໗. ປຎ຺ຫາວາຣວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໔໐໑-໔໐໓. ເຍຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ເຕ ປຈ຺ຈເຍ ປຏິປາຏິຍາ ທສ຺ເສຕຸນ຺ຕິ ຍຖາກ຺ກເມນ ອາຄຕາຄຕປຏິປາຏິຍາ ທສ຺ເສຕຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສາຕິ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕເມຕໍ, ເຕນ ກຸສໂລ ກຸສລາທີນໍ, ອກຸສໂລ ອກຸສລາທີນໍ, ອພ຺ຍາກໂຕ ອພ຺ຍາກຕາທີນໍ, ກຸສລາພ຺ຍາກຕາ ກຸສລາທີນນ຺ຕິອາທິໂກ ສພ຺ໂພ ປເຠໂທ ນິທສ຺ສິໂຕ ໂຫຕີຕິ ຍຖານິທສ຺ສິເຕ ສພ຺ເພ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຫ ‘‘ເຕ ປຈ຺ຈເຍ ປຏິປາຏິຍາ ທສ຺ເສຕຸ’’ນ຺ຕິ.

໔໐໔. ທຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ທາ-ສທ຺ໂທ ໂສຘນຕ຺ໂຖປິ ໂຫຕີຕິ ມນ຺ຕ຺ວາ ອາຫ ‘‘ວິສຸທ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ. ເຕສຎ຺ຫິ ຕໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຕສນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕາຣຫໍ ສກທາຄາມິມຄ຺ຄາທິປຸເຣຈາຣິກໍ ຕໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ວິປສ຺ສນາກຸສລໍ ປນ ກາມາວຈຣເມວາຕິ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ ຠູມິໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕິ. ເຕເນວາຕິ ຘມ຺ມວເສເນວ ທສ຺ສນໂຕ, ເທສນນ຺ຕຣຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໔໐໕. ອສ຺ສາທນໍ ສຣາຄສ຺ສ ໂສມນສ຺ສສ຺ສ ສໂສມນສ຺ສສ຺ສ ຣາຄສ຺ສ ຈ ກິຈ຺ຈນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອນຸຠວຕິ ເຈວ ຣຊ຺ຊຕິ ຈາ’’ຕິ. ອຠິນນ຺ທນໍ ປີຕິກິຈ຺ຈສຫິຕາຍ ຕຓ຺ຫາຍ ກິຈ຺ຈນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສປ຺ປີຕິກຕຓ຺ຫາວເສນາ’’ຕິ. ທິຏ຺ຐາຠິນນ຺ທນາ ທິຏ຺ຐິເຍວ. ເອຕ຺ຖ ປນ ປຈ຺ຉິມຕ຺ຖເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອຠິນນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕນິຍນ຺ຕິອາທິວເສນ…ເປ… ທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຠິນນ຺ທນາ ປນ ທິຏ຺ຐາຠິນນ຺ທນາເຍວາຕິ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ ‘‘ຠາວນາຍ ປຫາຕພ຺ໂພ ຘມ຺ໂມ ຠາວນາຍ ປຫາຕພ຺ພສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓ…ເປ… ຠາວນາຍ ປຫາຕພ຺ພໍ ຣາຄໍ ອສ຺ສາເທຕິ ອຠິນນ຺ທຕີ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໒.໘.໗໒) ວຈນໂຕ, ຕສ຺ມາ ປຸຣິໂມປິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ທ຺ວີສຸ ປນ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕຈິຕ຺ເຕສຸ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ໂສມນສ຺ເສນ ຣາເຄນ ຈ ອສ຺ສາເທນ຺ຕສ຺ສ ເຕສຸເຍວ ສປ຺ປີຕິກຕຓ຺ຫາຍ ຈຕູສຸປິ ທິຏ຺ຐາຠິນນ຺ທນາຍ ອຠິນນ຺ທນ຺ຕສ຺ສ ຈ ທິຏ຺ຐິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິປິ ສກ຺ກາ ໂຍເຊຕຸໍ. ຊາຕິວເສນາຕິ ສຸຈິຓ຺ຓສາມຎ຺ຎວເສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໐໖. ຕທາຣມ຺ມຓຕາຕິ ຕທາຣມ຺ມຓຠາເວນ. ວິຠຕ຺ຕິໂລໂປ ເຫຕ຺ຖ ກໂຕຕິ. ຠາວວນ຺ຕໂຕ ວາ ອຎ຺ໂຎ ຠາໂວ ນຕ຺ຖີຕິ ຠາເວເນວ ວິປາກໍ ວິເສເສຕິ, ວິປາໂກ ຕທາຣມ຺ມຓຠາວຠູໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນວິປາການໍ ວິຍ ນ ກາມາວຈຣວິປາການໍ ນິໂຍຄໂຕ ວວຕ຺ຖິຕໍ ອິທຎ຺ຈ ກມ຺ມໍ ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ຕໍ ລພ຺ຠມານມ຺ປິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕທາຣມ຺ມເຓນ ປນ ກຸສລາຣມ຺ມຓຠາເວນ ສມານລກ຺ຂຓຕາຍ ກມ຺ມາຣມ຺ມຓາ ປຏິສນ຺ຘິອາທໂຍປິ ທສ຺ສິຕາເຍວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ປຏິໂລມໂຕ ວາ ເອກນ຺ຕຣິກວເສນ ວາຕິ ວທນ຺ເຕນ ອນຸໂລມໂຕ ສມາປຊ຺ຊເນ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ອາສນ຺ນສມາປຕ຺ຕິຍາ ອາຣມ຺ມຓຠາໂວ ທສ຺ສິໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຍຖາ ປນ ປຏິໂລມໂຕ ເອກນ຺ຕຣິກວເສນ ຈ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອນາສນ຺ນາປິ ສມາປຕ຺ຕິ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ອນຸໂລມໂຕ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສປິ ຠເວຍ຺ຍາຕິ. ‘‘ເຈໂຕປຣິຍຎາຓສ຺ສາຕິອາທີນິ ປຣໂຕ ອາວຊ຺ຊນາຍ ໂຍເຊຕພ຺ພານີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ‘‘ຍາ ເອເຕສໍ ອາວຊ຺ຊນາ, ຕສ຺ສາ’’ຕິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ, ເອວໍ ສຕິ ‘‘ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓສ຺ສາ’’ຕິປິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ. ຍສ຺ມາ ປນ ກຸສລາ ຂນ຺ຘາ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໍ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຕໍ ນ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຈໂຕປຣິຍຎາຓາທີນຎ຺ຈ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຕານິ ວຸຕ຺ຕານິ, ຕສ຺ມາ ກິຣິຍານໍ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓາທີນໍ ຍາຍ ກາຍຈິ ອາວຊ຺ຊນາຍ ຈ ກຸສລາຣມ຺ມຓາຍ ກຸສລາ ຂນ຺ຘາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

໔໐໗-໔໐໙. ວິປ຺ປຏິສາຣາທິວເສນ ວາຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອາທີນວທສ຺ສເນນ ສຠາວໂຕ ຈ ອນິຏ຺ຐຕາມຕ຺ຕໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ອກ຺ຂນ຺ຕິເຠທາ ວາ.

໔໑໐. ຣູປາຍຕນໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສາຕິອາທິນາ ວິຎ຺ຎາຓກາເຍຫິ ນິຍຕາຣມ຺ມເຓຫິ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ອພ຺ຍາກຕານໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຠາວໍ ນິທສ຺ເສຕິ. ສພ຺ພສ຺ສ ຫິ ວຕ຺ຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາ ເອກສ຺ມິໍ ສນ຺ຕາເນ ຘມ຺ມານໍ ເອກເທເສນ ນິທສ຺ສນໍ ກໂຣຕີຕິ.

໔໑໓-໔໑໖. ຈຕຸຠູມກໍ ກຸສລໍ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິປຈ຺ຈຍຠາເວນ ທສ຺ສິຕໍ, ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ ປນ ກາມາວຈຣເມວ.

໔໑໗. ອປຸພ຺ພໂຕ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕານໂຕ ວຸຏ຺ຐານໍ ຠວງ຺ຄເມວ, ຕໍ ປນ ມູລາຄນ຺ຕຸກຠວງ຺ຄສງ຺ຂາຕໍ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ປກຕິຠວງ຺ຄຎ຺ຈ. ອນຸໂລມໍ ເສກ຺ຂາຍ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ກາຍຈິ ເສກ຺ຂຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ອວຊ຺ເຊຕພ຺ພຕ຺ຕາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ນຕ຺ຖີຕິ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນກຸສລໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາຕິ ອິມໍ ນິພ຺ພິເສສນໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາຕິ ອນາຄາມິຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ. ກາມາວຈຣກິຣິຍາ ທຸວິຘສ຺ສປິ ວຸຏ຺ຐານສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ກິຣິຍານນ຺ຕຣໍ ຕທາຣມ຺ມຓວຸຏ຺ຐາເນ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທກຓ຺ເຑ ວຸຕ຺ຕເມວ.

ຕາ ອຸໂຠປິ…ເປ… ທ຺ວາທສນ຺ນນ຺ຕິ ອິທໍ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາ ປນ ຍຖາວຸຕ຺ຕານໍ ທສນ຺ນໍ ວິຎ຺ຎາຓຘາຕູນໍ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນກິຣິຍສ຺ສ ມໂນຘາຕຸກິຣິຍສ຺ສ ຈາຕິ ທ຺ວາທສນ຺ນໍ ໂຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

໔໒໓. ທານາທິປຸຎ຺ຎກິຣິຍາຍຕ຺ຕາ ສພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນ ປເນຕໍ ເອກນ຺ເຕນ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ‘‘ພລວເຈຕນາວ ລພ຺ຠຕິ, ນ ທຸພ຺ພລາ’’ຕິ ເອຕໍ ເອກນ຺ຕໍ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ, ທຬ຺ຫໍ ວາ ນ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ກິໍ ກາຣຓນ຺ຕິ? ພລວໂຕ ທຸພ຺ພລສ຺ສ ວາ ກໂຕກາສສ຺ສ ອນ຺ຕຣາຍໍ ປຏິພາຫິຕ຺ວາ ວິປຈ຺ຈນໂຕ ‘‘ຍໍກຎ຺ຈິ ຍທິ ວິປາກໍ ຊເນຕິ, ອຸປນິສ຺ສໂຍ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ ນວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຈາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ກໂຕກາສຎ຺ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ວິປາກຕ຺ຕິເກ ປນ ປຎ຺ຫາວາຣປຈ຺ຈນີເຍ ‘‘ວິປາກຘມ຺ມຘມ຺ໂມ ວິປາກສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ກມ຺ມປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໓.໙໓) ກມ຺ມປຈ຺ຈຍສ຺ສ ວິສຸໍ ອຸທ຺ຘຏຕ຺ຕາ, ເວທນາຕ຺ຕິເກ ຈ ປຎ຺ຫາວາຣປຈ຺ຈນີເຍ ‘‘ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ນອຸປນິສ຺ສເຍ ອຏ຺ຐາ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໒.໘໗) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ວິປາກຊນກມ຺ປິ ກິຎ຺ຈິ ກມ຺ມໍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸນ຺ຕິ.

ຕສ຺ມິໍ ວາ ວິຣຸທ຺ໂຘຕິ ຕໍນິມິຕ຺ຕໍ ວິຣຸທ຺ໂຘ, ວິຣຸທ຺ຘນ຺ຕິ ວາ ປາໂຐ. ໂອມານນ຺ຕິ ປຣສ຺ສ ປວຕ຺ຕໂອມານໍ. ຣາໂຄ ຣຎ຺ຊນວເສນ ປວຕ຺ຕາ ກາມຣາຄຕຓ຺ຫາ, ‘‘ອິຕິ ເມ ຈກ຺ຂຸໍ ສິຍາ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ, ອິຕິ ຣູປາ’’ຕິ ອປ຺ປຏິລທ຺ຘສ຺ສ ປຏິລາຠາຍ ຈິຕ຺ຕປຓິທຫນຕຓ຺ຫາ ປຕ຺ຖນາຕິ ອຍເມເຕສໍ ວິເສໂສ.

ເຕສຸ ອຎ຺ຎມ຺ປີຕິ ເຕສຸ ຍໍກິຎ຺ຈິ ປຸພ຺ເພ ຫນິຕໂຕ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ປາຓໍ ຫນຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປຸນປ຺ປຸນໍ ອາຓາປນວເສນ ວາຕິ ມາຕຸຆາຕກມ຺ເມນ ສທິສຕາຍ ປຸພ຺ເພ ປວຕ຺ຕາຍປິ ອາຓຕ຺ຕເຈຕນາຍ ມາຕຸຆາຕກມ຺ມນາມໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ວທນ຺ຕິ. ເອສ ນໂຍ ທ຺ວີຫິ ປຫາເຣຫີຕິ ເອຕ຺ຖາປິ.

ຍເຖວ ຫິ…ເປ… ອຸປ຺ປາເທຕິ ນາມາຕິ ຣາຄໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ທານໍ ເທຕີຕິ ຣາຄໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ທານວເສນ ສທ຺ຘໍ ອຸປ຺ປາເທຕີຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ ອິມິນາ ອຘິປ຺ປາເຍນ ວທຕິ. ຍຖາ ຣາຄໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ທານໍ ເທຕີຕິເອວມາທິ ໂຫຕິ, ເອວໍ ຣາຄາທໂຍ ສທ຺ຘາທີນໍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍຕິ ອິທມ຺ປິ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ກາຍິກໍ ສຸຂນ຺ຕິອາທີນໍ ເອກໂຕ ທສ຺ສເນນ ວິສຸໍເຍວ ນ ເອເຕສໍ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ, ອຖ ໂຂ ເອກໂຕປີຕິ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

໔໒໕. ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຕ຺ເຕນ ປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາເຍວາຕິ ເອເຕນ ອິທໍ ທສ຺ເສຕິ – ນ ປຸຣິມວາເຣສຸ ວິຍ ອິມສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈເຍນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ອຖ ໂຂ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ເຕສໍ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ຕໍຕໍປຈ຺ຈຍຠາໂວ, ນ ຈ ປຈ຺ຉາຊາຕກ຺ຂນ຺ຘາ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກຕ຺ເຕນ ປຈ຺ຈຍາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕເນສ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ອິຘ ອນຸໂລມໂຕ ອາຄໂຕຕິ.

໔໒໗. ເຈຕນາ ວຕ຺ຖຸສ຺ສປິ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຕິຏ຺ຐາຠູຕສ຺ສປິ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍວາເຣ ວິຍ ນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄເຕສຸ ທຸມູລກທຸກາວສານາ ປຎ຺ຫາ ນ ອຸທ຺ຘຏາຕິ? ອລພ຺ຠມານຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນປ຺ປຘານຕ຺ຕາ ເທສນາຍ ກຸສໂລ ຈ ອພ຺ຍາກໂຕ ຈ ຘມ຺ມາ ເອກໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ກຸສລາພ຺ຍາກຕປຈ຺ຈຍາ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ‘‘ກຸສລຎ຺ຈ ອພ຺ຍາກຕຎ຺ຈ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍາ ກຸສໂລ ຈ ອພ຺ຍາກໂຕ ຈ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໒໔໖) ວຸຕ຺ຕໍ. ຍໂຕ ຕໂຕ ວາ ອຸຠຍປຈ຺ຈຍໂຕ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິມຕ຺ຕໍເຍວ ຫິ ຕຕ຺ຖ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ນ ອຸຠຍສ຺ສ ອຸຠິນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍຠາໂວຕິ. ອິຘ ປນ ປຈ຺ຈຍປ຺ປຘານຕ຺ຕາ ເທສນາຍ ກຸສລາພ຺ຍາກຕາ ກຸສລາພ຺ຍາກຕານໍ ອຸຠິນ຺ນໍ ນິສ຺ສຍາທິຠູຕາ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ‘‘ກຸສໂລ ຈ ອພ຺ຍາກໂຕ ຈ ຘມ຺ມາ ກຸສລສ຺ສ ຈ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ຈ ຘມ຺ມສ຺ສ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ.

ປຎ຺ຫາວາຣວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຎ຺ຫາວາຣສ຺ສ ຆຏເນ ອນຸໂລມຄຓນາ

໔໓໙. ‘‘ເອຕ຺ຖ ປນ ປຸເຣຊາຕມ຺ປິ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຍທິ ເອວໍ ກສ຺ມາ ‘‘ຕຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ? ‘‘ຕີຓີ’’ຕິ ຄຓນມຕ຺ຕສາມຎ຺ຎໂຕ.

໔໔໐. ‘‘ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍ ຐເປຕ຺ວາ ວີມໍສໍ ເສສາຘິປຕິໂນ ວິສຠາຄາ’’ຕິ ປຸຣິມປາໂຐ ນິທສ຺ສນວເສນ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຍສ຺ມາ ປນ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍສ຺ສ ວິສຠາເຄນ ເອເກນ ອາຣມ຺ມເຓນ ນິທສ຺ສນໍ ອກຕ຺ວາ ອນນ຺ຕຣາທີນິ ວທນ຺ໂຕ ສພ຺ເພ ວິສຠາເຄ ທສ຺ເສຕິ, ຕສ຺ມາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍາ ຈ ວິສຠາຄາ ທສ຺ເສຕພ຺ພາຕິ ‘‘ອຘິປຕິນ຺ທ຺ຣິຍມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍສຸ ຐເປຕ຺ວາ ປຎ຺ຎໍ ເສສາ ຘມ຺ມາ ວິສຠາຄາ’’ຕິ ປຐນ຺ຕິ. ຕຖາ ຠາວາຠາວໂຕ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຠາເວ ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ. ນນຸ ຍຖາ ອໂມຫວຊ຺ຊານໍ ເຫຕູນໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຠາເວ ອຘິປຕິນ຺ທ຺ຣິຍມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍຠາໂວ ນຕ຺ຖີຕິ ປຎ຺ຎາວຊ຺ຊານໍ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍາທີນໍ ວິສຠາຄຕາ, ເອວໍ ກຸສລາທິເຫຕູນໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຠາເວ ວິປາກປຈ຺ຈຍຠາວາຠາວໂຕ ເຫຕຸວຊ຺ຊານໍ ວິປາການໍ ວິສຠາຄຕາຍ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ? ນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ອຸຠຍປຈ຺ຈຍສຫິເຕ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກຣາສິມ຺ຫິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຠາເວ ວິປາກປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາຠາວາຠາວໂຕ. ຍຖາ ຫິ ເຫຕຸສຫຊາຕປຈ຺ຈຍສຫິຕຣາສິມ຺ຫິ ສຕິປິ ເຫຕຸວຊ຺ຊສພ຺ຠາເວ ເຫຕູນໍ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍຠາເວ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາຠາໂວ ນຕ຺ຖີຕິ ນ ເຫຕຸວຊ຺ຊານໍ ສຫຊາຕານໍ ເຫຕຸສ຺ສ ວິສຠາຄຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ເອວມິຘາປີຕິ. ເອສ ນໂຍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈເຍປິ. ອປິຈ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນສ຺ເສວ ປຈ຺ຈຍາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນກ຺ຂເຓ ຕຖາ ຠາວາຠາວວເສນ ສຠາຄຕາຍ ວຸຈ຺ຈມານາຍ ນານາກ຺ຂຓວເສນ ວິສຠາຄຕາ ຕສ຺ເສວ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ.

ກຸສລາ ວີມໍສາຕິ ອິທໍ ‘‘ກຸສລາ ວີມໍສາຘິປຕີ’’ຕິ ເອວໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ນ ຫິ ອນຘິປຕິຠູຕາ ວີມໍສາ ອຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ.

໔໔໑-໔໔໓. ‘‘ສເຈ ປນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ປວິສຕິ, ອິຕຣານິ ທ຺ເວ ລຠຕີ’’ຕິ ປຸຣິມປາໂຐ, ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຈ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ຈາ’’ຕິ ອິທໍ ປນ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ‘‘ກຸສໂລ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອພ຺ຍາກໂຕ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາຕິ ທ຺ເວ ລຠຕີ’’ຕິ ປຐນ຺ຕິ. ອູນຕຣຄຓເນສູຕິ ເຍສຸ ປວິຏ຺ເຐສຸ ອູນຕຣາ ຄຓນາ ໂຫຕິ, ເຕສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕີຓິ ທ຺ເວ ເອກນ຺ຕິ ເອວໍ ອູນຕຣຄຓເນສຸ ວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎາທີສຸ ປວິສນ຺ເຕສຸ ເຕສໍ ວເສນ ຕິກໂຕ ອູນໍ ຍຖາລທ຺ຘຎ຺ຈ ເອກນ຺ຕິ ຄຓນໍ ລຠຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອວິປາການີຕິ ອນາມຏ຺ຐວິປາການີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ນ ວິປາກເຫຕຸຣຫິຕານີຕິ.

ຕຕ຺ຖ ສພ຺ເພປິ ສຫຊາຕວິປາກາ ເຈວາຕິ ຕຕ຺ຖ ເຍ ສຫຊາຕາ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນາ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕ ສພ຺ເພປິ ວິປາກາ ເຈວ ວິປາກສຫຊາຕຣູປາ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໍສມຸຏ຺ຐານຣູປາ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປມ຺ປິ ຕໍສມຸຏ຺ຐານຄ຺ຄຫເຓເນວ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ‘‘ຕໍສມຸຏ຺ຐານຣູປກຏຕ຺ຕາຣູປາ ຈ ລພ຺ຠນ຺ຕີ’’ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ເຖ ວິປາກຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປເມວາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ‘‘ກຏຕ຺ຕາຣູປຎ຺ຈາ’’ຕິປິ ປນ ປຐນ຺ຕິ.

ເອວມ຺ປີຕິ ‘‘ເອເຕສຸ ປນ ຆຏເນສຸ ສພ຺ພປຐມານີ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕນເຍນປິ. ຆຏເນສຸ ປນ ໂຍ ໂຍ ປຈ຺ຈໂຍ ມູລຠາເວນ ຐິໂຕ, ຕໍປຈ຺ຈຍຘມ຺ມານໍ ນິຣວເສສອູນອູນຕຣອູນຕມລາຠກ຺ກເມນ ຆຏນາ ວຸຈ຺ຈຕິ, ນິຣວເສສລາເຠ ຈ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນານໍ ນິຣວເສສລາຠກ຺ກເມນ. ຕຖາ ອູນລາຠາທີສູຕິ ອຍໍ ກໂມ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເຫຕຸມູລກໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

໔໔໕. ວຕ຺ຖຸວເສນ ສນິສ຺ສຍໍ ວກ຺ຂຕີຕິ ນ ອິທໍ ລພ຺ຠມານສ຺ສປິ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ວເສນ ຆຏນນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນາຫ ‘‘ອາຣມ຺ມຓວເສເນວ ວາ’’ຕິ.

໔໔໖. ສຫຊາເຕນ ປນ ສທ຺ຘິໍ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ, ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິນາ ຈ ສທ຺ຘິໍ ສຫຊາຕໍ ນ ລພ຺ຠຕີຕິ ອິທໍ ຍຖາ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕາ ເອໂກ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ຈ ໂຫນ຺ຕິ, ເອວໍ ສຫຊາຕາຣມ຺ມຓາຘິປຕີນໍ ເອກສ຺ສ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍຠາວສ຺ສ ອຠາວໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ. ນິສ຺ສຍຠາໂວ ຫິ ອຕ຺ຖິອວິຄຕຠາໂວ ຈ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕນິສ຺ສຍາທີນໍ ສມາໂນ, ນ ປເນວໍ ສຫຊາຕາຣມ຺ມຓາຘິປຕິຠາໂວ ສມາໂນ. ສຫຊາໂຕ ຫິ ອາຣມ຺ມຓຠາວໍ ອນຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ສຫ ປວຕ຺ຕນວເສນ ອຘິປຕິ ໂຫຕິ, ອິຕໂຣ ອາຣມ຺ມຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນິ ນິນ຺ນຕາກຣເຓນ. ສຫຊາໂຕ ຈ ວິຊ຺ຊມານຠາເວເນວ ອຸປກາຣໂກ, ອິຕໂຣ ອຕີຕານາຄໂຕປິ ອາຣມ຺ມຓຠາເວເນວ, ຕສ຺ມາ ສຫຊາຕາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ວິຍ ຠິນ຺ນສຠາວາ ສຫຊາຕາຣມ຺ມຓາຘິປຕິໂນຕິ ນ ເຕ ເອກໂຕ ເອວ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍຠາວໍ ຠຊນ຺ຕິ, ເຕເນວ ປຎ຺ຫາວາຣວິຠງ຺ເຄ ຈ ‘‘ກຸສໂລ ຈ ອພ຺ຍາກໂຕ ຈ ຘມ຺ມາ ກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ.

໔໔໗-໔໕໒. ສາຫາຣກຆຏນານໍ ປຸຣໂຕ ວີຣິຍຈິຕ຺ຕວີມໍສານໍ ສາຘາຣຓວເສນ ອນາຫາຣກາມຄ຺ຄການິ ສອິນ຺ທ຺ຣິຍຆຏນານິ ວຕ຺ຕພ຺ພານິ ສິຍຸໍ ‘‘ອຘິປຕິສຫຊາຕນິສ຺ສຍອິນ຺ທ຺ຣິຍອຕ຺ຖິອວິຄຕນ຺ຕິ ສຕ຺ຕ. ອຘິປຕິສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍອິນ຺ທ຺ຣິຍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕນ຺ຕິ ຕີຓິ. ອຘິປຕິສຫຊາຕນິສ຺ສຍອິນ຺ທ຺ຣິຍວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕນ຺ຕິ ຕີຓິ. ອຘິປຕິສຫຊາຕນິສ຺ສຍວິປາກອິນ຺ທ຺ຣິຍອຕ຺ຖິອວິຄຕນ຺ຕິ ເອກໍ. ອຘິປຕິສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍວິປາກອິນ຺ທ຺ຣິຍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕອວິຄຕນ຺ຕິ ເອກໍ. ອຘິປຕິສຫຊາຕນິສ຺ສຍວິປາກອິນ຺ທ຺ຣິຍວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕນ຺ຕິ ເອກ’’ນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ ຕານິ ນ ວຸຕ຺ຕານີຕິ? ອິນ຺ທ຺ຣິຍຠູຕສ຺ສ ອຘິປຕິສ຺ສ ອາຫາຣມຄ຺ເຄຫິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອຠາວາ. ຈິຕ຺ຕາຘິປຕິ ຫິ ອາຫາໂຣ, ວີຣິຍວີມໍສາ ຈ ມຄ຺ໂຄ ໂຫຕິ, ນ ຈ ອຎ຺ໂຎ ອິນ຺ທ຺ຣິຍຠູໂຕ ອຘິປຕິ ອຕ຺ຖິ, ຍສ຺ສ ວເສນ ອນາຫາຣກາມຄ຺ຄການິ ສອິນ຺ທ຺ຣິຍຆຏນານິ ວຕ຺ຕພ຺ພານິ ສິຍຸໍ, ຕສ຺ມາ ຕານິ ອວຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕາຘິປຕິອາທີນໍ ເອກນ຺ເຕນ ອາຫາຣມຄ຺ຄຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ສາຫາຣກສມຄ຺ຄກາເນວ ວຸຕ຺ຕານິ. ເຕສຸ ຈ ສມຄ຺ຄເກສຸ ທ຺ເວ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ສາຫາຣເກສຸ ເອໂກເຍວາຕິ ສມຄ຺ຄການິ ປຸພ຺ເພ ວຕ຺ຕພ຺ພານິ ສິຍຸໍ. ສອິນ຺ທ຺ຣິຍການິ ປນ ເຍຫິ ອາຫາຣມຄ຺ເຄຫິ ຠິນ຺ທິຕພ຺ພານິ, ເຕສໍ ກມວເສນ ປຈ຺ຉາ ວຸຕ຺ຕານິ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ສທິສຕ຺ຕາຕິ ສມຄ຺ຄກຕ຺ເຕນ ສມານຕ຺ຕາ, ອນນ຺ຕຣຣູປຕ຺ຕາຕິ ວາ ອຕ຺ໂຖ.

໔໕໗-໔໖໐. ກຸສລາພ຺ຍາກໂຕ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາຕິ ຈຕ຺ຕາຣີຕິ ອພ຺ຍາກຕສຫິຕສ຺ສ ກຸສລສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາວທສ຺ສນວເສນ ກຸສລມູລເກສ຺ເວວ ທຸມູລກມ຺ປິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອພ຺ຍາກເຕ ວຕ຺ຖຸຣູປມ຺ປີຕິ ອິທໍ ‘‘ກຏຕ຺ຕາຣູປມ຺ປີ’’ຕິ ເອວໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ‘‘ທຸຕິຍຆຏເນ ອພ຺ຍາກຕວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ຣູເປສຸ ວຕ຺ຖຸເມວ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ປຸຣິມປາໂຐ, ຠູຕຣູປມ຺ປິ ປນ ລພ຺ຠຕີຕິ ‘‘ວຕ຺ຖຸຎ຺ຈ ຠູຕຣູປຎ຺ຈ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ປຐນ຺ຕິ. ‘‘ຈຕຸຕ຺ເຖ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປເມວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປໍ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ກຏຕ຺ຕາຣູປຎ຺ຈາ’’ຕິ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ສວິປາເກສຸ ປຐເມ ວິປາກາ ເຈວ ວິປາກຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປຎ຺ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈຕຸຕ຺ເຖ ວິປາກຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານເມວາຕິ ອິຘ ຈ ກຏຕ຺ຕາຣູປມ຺ປິ ວິປາກຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຄ຺ຄຫເຓນ ຄຫິຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ກຏຕ຺ຕາຣູປຎ຺ຈາ’’ຕິປິ ປນ ປຐນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ປນ ສຫຊາຕອຎ຺ຎມຎ຺ຎນິສ຺ສຍວິປາກສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິ ອວິຄຕມູລເກສຸ ຆຏເນສຸ ເຫຕຸກມ຺ມຌານມຄ຺ເຄຫິ ຆຏນານິ ນ ໂຍຊິຕານິ, ຍຖາວຸຕ຺ເຕສຸ ອຕ຺ຖິອວິຄຕມູລວຊ຺ເຊສຸ ອາຫາເຣນ, ນິສ຺ສຍວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕວຊ຺ເຊສຸ ອຘິປຕິອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ຈ. ກສ຺ມາຕິ? ເຕສຸ ຫິ ໂຍຊິຍມາເນສຸ ຕໍຕໍຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທກເທສຠູຕາ ເຫຕຸອາທໂຍ ອຣູປຘມ຺ມາວ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ເຕນ ເຕຫິ ຆຏນານິ ເຫຕຸມູລກາທີສຸ ວຸຕ຺ຕສທິສາເນວ ຣູປມິສ຺ສກຕ຺ຕາຠາເວນ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍານີຕິ ນ ວຸຕ຺ຕານິ. ອຕ຺ຖິອວິຄເຕຫິ ປນ ໂຍຊິຍມາໂນ ອາຫາໂຣ ນິສ຺ສຍາທີຫິ ອຘິປຕິອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຈ ຣູປມິສ຺ສການິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຘິປຕາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍມູລເກສຸ ວຸຕ຺ຕສທິສານິປິ ຆຏນານິ ອຕ຺ຖິອວິຄຕມູລເກສຸ ນິສ຺ສຍາທິມູລເກສຸ ຈ ອາຫາເຣນ ອຘິປຕິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ຈ ສຸປາກຏຠາວຕ຺ຖໍ ໂຍຊິຕານີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພານີຕິ.

໔໖໒-໔໖໔. ນິສ຺ສຍມູລເກ ‘‘ຉຏ຺ເຐ ຕີຓີຕິ ກຸສລາທີນິ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານສ຺ສາ’’ຕິ ປຸຣິມປາໂຐ, ຈກ຺ຂາທີນິ ປນ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ‘‘ອພ຺ຍາກຕສ຺ສ ຈກ຺ຂາຍຕນາທີນິ ຈາ’’ຕິ ປຐນ຺ຕິ.

໔໖໖. ອຸປນິສ຺ສຍມູລເກ ປກຕູປນິສ຺ສຍວເສນ ວຸຕ຺ເຕສຸ ທ຺ວີສຸ ປຐເມ ‘‘ໂລກິຍກຸສລາກຸສລເຈຕນາ ປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ ຄເຫຕພ຺ພາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ໂລກຸຕ຺ຕຣາປິ ປນ ຄເຫຕພ຺ພາວ.

໔໗໓-໔໗໗. ກມ຺ມມູລເກ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ວຕ຺ຖຸປີຕິ ເອຕ຺ຖ ນ ປວຕ຺ເຕ ວິຍ ຂນ຺ຘາເຍວ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຠາເວນ ຄເຫຕພ຺ພາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ວິປາກາວິປາກສາຘາຣຓວເສນ ວຸຕ຺ເຕສຸ ຈຕູສຸ ປຐເມ ‘‘ອຣູເປນ ສທ຺ຘິໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປໍ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ກຏຕ຺ຕາຣູປມ຺ປິ ປນ ລພ຺ຠເຕວ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ກມ຺ມມູລເກ ‘‘ກມ຺ມປຈ຺ຈຍາ ອາຣມ຺ມເຓ ທ຺ເວ’’ຕິ, ອາຣມ຺ມຓມູລເກ ຈ ‘‘ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ກມ຺ເມ ທ຺ເວ’’ຕິ ກສ຺ມາ ນ ວຸຕ຺ຕໍ, ນນຸ ກຸສລາກຸສລເຈຕນາ ກມ຺ມາຣມ຺ມຓານໍ ປຏິສນ຺ຘິຍາທີນໍ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ຈ ໂຫຕິ. ຍຖາ ຈ ອາຣມ຺ມຓຠູຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ອາຣມ຺ມຓນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຠາເວນ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ກມ຺ມມ຺ປິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຠາເວນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ? ນ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍຠາວານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຏິກ຺ເຂປໂຕ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຫິ ວຕ຺ຖຸ ນິສ຺ສຍຠາວໍ ອປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ເຕເນວາກາເຣນ ຕນ຺ນິສ຺ສິເຕນ ອາລມ຺ພິຍມານໍ ນິສ຺ສຍຠາເວນ ຈ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈໂຍຕິ ຍຸຕ຺ຕໍ ວຕ຺ຕຸໍ. ກມ຺ມໍ ປນ ຕສ຺ມິໍ ກເຕ ປວຕ຺ຕມານານໍ ກຕູປຈິຕຠາເວນ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ນາຣມ຺ມຓາກາເຣນ, ວິສຍມຕ຺ຕຕາວເສນ ຈ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ນ ສນ຺ຕານວິເສສໍ ກຕ຺ວາ ຜລຸປ຺ປາທນສງ຺ຂາເຕນ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍາກາເຣນ, ຕສ຺ມາ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍຠາໂວ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຠາວໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຠາໂວ ຈ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍຠາວນ຺ຕິ ‘‘ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ, ‘‘ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ ຈ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸນ຺ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອສ ຈ ສຠາໂວ ວຕ຺ຕມານານຎ຺ຈ ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕານໍ ວຕ຺ຖຸຈກ຺ຂາທີນໍ, ຍໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຠາເວນ ສຫ ນິສ຺ສຍາທິປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕາ, ອຕີຕສ຺ສ ຈ ກມ຺ມສ຺ສ ອຍໍ ສຠາໂວ, ຍໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຠາເວນ ສຫ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ນວຕ຺ຕພ຺ພຕາ. ຍຖາ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕນິສ຺ສຍານໍ ສຫ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຠາເວນ ວຕ຺ຕພ຺ພຕາ ສຠາໂວ, ສຫຊາຕາຣມ຺ມຓາຘິປຕີນຎ຺ຈ ສຫ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍຠາເວນ ນວຕ຺ຕພ຺ພຕາ, ເອວມິຘາປີຕິ.

໔໗໘-໔໘໓. ນິຣາຘິປຕິວິຎ຺ຎາຓາຫາຣວເສນາຕິ ອນາມຏ຺ຐາຘິປຕິຠາວສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓາຫາຣສ຺ສ ວເສນາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ວຕ຺ຖຸ ປຣິຫາຍຕີຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎມ຺ປິ ລຠນ຺ຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ວເສນ ສພ຺ພສ຺ສ ກຏຕ຺ຕາຣູປສ຺ສ ປຣິຫານໍ ທສ຺ເສຕິ.

໔໘໔-໔໙໕. ‘‘ຕຕິເຍ ອຣູປິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຣູປານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຈກ຺ຂາທີນິ ຈ ປນ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ຕໂຕ ວີຣິຍວເສນ ມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານິ ຉາຕິ ເອຕ຺ຖ ຍທິປິ ວີມໍສາ ລພ຺ຠຕິ, ວີຣິຍສ຺ສ ປນ ວເສນ ຕໍສມານຄຕິກາ ວີມໍສາປິ ຄຫິຕາຕິ ‘‘ວີຣິຍວເສນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໕໑໑-໕໑໔. ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕມູລເກ ‘‘ທສເມ ກຸສລາທໂຍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ປນ ‘‘ຂນ຺ຘາ ກຏຕ຺ຕາຣູປານໍ ວຕ຺ຖຸ ຈ ຂນ຺ຘານ’’ນ຺ຕິ ອິທມ຺ປິ ລພ຺ຠຕິ. ‘‘ເອກາທສເມ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ວຕ຺ຖຸ ຂນ຺ຘານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ວິປາກປຈ຺ຈຍສ຺ສ ອຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ຍສ຺ສ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ວເສນ ຆຏນໍ ກຕໍ, ຕສ຺ສ ທສ຺ສນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຂນ຺ຘາ ຈ ວຕ຺ຖຸສ຺ສາ’’ຕິ ອິທມ຺ປິ ປນ ລພ຺ຠເຕວ. ‘‘ທ຺ວາທສເມ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ຂນ຺ຘາ ກຏຕ຺ຕາຣູປານ’’ນ຺ຕິ ປຸພ຺ພປາໂຐ, ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານິ ປນ ນ ວຊ຺ເຊຕພ຺ພານີຕິ ‘‘ທ຺ວາທສເມ ຂນ຺ຘາ ປວຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປານໍ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປານຎ຺ຈາ’’ຕິ ປຐນ຺ຕິ.

໕໑໕-໕໑໘. ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍມູລເກ ປຐມຆຏເນ ‘‘ອຣູປວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓມຫາຠູຕອິນ຺ທ຺ຣິຍາຫາຣານໍ ວເສນ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈຍາ ລພ຺ຠນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈຍາ ຈາ’’ຕິປິ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ນ ຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍາຫາຣານໍ ວເສນ ສຫຊາຕາທໂຍ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ. ‘‘ທຸຕິເຍ ປຈ຺ຉາຊາຕກພຬີກາຣາຫາຣາ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ສພ຺ພານິປິ ປນ ອລພ຺ຠມານານິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຈ຺ຉາຊາຕກພຬີກາຣາຫາຣຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍຣູປາທິອາຣມ຺ມຓານິ ຈ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕີ’’ຕິ ປຐນ຺ຕິ, ຉຏ຺ຐໍ ສພ຺ເພສໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຕ຺ຕເມ ຕໂຕ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍມຕ຺ຕໍ ປຣິຫາຍຕີຕິ ເອວເມເຕສໍ ວິເສໂສ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ຕໂຕ ເອກາທສເມຕິ ເອຕ຺ຖ ຕໂຕຕິ ນວມໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕຣສເມ ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓາຕິ ເອຕ຺ຖ ວຕ຺ຖຸຄ຺ຄຫເຓນ ຈກ຺ຂາທິວຕ຺ຖູນິປິ ຄຫິຕານິ, ຕຖາ ຈຸທ຺ທສເມ ວຕ຺ຖຸເມວາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ. ‘‘ສຕ຺ຕຣສເມ ປນ ຕເທວ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິຠາເວນ, ອຏ຺ຐາຣສເມປິ ຕເທວ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍວເສນາ’’ຕິ ປຸຣິມປາໂຐ, ‘‘ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍວເສນາ’’ຕິ ອຍໍ ປນ ສຕ຺ຕຣສມໂຕ ວິເສໂສ ນ ໂຫຕິ, ວຕ຺ຖາຣມ຺ມຓານໍ ປນ ສຕ຺ຕຣສເມ ອຏ຺ຐາຣສເມ ຈ ວຕ຺ຖຸສ຺ເສວ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ວິເສໂສຕິ ‘‘ສຕ຺ຕຣສເມ ປນ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິຠາເວນ ຈກ຺ຂາທີນິ ຈ, ອຏ຺ຐາຣສເມ ວຕ຺ຖຸສ຺ເສວ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍວເສນາ’’ຕິ ປຐນ຺ຕິ.

໕໑໙. ສຫຊາຕານິ ວິຍ ສຫຊາເຕນ ເກນຈິ ເອເກນ ປຈ຺ຈເຍນ ອນິຍມິຕຕ຺ຕາ ຕານິ ປກິຓ຺ຓການີຕິ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ສຫຊາເຕນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຎ຺ຈ ອສາມຎ຺ຎວເສນ ວິປ຺ປກິຓ຺ຓານິ ວຸຕ຺ຕານິ. ອາຣມ຺ມຓມູລເກ ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣປຸເຣຊາຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປນິສ຺ສໂຍປິ ປຐິຕພ຺ໂພ.

ເຍສຸ ປາກຏາ ຫຸຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ຕານິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເຫຕຸມູລກາທີນ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ອໂລຠາທິຕໍຕໍນາມວເສນ ປນ ເຫຕຸອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍຌານມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍຘມ຺ມາ ເອວໍ ປາກຏາ ຫຸຕ຺ວາ ນ ປຎ຺ຎາເຍຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ເຕ ປຣິຈ຺ເຉທວເສນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ທ຺ວາທເສວ ຫິ ເຫຕູ’’ຕິອາທິມາຫ. ເຕນ ‘‘ເອຕ຺ຕກາເຍວ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມາ’’ຕິ ນິຈ຺ຉຍໍ ກຕ຺ວາ ປາກໂຏ ຫຸຕ຺ວາ ອປຎ຺ຎາຍມາໂນປິ ເຕສ຺ເວວ ມຄ຺ຄິຕພ຺ໂພຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕຕ຺ຖ ຉ ອາຣມ຺ມຓາຕິ ເອເຕນ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ ຣູປາທິອາຣມ຺ມຓຠາວໂຕ ສງ຺ຄຫິໂຕຕິ ຕໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຘິປຕໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອກນ຺ເຕນ ກຸສລວິປາກາຕິ ອິທໍ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ອຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນ ລພ຺ຠຕິ. ເອກນ຺ເຕນ ອກຸສລວິປາກາຕິ ອິທໍ ປນ ນ ສກ຺ກາ ລທ຺ຘຸໍ. ຌານງ຺ເຄສ຺ວປິ ຫິ ທຸກ຺ຂໍ ອກຸສລເມວ ວິປາກສ຺ສ ອຌານງ຺ຄຕ຺ຕາ. ຈິຕ຺ຕຏ຺ຐິຕິປິ ອກຸສລວິປາກກິຣິຍາ ໂຫຕີຕິ. ອກຸສລສ຺ສ ວິປາກາ ອກຸສລວິປາກາຕິ ເອວໍ ປນ ອຕ຺ເຖ ຄຍ຺ຫມາເນ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ທຸກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນ ລພ຺ເຠຍ຺ຍ, ກຸສລວິປາກາກຸສລວິປາກວິເສເສນ ປນ ປຈ຺ຈຍໂຍຊນາ ນຕ຺ຖີຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ອຘິປ຺ເປໂຕຕິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸນ຺ຕິ.

ປຎ຺ຫາວາຣສ຺ສ ຆຏເນ ອນຸໂລມຄຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຈ຺ຈນີຍຸທ຺ຘາຣວຓ຺ຓນາ

໕໒໗. ເອເກນ ລກ຺ຂເຓນາຕິ ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ນເຫຕຸປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍໂຕ ອຎ຺ເຎນ ປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຫຕຸປຈ຺ຈຍໂຕ ຈ ອຎ຺ເຎ ປຈ຺ຈຍາ ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນ ອຏ຺ຐ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສຸ ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສ ຕີຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ປຈ຺ຈໂຍ, ອກຸສລສ຺ສ ທ຺ວີຫິ, ເອວໍ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈເຍ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕ ຕໂຕ ອຎ຺ເຎ ປຈ຺ຈຍາ ອິເມສ຺ເວວ ອາຣມ຺ມຓາທີສຸ ອຏ຺ຐສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ຍຖາໂຍຄໍ ໂຍເຊຕພ຺ພາຕິ ອິທເມຕ຺ຖ ລກ຺ຂຓໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອເຕສຸ ຈ ອຏ຺ຐສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ປຸຣິມປຸຣິເມຫິ ອສງ຺ຄຫິເຕ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິມປຈ຺ຉິມາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ອຎ຺ເຎສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວເສນ ອຸປນິສ຺ສໂຍ, ວຕ຺ຖຸປຸເຣຊາຕສ຺ສ ວເສນ ປຸເຣຊາຕໍ, ສຫຊາຕໂຕ ອຸປນິສ຺ສຍໂຕ ຈ, ອຎ຺ຎິສ຺ສາ ເຈຕນາຍ ວເສນ ກມ຺ມໍ, ສຫຊາຕໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ກພຬີກາຣາຫາຣສ຺ສ ວເສນ ອາຫາໂຣ, ສຫຊາຕໂຕ ປຸເຣຊາຕໂຕ ຈ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ວເສນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ‘‘ກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ສຫຊາຕອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິຈ຺ເຈວ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໔໐໔, ໔໑໙, ໔໒໓) ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທຎ຺ຎາຠາວາ ນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກມ຺ມາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ເອວໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຍໍ ປນ ປຣິຕ຺ຕຕ຺ຕິເກ ປຎ຺ຫາວາຣປຈ຺ຈນີເຍ ‘‘ອປ຺ປມາໂຓ ຘມ຺ໂມ ອປ຺ປມາຓສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ສຫຊາຕອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໒.໑໒.໖໖, ໗໔) ເອຕ຺ຖ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ອວຈນໍ, ຕໍ ປຸຣິເມຫິ ອສງ຺ຄຫິຕວເສນ ວຸຕ຺ຕານໍ ສງ຺ຄຫິຕວິວຊ຺ຊນາຠາວໂຕ ອຸປນິສ຺ສຍໂຕ ອຎ຺ຎາຣມ຺ມຓາຠາວໂຕ ຈ, ນ ປນ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍສ຺ສ ອາຣມ຺ມເຓ ອສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ.

ອຕ຺ຖິອວິຄຕປຈ຺ຈຍາ ຍທິປິ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ວເສນ ປຎ຺ຈວິຘາວ, ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕານໍ ປນ ປຈ຺ຉາຊາຕາຫາຣານໍ ປຈ຺ຉາຊາຕິນ຺ທ຺ຣິຍານຎ຺ຈ ສຫາປິ ອຕ຺ຖິອວິຄຕປຈ຺ຈຍຠາໂວ ໂຫຕິ, ນ ຕິຓ຺ຓໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຕາ ວິຍ ວິສຸໍເຍວາຕິ ‘‘ອຕ຺ຖິອວິຄເຕສຸ ຈ ເອເກກສ຺ສ ວເສນ ຉຫິ ເຠເທຫິ ຐິຕາ’’ຕິ ອຕ຺ຖິອວິຄຕປຈ຺ຈຍລກ຺ຂເຓສຸ ເອເກກໍ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ຣູປິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈໂຍ ປນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕພຫິທ຺ຘາເຠທໂຕ ທຸວິໂຘ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກພາຫິຣເຠທໂຕ’’ຕິ ເອວໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ຈຕຸວີສຕິຍາປີຕິ ນ ໂສຬສນ຺ນໍເຍວ, ນາປິ ອຏ຺ຐນ຺ນໍເຍວ, ອຖ ໂຂ ຈຕຸວີສຕິຍາປີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາຣມ຺ມຓຠູຕານໍ ອຘິປຕິອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍານໍ ອຸປນິສ຺ສເຍ ນິສ຺ສຍປຸເຣຊາຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕອຕ຺ຖິອວິຄຕານຎ຺ຈ ປຸເຣຊາເຕ ສງ຺ຄໂຫ ອຕ຺ຖີຕິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍຠາເວເຍວ ຐເປຕ຺ວາ ຕເທກເທສສ຺ສ ເຕສຎ຺ຈ ອຸປນິສ຺ສຍາທີສຸ ສງ຺ຄຫໍ ວຕ຺ຕຸກາໂມ ‘‘ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍວ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ເສສາ ເຕວີສຕີ’’ຕິ ອາຫ. ຈຕຸຕ຺ເຖ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈເຍຕິ ເອຕ຺ຖ ຍຖາ ‘‘ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍ ອຘິປຕິຠູໂຕ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ‘‘ປຸເຣຊາຕຠູໂຕ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິປິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ປນ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຄເຫຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ ກຕ຺ວາ ນ ວຸຕ຺ຕໍ ສິຍາ. ອຖ ປນ ‘‘ອາຣມ຺ມຓໂຕ ອຎ຺ຎໍ ປຸເຣຊາຕຄ຺ຄຫເຓນ ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວໍ ສຕິ ອຸປນິສ຺ສຍຄ຺ຄຫເຓນປິ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຄຫິຕຕາຍ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ‘‘ອຘິປຕິຠູໂຕ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ອຸປນິສ຺ສເຍ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາຕິ.

ເຍສຸ ປຎ຺ເຫສຸ…ເປ… ເອໂກວ ປຈ຺ຈໂຍ ອາຄໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ອາຄໂຕວາຕິ ເອວໍ ເອວສທ຺ໂທ ອາເນຕ຺ວາ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ເຕນ ທ຺ວາທສມຈຸທ຺ທສເມສຸ ປຎ຺ເຫສຸ ສຫຊາຕປຸເຣຊາເຕສຸ ເອເກໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ອນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອຖ ໂຂ ອາຄໂຕວາຕິ ເຕສຸ ອຎ຺ຎຕຣປຏິກ຺ເຂເປ ເຕປິ ປຎ຺ຫາ ປຣິຫາຍນ຺ຕີຕິ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕີຕິ. ຍສ຺ມິໍ ປນ ປຎ຺ເຫຕິ ທຸຕິຍຉຏ຺ຐປຎ຺ເຫສຸ ເອເກກວເສນ ຄເຫຕ຺ວາ ເອກວຈເນນ ນິທ຺ທິສີຍຕິ. ເອວນ຺ຕິ ອາຣມ຺ມຓອຸປນິສ຺ສຍວເສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນ ທ຺ວາທສມຈຸທ຺ທສເມ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ເຕສຸປິ ຫິ ທ຺ເວ ປຈ຺ຈຍາ ອາຄຕາ, ນ ປນ ອາຣມ຺ມຓອຸປນິສ຺ສຍວເສນາຕິ. ອວເສສານໍ ວເສນາຕິ ອວເສສານໍ ລພ຺ຠມານານໍ ວເສນາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ນ ຫິ ເຕຣສມປນ຺ນຣສເມສຸ ປຈ຺ຉາຊາເຕປິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ວເສນ ເຕ ປຎ຺ຫາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ອຖ ໂຂ ສຫຊາຕສ຺ເສວ ວເສນາຕິ. ອິທເມວ ເຈຕ຺ຖ ລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ສພ຺ພປຈ຺ຈຍສງ຺ຄາຫກຕ຺ຕໍ, ອຸກ຺ກຏ຺ຐວເສນ ປຎ຺ຫາປຣິຈ຺ເຉໂທ, ເຕ ເຕ ປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕປຈ຺ຈຍປຣິຈ຺ເຉໂທ, ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈເຍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຎ຺ຫສ຺ສ ປຣິຫານາປຣິຫານີຕິ ເອຕໍ ສພ຺ພໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເຕເນວ ‘‘ອິມິນາ ລກ຺ຂເຓນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຣາຕິ ປເຠທປຣິຫານີສຸ. ຕີຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ເອກູນວີສຕິ ປຈ຺ຈຍາ ທສ຺ສິຕາຕິ ‘‘ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ລພ຺ຠມານປຈ຺ຈເຍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍໍ ປນ ປຈ຺ຈຍຸທ຺ຘາໂຣ ສພ຺ພປຈ຺ຈນີຍສ຺ສ ສາຘາຣຓລກ຺ຂຓວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ, ນ ‘‘ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອຕ຺ເຖວ ລພ຺ຠມານປຈ຺ຈຍທສ຺ສນວເສນ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ເຫຕຸທຸກປຎ຺ຫາວາຣປຈ຺ຈນີເຍ ‘‘ເຫຕຸຘມ຺ໂມ ເຫຕຸສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ, ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໓.໑.໔໓) ວຸຕ຺ຕໍ, ອຎ຺ຎຖາ ‘‘ນເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ລພ຺ຠມານປຈ຺ຈຍທສ຺ສເນ ‘‘ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ຕສ຺ມາ ອິຘາປິ ສພ຺ພລພ຺ຠມານປຈ຺ຈຍສງ຺ຄຫວເສນ ປຈ຺ຈຍຸທ຺ຘາຣສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຕີຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ວີສຕິ ປຈ຺ຈຍາ ທສ຺ສິຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຕຕ຺ຣາຍໍ ວິຕ຺ຖາຣກຖາ’’ຕິ, ຕຕ຺ຣ ປເຠເທ ວິຕ຺ຖາຣກຖໍ ວຕ຺ວາ ປຣິຫານີຍໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕສ຺ມິໍ ປນ ປຈ຺ຈເຍ…ເປ… ເຕ ປຣໂຕ ວກ຺ຂາມາ’’ຕິ ອາຫ.

໕໒໘. ຕຖາ ອກຸສລາທິເກສຸປິ ຈຕູສຸ ປຎ຺ເຫສຸ ເຕຫິ ເຕຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ເຕ ເຕເຍວ ປຈ຺ຈຍາ ທສ຺ສິຕາຕິ ກຸສລາທິເກສຸ ທສ຺ສິເຕຫິ ອຎ຺ເຎສໍ ອຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ນ ຫິ ‘‘ອກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ທ຺ວີຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ຕໂຍ ປຈ຺ຈຍາ ທສ຺ສິຕາ, ອຖ ໂຂ ທ຺ເວເຍວ, ອພ຺ຍາກຕສ຺ສປິ ອກຸສໂລ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕີຕິ.

໕໓໐. ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍາ ປນ ນ ໂຫນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸມິສ຺ສກຕ຺ຕາຕິ ອສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ວຕ຺ຖຸນາ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຠາເວນ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍາ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ, ນ ປນ ສຸທ຺ຘານໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຠາວໍ ນິວາເຣຕິ. ວຕ຺ຖຸນາ ປນ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ນິສ຺ສຍາທິນາ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕເມວ ນິສ຺ສຍາທິໍ ວິເສເສຕຸໍ ສຫຊາຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕສ຺ມາ ເຕສ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ.

ອິມສ຺ມິໍ ປນ ປຈ຺ຈຍຸທ຺ຘາເຣ ອາຣມ຺ມຓອຸປນິສ຺ສຍກມ຺ມອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍສຸ ຈຕູສຸ ສພ຺ພປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ກສ຺ມາ ເຕສໍ ວເສນ ປຈ຺ຈຍຸທ຺ຘາໂຣ ນ ກໂຕຕິ? ມິສ຺ສກາມິສ຺ສກສ຺ສ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍວິຠາຄສ຺ສ ທຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕ຺ຕາ. ນ ຫິ ‘‘ອວິຠາເຄນ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສກ຺ກາ ວິຎ຺ຎາຕຸໍ ‘‘ກິໍ ສຸທ຺ເຘນ ສຫຊາຕອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ວາ, ອຖ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕມິສ຺ສເກນ ປຈ຺ຉາຊາຕາຫາຣມິສ຺ສເກນ ປຈ຺ຉາຊາຕິນ຺ທ຺ຣິຍມິສ຺ສເກນ ວາ’’ຕິ. ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍວິເສເສສຸ ປນ ສຫຊາຕາທີສຸ ສຣູປໂຕ ວຸຈ຺ຈມາເນສຸ ຍຕ຺ຖ ສຸທ຺ຘານໍ ສຫຊາຕາທີນໍ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ, ຕຕ຺ຖ ‘‘ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທິນາ ສຸທ຺ຘານໍ, ຍຕ຺ຖ ຈ ມິສ຺ສການໍ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ, ຕຕ຺ຖ ‘‘ສຫຊາຕໍ ປຸເຣຊາຕ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ມິສ຺ສການໍ ຄຫຓໂຕ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍວິເສສທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ສຫຊາຕາທໂຍ ຄຫິຕາ, ເຕນ ຈ ສພ຺ພປຈ຺ຈຍານໍ ຈຕູສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ສງ຺ຄໂຫ ທສ຺ສິໂຕ ໂຫຕິ.

ກສ຺ມາ ປນ ສຫຊາຕປຸເຣຊາເຕ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ນິສ຺ສໂຍ, ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາເຕ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ວາ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍວິເສສຠາເວນ ນ ວຸຕ຺ໂຕຕິ? ອວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ, ນິສ຺ສໂຍ ຕາວ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕານໍ ສຸທ຺ຘານໍ ມິສ຺ສການຎ຺ຈ ນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ ວິຠຊິຕພ຺ພຕາຍ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ອວິສິຏ຺ຐຕ຺ຕາ, ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ຈ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕຠາວໂຕ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ວິຍ ວິເສສິຕພ຺ໂພຕິ ໂສ ວິຍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕານຎ຺ຈ ມິສ຺ສການໍ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍຠາໂວ ໂຫຕິ, ນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຠາໂວ. ຕຖາ ສຫຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕານຎ຺ຈ ມິສ຺ສການໍ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍຠາໂວ ໂຫຕິ. ວກ຺ຂຕິ ຫິ ‘‘ອນຸປາທິນ຺ນອນຸປາທານິໂຍ ຘມ຺ໂມ ອຸປາທິນ຺ນຸປາທານິຍສ຺ສ ຈ ອນຸປາທິນ຺ນອນຸປາທານິຍສ຺ສ ຈ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ສຫຊາຕໍ ປຈ຺ຉາຊາຕ’’ນ຺ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໔.໘໔), ນ ປນ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຠາໂວ, ຕສ຺ມາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຄ຺ຄຫເຓນ ມິສ຺ສການໍ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍຠາວສ຺ສ ອຄ຺ຄຫຓໂຕ ນ ໂສ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍວິເສໂສ ຠວິຕຸໍ ຍຸຕ຺ໂຕຕິ ຠິຍ຺ໂຍປິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ.

ນນຸ ຈ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ຈ ເຫຕຸອາທີຫິ ວິເສສິຕພ຺ໂພຕິ ໂສປິ ນິສ຺ສຍວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ວິຍ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍວິເສສຠາເວນ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພຕິ? ນ, ວິຣຸທ຺ຘປຈ຺ຈເຍຫິ ອວິເສສິຕພ຺ພຕ຺ຕາ. ນິສ຺ສຍວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຫິ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ ວິຍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາລວິຣຸທ຺ເຘຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ວິເສສິຕພ຺ພາ, ນ ປນ ສຫຊາໂຕ. ເຫຕຸອາທໂຍ ຫິ ສຫຊາຕາ ເອວ, ນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາລວິຣຸທ຺ຘາຕິ.

ປຈ຺ຈນີຍຸທ຺ຘາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຈ຺ຈນີຍຄຓນວຓ຺ຓນາ

ນເຫຕຸມູລກວຓ຺ຓນາ

໕໓໒. ສຸທ຺ໂຘ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ປຣິຫາຍຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ສຸທ຺ຘຄ຺ຄຫເຓນ ນ ກິຎ຺ຈິ ປໂຍຊນໍ. ອາຣມ຺ມເຓ ຫິ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕ ອຘິປຕິປຈ຺ຈຍາທິຠູໂຕ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ປຣິຫາຍຕິເຍວາຕິ. ສຸທ຺ໂຘຕິ ວາ ອຏ຺ຐສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເກວລໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ ປຣິຫາຍຕິ, ນ ເສສາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອກາທສນ຺ນນ຺ຕິ ສຫຊາເຕ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ເຕສຸ ປນ຺ນຣສສຸ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎວິປາກສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ເອກາທສນ຺ນໍ ວເສນ. ເຕຕິ ເຕ ສຫຊາເຕ ອນ຺ໂຕຄຘາເຍວ ຕສ຺ມິໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ອຎ຺ເຎນາກາເຣນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນ ລຠນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ, ອນນ຺ໂຕຄຘາ ປນ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິປຸເຣຊາຕນິສ຺ສຍາທໂຍ ອາຣມ຺ມຓາທິອາກາເຣນ ລຠນ຺ຕີຕິ.

ກິຎ຺ຈາປິ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍເຍວ ນຕ຺ຖີຕິ ຕສ຺ມິໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ອິເມ ວາຣາ ນ ລພ຺ເຠຍ຺ຍຸໍ, ອຖ ໂຂ ນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄຕານໍ ວເສນ ເອເຕ ລຠິຕພ຺ພາ ສິຍຸນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຍສ຺ມາ ປນາຕິອາທິນາ ຍທິປິ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ນຕ຺ຖິ, ຍສ຺ມາ ປນ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຘມ຺ເມ ຐິຕາ ເອເຕ ນ ນິສ຺ສຍາທໂຍ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ຍສ຺ມາ ຈ ສຫຊາເຕ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ເຍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ອິຘ ສຫຊາຕປຏິກ຺ເຂເປນ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ເຕປິ ວາຣາ ນ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ຐເປຕ຺ວາ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ເອເຕນ ນິສ຺ສຍາທິຠູຕຎ຺ຈ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ກຸສລໂຕ ປວຕ຺ຕມາເນສຸ ກຸສລາພ຺ຍາກເຕສຸ ກຸສລສ຺ສ ກຸສໂລ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຘມ຺ມວເສນ ປວຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕ’’ຕິ. ເຍ ຘມ຺ມາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍສງ຺ຄຫໍ ຄຕາຕິ ເຕສໍ ເຕສໍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ວຸຈ຺ຈມານາ ເຍ ຘມ຺ມາ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຠາເວນ ວຸຈ຺ຈມານານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈໂຍຕິ ສງ຺ຄຫໍ ຄຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸສໂລ ຈ ກຸສລສ຺ສ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈໂຍຕິ ກຕ຺ວາ ກຸສລາພ຺ຍາກຕານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍສງ຺ຄຫໍ ຄເຕເຫວ ຘມ຺ເມຫິ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ສມຸທາຍຠູໂຕ ເອກເທສຠູເຕຫີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ກຸສໂລ ປນ ກຸສລສ຺ສ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍຠູເຕເຫວ ກຸສລາພ຺ຍາກຕານໍ ສຫຊາຕາທີຫິ, ນ ອຎ຺ຎຖາຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ໂສ ວາໂຣ ປຣິຫາຍຕີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ຈຕຸນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ເອກເທໂສວາຕິ ສຫຊາເຕ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອສຫຊາຕາ ຫິ ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍາ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘກເທໂສວ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕຕິ ເຕ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍຘມ຺ມາ.

໕໓໓. ‘‘ທຸມູລກາທິວເສນ ປຈ຺ຈຍຄຓນໍ ທສ຺ເສຕຸ’’ນ຺ຕິ ລິຂິຕໍ, ‘‘ປຈ຺ຈນີຍຄຓນໍ ທສ຺ເສຕຸ’’ນ຺ຕິ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ປຈ຺ຈນີຍວາຣຄຓນາ ຫິ ທສ຺ສິຕາຕິ.

‘‘ວິປາກໍ ປເນຕ຺ຖ ນອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ສທ຺ຘິໍ ຆຏິຕຕ຺ຕາ ນ ລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ວິປາກສ຺ສປິ ປນ ກມ຺ມໍ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ອຫຸຕ຺ວາປິ ກມ຺ມປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ວິປາກຕ຺ຕິເກ ທສ຺ສິຕເມຕນ຺ຕິ.

ນເຫຕຸມູລກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕໓໔. ສຕ຺ຕ ປຎ຺ຈ ຕີຓິ ທ຺ເວ ເອກນ຺ຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຄຓນານີຕິ ສຕ຺ຕາທິປຣິຈ຺ເຉເທຫິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຄຓນານິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ເຫຕຸມູລເກ ທສ຺ສິຕານີຕິ ອາຫ.

໕໓໘. ນນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍາ ນອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈຍາ ນປຈ຺ຉາຊາເຕ ຕີຓີຕິ ມູລກໍ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ທສມູລເກ ‘‘ນປຈ຺ຉາຊາເຕ ຕີຓີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຄຓນໍ ອຸທ຺ຘຣຕິ. ‘‘ເຕສຸ ກຏຕ຺ຕາຣູປຎ຺ຈ ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ທ຺ວີສຸ ປນ ວິປາໂກ ຕຕິເຍ ເຕສມຸຏ຺ຐານິກກາໂຍ ຈ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິເຍວ.

໕໔໕. ອພ຺ຍາກໂຕ ຈ ສຫຊາຕອພ຺ຍາກຕສ຺ສາຕິ ‘‘ອຣູປາພ຺ຍາກໂຕ ອຣູປາພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ຣູປາພ຺ຍາກໂຕ ຈ ຣູປາພ຺ຍາກຕສ຺ສາ’’ຕິ ເອຕໍ ທ຺ວຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຣູປາພ຺ຍາກໂຕ ປນ ອຣູປາພ຺ຍາກຕສ຺ສ, ອຣູປາພ຺ຍາກໂຕ ຈ ຣູປາພ຺ຍາກຕສ຺ສ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫນ຺ໂຕ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິເຍວ. ‘‘ອພ຺ຍາກໂຕ ສຫຊາຕາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນ ອພ຺ຍາກຕສ຺ສາຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຈາ’’ຕິ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

໕໔໖. ໂນອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍາ ນເຫຕຸຍາ ນວາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ເອກມູລເກກາວສານາ ອນນ຺ຕຣປກຕູປນິສ຺ສຍວເສນ ລພ຺ຠນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍ ປນ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ອຏ຺ຐສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ສຫຊາຕປຸເຣຊາຕປຈ຺ຉາຊາຕາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕານິ, ອາຣມ຺ມຓອຸປນິສ຺ສຍກມ຺ມານິ ຐິຕານີຕິ ເຕສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ຐິຕານໍ ວເສນ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ສພ຺ພຕ຺ຖ ຫິ ອຏ຺ຐສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ເຍ ເຍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ, ເຕ ເຕ ອປເນຕ຺ວາ ເຍ ເຍ ຐິຕາ, ເຕສໍ ວເສນ ເຕ ເຕ ວາຣາ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ອິທເມຕ຺ຖ ລກ຺ຂຓນ຺ຕິ. ຍາວ ນິສ຺ສຍມ຺ປີຕິ ນ ເກວລໍ ນາຣມ຺ມເຓເຍວ ຐຕ຺ວາ, ອຖ ໂຂ ຍາວ ນິສ຺ສຍໍ, ຕາວ ຐຕ຺ວາປິ ນອຸປນິສ຺ສເຍ ທ຺ເວ ກາຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນອຸປນິສ຺ສຍໂຕ ຫິ ປຸຣິເມສຸ ຈ ນວປິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ນອຸປນິສ຺ສເຍ ປນ ປວຕ຺ເຕ ອຕ຺ຖິອາຣມ຺ມຓອຸປນິສ຺ສຍປຏິກ຺ເຂເປນ ສຕ຺ຕ ປຈ຺ຈຍາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາຕິ ອວສິຏ຺ຐສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ວເສນ ທ຺ເວເຍວາຕິ.

ປຈ຺ຈນີຍຄຓນວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ

໕໕໐. ສທິສວາຣາຕິ ອນຸຣູປວາຣາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນອຎ຺ຎມຎ຺ເຎ ລທ຺ເຘສຸ ຫິ ເອກາທສສຸ ‘‘ກຸສໂລ ກຸສລສ຺ສ ອກຸສໂລ ອກຸສລສ຺ສາ’’ຕິ ອິເມ ເຫຕຸຍາ ລທ຺ເຘສຸ ສຕ຺ຕສຸ ອິເມເຫວ ທ຺ວີຫິ ສມານາ ໂຫນ຺ຕິ, ອຕ຺ຖາຠາວໂຕ ປນ ນ ອນຸຣູປາຕິ. ອຖ ວາ ວຈນໂຕ ອຕ຺ຖໂຕ ຈ ອຸທ຺ເທສໂຕ ຍຖາໂຍຄໍ ນິທ຺ເທສໂຕ ຈາຕິ ສພ຺ພຖາ ສມານຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ສທິສວາຣາ’’ຕິ ອາຫ.

໕໕໑. ປຏິສນ຺ຘິນາມຣູປໍ ສນ຺ຘາຍາຕິ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ເຫຕຸນາມປຈ຺ຈຍໍ ວຕ຺ຖຸຣູປຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ ສນ຺ຘາຍ. ຕີຓິ ກຸສລາທີນິ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ອພ຺ຍາກໂຕ ກຏຕ຺ຕາຣູປສ຺ສ ຈາ’’ຕິ ອິທມ຺ປິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

໕໕໖. ອຘິປຕິມູລເກ ນເຫຕຸຍາ ທສາຕິ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ອຘິປຕີນໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ນາຣມ຺ມເຓ ສຕ຺ຕາຕິ ສຫຊາຕາຘິປຕິສ຺ສ, ນສຫຊາເຕ ສຕ຺ຕາຕິ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິສ຺ສາຕິ ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈເຍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ຆຏເນສຸ ຈ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈເຍ ຆຏິເຕ ມູລຠາເວນ ຐິເຕ ປຈ຺ຈເຍ ເຍ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ເຍ ຈ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ເຕ ສາຘຸກໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ເຍ ຘມ຺ມາ ຐິຕາ ເຍສໍ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ວເສນ ຄຓນາ ອຸທ຺ຘຣິຕພ຺ພາ. ອນຸໂລເມ ວຸຕ຺ຕຆຏິເຕ ຫິ ມູລຠາເວນ ຐເປຕ຺ວາ ຆຏິຕາວເສສາ ປຈ຺ຈຍາ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ໂຍຊິຕາຕິ ຕຕ຺ຖ ລທ຺ຘາເຍວ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິຕປຈ຺ຈຍານໍ ວເສນ ສມານາ ອູນາ ຈ ສກ຺ກາ ວິຎ຺ຎາຕຸນ຺ຕິ.

ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີຍວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມວຓ຺ຓນາ

໖໓໑. ອູນຕຣຄຓເນນ ສທ຺ຘິໍ ອຕິເຣກຄຓນສ຺ສປິ ຄຓນໍ ປຣິຫາເປຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຸໂລມໂຕ ໂຍຊິຍມາເນນ ປຈ຺ຈເຍນ ສທ຺ຘິໍ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິຕສ຺ສ ອຕິເຣກຄຓນສ຺ສປິ ຄຓນໍ ປຣິຫາເປຕ຺ວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປຣິຫາປນຄຓນາຍ ອູນຕຣຄຓເນນ ສທ຺ຘິໍ ສມານຕ຺ຕຎ຺ຈ ນ ເອກນ຺ຕິກໍ. ນເຫຕຸນາຣມ຺ມຓທຸກສ຺ສ ຫິ ຄຓນາ ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍນ ໂຍຊິຍມາເນນ ອູນຕຣຄຓເນນ ສທ຺ຘິໍ ປຣິຫີນາປິ ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍ ລທ຺ຘຄຓນາຍ ນ ສມານາ, ອຖ ໂຂ ຕໂຕປິ ອູນຕຣາ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ນ ປເນຕໍ ສພ຺ພສໍສນ຺ທເນສຸ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ.

ນິສ຺ສເຍ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕ ສຫຊາເຕ ຈ ອນຸໂລມໂຕ ອຕິຏ຺ຐມານານໍ ເຫຕຸອາທີນໍ ສຫຊາຕສ຺ສ ຈ ອຏ຺ຐານໍ ປາກຏນ຺ຕິ ອປາກຏເມວ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ວຕ຺ຖຸປຸເຣຊາໂຕ ອນຸໂລມໂຕ ນ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ ອາຫ. ອາຫາເຣ ວາຕິອາທິນາ ອິທໍ ທສ຺ເສຕິ – ສຫຊາເຕ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕ ອນຸໂລມໂຕ ອຕິຏ຺ຐມານາ ຌານມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ອາຫາເຣ ວາ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍ ວາ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຐິເຕ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີຕິ ເຫຕຸອາທໂຍປິ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ສພ຺ພຌານມຄ຺ເຄຫິ ປນ ຈຕຸກ຺ຂນ຺ເຘກເທສຠູຕານໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕນ ຈ ຈຕຸກ຺ຂນ຺ຘຠູຕານໍ ສພ຺ເພສໍ ເຕສໍ ອນຸໂລມໂຕ ຐານໍ ທສ຺ເສຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ອິຕເຣສຸ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ. ອຘິປຕິອຸປນິສ຺ສຍາຕິ ອາຣມ຺ມຓມິສ຺ສານມ຺ປິ ອນຸໂລມໂຕ ຐານໍ ທສ຺ເສຕິ.

‘‘ອິນ຺ທ຺ຣິເຍ ເອກນ຺ຕິ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍາທີນໍ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ຈ ວເສນາ’’ຕິ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ກເມນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ຕີຓີຕິ ອິທໍ ປາກຏຠາວຕ຺ຖໍ ‘‘ນວມູລກາທີສຸ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ເຕ ຕີຓີ’’ຕິ ເອວໍ ເກສຸຈິ ໂປຕ຺ຖເກສຸ ອຸທ຺ຘຏໍ. ອິມານິ ຈ ທ຺ເວ ປຈ຺ຉາຊາຕິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນາຕິ ອິທໍ ‘‘ອິມານິ ຈ ທ຺ເວ ປຈ຺ຉາຊາຕາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນາ’’ຕິ ຈ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ນເຫຕຸມູລກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໖໓໖. ນອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸຍາ ຕີຓີຕິ ກຸສລາທີນິ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ກຏຕ຺ຕາຣູປານຎ຺ຈາ’’ຕິປິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ເຫຕຸຍາ ວຸຕ຺ເຕຫິ ຕີຫີຕິ ວາຣສາມຎ຺ຎເມວ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ, ຕຖາ ກມ຺ເມ ຕີຓີຕິ ເຫຕຸຍາ ວຸຕ຺ຕາເນວາຕິ ຈ. ປຈ຺ຈເຍສຸ ປນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວິເສໂສ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ໂພ. ອຘິປຕິຍາ ຕີຓີຕິ ນອຎ຺ຎມຎ຺ຎນເຫຕຸນອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ອຘິປຕິຍາ ຕີຓີຕິ ເອຕານິ ເຫຏ຺ຐາ ເຫຕຸຍາ ວຸຕ຺ຕາເນວາຕິ.

໖໔໔. ຍຖາ ຈ ເຫຏ຺ຐາຕິ ຍຖາ ນເຫຕຸມູລເກ ຍາວ ນວິປາກາ, ຕາວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ເອເກກເມວ ຄຫິຕໍ, ຕຖາ ອິຘາປິ ນາຣມ຺ມຓມູລກາທີສຸ ເອເກກເມວ ຄຫິຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໖໔໘. ນານາກ຺ຂຓິກາ ກຸສລາກຸສລເຈຕນາ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານຣູປສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ວິປາການ’’ນ຺ຕິປິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອາຫາຣິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຕີຓິ ສຫຊາຕສທິສານິ ຣູປສ຺ສປິ ປຈ຺ຈຍຠາວໂຕ, ຌານມຄ຺ຄາທີສຸ ຕີຓິ ເຫຕຸສທິສານິ ອຣູປານໍເຍວ ປຈ຺ຈຍຠາວໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ຈ ‘‘ນວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕນເຫຕຸນາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍາ ອຘິປຕິຍາ ຕີຓີ’’ຕິອາທີນິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໖໔໙) ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

໖໕໐. ຍໍ ປນາຕິ ຍໍ ປຈ຺ຈຍໍ ສກຏ຺ຐາເນ ອນຸໂລມໂຕ ລຠນ຺ຕມ຺ປິ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຕໂຕ ປເຣຕຣາ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ, ໂສ ປຈ຺ຈໂຍ ປຈ຺ຉາ ອນຸໂລມໂຕວ ໂຍຊນໍ ລຠຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ປນ ນເຫຕຸມູລກາທີສຸ ນາຫາເຣ ຆຏິເຕ ອິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນ, ນິນ຺ທ຺ຣິເຍ ຈ ຆຏິເຕ ອາຫາຣວເສນ ປຎ຺ຫລາໂຠ ໂຫຕີຕິ ເຕສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ອໂຍເຊຕ຺ວາ ອນຸໂລມໂຕ ໂຍຊິຕໍ, ເອວໍ ໂນອຕ຺ຖິໂນອວິຄຕມູລເກສຸ ອຸປນິສ຺ສເຍ ຆຏິເຕ ກມ຺ມວເສນ, ກມ຺ເມ ຈ ຆຏິເຕ ອຸປນິສ຺ສຍວເສນ ປຎ຺ຫລາໂຠ ໂຫຕີຕິ ເຕສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ປຈ຺ຈນີຍໂຕ ອໂຍເຊຕ຺ວາ ອນຸໂລມໂຕ ໂຍຊິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອວເມຕສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລເມ ສພ຺ພານິ ມູລານິ ທ຺ເວຘາ ຠິນ຺ນານິ ນາຫາຣນິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ນອຸປນິສ຺ສຍນກມ຺ມານິ ຈ ປຕ຺ວາຕິ.

ປຈ຺ຈນີຍານຸໂລມວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ກຸສລຕ຺ຕິກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.