸຖຸຊ຺ຊນຂີຓາສວຠາເວນ ປໂຍຄມຣຓກ຺ຂຓານໍ ວເສນ ສຕິປິ ສນ຺ຕານເຠເທ ອເຠໂທເຍວ. ຍທາ ຈ ອຕ຺ຖສິທ຺ຘິ, ຕທາ ຂີຓາສວຠາໂວ. ຕສ຺ມາ ອຣຫນ຺ຕຆາໂຕວ ໂຫຕີຕິ ນິຈ຺ຉິຕໍ. ກຖໍ ປເນຕ຺ຖ ວຘກເຈຕນາ ວຕ຺ຕມານວິສຍາ ສິຍາຕິ ອາຫ ‘‘ວຘກຈິຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຣມ຺ມຓມ຺ປິ…ເປ… ປວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ປພນ຺ຘວິຈ຺ເຉທວເສນາຕິ ເຍນ ປພນ຺ໂຘ ວິຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ, ຕາທິສໍ ປໂຍຄໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນ ຍທາ ປພນ຺ຘວິຈ຺ເຉໂທ, ຕທາ ອຣຫາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ອຣຫນ຺ຕຆາຕໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ. ນ ເອວນ຺ຕິ ຍຖາ ກາລນ຺ຕຣາເປກ຺ຂກິຈ຺ຈສິທ຺ຘໍ ວຘກຈິຕ຺ຕໍ, ນ ເອວໍ ຈາຄເຈຕນາ. ‘‘ສາ ຫີ’’ຕິອາທິນາ ຈາຄເຈຕນາຍ ກາລນ຺ຕຣານເປກ຺ຂກິຈ຺ຈສິທ຺ຘິຕໍເຍວ ວິຠາເວຕິ. ອຎ຺ຎສກກຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂຕ ວິນິໂມເຈຕ຺ວາ ອຎ຺ຎສ຺ສ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍສ຺ສ ສນ຺ຕກຠາວກຣຓໍ. ຕສ຺ສາຕິ ຈຊິຕພ຺ພສ຺ສ ວຕ຺ຖຸໂນ. ຍສ຺ສາຕິ ຍສ຺ສ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ. ຕສ຺ເສວ ຕໍ ທິນ຺ນໍ ໂຫຕິ, ສເຈປິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ເຕນ ປຣິຠຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ກປ຺ປວິນາເສ’’ຕິ ອິທໍ ‘‘ສຓ຺ຐຫນ຺ເຕ ກປ຺ເປ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ມຫາກປ຺ປວິນາສໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ກປ຺ປຏ຺ຐກຖາຍ ນ ສເມຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອາຍຸກປ຺ປສ຺ສ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ອາຍຸກປ຺ໂປ ເຈຕ຺ຖ ອວີຈິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕສຕ຺ຕານໍ ອນ຺ຕຣກປ຺ປປຣິມາຓໍ ປຣມາຍຸ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຎ຺ຫິ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ເອກໍ ກປ຺ປໍ ອສີຕິຠາເຄ ກຕ຺ວາ ຕໂຕ ເອກຠາຄມຕ຺ຕໍ ກາລ’’ນ຺ຕິ (ກຖາ. ອຏ຺ຐ. ໖໕໔-໖໕໗) ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຍິທໍ ‘‘ເອກໍ ກປ຺ປ’’ນ຺ຕິ ຍທິ ເອກໍ ມຫາກປ຺ປນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຕຖາ ສຕິ ວີສຕິອນ຺ຕຣກປ຺ປປຣິມາໂຓ ເອໂກ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍກປ຺ໂປຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຖ ເອກໍ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍກປ຺ປນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ, ສພ຺ພຖາປິ ‘‘ຈຕຸສຏ຺ຐິ ອນ຺ຕຣກປ຺ປາ’’ຕິ ວຈເນນ ວິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ວີມໍສິຕພ຺ພໍ. ຍຖາ ປນ ກປ຺ປຏ຺ຐກຖາຍ ອຍໍ ອຏ຺ຐກຖາ ສເມຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ກປ຺ປວິນາເສເຍວາຕິ ປນາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ປກຕຕ຺ໂຕ ວາ ອປາຣາຊິໂກ. ສມານສໍວາສໂກ ກມ຺ມລທ຺ຘີນໍ ວເສນ ອນານາສໍວາສໂກຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ນິຍຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວິຊ຺ຊມານຕໍ ປຏິເສເຘຕ຺ວາຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ຖ ປຏິເສເຘຕ຺ວາຕິ ‘‘ປຸຄ຺ຄໂລ ປນ ນິຍໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ເອວໍ ປຏິເສເຘຕ຺ວາ. ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ ‘‘ມິຈ຺ຉຕ຺ຕສມ຺ມຕ຺ຕນິຍຕຘມ຺ມານໍ ວິຍ ສຠາວໂຕ’’ຕິ. ປຎ຺ຎຕ຺ຕິມຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕສມ຺ມຕ຺ຕນິຍຕຘມ຺ມນິສ຺ສຍໍ, ຍທິທໍ ນິຍໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ. ຍຖາປຸຈ຺ຉິຕນ຺ຕິ ‘‘ກິໍ ປຸພ຺ພເຫຕຸ ນິຍເມຕີ’’ຕິອາທິນາ ປຸຈ຺ຉິຕປ຺ປກາຣໍ ນິຍາມກເຫຕຸໍ. ເຍນາຕິ ເຍນ ອຸປຣິມຄ຺ຄຕ຺ຕຍວິປສ຺ສນາຎາເຓນ. ນິຍຕານິຍຕເຠທນ຺ຕິ ໂສຕາປນ຺ນາທິນິຍຕເຠທໍ, ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມາທິອນິຍຕເຠທຎ຺ຈ. ໂສຕາປນ຺ໂນ ເອວ ຫິ ເອໂກ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມ ນາມ ໂຫຕິ, ເອໂກ ໂກລໍໂກໂລ ນາມ, ເອໂກ ເອກພີຊີ ນາມາຕິ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ນິຍຕຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ໂສຕາປນ຺ໂນ ຈ ນິຍໂຕ’’ຕິ. ພ຺ຍຕິເຣກຕ຺ໂຖ ຫິ ອຍໍ ຈ-ສທ຺ໂທ. ຕໂຕ ປຸພ຺ເພຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄໂຕ ປຸພ຺ເພ. ‘‘ປຸພ຺ພເຫຕຸກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອິທໍ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ນິຍຕຕາຍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວກ຺ຂມານຎ຺ຈ ໂທສໍ ຫທເຍ ຐເປຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸປຣິມຄ຺ຄານໍ ສອຸປນິສ຺ສຍຕ຺ເຕ ປຐມມຄ຺ຄສ຺ສາປິ ສອຸປນິສ຺ສຍຕາ ສິທ຺ຘາ ເອວາຕິ ໂຈທນໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ຍທິ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕຎ຺ຈ ນິຍຕຕ຺ຕໍ. ອສ຺ສາຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄສ຺ສ.

ເຕເນວ ຂີຓາຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄເນວ ຂີຓາ. ກາຣຓຸປຈ຺ເຉເທນ ຫິ ຜລຸປຈ຺ເຉໂທ ສິຍາ. ຕໂຕຕິ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມາທິໂຕ. ສາຕິ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມາທິຕາ. ປວຕ຺ຕິໂຕຕິ ວິປາກປ຺ປພນ຺ຘໂຕ. ເຕນາຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄນ. ວຸຏ຺ຐາເນຕິ ວຸຏ຺ຐາເນ ສຕິ. ກາຣເຓນ ວິນາ ຜລໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອາຫ ‘‘ສກ຺ກາຍ…ເປ… ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ນາມກຣຓນິມິຕ຺ຕໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ນາມກຣຓເຫຕຸຕາຍ ນິຍາມກຕໍ ວິຠາເວຕິ ເອກພີຊິອາທິສມຎ຺ຎານໍ ອນ຺ວຕ຺ຖສຎ຺ຎາຠາວໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ວິປສ຺ສນາ…ເປ… ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ອາທິ-ສທ຺ເທນ ‘‘ເອໂກມ຺ຫິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ສີຕີຠູໂຕສ຺ມິ ນິພ຺ພຸໂຕ’’ຕິອາທີນິ (ມຫາວ. ໑໑; ກຖາ. ໔໐໕; ມ. ນິ. ໑.໒໘໕) ສງ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ສທິໂສ ເມ ນ ວິຊ຺ຊຕິ, ເອໂກມ຺ຫິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ (ມຫາວ. ໑໑; ກຖາ. ໔໐໕; ມ. ນິ. ໑.໒໘໕). ‘ອຕ຺ເຖຕຣຫິ ອຎ຺ເຎ ສມຓາ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວາ ຠຄວຕາ ສມສມາ ສມ຺ໂພຘິຍ’ນ຺ຕິ ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ‘ໂນ’ຕິ ວເທຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິອາທິ (ທີ. ນິ. ໓.໑໖໑) ວຈເນຫິ ອິມິສ຺ສາ ໂລກຘາຕຸຍາ ວິຍ ອຎ຺ຎສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຎ຺ຎິສ຺ສາ ໂລກຘາຕຸຍາ ອຸປ຺ປາໂທ ນິວາຣິໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ນ ຫິ ວິຊ຺ຊມາເນ ‘‘ສທິໂສ ເມ ນ ວິຊ຺ຊຕີ’’ຕິອາທິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ. ຍໍ ປນ ວທນ຺ຕິ ‘‘ໂລກຘາຕຸວິເສສາເປກ຺ຂາຍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ, ຕມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ ຕຖາ ວິເສສນສ຺ສ ອຠາວໂຕ, ພຸທ຺ຘານຸຠາວສ຺ສ ຈ ອສມຕ຺ຖຠາວວິຠາວນໂຕ. ອາຓາເຂຕ຺ຕກິຕ຺ຕນຎ຺ເຈຕ຺ຖ ຘມ຺ມຕາທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ສກ຺ໂກຕິ ຫິ ຠຄວາ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອາຓໍ ວຕ຺ເຕຕຸໍ. ‘‘ເອກິສ຺ສາ ໂລກຘາຕຸຍາ’’ຕິ ຈ ອິທໍ ພຸທ຺ຘເຂຕ຺ຕຠູຕາຍ ໂລກຘາຕຸຍາ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖາຍມຕ຺ໂຖ – ພຸທ຺ຘເຂຕ຺ຕຠູຕາ ເອກາວາຍໍ ໂລກຘາຕຸ. ຕຕ຺ຖ ເອກສ຺ມິໍ ກາເລ ເອໂກ ເອວ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ພຸທ຺ຘເຂຕ຺ຕ…ເປ… ອຘິປ຺ປາໂຍ’’ຕິ.

ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ອຸປສມ຺ປທາຘີນໍ ປາຕິໂມກ຺ຂໍ, ອຸປສມ຺ປທາ ຈ ປພ຺ພຊ຺ຊາຘີນາ, ຕສ຺ມາ. ປາຕິໂມກ຺ເຂ ສິທ຺ເຘ, ສິທ຺ຘາສຸ ຕາສຸ ປພ຺ພຊ຺ຊູປສມ຺ປທາສຸ. ຕໂຕ ປຣໍ ວິນຏ຺ຐໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ປຈ຺ຉິມປຏິເວຘໂຕ ປຣໍ ປຏິເວຘສາສນໍ, ປຈ຺ຉິມສີລເຠທໂຕ ຈ ປຣໍ ປຏິປຕ຺ຕິສາສນໍ ວິນຏ຺ຐໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ສາສນຠາວສາມຎ຺ເຎນ ປນ ອຸຠຍໍ ເອກຊ຺ຌໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ປຈ຺ຉິມ…ເປ… ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ອາຫ.

ປຣິເທວນກາຣຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ປຣິເທວເນນ ກຣຸຓາຍິຕພ຺ພຕາ ກຣຸຓາຍນາ.

ຘມ຺ມານໍ ສຠາວວິເສໂສ ນ ສກ຺ກາ ຘາເຣຕຸໍ, ຍໂຕ ປາຣມີປວິຈຍາທີສຸ ອຸທກປຣິຍນ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ມຫາປຖວີກມ຺ໂປ ອໂຫສິ, ອຠິສມ຺ໂພຘິທິວເສ ຈ ຐເປຕ຺ວາ ປຸພ຺ພຸຕ຺ຕຣທິສາຠາເຄ ໂພຘິຣຸກ຺ຂມູເລ ຠູມິຠາໂຄ ມຫາປຸຣິສໍ ຘາເຣຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ, ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ເອກປສ຺ເສ ປກ຺ຂິຕ຺ຕອຕິຠາຣຠຣິຕນາວາ ວິຍ ຈກ຺ກວາຬຄພ຺ໂຠ ວິປຣິວຕ຺ໂຕ. ‘‘ສມຸປ຺ປາທິກາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ສ-ກາເຣ ອ-ກາຣສ຺ສ ອາ-ກາໂຣ, ເອກສ຺ສ ຈ ປ-ກາຣສ຺ສ ໂລໂປ ກໂຕຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສມໍ ອຸທ຺ຘໍ ປຊ຺ຊຕີຕິ ສາມຸປາທິກາ’’ຕິ. ສມໍ ອຸປາທິຍຕີຕິ ວາ ສມຸປາທາ, ສມຸປາທາ ເອວ ສາມຸປາທິກາ, ສມຸປາຫິນີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສນ຺ຕຕິຂຓວເສນາຕິ ສນ຺ຕຕິວເສນ ອາຍູຫນສມງ຺ຄິຕາ, ສປຸພ຺ພປຈ຺ຉາຠາຄສ຺ສ ຄຫຓວເສນ ເຈຕນາກ຺ຂຓວເສນ ເຈຕນາສມງ຺ຄິຕາຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພາ. ເອກສ຺ມິໍ ອຸປຏ຺ຐິເຕ ປຈ຺ຈຍວເສນ ຕທຎ຺ຎສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐານໍ ປຣິວຕ຺ຕນໍ.

ປຐມພລນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ທຸຕິຍພລນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໘໑໐. ໂຠເຄ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ນ ຊານາຕິ, ວິນາເສຕີຕິ ໂຍຊນາ.

ລຫຸປຣິວຕ຺ຕິຕາຍ ຊີວິຕສ຺ສາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ນ ອທາສິ ປຍຸຕ຺ຕວາຈາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ.

ສມ຺ມາປໂຍເຄນາຕິ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິຍາ.

ທຸຕິຍພລນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຎ຺ຈມພລນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໘໑໓. ຘາຕຸສຠາໂວຕິ ຠູຕາທິສງ຺ຂາຕຘາຕູນໍ ສຠາໂວ. ສຠາຄວເສນ ຜລຠູເຕນ. ອຊ຺ຌາສຍຘາຕຸປຣິຈ຺ຉິນ຺ທນໂຕຕິ ອຊ຺ຌາສຍສຠາວສ຺ສ ‘‘ຫີນໍ, ປຓີຕ’’ນ຺ຕິ ວາ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ຊານນໂຕ, ວຸຏ຺ຐິນິມິຕ຺ເຕນ ວິຍ ມໂຫເຆນ ອຸປຣິເມຆວຸຏ຺ຐິຍາ.

ປຎ຺ຈມພລນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຉຏ຺ຐພລນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

ສທ຺ທຕ຺ໂຖ ສມ຺ຠວຕິ ສມາສນ຺ເຕເນວ ຕຖາ ສທ຺ທສິທ຺ຘິໂຕ. ເຕສນ຺ຕິ ປໂຣປຣານໍ ວິສທາວິສທານໍ ສທ຺ຘາທິອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາຕິ ອາສຍາທິໂຕ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕສ຺ສ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕໂຕ ຈ ອຘິມຸຕ຺ຕິເຠທສ຺ສ ວິສິຏ຺ຐສຠາວຕ຺ຕາ ເອວ.

໘໑໕. ‘‘ເກ ປນ ເຕ ອຣິຍາວາສາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ເຕ ສຸຕ຺ເຕເນວ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິປາຬິໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ‘‘ເອວໍ ວຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ນິຄເມຕ຺ວາ ປຸນ ມຄ຺ຄາຘິຄເມເນວ ເຕສໍ ອຘິຄມໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເອເຕສູ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອິຕເຣຕິ ຉຬງ຺ຄສມນ຺ນາຄມເອກາຣກ຺ຂາສງ຺ຂາຍປຏິເສວນາທໂຍ.

໘໑໖. ອາຣມ຺ມຓສນ຺ຕານານຸສຍເນສູຕິ ອາຣມ຺ມຓານຸສຍນໍ, ສນ຺ຕານານຸສຍນນ຺ຕິ ທ຺ວີສຸ ອນຸສຍເນສຸ. ຍຖາ ຫິ ມຄ຺ເຄນ ອສມຸຈ຺ຉິນ຺ໂນ ຣາໂຄ ກາຣຓລາເຠ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນາຣໂຫ ຖາມຄຕຏ຺ເຐນ ສນ຺ຕາເນ ອນຸເສຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓປີຕິ ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓານຸສຍນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕໍ ປນສ຺ສ ອນຸສຍນໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປາກຏໍ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ຍຖາ ນາມາ’’ຕິອາທິ (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໘໑໖) ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອາຈິຓ຺ຓສມາຈິຓ຺ຓາ’’ຕິ ເອເຕນ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓ ຣາຄສ຺ສ ຈິຣປຣິຠາວນໍ ວິຠາເວຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ເອວໍ ຈິຣປຣິຠາວິຕໍ ປຣິເວເຐຕ຺ວາ ວິຍ ຐິຕໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສມນ຺ຕໂຕ ເວເຐຕ຺ວາ ວິຍ ຐິຕຠາເວນ ອນຸສຍິຕຕໍ ທສ຺ເສຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ຫິ ອຸທເກ ນິມຸຄ຺ຄສທິໂສ ອຸທາຫໂຏ. ‘‘ສພ຺ເພປິ ເຕຠູມກາ ຘມ຺ມາ ກາມນີຍຏ຺ເຐນ ກາມາ’’ຕິອາທິປາຬິວເສນ ຠວຣາຄສ຺ສາປິ ວຕ຺ຖຸກາມຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຣາຄວເສນາຕິ ອາຣມ຺ມຓຣຊ຺ຊນວເສນ.

໘໑໘. ອິນ຺ທ຺ຣິຍວິເສໂສ ວິເນຍ຺ຍານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕໍ.

໘໑໙. ປຫາຕພ຺ເພນ ອຸປທ຺ທຸຕນິໂຣຘນຕ຺ຖໍ ປຫາຍກໍ ປຣິເຍສຕີຕິ ປຐມໍ ປຫາຕພ຺ພໍ, ປຈ຺ຉາ ປຫາຍກນ຺ຕິ ອຍໍ ປຫາຕພ຺ພປຊຫນກ຺ກໂມ ປຫານກ຺ກມປເທນ ວຸຕ຺ໂຕ. ຍສ຺ສາຕິ ປຫາຕພ຺ພສ຺ສ. ຕນ຺ຕິ ປຫາຕພ຺ພໍ. ປຐມໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ປຫານວິຈາຣຓານໍ ປຐມໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໂຕ ປຈ຺ຉາ ອປ຺ປຫາຕພ຺ພໍ ຍຖາ ຕໍ ທສ຺ສນຕ຺ຕິກາທີສຸ.

໘໒໖. ຕນ຺ຕິ ຠວງ຺ຄໍ. ຕສ຺ສາຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣສ຺ສ. ປາທກນ຺ຕິ ອນ຺ຕິມຠວິກສ຺ສ ຠວງ຺ຄໍ ສນ຺ຘາຍາຫ.

ຉຏ຺ຐພລນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ສຕ຺ຕມພລນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໘໒໘. ສມາປນ຺ໂນມ຺ຫີຕິ ມຎ຺ຎຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສມາຘິ ວາ ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓຠູຕໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວາ ຈິຕ຺ຕມຎ຺ຊູສາຕິ ໂຍຊນາ. ຐເປຕຸນ຺ຕິ ຍຖາປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ ກາລໍ ສມາປຕ຺ຕິຈິຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ເຕຕຸໍ.

ເຕຫີຕິ ສຎ຺ຎາມນສິກາເຣຫິ. ຕໍສຠາວຕາຕິ ກາມາທິທຸຕິຍຊ຺ຌານາທິອນຸປກ຺ຂນ຺ທນສຠາວຕາ. ປຄຸຓໂວທານໍ ປຄຸຓຠາວສິທ຺ຘາ ຌານສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂໂຕ ວິສຸທ຺ຘິ.

ສຕ຺ຕມພລນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ທສມພລນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໘໓໑. ປຎ຺ຎາວ ວິມຸຕ຺ຕີຕິ ຣາຄາທີຫິ ວິມຸຕ຺ຕິຠູຕາ ປຎ຺ຎາວ ວິມຸຕ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ກມ຺ມນ຺ຕຣສ຺ສ ວິປາກນ຺ຕຣເມວາຕິ ອຕ຺ໂຖ ວິປາກນ຺ຕຣຊານນສ຺ເສວ ທຸຕິຍພລກິຈ຺ຈຕ຺ຕາ, ກມ຺ມນ຺ຕຣຊານນສ຺ສ ຈ ຕຕິຍພລກິຈ຺ຈຕ຺ຕາ. ພລສທິສຕນ຺ຕິ ເອກຈ຺ຈພລສທິສຕໍ. ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ພລຎາຓກິຈ຺ເຈ ວຸຈ຺ຈມາເນ ຌານາທິອພລຎາຓໍ ອຸທາຫຏນ຺ຕິ ໂຈທນໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ຍທິປີ’’ຕິອາທິ. ຕທນ຺ໂຕຄຘນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ຌານາທິປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາສຠາເວ ສຕ຺ຕມພລຎາເຓ ອນ຺ໂຕຄຘໍ. ເອວນ຺ຕິ ຌານາທິຎາຓໍ ວິຍ. ອປ຺ເປຕຸໍ, ວິກຸພ຺ພິຕຸຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ຕນາ ວຸຕ຺ຕາກາຣໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ສມຸທຍປ຺ປຫານາທິເອກຈ຺ຈຎາຓກິຈ຺ຈມ຺ປິ ອກໂຣນ຺ຕໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ກຖມປ຺ປນາທິກໍ ຌານາທິກິຈ຺ຈໍ ກເຣຍ຺ຍ, ພລຎາເຓຫິ ປນ ຊານິຕພ຺ພໍ, ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິຎ຺ຈ ຊານນ຺ຕມ຺ປິ ຍສ຺ມາ ເອກຈ຺ຈພລກິຈ຺ຈໍ ນ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ມາ ອຎ຺ຎາເນວ ພລຎາຓານິ, ອຎ຺ຎໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ເອເຕສໍ ປນ ກິຈ຺ຈໍ ນ ສພ຺ພໍ ກໂຣຕີ’’ຕິອາທິ (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໘໓໑) ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ອພລກິຈ຺ຈໍ ເອກຈ຺ຈໍ ນ ກໂຣຕິ, ເອວໍ ພລກິຈ຺ຈມ຺ປີຕິ ອຸທາຫຣຓທສ຺ສນວເສນ ‘‘ຕຎ຺ຫິ ຌານໍ ຫຸຕ຺ວາ ອປ຺ເປຕຸ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຖ ວາ…ເປ… ທຏ຺ຐພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ທສມພລນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຎາຓວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.