ມຫາວາໂຣ

໑. ອນຸສຍວາຣວຓ຺ຓນາ

໓. ອນຸເສຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໂວຫາຣາ ປວຕ຺ຕາວິຣາມວເສນ ເວທິຕພ຺ພາ. ມຄ຺ເຄເນວ ຫິ ອນຸສຍານໍ ວິຣາໂມ ວິຈ຺ເຉໂທ ໂຫຕິ, ນ ຕໂຕ ປຸພ຺ເພຕິ.

໒໐. ນາປິ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນ ເອກໍ ຘມ຺ມໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸຣິເມນ ເອກສ຺ມິໍ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນິວາຣິຕາ, ປຈ຺ຉິເມນ ເອກສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓຕິ ອຍໍ ວິເສໂສ. ປຸຄ຺ຄໂລກາສວາຣສ຺ສ ປຏິໂລເມ ເຕສໍ ເຕສໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອນຸສຍສ຺ສ ອນນຸສຍນຏ຺ຐານໍ ປກຕິຍາ ປຫາເນນ ຈ ເວທິຕພ຺ພໍ, ‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ເຕສໍ ຕຕ຺ຖ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ນານຸເສຕິ, ໂນ ຈ ເຕສໍ ຕຕ຺ຖ ປຏິຆານຸສໂຍ ນານຸເສຕິ, ເຕສຎ຺ເຎວ ປຸຄ຺ຄລານໍ ຣູປຘາຕຸຍາ ອຣູປຘາຕຸຍາ ອປຣິຍາປນ຺ເນ ເຕສໍ ຕຕ຺ຖ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ຈ ນານຸເສຕິ, ປຏິຆານຸສໂຍ ຈ ນານຸເສຕີ’’ຕິ ປກຕິຍາ ທຸກ຺ຂາທີນໍ ກາມຣາຄາທີນໍ ອນນຸສຍຏ຺ຐານຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ຈ ນານຸເສຕິ, ປຏິຆານຸສໂຍ ຈ ນານຸເສຕີ’’ຕິ (ຍມ. ໒.ອນຸສຍຍມກ.໕໖) ອນຸສຍປ຺ປຫາເນນ. ເອຕ຺ຖ ປຸຣິມນເຍນ ໂອກາສໍ ອເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວິຊ຺ຊມານານໍ ອນຸສຍານໍ ອນນຸສຍນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ປຈ຺ຉິມນເຍນ ປຸຄ຺ຄລໍ ອເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ໂອກາສສ຺ສ ກາມຘາຕຸອາທິກສ຺ສ ອໂນກາສຕາຕິ.

ອນຸສຍວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໒. ສານຸສຍວາຣວຓ຺ຓນາ

໖໖-໑໓໑. ສານຸສຍປຊຫນປຣິຎ຺ຎາວາເຣສຸ ‘‘ສານຸສໂຍ, ປຊຫຕິ, ປຣິຊານາຕີ’’ຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ ວຸຕ຺ໂຕ. ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຈ ອິມສ຺ມິໍ ຠເວ ສານຸສໂຍຕິ ເອວໍ ຠວວິເສເສນ ວາ, ອິມສ຺ມິໍ ກາມຣາຄານຸສເຍນ ສານຸສໂຍ ອິມສ຺ມິໍ ອິຕເຣສຸ ເກນຈີຕິ ເອວໍ ຠວານຸສຍວິເສເສນ ວາ ສານຸສຍຕານິຣນຸສຍຕາທິກາ ນຕ຺ຖິ. ຕຖາ ທ຺ວີສຸ ເວທນາສຸ ກາມຣາຄານຸສເຍນ ສານຸສໂຍ, ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ນິຣນຸສໂຍຕິ ອິທມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ. ນ ຫິ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ເວທນາ ໂອກາໂສ, ອຖ ໂຂ ອນຸສຍານນ຺ຕິ. ອນຸສຍສ຺ສ ປນ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ໂສ ໂສ ອນຸສຍໂນກາໂສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ເຕນ ເຕນ ອນຸສເຍນ ສານຸສຍຕາຍ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຊຫນປຣິຊານນານຎ຺ຈ ນິມິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ອນນຸສຍໂນກາໂສ ຈ ນິຣນຸສຍຕາທີນໍ, ຕສ຺ມາ ໂອກາສວາເຣສຸ ຠຸມ຺ມນິທ຺ເທສໍ ອກຕ຺ວາ ‘‘ຍໂຕ ຕໂຕ’’ຕິ ນິມິຕ຺ຕຕ຺ເຖ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນໍ ກຕໍ, ປຊຫນປຣິຎ຺ຎາວາເຣສຸ ອປາທານຕ຺ເຖ ເອວ ວາ. ຕໂຕ ຕໂຕ ຫິ ໂອກາສໂຕ ອປຄມກຣຓໍ ວິນາສນໍ ປຊຫນໍ ປຣິຊານນຎ຺ຈາຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຍໂຕຕິ ຍໂຕ ອນຸສຍຏ຺ຐານໂຕ ອນຸໂລເມ, ປຏິໂລເມ ອນນຸສຍຏ຺ຐານໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນຸສຍານານຸສຍສ຺ເສວ ຫິ ນິມິຕ຺ຕາປາທານຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ຣູປຘາຕຸຍາ ອຣູປຘາຕຸຍາ ຕໂຕ ມານານຸສເຍນ ສານຸສໂຍຕິ (ຍມ.໒.ອນຸສຍຍມກ.໗໗), ປຊຫຕີ’’ຕິ (ຍມ. ໒.ອນຸສຍຍມກ.໑໔໓) ຈ ‘‘ທຸກ຺ຂາຍ ເວທນາຍ ຕໂຕ ກາມຣາຄານຸສເຍນ ນິຣນຸສໂຍຕິ (ຍມ. ໒.ອນຸສຍຍມກ.໑໑໐), ນ ປຊຫຕີ’’ຕິ (ຍມ. ໒.ອນຸສຍຍມກ.໑໗໔-໑໗໖) ຈ ເອວມາທີສຸ ຣູປຘາຕຸອາທໂຍ ເອວ ຠຸມ຺ມນິທ຺ເທເສເນວ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາຕິ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ຫວິສ຺ສຊ຺ຊເນນ ສຣູປໂຕ ອນຸສຍນຏ຺ຐານສ຺ສ ທສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ຕທຕ຺ເຖ ອາທິປຎ຺ເຫປິ ‘‘ຍໂຕ’’ຕິ ອນຸສຍນຏ຺ຐານໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ວິຠາເວຕ຺ວາ ປຸນ ‘‘ຍໂຕ’’ຕິ ເອຕສ຺ສ ວຈນຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຸປ຺ປນ຺ເນນ ກາມຣາຄານຸສເຍນ ສານຸສໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ປມາທລິຂິຕໍ ວິຍ ທິສ຺ສຕິ. ນ ຫິ ອຸປ຺ປນ຺ເນເນວ ອນຸສເຍນ ສານຸສໂຍ, ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫຏ຺ຐານຕຎ຺ຈ ສນ຺ຘາເຍວ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນໍ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ. ນ ຫິ ອປຣິຍາປນ຺ນານໍ ອນຸສຍຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫຏ຺ຐານຕາຕິ ຕໍ ຕເຖວ ທິສ຺ສຕິ. ເອວໍ ປເນຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ – ຍໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ເນນາຕິ ຍໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ເນນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ເຕນາຕິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫຏ຺ຐາເນ ນິສ຺ສກ຺ກວຈນໍ ກຕນ຺ຕິ. ຕຖາ ສພ຺ພຘມ຺ເມສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນເກນາຕິ. ອຸປ຺ປຕ຺ຕິປຏິເສເຘ ອກເຕ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອນິຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ ສພ຺ພຘມ຺ເມສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກຠາວໍ ອາປນ຺ເນນ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນຠາວໍ ອປເນຕິ ນາມ. ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ເອຕສ຺ສ ປນ ສພ຺ພຏ຺ຐານໂຕຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ ນ ນ ສມ຺ຠວຕິ. ຕ຺ຖ-ກາຣຎ຺ຫິ ຠຸມ຺ມໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຖາປິ ສທ຺ທວິທູ ອິຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ.

ສານຸສຍວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໓. ປຊຫນວາຣວຓ຺ຓນາ

໑໓໒-໑໙໗. ປຊຫນວາເຣ ເຍນ ກາມຣາຄານຸສຍາທໂຍ ສາວເສສາ ປຫີຍນ຺ຕິ, ໂສ ເຕ ປຊຫຕີຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ນ ໂຫຕິ ອປຊຫນສພ຺ຠາວາ, ຕສ຺ມາ ສນ຺ນິຏ຺ຐາເນ ນິຣວເສສປ຺ປຊຫນໂກເຍວ ປຊຫຕີຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາ ‘‘ໂຍ ວາ ປນ ມານານຸສຍໍ ປຊຫຕິ, ໂສ ກາມຣາຄານຸສຍໍ ປຊຫຕີຕິ? ໂນ’’ຕິ (ຍມ. ໒.ອນຸສຍຍມກ.໑໓໒) ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ສໍສຍປເທນ ປຫານກຣຓມຕ຺ຕເມວ ປຸຈ຺ຉຕິ, ນ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ມາ ຍຖາວິຊ຺ຊມານໍ ປຫານໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ໂຍ ກາມຣາຄານຸສຍໍ ປຊຫຕິ, ໂສ ມານານຸສຍໍ ປຊຫຕີຕິ? ຕເທກຏ຺ຐໍ ປຊຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຏິໂລເມ ປນ ‘‘ນປ຺ປຊຫຕີ’’ຕິ ປຊຫນາຠາໂວ ເອວ ສນ຺ນິຏ຺ຐານປເທນ ສໍສຍປເທນ ຈ ວິນິຈ຺ຉິໂຕ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ຈ, ຕສ຺ມາ ເຍສໍ ປຊຫນໍ ນຕ຺ຖິ ນິຣວເສສວເສນ ປຊຫນການໍ, ເຕ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສາ ອປ຺ປຊຫນສພ຺ຠາເວເນວ ນປ຺ປຊຫນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ຈ ຍຖາວິຊ຺ຊມາເນນ ປຫາເນເນວ ວຊ຺ຊິຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາຕິ. ‘‘ອນາຄາມິມຄ຺ຄສມງ຺ຄິຎ຺ຈ ອຏ຺ຐມກຎ຺ຈ ຐເປຕ຺ວາ ອວເສສາ ປຸຄ຺ຄລາ ກາມຣາຄານຸສຍຎ຺ຈ ນປ຺ປຊຫນ຺ຕິ ວິຈິກິຈ຺ຉານຸສຍຎ຺ຈ ນປ຺ປຊຫນ຺ຕີ’’ຕິ (ຍມ. ໒.ອນຸສຍຍມກ.໑໖໕) ເອຕ຺ຖ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘‘ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ປຫານປຣິຎ຺ຎາຍ ອຠາເວນ ນປ຺ປຊຫຕິ, ເສສາ ເຕສໍ ອນຸສຍານໍ ປຫີນຕ຺ຕາ’’ຕິ (ຍມ. ອຏ຺ຐ. ອນຸສຍຍມກ ໑໓໒-໑໙໗) ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ເກສຎ຺ຈິ ວິຈິກິຈ຺ຉານຸສໂຍ ເກສຎ຺ຈິ ອຸຠຍນ຺ຕິ ເສສານໍ ເຕສໍ ປຫີນຕາ ອຕ຺ຖິ, ຕຖາປິ ໂສຕາປນ຺ນາທີນໍ ວິຈິກິຈ຺ຉານຸສຍສ຺ສ ປຫີນຕາ ອຸຠຍາປຊຫນສ຺ສ ກາຣຓໍ ນ ໂຫຕີຕິ ເຕສໍ ປຫີນຕ຺ຕາ ‘‘ນປ຺ປຊຫນ຺ຕີ’’ຕິ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ, ອຖ ປນ ກາມຣາຄານຸສຍຎ຺ຈ ນປ຺ປຊຫນ຺ຕີຕິ ອິມໍ ສນ຺ນິຏ຺ຐາເນນ ເຕສໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ສງ຺ຄຫິຕຕາທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ນ ຕຕ຺ຖ ກາຣຓໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ປຸຈ຺ຉິຕສ຺ສ ປນ ສໍສຍຕ຺ຖສ຺ສ ກາຣຓໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ສຕິ ‘‘ເສສາ ຕສ຺ສ ອນຸສຍສ຺ສ ປຫີນຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ? ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ‘‘ໂຍ ກາມຣາຄານຸສຍໍ ນປ຺ປຊຫຕິ, ໂສ ທິຏ຺ຐານຸສຍໍ ວິຈິກິຈ຺ຉານຸສຍໍ ນປ຺ປຊຫຕີ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິເຕ ສທິສວິສ຺ສຊ຺ຊນເກ ທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉານຸສເຍ ສນ຺ຘາຍ ກາຣຓສ຺ສ ວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ອນຸສຍານໍ ປຫີນຕ຺ຕາຕິ ເຕສໍ ທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉານຸສຍານໍ ປຫີນຕ຺ຕາ ເຕ ສໍສຍຕ຺ຖສງ຺ຄຫິເຕ ອນຸສເຍ ນປ຺ປຊຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ປຊຫນວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ປຫີນວາຣວຓ຺ຓນາ

໒໖໔-໒໗໔. ປຫີນວາເຣ ຜລຏ຺ຐວເສເນວ ເທສນາ ອາຣທ຺ຘາຕິ ອນຸໂລມໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຏິໂລເມ ຫິ ປຸຖຸຊ຺ຊນວເສນປິ ເທສນາ ຄຫິຕາຕິ. ‘‘ຜລຏ຺ຐວເສເນວາ’’ຕິ ຈ ສາຘາຣຓວຈເນນ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄີນໍ ອຄ຺ຄຫິຕຕໍ ທີເປຕິ. ອນຸສຍຈ຺ຈນ຺ຕປຏິປກ຺ເຂກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິການຎ຺ຫິ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄີນໍ ນ ໂກຈິ ອນຸສໂຍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຣໂຫ, ນາປິ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫຕໍ ອາປາທິໂຕ, ຕສ຺ມາ ເຕ ນ ອນຸສຍສານຸສຍປຫີນອຸປ຺ປຊ຺ຊນວາເຣສຸ ຄຫິຕາຕິ.

໒໗໕-໒໙໖. ໂອກາສວາເຣ ໂສ ໂສ ອນຸສໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ໂອກາເສ ເອວ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຘມ຺ມຕໍ ອາປາທິໂຕ ປຫີໂນ, ອນາປາທິໂຕ ຈ ອປ຺ປຫີໂນຕິ ປຫີນາປ຺ປຫີນວຈນານິ ຕໂທກາສເມວ ທີເປນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ອໂນກາເສ ຕທຸຠຍາວຕ຺ຕພ຺ພຕາ ວຸຕ຺ຕາຕິ. ສາຘາຣຓຏ຺ຐາເນ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ປຫີໂນ ນາມ ໂຫຕີຕິ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສມາໂນກາເສ ປຫີໂນ ນາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ນ ສມານກາເລ ປຫີໂນຕິ.

ປຫີນວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໗. ຘາຕຸວາຣວຓ຺ຓນາ

໓໓໒-໓໔໐. ຘາຕຸວາເຣ ສນ຺ຕານໍ ອນຸຄຕາ ຫຸຕ຺ວາ ສຍນ຺ຕີຕິ ຍສ຺ມິໍ ສນ຺ຕາເນ ອປ຺ປຫີນາ, ຕໍສນ຺ຕາເນ ອປ຺ປຫີນຠາເວນ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິອຣຫຠາເວນ ສຍນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫຕາ ເອວ ຫິ ອນຸຣູປໍ ກາຣຓໍ ລຠິຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອິຘາປິ ຍຸຕ຺ຕາຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ນ ກາມຘາຕຸອາທີນິ ຉ ປຏິນິເສຘວຈນານິ ຘາຕຸວິເສສນິທ຺ຘາຣຓານິ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ‘‘ນ ກາມຘາຕຸຍາ ຈຸຕສ຺ສ ນ ກາມຘາຕຸໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິອາທິມ຺ຫິ ວຸຈ຺ຈມາເນ ອິມໍ ນາມ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສາຕິ ນ ວິຎ຺ຎາເຍຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາ ຕໍມູລິກາສຸ ໂຍຊນາສຸ ‘‘ນ ກາມຘາຕຸຍາ ຈຸຕສ຺ສ ກາມຘາຕຸໍ ຣູປຘາຕຸໍ ອຣູປຘາຕຸໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ປຐມໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ປຸນ ອນຸກ຺ກເມນ ‘‘ນ ກາມຘາຕຸໍ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິອາທິກາ ໂຍຊນາ ກຕາ. ເອວຎ຺ຫິ ນ ກາມຘາຕຸອາທິປເທຫິ ຍຖາວຸຕ຺ຕຘາຕຸໂຍເຍວ ຄຫິຕາ, ນ ກຎ຺ຈີຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ຍຖາ ອນຸສຍວາເຣ ‘‘ອນຸເສນ຺ຕີຕິ ປທສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ ຄຫິໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຖາປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານເມວ ສນ຺ຘາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ຄເຫຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ ‘‘ຍສ຺ສ ກາມຣາຄານຸສໂຍ ອນຸເສຕິ, ຕສ຺ສ ປຏິຆານຸສໂຍ ອນຸເສຕີຕິ? ອາມນ຺ຕາ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ. ອຖາປິ ອປ຺ປຫີນຕໍ ສນ຺ຘາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ ຕຕ຺ຖ ຄຫິໂຕ, ອິຘາປິ ໂສ ນ ນ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ. ຠງ຺ຄາຕິ ຠຎ຺ຊິຕພ຺ພາ, ທ຺ວິຘາ ກາຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນນຸ ນ ໂກຈິ ອນຸສໂຍ ຍຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອນຸເສຕິ ນານຸເສຕິ ຈາຕິ ທ຺ວິຘາ ກາຕພ຺ພາ, ຕຕ຺ເຖວ ກສ຺ມາ ‘‘ກຕິ ອນຸສຍາ ຠງ຺ຄາ? ອນຸສຍາ ຠງ຺ຄາ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊນານິ ກຕານິ. ນ ຫິ ປກາຣນ຺ຕຣາຠາເວ ສໍສໂຍ ຍຸຕ຺ໂຕຕິ? ນ ນ ຍຸຕ຺ໂຕ, ‘‘ອນຸສຍາ ຠງ຺ຄາ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອວຸຕ຺ເຕ ຠງ຺ຄາຠາວສ຺ສ ອວິຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາຕິ.

ຘາຕຸວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອນຸສຍຍມກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໘. ຈິຕ຺ຕຍມກໍ

ອຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ

໑-໖໒. ຈິຕ຺ຕຍມກວຓ຺ຓນາຍໍ ອາທິໂຕວ ຕໂຍ ສຸທ຺ຘິກມຫາວາຣາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອິເມ ຕໂຍ ມຫາວາຣາ ສຣາຄາທິກຸສລາທີຫິ ມິສ຺ສກາ ສຸທ຺ຘິກາ ຈ, ເຕສຸ ອາທິໂຕ ສຸທ຺ຘິກາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມິສ຺ສເກສຸ ຈ ເອເກກສ຺ມິໍ ສຣາຄາທິມິສ຺ສກຈິຕ຺ເຕ ຕໂຍ ຕໂຍ ມຫາວາຣາ, ເຕ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປນ ວຸຕ຺ເຕ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕ຺ວາ ‘‘ໂສຬສ ປຸຄ຺ຄລວາຣາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ນິຣນ຺ຕຣໍ ວຸຕ຺ເຕຕິ. ‘‘ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕິ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິອາທິນາ ອຸປ຺ປາທນິໂຣຘານໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານາຄຕກາລານຎ຺ຈ ສໍສຄ຺ຄວເສນ ເອເກກາຍ ປຸຈ຺ຉາຍ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ອຸປ຺ປາທນິໂຣຘກາລສມ຺ເຠທວາໂຣ’’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ເອວໍ ເສສານມ຺ປິ ວາຣານໍ ຕໍຕໍນາມຕາ ປາຬິອນຸສາເຣນ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ

໖໓. ຕຖາຣູປສ຺ເສວ ຂີຓາສວສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຕິ ອິທໍ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓສມງ຺ຄິປຈ຺ຉິມຈິຕ຺ຕສມງ຺ຄິມ຺ຫິ ປຸຄ຺ຄເລ ອຘິປ຺ເປເຕ ຕຎ຺ຈ ຈິຕ຺ຕໍ ອຘິປ຺ເປຕເມວ ໂຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຣຫໂຕ ປຈ຺ຉິມຈິຕ຺ຕມ຺ປີຕິ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ເອວໍປກາຣໍ ຠງ຺ຄກ຺ຂຓສມງ຺ຄິເມວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໖໕-໘໒. ອຸປ຺ປາທວາຣສ຺ສ ທຸຕິຍປຸຈ຺ຉາວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ, ນິໂຣຘສມາປນ຺ນານໍ, ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕານໍ ເຕສໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖ, ໂນ ຈ ເຕສໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ ເຕສໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖາ’’ຕິ ເອຕສ຺ສ ‘‘ສພ຺ເພສໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຂຓປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນເມວ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓໍ ອຕີຕຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖ ນາມາ’’ຕິ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ. ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ເຕສໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖ ເຈວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈາຕິ ເອຕສ຺ສປິ ອຸປ຺ປາທໍ ປຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖ, ອນຕີຕຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນາມາຕິ ທ຺ວຍເມຕໍ ເອວໍ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ. ນ ຫິ ຂຓປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ‘‘ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖາ’’ຕິ ອຕີຕໂວຫາໂຣ ອຕ຺ຖິ. ຍທິ ສິຍາ, ຍໍ ວາ ປນ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖ, ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ໂນ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ວິຠຊິຕພ຺ພໍ ສິຍາ. ຕຖາ ‘‘ຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ໂນ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ອາມນ຺ຕາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ. ‘‘ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ’’ຕິ ປນ ຠິຊ຺ຊມານຈິຕ຺ຕສມງ຺ຄີ ປຸຄ຺ຄໂລ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ສ ອຕີຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖ, ນ ຈ ກິຎ຺ຈິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓຕິ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານຈິຕ຺ຕສມງ຺ຄີ ປຸຄ຺ຄໂລ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ສປິ ອຕີຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖ, ຕໍ ປນ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຫິ ສາມຎ຺ຎວຈນໍ ເອກສ຺ມິໍ ອເນກສ຺ມິຎ຺ຈ ຍຖາຄຫິຕວິເສເສ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ. ‘‘ຍສ຺ສ ວາ ປນ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ? ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍສ຺ສ ວາ ປນ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ ເອເຕນ ສນ຺ນິຏ຺ຐາເນນ ຄຫິຕປຸຄ຺ຄລສ຺ເສວ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓຕິ ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສນ຺ນິຏ຺ຐານວເສນ ນິຍໂມ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຸປ຺ປນ຺ນຸປ຺ປຊ຺ຊມານວາໂຣ ນິຣຸທ຺ຘນິຣຸຊ຺ຌມານວາໂຣ ຈ ປຸຄ຺ຄລວາຣາທີສຸ ຕີສຸປິ ນິນ຺ນານາກຣຓາ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ ຈ. ຕຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄລວາເຣ ອວິເສເສນ ຍໍ ກຎ຺ຈິ ຕາທິສໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຘມ຺ມວາເຣ ຈິຕ຺ຕເມວ, ປຸຄ຺ຄລຘມ຺ມວາເຣ ປຸຄ຺ຄລໍ ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ວິເສໂສ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

໘໓. ອຕິກ຺ກນ຺ຕກາລວາເຣ ອິມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລວາຣຕ຺ຕາ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຸຈ຺ຉິໂຕຕິ ປຸຄ຺ຄລສ຺ເສວ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ຍຖາ ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ຖາຕິ ເອເຕນ ນ ໂກຈິ ປຸຄ຺ຄໂລ ນ ຄຫິໂຕ, ເອວໍ ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ຂຓໍ ຂຓໍ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕກາລນ຺ຕິ ເອເຕນ ສນ຺ນິຏ຺ຐາເນນ ນ ໂກຈິ ນ ຄຫິໂຕ. ນ ຫິ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຖິ, ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓໍ ອຕີຕໍ ນຕ຺ຖິ, ເຕ ຈ ປນ ນິຣຸຊ຺ຌມານກ຺ຂຓາຕີຕຈິຕ຺ຕາ ນ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ປຐໂມ ປຎ຺ໂຫ ‘‘ອາມນ຺ຕາ’’ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ໂພ ສິຍາ, ຕຖາ ທຸຕິຍຕຕິຍາ. ຈຕຸຕ຺ໂຖ ປນ ‘‘ປຈ຺ຉິມຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ ເຕສໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຠງ຺ຄກ຺ຂຓໍ ອວີຕິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂນ ຈ ເຕສໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓໍ ອວີຕິກ຺ກນ຺ຕໍ, ອິຕເຣສໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຠງ຺ຄກ຺ຂຓຎ຺ຈ ອວີຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓຎ຺ຈ ອວີຕິກ຺ກນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕພ຺ໂພ ຠເວຍ຺ຍ, ຕຖາ ອວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ກສ຺ມາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕເມວ ວິຠຕ຺ຕນ຺ຕິ? ຈິຕ຺ຕວເສນ ປຸຄ຺ຄລວວຕ຺ຖານໂຕ. ຂຓສ຺ສ ຫິ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕຕາຍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕກາລຕາວຈເນນ ວຕ຺ຕມານສ຺ສ ຈ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓາຕີຕຈິຕ຺ໂຕ ວຸຕ຺ໂຕ ອຕີຕສ຺ສ ຈ, ຕຕ຺ຖ ປຸຣິມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ຠງ຺ຄກ຺ຂຓໍ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ປຈ຺ຉິມສ຺ສ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕນ຺ຕິ ເອວມາທິໂກ ປຸຄ຺ຄລວິຠາໂຄ ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ປຸຄ຺ຄລວວຕ຺ຖານໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຕໍຕໍຂຓວີຕິກ຺ກມາວີຕິກ຺ກມທສ຺ສນວເສນ ທສ຺ສິໂຕ ໂຫຕີຕິ ສພ຺ພວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸ ຈິຕ຺ຕເມວ ວິຠຕ຺ຕໍ. ອຖ ວາ ນຍິຘ ຘມ຺ມມຕ຺ຕວິສິຏ຺ໂຐ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຸຈ຺ຉິໂຕ, ອຖ ໂຂ ປຸຄ຺ຄລວິສິຏ຺ຐໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ຈິຕ຺ຕເມວ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍທິປິ ປຸຄ຺ຄລປ຺ປຘານາ ປຸຈ຺ຉາ, ອຖາປິ ຈິຕ຺ຕປ຺ປຘານາ, ອຸຠຍຖາປິ ທຸຕິຍປຸຈ຺ຉາຍ ‘‘ອາມນ຺ຕາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ຕຖາ ປນ ອວຕ຺ວາ ນິໂຣຘກ຺ຂຓວີຕິກ຺ກເມນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕກາລຕາ ນ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓວີຕິກ຺ກເມນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕກາລຕາ ວິຍ ວຕ຺ຕມານສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ອຕີຕໍ ຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ຂຓໍ ຂຓໍ ວີຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕກາລໍ ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອສ ນໂຍ ‘‘ນ ນິຣຸຊ຺ຌມານ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ.

໑໑໔-໑໑໖. ມິສ຺ສກວາເຣສຸ ຍສ຺ສ ສຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕິ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ ປຸຈ຺ຉາ, ໂນຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊນຎ຺ຈ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ທສ຺ສິຕໍ. ປາຬິຍໍ ປນ ‘‘ຍສ຺ສ ສຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ສ ສຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕໍ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕິ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ ມາຕິກາຐປນາຍໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນປິ ຕເຖວ ສນ຺ນິຏ຺ຐານສໍສຍຕ຺ເຖສຸ ສຣາຄາທິມິສ຺ສກຈິຕ຺ຕວເສເນວ ປຸຈ຺ຉາ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ‘‘ສຣາຄປຈ຺ຉິມຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ເຕສໍ ສຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕິ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ, ອິຕເຣສໍ ສຣາຄຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ເຕສໍ ສຣາຄໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕິ ເຈວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ ຈາ’’ຕິ ເອວມາທິນາ ນເຍນ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ສຸທ຺ຘິກວາຣສທິສເມວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ສໍຂິຕ຺ຕນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ.

ນິທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ຈິຕ຺ຕຍມກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.