໑. ປຓ຺ຓຕ຺ຕິວາໂຣ
ອຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ
໑-໑໖. ຘມ຺ມຍມກວຓ຺ຓນາຍໍ ກຸສລາທິຘມ຺ມານໍ ມາຕິກໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ ຍຖາ ມູລຍມເກ ກຸສລາທິຘມ຺ມາ ເທສິຕາ, ຍຖາ ຈ ຂນ຺ຘຍມກາທີສຸ ‘‘ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ’’ຕິອາທິນາ ອຎ຺ຎຖາ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເທສິຕາ, ຕຖາ ອເທເສຕ຺ວາ ຍາ ກຸສລາທີນໍ ຘມ຺ມານໍ ‘‘ກຸສລາກຸສລາ ຘມ຺ມາ’’ຕິອາທິກາ ມາຕິກາ, ຕໍ ອິຘ ອາທິມ຺ຫິ ຐເປຕ຺ວາ ເທສິຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ.
ອຸທ຺ເທສວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
໒. ປວຕ຺ຕິວາຣວຓ຺ຓນາ
໓໓-໓໔. ‘‘ຍສ຺ສ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ອພ຺ຍາກຕາ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ເອຕສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ‘‘ອພ຺ຍາກຕາ ຈາຕິ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປວເສນ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິມສ຺ມິໍ ປນ ປຎ຺ເຫ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານາທິຣູປຎ຺ຈ ລພ຺ຠຕິ, ຕໍ ປນ ປຏິໂລມວາຣສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນ ສພ຺ເພສໍ ຈວນ຺ຕານໍ, ປວຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ, ອາຣຸປ຺ເປ ອກຸສລານໍ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ເຕສໍ ກຸສລາ ຈ ຘມ຺ມາ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ອພ຺ຍາກຕາ ຈ ຘມ຺ມາ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ປວຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານມ຺ປິ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານາທິຣູປໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອພ຺ຍາກຕາ ຈ ຘມ຺ມາ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປເມວ ອິຘາຘິປ຺ເປຕໍ. ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານາທິຣູເປ ນ ວິຘານໍ, ນາປິ ປຏິເສໂຘຕິ ເກຈິ ວທນ຺ຕິ, ຕຖາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປເມວ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຍສ຺ສ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ອພ຺ຍາກຕາ ຘມ຺ມາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ? ໂນ’’ຕິ (ຍມ. ໓.ຘມ຺ມຍມກ.໑໖໓) ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕໍ ປເນຕໍ ເອວໍ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານຣູປາທີນມ຺ປິ ອຸປ຺ປາທສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ຈ ນິໂຣຘສ຺ສ ເອວມາທີຫິ ເອວ ປາຬີຫິ ປຏິເສຘສິທ຺ຘິໂຕ.
ເຍ ຈ ວທນ຺ຕິ ‘‘ຍຖາ ປຏິສມ຺ຠິທາມຄ຺ເຄ ນິໂຣຘກຖາຍໍ ‘ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ຊາຕາ ຘມ຺ມາ ຐເປຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປໍ ສພ຺ເພປິ ວິຣາຄາ ເຈວ ໂຫນ຺ຕິ ວິຣາຄາຣມ຺ມຓາ ວິຣາຄໂຄຈຣາ ວິຣາຄສມຸທາຄຕາ ວິຣາຄປຕິຏ຺ຐາ’ຕິອາທີສຸ ‘ຐເປຕ຺ວາ ຣູປ’ນ຺ຕິ ອວຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕປຏິພທ຺ຘຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕຊຣູປານໍ ‘ຐເປຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປ’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວມິຘາປິ ຈິຕ຺ຕປຏິພທ຺ຘຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕຊຣູປເມວ ກຖິຕ’’ນ຺ຕິ, ຕຎ຺ຈ ຕຖາ ນ ໂຫຕິ. ເຍສຎ຺ຫິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ເຍສຸ ຈ ວິຣາຄາທິອາສງ຺ກາ ໂຫຕິ, ເຕ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄສຫຊາຕາ ຘມ຺ມາ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ຊາຕາ ຘມ຺ມາຕິ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕາ. ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ຊາຕາຕິ ຫິ ວຈນໍ ມຄ຺ເຄ ຊາຕຕໍ ທີເປຕິ, ນ ຈ ກມ຺ມຊາທີນິ ອມຄ຺ເຄ ຊາຍມານານິ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ຊາຕໂວຫາຣໍ ອຣຫນ຺ຕິ ເຕສໍ ຕສ຺ສ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາຠາວໂຕ, ຕສ຺ມາ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ຕໍສຫຊາຕຘມ຺ເມສຸ ຐເປຕພ຺ພໍ ຐເປຕຸໍ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິຘ ປນ ກຸສລາທິຘມ຺ມາ ຍສ຺ສ ຍຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ຈ, ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ໂອກາເສ ອພ຺ຍາກຕຘມ຺ມານໍ ອຸປ຺ປາທນິໂຣຘານໍ ກຸສລາທິປຏິພທ຺ຘຕາ ອປ຺ປຏິພທ຺ຘຕາ ຈ ອາມຏ຺ຐາ, ນ ຈ ກມ຺ມຊາທິຣູປໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ສນ຺ນິຏ຺ຐາເນນ ຄຫິຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ໂອກາເສ ວາ ອຸປ຺ປາທນິໂຣເຘສຸ ວິຊ຺ຊມາເນສຸ ອພ຺ຍາກຕານໍ ເຕ ເວທິຕພ຺ພາ, ອວິຊ຺ຊມາເນສຸ ຈ ປຏິເສເຘຕພ຺ພາ, ນ ຈ ອຈິຕ຺ຕປຏິພທ຺ຘາ ອພ຺ຍາກຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ນ ຄຫິຕາຕິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ ນິໂຣຘສມາປນ຺ນານໍ ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕານຎ຺ຈ ອຸປ຺ປາທນິໂຣຘວຈນໂຕຕິ.
ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ເຫ ປວຕ຺ເຕ ອກຸສລາພ຺ຍາກຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓຕິ ອິທໍ ‘‘ຍສ຺ສ ວາ ປນ ອພ຺ຍາກຕາ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ເອເຕນ ສນ຺ນິຏ຺ຐາເນນ ຄຫິເຕສຸ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ອກຸສລາພ຺ຍາກຕຈິຕ຺ຕານໍ ຈຕຸໂວກາເຣ ຈ ອພ຺ຍາກຕຈິຕ຺ຕສ຺ເສວ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓສມງ຺ຄິໂນ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສນ຺ນິຏ຺ຐານວເສນ ວິເສໂສ ເວທິຕພ຺ໂພ.
໗໙. ‘‘ເອກາວຊ຺ຊເນນ ໑໖໖ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນານາວຊ຺ຊເນນປິ ປນ ຕໂຕ ປຸຣິມຕຣຊວນວີຖີສຸ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ‘‘ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ເຕສໍ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ, ໂນ ຈ ເຕສໍ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ອິທໍ ລກ຺ຂຓໍ ລພ຺ຠເຕວ, ຕສ຺ມາ ເອເຕນ ລກ຺ຂເຓນ ສມານລກ຺ຂຓໍ ສພ຺ພໍ ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາ ອຄ຺ຄມຄ຺ຄໍ ປຏິລຠິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓຕິ ເອເຕເນວ ກຸສລານາຄຕຠາວປຣິໂຍສາເນນ ຕາຍ ເອວ ສມານລກ຺ຂຓຕາຍ ທີປິຕໍ ໂຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອສ ນໂຍ ອກຸສລາຕີຕຠາວສ຺ສ ອພ຺ຍາກຕາຕີຕຠາວສ຺ສ ຈ ອາທິມ຺ຫິ ‘‘ທຸຕິເຍ ອກຸສເລ’’ຕິ, ‘‘ທຸຕິເຍ ຈິຕ຺ເຕ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ. ຍຖາ ຫິ ຠາວນາວາເຣ ຠາວນາປຫານານໍ ປຣິໂຍສາເນນ ອຄ຺ຄມຄ຺ເຄນ ຕໂຕ ປຸຣິມຕຣານິປິ ຠາວນາປຫານານິ ທສ຺ສິຕານິ ໂຫນ຺ຕິ, ເອວມິຘາປິ ຕໍ ຕໍ ເຕນ ເຕນ ອາທິນາ ອນ຺ເຕນ ຈ ທສ຺ສິຕນ຺ຕິ.
໑໐໐. ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ອກຸສລານໍ ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ ເຕສໍ ອກຸສລາ ຈ ຘມ຺ມາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ ອພ຺ຍາກຕາ ຈ ຘມ຺ມາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ວຈເນນ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕໂຕ ໂສຬສມໍ, ຕໂຕ ປຣມ຺ປິ ວາ ຠວນິກນ຺ຕິຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ຕໂຕ ໂອຣນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ.
ປວຕ຺ຕິວາຣວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.
ຘມ຺ມຍມກວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.