ທຸກມາຕິກາປທວຓ຺ຓນາ

໑-໖. ມູລຏ຺ເຐນາຕິ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຠາວສາຘເນນ ມູລຠາເວນ, ນ ປຈ຺ຈຍມຕ຺ຕຏ຺ເຐນ ເຫຕຸຘມ຺ມາ ເຫຕູ ຘມ຺ມາຕິ ສມາສາສມາສນິທ຺ເທສຠາໂວ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປາຐານໍ ວິເສໂສ. ຕເຖວາຕິ ສມ຺ປໂຍຄໂຕວ. ສເຫຕຸການໍ ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຠາວໂຕ ‘‘ສມ຺ປໂຍຄໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ, ນ ສຫສທ຺ທສ຺ສ ສມ຺ປໂຍຄຕ຺ຖຕ຺ຕາ. ສຫ-ສທ຺ໂທ ປນ ເອກປຸຎ຺ເຊ ອຸປ຺ປາທໂຕ ຍາວ ຠງ຺ຄາ ສເຫຕຸການໍ ເຫຕູຫິ ສມານເທສຄຫຓານໍ ເຫຕຸອາທິສພ຺ຠາວໍ ທີເປຕິ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕ-ສທ຺ໂທ ເອກຸປ຺ປາທາທິວເສນ ສຫ ເຫຕູຫິ ເອກີຠາວຸປຄມນໍ, ຕໂຕ ເອວ ຈ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທຸການໍ ນານຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຘມ຺ມນານຕ຺ຕາຠາເວປິ ຫິ ປທຕ຺ຖນານຕ຺ເຕນ ທຸກນ຺ຕຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ນ ຫິ ເຫຕຸທຸກສງ຺ຄຫິເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ອຎ຺ເຎ ສເຫຕຸກທຸກາທີຫິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເຕ ເອວ ປນ ສເຫຕຸກາເຫຕຸກາທິຠາວໂຕ ສເຫຕຸກທຸກາທີຫິ ວຸຕ຺ຕາ. ເອວໍ ສເຫຕຸກທຸກສງ຺ຄຫິຕາ ເອວ ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຠາວໂຕ ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕທຸເກນ ວຸຕ຺ຕາ. ນ ຫິ ຘມ຺ມານໍ ອວຸຕ຺ຕຕາເປກ຺ຂໍ ທຸກນ຺ຕຣວຈນນ຺ຕິ ນຕ຺ຖິ ປຸນຣຸຕ຺ຕິໂທໂສ. ເທເສຕພ຺ພປ຺ປກາຣຊານນຎ຺ຫິ ເທສນາວິລາໂສ ຕຖາ ເທສນາຎາຓຎ຺ຈາຕິ. ເຕນ ຘມ຺ມານໍ ຕປ຺ປກາຣຕາ ວຸຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ສກເລກເທສວເສນ ປຐມທຸກໍ ທຸຕິຍຕຕິເຍຫິ ສທ຺ຘິໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ຈຕຸຕ຺ຖາທໂຍ ຕໂຍ ທຸກາ ວຸຕ຺ຕາ. ສກລຎ຺ຫິ ປຐມທຸກໍ ທຸຕິຍທຸເກກເທເສນ ສເຫຕຸກປເທນ ຕຕິຍທຸເກກເທເສນ ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປເທນ ຈ ໂຍເຊຕ຺ວາ ຍຖາກ຺ກມໍ ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ຈມທຸກາ ວຸຕ຺ຕາ, ຕຖາ ປຐມທຸເກກເທສໍ ນເຫຕຸປທໍ ສກເລນ ທຸຕິຍທຸເກນ ໂຍເຊຕ຺ວາ ຉຏ຺ຐທຸໂກ ວຸຕ຺ໂຕ. ອິທມ຺ປິ ສມ຺ຠວຕີຕິ ເອເຕນ ອວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ສມ຺ຠວວເສນ ທີປິຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສມ຺ຠໂວ ຫິ ຄຫຓສ຺ສ ກາຣຓນ຺ຕິ. ຍຖາ ເຫຕຸສເຫຕຸກາຕິ ອິທໍ ສມ຺ຠວຕີຕິ ກຕ຺ວາ ຄຫິຕໍ, ເອວໍ ເຫຕຸອເຫຕຸກາຕິ ອິທມ຺ປິ ສມ຺ຠວຕີຕິ ກຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພເມວາຕິ ເອວໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຖາປິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

ເອວໍ ປຐມທຸກໍ ທຸຕິຍຕຕິຍທຸເກສຸ ທຸຕິຍປເທຫິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ‘‘ເຫຕູ ເຈວ ຘມ຺ມາ ອເຫຕຸກາ ຈ, ອເຫຕຸກາ ເຈວ ຘມ຺ມາ ນ ຈ ເຫຕູ, ເຫຕູ ເຈວ ຘມ຺ມາ ເຫຕຸວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຈ, ເຫຕຸວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ເຈວ ຘມ຺ມາ ນ ຈ ເຫຕູ’’ຕິ ເຍ ທ຺ເວ ທຸກາ ກາຕພ຺ພາ, ເຕສໍ ສມ຺ຠວວເສເນວ ສງ຺ຄຫໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ໂຂ ປນ-ປເທນ ອປເຣສມ຺ປິ ທຸການໍ ສງ຺ຄຫໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຣ ຍເທຕ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຣາຕິ ປາຬິຍໍ. ອຍໍ ອຕິເຣກຕ຺ໂຖຕິ ອິທານິ ຍໍ ວກ຺ຂຕິ, ຕມຕ຺ຖມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປນ ອຎ຺ເຎປິ ອຎ຺ຎຖາປີຕິ ເອເຕສໍ ວິສຸໍ ປວຕ຺ຕິຍາ ທ຺ເວ ທຸກາ ທສ຺ສິຕາ, ສຫ ປວຕ຺ຕິຍາ ປນ ອຍມ຺ປິ ທຸໂກ ເວທິຕພ຺ໂພ ‘‘ເຫຕູ ເຈວ ຘມ຺ມາ ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາປິ ເຫຕຸວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາປີ’’ຕິ, ເອເຕສຸ ປນ ປຎ຺ຈສຸ ທຸເກສຸ ທຸຕິຍທຸເກນ ຕຕິຍທຸໂກ ວິຍ, ຈຕຸຕ຺ຖທຸເກນ ປຎ຺ຈມທຸໂກ ວິຍ ຈ ຉຏ຺ຐທຸເກນ ນິນ຺ນານຕ຺ຖຕ຺ຕາ ‘‘ນ ເຫຕຸ ໂຂ ປນ ຘມ຺ມາ ເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາປິ ເຫຕຸວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາປີ’’ຕິ ອຍໍ ທຸໂກ ນ ວຸຕ຺ໂຕ. ທສ຺ສິຕນິນ຺ນານຕ຺ຖນໂຍ ຫິ ໂສ ປຸຣິມທຸເກຫີຕິ. ອິຕເຣສຸ ຈຕູສຸ ເຫຕູ ເຈວ ອເຫຕຸກທຸເກນ ສມານຕ຺ຖຕ຺ຕາ ເຫຕູ ເຈວ ເຫຕຸວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕທຸໂກ, ເຫຕຸສເຫຕຸກທຸເກນ ສມານຕ຺ຖຕ຺ຕາ ເຫຕຸເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕທຸໂກ ຈ ນເຫຕຸເຫຕຸສມ຺ປຍຸຕ຺ຕທຸໂກ ວິຍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ເຕສຸ ປນ ທ຺ວີສຸ ປຈ຺ຉິມທຸເກ ‘‘ເຫຕູ ໂຂ ປນ ຘມ຺ມາ ສເຫຕຸກາ’’ຕິ ປທໍ ຈຕຸຕ຺ຖທຸເກ ປຐມປເທນ ນິນ຺ນານາກຣຓຕ຺ຕາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ‘‘ເຫຕູ ໂຂ ປນ ຘມ຺ມາ ອເຫຕຸກາ’’ຕິ ປທໍ ‘‘ເຫຕູ ເຈວ ຘມ຺ມາ ອເຫຕຸກາ’’ຕິ ເອເຕນ ນິນ຺ນານຕ຺ຕາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອວສິຏ຺ເຐ ປນ ເອກສ຺ມິໍ ທຸເກ ‘‘ອເຫຕຸກາ ເຈວ ຘມ຺ມາ ນ ຈ ເຫຕູ’’ຕິ ປທໍ ຉຏ຺ຐທຸເກ ທຸຕິຍປເທນ ເອກຕ຺ຖຕ຺ຕາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອິທານິ ‘‘ເຫຕູ ເຈວ ຘມ຺ມາ ອເຫຕຸກາ ຈາ’’ຕິ ອິທເມເວກໍ ປທໍ ອວສິຏ຺ຐໍ, ນ ຈ ເອເກນ ປເທນ ທຸໂກ ໂຫຕີຕິ ຕຎ຺ຈ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖທຸເກ ທຸຕິຍປເທນ ປນ ສມານຕ຺ຖສ຺ສ ຉຏ຺ຐທຸເກ ປຐມປທສ຺ສ ວຈນໍ ທຸກປູຣຓຕ຺ຖໍ, ເອເຕນ ວາ ຄຕິທສ຺ສເນນ ສພ຺ພສ຺ສ ສມ຺ຠວນ຺ຕສ຺ສ ສງ຺ຄໂຫ ກໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ຕຖາ ຫິ ສພ຺ໂພ ສມ຺ຠວທຸໂກ ປຐມທຸເກ ທຸຕິຍຕຕິຍທຸກປກ຺ເຂເປນ ທສ຺ສິໂຕ, ເຕສຸ ຈ ປຐມທຸກປກ຺ເຂເປນາຕິ.

໗-໑໓. ສມານກາເລນ ອສມານກາເລນ ກາລວິມຸຕ຺ເຕນ ຈ ປຈ຺ຈເຍນ ນິປ຺ຜນ຺ນານໍ ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕານໍ ປຈ຺ຈຍຠາວມຕ຺ເຕນ ເຕສໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ອຕ຺ຖິຕໍ ທີເປຕຸໍ ສປ຺ປຈ຺ຈຍວຈນໍ, ນ ສເຫຕຸກວຈນໍ ວິຍ ສມານກາລານເມວ, ນາປິ ສນິທສ຺ສນໍ ວິຍ ຕໍສຠາວສ຺ສ ອນຕ຺ຖນ຺ຕຣຠູຕສ຺ສ. ສງ຺ຂຕ-ສທ຺ໂທ ປນ ສເມເຕຫິ ນິປ຺ຜາທິຕຠາວໍ ທີເປຕີຕິ ອຍເມເຕສໍ ວິເສໂສ ທຸກນ຺ຕຣວຈເນ ກາຣຓໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍາ ອສງ຺ຂຕາຕິ ພຫຸວຈນນິທ຺ເທໂສ ອວິນິຈ຺ຉິຕຕ຺ຖປຣິຈ຺ເຉທທສ຺ສນວເສນ ມາຕິກາຐປນໂຕ ກໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຸທ຺ເທເສນ ຫິ ກຸສລາທິສຠາວານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຕ຺ຖິຕາມຕ຺ຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ນ ປຣິຈ຺ເຉໂທຕິ ອປຣິຈ຺ເຉເທນ ພຫຸວຈເນນ ອຸທ຺ເທໂສ ວຸຕ຺ໂຕຕິ. ຣູປນ຺ຕິ ຣູປາຍຕນໍ ປຖວິຍາທິ ວາ. ປຸຣິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ຖວິກປ຺ເປ ຣູປາຍຕນສ຺ສ ອສງ຺ຄຫິຕຕາ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ຣຸປ຺ປນລກ຺ຂຓໍ ວາ ຣູປນ຺ຕິ ອຍໍ ອຕ຺ຖນໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖ ຣູປນ຺ຕິ ຣຸປ຺ປນສຠາໂວ. ນ ລຸຊ຺ຊຕິ ນ ປລຸຊ຺ຊຕີຕິ ໂຍ ຄຫິໂຕ ຕຖາ ນ ໂຫຕິ, ໂສ ໂລໂກຕິ ຕໍຄຫຓຣຫິຕານໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣານໍ ນຕ຺ຖິ ໂລກຕາ. ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ວາ ໂລໂກ, ຕຕ຺ຖ ເຕເນວ ໂລກສຠາເວນ ວິທິຕາຕິ ໂລກິຍາ.

ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓນ ວິຊານິຕພ຺ພສ຺ສ ຣູປາຍຕນສ຺ສ ເຕເນວ ນວິຊານິຕພ຺ພສ຺ສ ສທ຺ທາຍຕນາທິກສ຺ສ ຈ ນານຕ຺ຕາ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ປທານໍ ອຕ຺ຖນານຕ຺ຕໂຕ ທຸໂກ ໂຫຕິ. ເອວໍ ປນ ທຸເກ ວຸຈ຺ຈມາເນ ທຸກພຫຸຕາ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຍຕ຺ຕການິ ວິຎ຺ຎາຓານິ, ຕຕ຺ຕກາ ທຸກາ ວຸຕ຺ຕາ ສມຕ຺ຕາ ຐເປຕ຺ວາ ສພ຺ພຘມ຺ມາຣມ຺ມຓານິ ວິຎ຺ຎາຓານິ. ເຕສຸ ຈ ທຸກສ຺ສ ປຈ຺ເຉໂທ ອາປຊ຺ຊຕິ, ຕຖາ ຈ ສຕິ ‘‘ເກນຈີ’’ຕິ ປທໍ ສພ຺ພວິຎ຺ຎາຓສງ຺ຄາຫກໍ ນ ສິຍາ, ນິທ຺ເທເສນ ຈ ວິຣຸທ຺ຘໍ ອິທໍ ວຈນໍ. ໂຍ ຈ ຕຕ຺ຖ ‘‘ເຍ ເຕ ຘມ຺ມາ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ, ນ ເຕ ຘມ຺ມາ ໂສຕວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາຕິ ອຍໍ ທຸໂກ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ ປຏິເສໂຘ ກໂຕ, ໂສ ຈ ກຖໍ ຍຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ນ ຫິ ສມຕ຺ຖາ ອຏ຺ຐກຖາ ປາຬິໍ ປຏິເສເຘຕຸນ຺ຕິ, ນ ຈ ເກນຈິ-ສທ຺ທສ຺ສ ເຕເນວາຕິ ອຍໍ ປທຕ຺ໂຖ ສມ຺ຠວຕິ, ‘‘ເກນຈີ’’ຕິ ເອຕສ຺ສ ອາທິປທສ຺ສ ອນິຍມິຕໍ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ເອກໍ ປທຕ຺ໂຖ, ຕໍ ວຕ຺ວາ ວຸຈ຺ຈມານສ຺ສ ‘‘ເກນຈີ’’ຕິ ທຸຕິຍປທສ຺ສ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອປຣໍ ອນິຍມິຕໍ ປທຕ຺ໂຖຕິ ໂລກສິທ຺ຘເມຕໍ, ຕເຖວ ຈ ນິທ຺ເທໂສ ປວຕ຺ໂຕ, ນ ເຈຕ຺ຖ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພຘມ຺ມເຠເທນ ທຸກເຠໂທ ສມຕ຺ໂຕ ອາປຊ຺ຊຕິ ຍຕ຺ຕກາ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພາ, ຕຕ຺ຕກາ ທຸກາຕິ, ຕສ຺ມາ ນຕ຺ຖິ ທຸກພຫຸຕາ. ນ ຫິ ເອກໍເຍວ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພໍ ເກນຈິ ວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ເກນຈິ ນ ວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຎ຺ຈ, ກິນ຺ຕຸ ອປຣມ຺ປິ ອປຣມ຺ປີຕິ ສພ຺ພວິຎ຺ຎາຕພ຺ພສງ຺ຄເຫ ທຸໂກ ສມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ເອວຎ຺ຈ ສຕິ ‘‘ເກນຈີ’’ຕິ ປທໍ ອນິຍເມນ ສພ຺ພວິຎ຺ຎາຓສງ຺ຄາຫກນ຺ຕິ ສິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ວິຎ຺ຎາຓນານຕ຺ເຕນ ຈ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຍໍ ທຸໂກ ວຸຕ຺ໂຕ, ນ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພານໍ ອຕ຺ຖນ຺ຕຣຕາຍາຕິ. ເອຕສ຺ສ ປນ ທຸກສ຺ສ ນິກ຺ເຂປຣາສິນິທ຺ເທໂສ ທຸກສງ຺ຄຫິຕຘມ຺ເມກເທເສສຸ ທຸກປທທ຺ວຍປ຺ປວຕ຺ຕິທສ຺ສນວເສນ ປວຕ຺ໂຕ. ອຕ຺ຖຸທ຺ຘາຣນິທ຺ເທໂສ ນິຣວເສສທຸກສງ຺ຄຫິຕຘມ຺ມທສ຺ສນວເສນາຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໑໔-໑໙. ຈກ຺ຂຸໂຕປິ…ເປ… ມນໂຕປີຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທິວີຖີສຸ ຕທນຸຄຕມໂນວິຎ຺ຎາຓວີຖີສຸ ຈ ກິຎ຺ຈາປິ ກຸສລາທີນມ຺ປິ ປວຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖິ, ກາມາສວາທໂຍ ເອວ ປນ ວຓໂຕ ຍູສໍ ວິຍ ປຄ຺ຆຣຓກອສຸຈິຠາເວນ ສນ຺ທນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕ ເອວ ‘‘ອາສວາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ປຄ຺ຆຣຓກອສຸຈິມ຺ຫິ ນິຣຸຬ຺ໂຫ ອາສວສທ຺ໂທຕິ. ຘມ຺ມໂຕ ຍາວ ໂຄຕ຺ຣຠຸນ຺ຕິ ຕໂຕ ປຣໍ ມຄ຺ຄຜເລສຸ ອປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອເຕ ຫິ ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ ຘມ຺ເມ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ຕໂຕ ປຣໍ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ. ນນຸ ຕໂຕ ປຣໍ ຠວງ຺ຄາທີນິປິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ເຈ? ນ, ເຕສມ຺ປິ ປຸພ຺ເພ ອາລມ຺ພິເຕສຸ ໂລກິຍຘມ຺ເມສຸ ສາສວຠາເວນ ອນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາ ຕໂຕ ປຣຕາຠາວໂຕ. ເອຕ຺ຖ ຈ ໂຄຕ຺ຣຠຸວຈເນນ ໂຄຕ຺ຣຠຸໂວທານຜລສມາປຕ຺ຕິປຸເຣຈາຣິກປຣິກມ຺ມານິ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ, ປຐມມຄ຺ຄປຸເຣຈາຣິກເມວ ວາ ໂຄຕ຺ຣຠຸ ອວຘິນິທສ຺ສນຠາເວນ ຄຫິຕໍ, ຕໂຕ ປຣໍ ມຄ຺ຄຜລສມານຕາຍ ປນ ອຎ຺ເຎສຸ ມຄ຺ເຄສຸ ມຄ຺ຄວີຖິຍໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິວີຖິຍໍ ນິໂຣຘານນ຺ຕຣຎ຺ຈ ປວຕ຺ຕມາເນສຸ ຜເລສຸ ນິພ຺ພາເນ ຈ ປວຕ຺ຕິ ນິວາຣິຕາ ອາສວານນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ສວນ຺ຕີຕິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ທຸວິໂຘ ຫິ ອວຘິ ອຠິວິຘິວິສໂຍ ອນຠິວິຘິວິສໂຍ ຈ. ອຠິວິຘິວິສຍໍ ກິຣິຍາ ພ຺ຍາເປຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕິ ‘‘ອາຠວຄ຺ຄາ ຠຄວໂຕ ຍໂສ ຄໂຕ’’ຕິ, ອິຕຣໍ ພຫິ ກຕ຺ວາ ‘‘ອາປາຏລິປຸຕ຺ຕາ ວຸຏ຺ໂຐ ເທໂວ’’ຕິ. ອຍຎ຺ຈ ອາ-ກາໂຣ ອຠິວິຘິອຕ຺ໂຖ ອິຘ ຄຫິໂຕຕິ ‘‘ອນ຺ໂຕກຣຓຕ຺ໂຖ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຈິຣປາຣິວາສິຍຏ຺ໂຐ ຈິຣປຣິວຸຕ຺ຖຕາ ປຸຣາຓຠາໂວ. ອາທິ-ສທ຺ເທນ ‘‘ປຸຣິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂກຏິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ ຠວຕຓ຺ຫາຍາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໖໒) ອິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ສງ຺ຄຫິຕໍ. ອວິຊ຺ຊາສວຠວາສວານຎ຺ຈ ຈິຣປຣິວຸຕ຺ຖຕາຍ ທສ຺ສິຕາຍ ຕພ຺ຠາວຠາວີນໍ ກາມາສວທິຏ຺ຐາສວານຎ຺ຈ ຈິຣປຣິວຸຕ຺ຖຕາ ທສ຺ສິຕາ ໂຫຕິ. ອຎ຺ເຎສຸປິ ຍຖາວຸຕ຺ເຕ ຘມ຺ເມ ໂອກາສຎ຺ຈ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕມາເນສຸ ມານາທີສຸ ວິຊ຺ຊມາເນສຸ ອຕ຺ຕຕ຺ຕນິຍາທິຄ຺ຄາຫວເສນ ອຠິພ຺ຍາປນໍ ມທກຣຓວເສນ ອາສວສທິສຕາ ຈ ເອເຕສໍເຍວ, ນາຎ຺ເຎສນ຺ຕິ ເອເຕສ຺ເວວ ອາສວສທ຺ໂທ ນິຣຸຬ຺ໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອາຍຕໍ ວາ ສວນ຺ຕິ ຜລນ຺ຕີຕິ ອາສວາ. ນ ຫິ ກິຎ຺ຈິ ສໍສາຣທຸກ຺ຂໍ ອາສເວຫິ ວິນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອຕ຺ຖີຕິ. ອາຣມ຺ມຓຠາເວນ ເຍ ຘມ຺ມາ ວໂຓ ວິຍ ອາສເວ ປຄ຺ຆຣນ຺ຕິ, ເຕ ອສມ຺ປໂຍເຄ ອຕພ຺ຠາເວປິ ສຫ ອາສເວຫີຕິ ສາສວາ, ອາສວວນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ໂອສານທຸເກ ‘‘ໂນ ອາສວາ ໂຂ ປນາ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ອາສວວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ໂຂ ປນາ’’ຕິ ວຈນໍ ສາສວານໍ ສເຫຕຸການໍ ວິຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕຫິ ຕໍສຫິຕຕາ ນ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ເອວໍ ເສສໂຄຈ຺ຉເກສຸປິ ຍຖາສມ຺ຠວໍ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຄ຺ຄຫເຓ ປໂຍຊນໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອປິຈ ‘‘ໂນ ອາສວາ ໂຂ ປນ ຘມ຺ມາ ສາສວາ’’ຕິ ອິທໍ ປທໍ ຈຕຸຕ຺ຖທຸເກ ທຸຕິຍປເທນ ນິນ຺ນານໍ, ນ ຈ ເອເກນ ທຸໂກ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອາສວວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປທເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ໂອສານທຸກໂຍຊນາ ຎາຍາຄຕາຕິ ກຕາ. ເຫຕຸໂຄຈ຺ຉເກ ປນ ເຫຕຸວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ສເຫຕຸກຕາ ນຕ຺ຖີຕິ ເຕ ຄເຫຕ຺ວາ ທຸກໂຍຊນາຍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາ ນເຫຕຸປທໍ ຄເຫຕ຺ວາ ໂອສານທຸກໂຍຊນາ ກຕາ. ເຍ ວາ ປນ ປຐເມ ທຸເກ ທຸຕິຍສ຺ສ ປກ຺ເຂເປ ເອໂກ, ຕຕິຍສ຺ສ ທ຺ເວ, ປຐມສ຺ສ ທຸຕິເຍ ເອໂກ, ຕຕິເຍ ທ຺ເວ, ທຸຕິຍສ຺ສ ຕຕິເຍ ເອໂກ, ທຸຕິເຍ ຈ ຕຕິຍສ຺ສ ເອໂກຕິ ອຏ຺ຐ ທຸກາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເຕສຸ ຕີຫິ ອິຕເຣ ຈ ນຍໂຕ ທສ຺ສິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອສ ນໂຍ ເສສໂຄຈ຺ຉເກສຸປິ.

໒໐-໒໕. ກິເລສກມ຺ມວິປາກວຏ຺ຏານໍ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ຕຕ຺ຖ ສໍໂຍເຊນ຺ຕິ, ສຕິປິ ອຎ຺ເຎສໍ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍຠາເວ ນ ວິນາ ສໍໂຍຊນານິ ເຕສໍ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ອຕ຺ຖິ, ໂອຣມ຺ຠາຄິຍຸທ຺ຘມ຺ຠາຄິຍສງ຺ຄຫິເຕຫິ ຈ ຕໍຕໍຠວນິພ຺ພຕ຺ຕກກມ຺ມນິຍໂມ ຠວນິຍໂມ ຈ ໂຫຕິ, ນ ຈ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ນສໍໂຍຊນສ຺ສ ກຕານິປິ ກມ຺ມານິ ຠວໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ຕີຕິ. ສໍໂຍເຊຕພ຺ພາຕິ ວາ ສໍໂຍຊນິຍາ, ສໍໂຍຊເນ ນິຍຸຕ຺ຕາຕິ ວາ. ທູຣຄຕສ຺ສປິ ອາກຑ຺ຒນໂຕ ນິສ຺ສຣິຕຸໍ ອປ຺ປທານວເສນ ພນ຺ຘນໍ ສໍໂຍຊນໍ, ຄນ຺ຖກຣຓໍ ສງ຺ຂລິກຈກ຺ກລການໍ ວິຍ ປຏິພທ຺ຘຕາກຣຓໍ ວາ ຄນ຺ຖນໍ ຄນ຺ໂຖ, ສໍສິລິສກຣຓໍ ໂຍຊນໍ ໂຍໂຄຕິ ອຍເມເຕສໍ ວິເສໂສຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຘມ຺ມານໍ ສຠາວກິຈ຺ຈວິເສສຎ຺ຎຸນາ ປນ ຠຄວຕາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ຕປ຺ປຈ຺ຈເຍສຸ ຈ ເຕຫິ ເຕຫິ ນິປ຺ຜາທິຍມານໍ ຕໍ ຕໍ ກິຈ຺ຈວິເສສໍ ປສ຺ສນ຺ເຕນ ເຕ ເຕ ຘມ຺ມາ ຕຖາ ຕຖາ ອາສວສໍໂຍຊນຄນ຺ຖາທິວເສນ ວຸຕ຺ຕາຕິ ‘‘ກິມຕ຺ຖໍ ເອເຕເຍວ ຘມ຺ມາ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕາ, ກສ຺ມາ ຈ ວຸຕ຺ຕາ ເອວ ປຸນ ວຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ນ ໂຈເທຕພ຺ພເມຕໍ.

໒໖-໓໗. ຄນ຺ຖນິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຍມຎ຺ໂຎ ອຕ຺ໂຖ ‘‘ຄນ຺ຖກຣຓໍ ຄນ຺ຖນໍ, ຄນ຺ຖເນ ນິຍຸຕ຺ຕາຕິ ຄນ຺ຖນິຍາ, ຄນ຺ຖຍິຕຸໍ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍາ, ຄນ຺ຖຍິຕຸໍ ອຣຫນ຺ຕີຕິ ວາ ຄນ຺ຖນິຍາ’’ຕິ. ເອວໍ ໂອຆນິຍາທີສຸປິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເຕນາຕິກ຺ກມຕີຕິ ເອຕໍ ຘາຕ຺ວຕ຺ຖໍ ຄເຫຕ຺ວາ ໂອຆນິຍາຕິ ປທສິທ຺ຘິ ກຕາ.

໕໐-໕໔. ຘມ຺ມສຠາວໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຣໂຕ ອາມສນ຺ຕີຕິ ປຣາມາສາ. ປຣໂຕຕິ ນິຈ຺ຈາທິໂຕ. ອາມສນ຺ຕີຕິ ສຠາວປຏິເສເຘນ ປຣິມຊ຺ຊນ຺ຕິ.

໕໕-໖໘. ສຠາວໂຕ ວິຊ຺ຊມານໍ ອວິຊ຺ຊມານໍ ວາ ວິຈິຕ຺ຕສຎ຺ຎາຍ ສຎ຺ຎິຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ອາລມ຺ພມານາ ຘມ຺ມາ ສາຣມ຺ມຓາ. ຈິນ຺ຕນໍ ຄຫຓໍ ອາຣມ຺ມຓູປລທ຺ຘິ. ເຈຕສິ ນິຍຸຕ຺ຕາ, ເຈຕສາ ສໍສຏ຺ຐາ ວາ ເຈຕສິກາ. ທຸພ຺ພິຎ຺ເຎຍ຺ຍນານຕ຺ຕຕາຍ ເອກີຠາວມິວຸປຄມນໍ ນິຣນ຺ຕຣຠາວຸປຄມນໍ. ເຍສໍ ຣູປານໍ ຈິຕ຺ຕໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ເຕສໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍນານຕ຺ຕນ຺ຕິ ນິຣນ຺ຕຣຠາວານຸປຄມນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອກໂຕ ວຕ຺ຕມານາປີຕິ ອປິ-ສທ຺ໂທ ໂກ ປນ ວາໂທ ເອກໂຕ ອວຕ຺ຕມານາຕິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ທີເປຕິ. ອິທເມຕ຺ຖ ວິຈາເຣຕພ຺ພໍ – ອວິນິພ຺ໂຠຄຣູປານໍ ກິໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສໍສຏ຺ຐຕາ, ອຸທາຫຸ ວິສໍສຏ຺ຐຕາຕິ? ວິສຸໍ ອາຣມ຺ມຓຠາເວນ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍນານຕ຺ຕຕ຺ຕາ ນ ສໍສຏ຺ຐຕາ, ນາປິ ວິສໍສຏ຺ຐຕາ ສໍສຏ຺ຐາຕິ ອນາສງ຺ກນີຍສຠາວຕ຺ຕາ. ຈຕຸນ຺ນຎ຺ຫິ ຂນ຺ຘານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສໍສຏ຺ຐສຠາວຕ຺ຕາ ຣູປນິພ຺ພາເນຫິປິ ໂສ ສໍສຏ຺ຐຠາໂວ ອຕ຺ຖິ ນຕ຺ຖີຕິ ສິຍາ ອາສງ຺ກາ, ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ອິຕເຣຫິ, ອິຕເຣສຎ຺ຈ ເຕຫິ ວິສໍສຏ຺ຐສຠາວຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ, ນ ປນ ຣູປານໍ ຣູເປຫິ ກຕ຺ຖຈິ ສໍສຏ຺ຐຕາ ອຕ຺ຖີຕິ ຕທາສງ຺ກາຠາວໂຕ ວິສໍສຏ຺ຐຕາ ຈ ຣູປານໍ ຣູເປຫິ ນ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ. ເອສ ຫິ ເຕສໍ ສຠາໂວຕິ. ຈິຕ຺ຕສໍສຏ຺ຐສມຸຏ຺ຐານາທິປເທສຸ ສໍສຏ຺ຐສມຸຏ຺ຐານາທິສທ຺ທາ ຈິຕ຺ຕສທ຺ທາເປກ຺ຂາຕິ ປຈ຺ເຈກໍ ຈິຕ຺ຕສທ຺ທສມ຺ພນ຺ຘຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕສໍສຏ຺ຐາ ຈ ເຕ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານາ ຈາຕິ ປຈ຺ເຈກໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ໂຕ. ອຸປາທິຍນ຺ເຕວາຕິ ຠູຕານິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ເອວ, ນິສ຺ສຍນ຺ຕິ ເອວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ຠູຕານິ ອຸປາທິຍນ຺ຕິ ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ ນິສ຺ສີຍນ຺ຕິ, ນ ຕຖາ ເອຕານິ ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ ນິສ຺ສີຍນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ອຸປາທາ. ອຖ ວາ ຠູຕານິ ອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ເຕສໍ ວຓ຺ຓນິຠາທິຠາເວນ ຄເຫຕພ຺ພໂຕ ອຸປາທາ.

໗໕-໘໒. ສໍກິລິຏ຺ຐຕ຺ຕິເກ ວຸຕ຺ຕນເຍນາຕິ ສໍ-ສທ຺ທໍ ອປເນຕ຺ວາ ກິລິສນ຺ຕີຕິ ກິເລສາຕິອາທິນາ ນເຍນ.

໘໓-໑໐໐. ກາມາວຈຣາທີສຸ ອຍມປໂຣ ອຕ຺ໂຖ – ກາມຕຓ຺ຫາ ກາໂມ, ເອວໍ ຣູປາຣູປຕຓ຺ຫາ ຣູປໍ ອຣູປຎ຺ຈ. ອາຣມ຺ມຓກຣຓວເສນ ຕານິ ຍຕ຺ຖ ອວຈຣນ຺ຕິ, ເຕ ກາມາວຈຣາທໂຍຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ອຎ຺ຎຠູມີສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານານໍ ອກາມາວຈຣາທິຕາ ກາມາວຈຣາທິຕາ ຈ ນາປຊ຺ຊຕີຕິ ສິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ. ນິກ຺ເຂປກຓ຺ເຑປິ ‘‘ເອຕ຺ຖາວຈຣາ’’ຕິ ວຈນໍ ອວີຈິປຣນິມ຺ມິຕປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນກາສາຍ ກາມຕຓ຺ຫາຍ ອາຣມ຺ມຓຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ, ຕໂທກາສຕາ ຈ ຕຓ຺ຫາຍ ຕນ຺ນິນ຺ນຕາຍ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍທິ ປຣິຍາປນ຺ນສທ຺ທສ຺ສ ອນ຺ໂຕຄຘາຕິ ອຍມຕ຺ໂຖ, ມຄ຺ຄາທິຘມ຺ມານຎ຺ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາ ປຣິຍາປນ຺ນຕາ ອາປຊ຺ຊຕິ. ນ ຫິ ‘‘ປຣິຍາປນ຺ນາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ເຕຠູມກຄຫຓໍ ອຕ຺ຖີຕິ? ນາປຊ຺ຊຕິ ສພ຺ພທາ ປວຕ຺ຕມານສ຺ສ ປຈ຺ຈກ຺ຂສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ວເສນ ປຣິຍາປນ຺ນນິຈ຺ຉຍໂຕ. ອຖ ວາ ປຣິຈ຺ເຉທກາຣິກາຍ ຕຓ຺ຫາຍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອາປນ຺ນາ ປຏິປນ຺ນາ ຄຫິຕາຕິ ປຣິຍາປນ຺ນາ.

ອນີຍ-ສທ຺ໂທ ພຫຸລາ ກຕ຺ຕຸອຠິຘາຍໂກຕິ ວຏ຺ຏຈາຣກໂຕ ນິຍ຺ຍນ຺ຕີຕິ ນິຍ຺ຍານີຍາ, ນີ-ກາຣສ຺ສ ຣສ຺ສຕ຺ຕໍ ຍ-ກາຣສ຺ສ ຈ ກ-ກາຣຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ນິຍ຺ຍານິກາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນິຍ຺ຍານກຣຓສີລາ ວາ ນິຍ຺ຍານິກາ. ອຸຕ຺ຕຣິຕພ຺ພສ຺ສ ອຎ຺ຎສ຺ສ ນິທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ອຠາວາ ນິທ຺ທິສິຍມານາ ສອຸຕ຺ຕຣາ ຘມ຺ມາວ ອຸຕ຺ຕຣິຕພ຺ພາຕິ ‘‘ອຕ຺ຕານ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ຣາຄາທີນນ຺ຕິ ຣາຄາທີນໍ ທສນ຺ນໍ ກິເລສານໍ ສພ຺ພນິຍຕາກຸສລານໍ ວາ. ເຕຫິ ນານປ຺ປກາຣທຸກ຺ຂນິພ຺ພຕ຺ຕເກຫິ ອຠິຠູຕາ ສຕ຺ຕາ ກນ຺ທນ຺ຕິ ອກນ຺ທນ຺ຕາປິ ກນ຺ທນກາຣຓຠາວໂຕ. ຍສ຺ມາ ປນ ປຫາເນກຏ຺ຐຕາວເສນ ຈ ‘‘ສຣຓາ’’ຕິ ອາຫ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຣາຄາທີນ’’ນ຺ຕິ ວຈເນນ ຣາຄໂທສໂມຫາວ ຄຫິຕາຕິ ຎາຍຕິ. ຣຓ-ສທ຺ໂທ ວາ ຣາຄາທິເຣຓູສຸ ນິຣຸຬ຺ໂຫ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ຣຓໍ ວາ ຍຸທ຺ຘໍ, ‘‘ກາມາ ເຕ ປຐມາ ເສນາ’’ຕິ (ສຸ. ນິ. ໔໓໘; ມຫານິ. ໒໘, ໖໘, ໑໔໙; ຈູຬນິ. ນນ຺ທມາຓວປຸຈ຺ຉານິທ຺ເທສ ໔໗) ເອວມາທິກາ ຈ ອກຸສລາ ເສນາ ອຣິຍມຄ຺ຄຍຸທ຺ເຘນ ເຊຕພ຺ພຕ຺ຕາ ສຍຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ‘‘ສຣຓາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ. ອຣຓວິຠງ຺ຄສຸຕ຺ເຕ (ມ. ນິ. ໓.໓໒໓ ອາທໂຍ) ປນ ສທຸກ຺ຂາ ສອຸປຆາຕາ ສອຸປາຍາສາ ສປຣິຬາຫາ ມິຈ຺ຉາປຏິປທາຠູຕາ ກາມສຸຂານຸໂຍຄາທໂຍ ‘‘ສຣຓາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາຕິ ທຸກ຺ຂາທີນໍ ຣຓຠາໂວ ຕນ຺ນິພ຺ພຕ຺ຕກສຠາວານໍ ອກຸສລານໍ ສຣຓຕາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ.

ປິຏ຺ຐິທຸກາ ສມຕ຺ຕາ.

ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກທຸກມາຕິກາປທວຓ຺ຓນາ

໑໐໑-໑໐໘. ວິຊ຺ຊາຣາສນ຺ໂຕຄຘຘມ຺ມາ ວິຊ຺ຊາສຠາຄຕາຍ ຕເທກເທເສ ວິຊ຺ຊາໂກຏ຺ຐາເສ ວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ວຊິຣສ຺ສ ຍຕ຺ຖ ຕໍ ປຕຕິ, ຕຕ຺ຖ ອເຠຊ຺ຊໍ ນາມ ກິຎ຺ຈິ ມຓິປາສາຓາທິ ນຕ຺ຖິ, ນ ຈ ເຕນ ຄມນມຄ຺ໂຄ ວິຣຸຫຕິ, ເອວເມວ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ຍຕ຺ຖ ໂສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມິໍ ສນ຺ຕາເນ ອເຠຊ຺ໂຊ ກິເລໂສ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ນ ຈ ຠິນ຺ໂນ ປຸນ ວິຣຸຫຕີຕິ ວຊິຣຸປມຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕທຸປຈາເຣນ ພາລາ ຍຖາ ‘‘ມຎ຺ຈາ ໂຆສນ຺ຕີ’’ຕິ. ກຓ຺ຫາຠິຊາຕີຕິ ອປາຍາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ມນຸສ຺ເສສຸ ຈ ໂທຠຄ຺ຄິຍໍ. ຕປນສ຺ສ ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຫິຕາຕິ ຕປນິຍາ.

ທາສາທີສຸປິ ສິຣິວຑ຺ຒກາທິສທ຺ທາ ວິຍ ອຕຖຕ຺ຕາ ວຈນມຕ຺ຕເມວ ອຘິກາຣໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕາ ອຘິວຈນາ. ຍສ຺ມາ ປນ ອຘິວຈນນິຣຸຕ຺ຕິປຎ຺ຎຕ຺ຕິປທານິ ສມານຕ຺ຖານິ, ສພ຺ພຎ຺ຈ ວຈນໍ ອຘິວຈນາທິຠາວໍ ຠຊຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕສຸປິ ວຈນວິເສເສສຸ ວິເສເສນ ປວຕ຺ເຕຫິ ອຘິວຈນາທິສທ຺ເທຫິ ສພ຺ພານິ ວຈນານິ ອຕ຺ຖປ຺ປກາສນສາມຎ຺ເຎນ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ເອເຕນາຘິປ຺ປາເຍນ ອຍໍ ອຕ຺ຖໂຍຊນາ ກຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຖ ວາ ອຘິ-ສທ຺ໂທ ອຸປຣິຠາເຄ, ອຸປຣິ ວຈນໍ ອຘິວຈນໍ. ກສ຺ສ ອຸປຣິ? ປກາເສຕພ຺ພສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສາຕິ ວິທິໂຕວາຍມຕ຺ໂຖ. ອຘີນໍ ວາ ວຈນໍ ອຘິວຈນໍ. ເກນ ອຘີນໍ? ອຕ຺ເຖນ. ຕຖາ ຕໍຕໍອຕ຺ຖປ຺ປກາສເນ ນິຈ຺ຉິຕໍ, ນິຍຕໍ ວາ ວຈນໍ ນິຣຸຕ຺ຕິ. ປຖວີຘາຕຸປຸຣິສາທິຕໍຕໍປກາເຣນ ຎາປນໂຕ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ເອວໍ ອຘິວຈນາທິປທານໍ ສພ຺ພວຈເນສຸ ປວຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຎ຺ຎຖາ ສິຣິວຑ຺ຒກຘນວຑ຺ຒກປ຺ປກາຣານເມວ ອຠິລາປານໍ ອຘິວຈນຕາ, ອຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ຕີຕິ ເອວໍປກາຣານເມວ ນິທ຺ຘາຣຓວຈນານໍ ນິຣຸຕ຺ຕິຕາ, ຕກ຺ໂກ ວິຕກ຺ໂກຕິ ເອວໍປກາຣານເມວ ເອກເມວຕ຺ຖໍ ເຕນ ເຕນ ປກາເຣນ ຎາເປນ຺ຕານໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຕາ ຈ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ.

໑໐໙-໑໑໘. ຜສ຺ໂສ ເວທນາຕິ ສພ຺ພທາປິ ອຣູປຘມ຺ມານໍ ຜສ຺ສາທິນາມກຕ຺ຕາ ປຖວິຍາທີນໍ ເກສກຸມ຺ຠາທິນາມນ຺ຕຣາປຕ຺ຕິ ວິຍ ນາມນ຺ຕຣານາປຊ຺ຊນໂຕ ຈ ສທາ ອຕ຺ຕນາວ ກຕນາມຕາຍ ຈຕຸກ຺ຂນ຺ຘນິພ຺ພານານິ ນາມກຣຓຏ຺ເຐນ ນາມໍ. ນມນໍ ອວິນາຠາວໂຕ ອາຣມ຺ມຓາຠິມຸຂຕາ, ນມນເຫຕຸຠູຕຕາ ນາມນໍ. ອຖ ວາ ອຘິວຈນສມ຺ຜສ຺ໂສ ວິຍ ອຘິວຈນໍ ນາມມນ຺ຕເຣນ ເຍ ອນຸປຈິຕໂພຘິສມ຺ຠາຣານໍ ຄຫຓໍ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕ ນາມາຍຕ຺ຕຄ຺ຄຫຓາ ນາມໍ. ຣູປໍ ປນ ວິນາປິ ນາມສາຘນໍ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸປ຺ປນສຠາເວນ ຄຫຓໍ ອຸປຍາຕີຕິ ຣູປໍ.

໑໑໙-໑໒໓. ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ປຣິກມ຺ມໍ ປວຕ຺ຕໍ, ອິໂຕ ປຣໍ ຠວງ຺ຄໍ, ມຊ຺ເຌ ສມາປຕ຺ຕີຕິ ເອວໍ ສມາປຕ຺ຕີນໍ ອປ຺ປນາປຣິຈ຺ເຉທປຎ຺ຎາ ສມາປຕ຺ຕິກຸສລຕາ. ວຸຏ຺ຐາເນ ກຸສລຠາໂວ ປຸພ຺ເພ ວຸຏ຺ຐາເນ ປຣິຈ຺ເຉທກຣຓຎາຓໍ. ລກ຺ຂຓາທິວເສນ ອນິຈ຺ຈາທິວເສນ ຈ ມນສິ ກຣຓໍ ມນສິກາໂຣ.

໑໒໔-໑໓໔. ສຸຈິສີລຕາ ໂສຣຈ຺ຈໍ. ສາ ຫິ ໂສຠນກມ຺ມຣຕຕາຕິ. ສມ຺ໂມທກສ຺ສ, ສມ຺ໂມທໂກ ວາ ມຸທຸຠາໂວ ສມ຺ໂມທກມຸທຸຠາໂວ, ສຓ຺ຫວາຈຕາ. ‘‘ອຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ເກສຸ ທ຺ວາເຣສູຕິ ນ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ‘‘ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສມ຺ປຊານາຕີຕິ ສມ຺ປຊາໂນ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ. ຕທປິ ຎາຓໍ ຍສ຺ມາ ສມ຺ປຊານາຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ສມ຺ປຊານາຕີຕິ ສມ຺ປຊຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ອປ຺ປຏິສງ຺ຂາເນ ນິມິຕ຺ເຕ ວິສເຍ ວາ. ວີຣິຍສີເສນາຕິ ວີຣິຍປາໂມກ຺ເຂນ. ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ພລນ຺ຕິ ວີຣິໂຍປຕ຺ຖມ຺ເຠນ ຫິ ກຸສລຠາວນາ ພລວຕີ ຖິຣາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ຕຖາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ພລວຕີ ກຸສລຠາວນາ ພລວນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາຕິປິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ກສິຓນິມິຕ຺ຕໍ ວິຍ ສຎ຺ຎາຓໍ ວິຍ ສວິຄ຺ຄຫໍ ວິຍ ຈ ສຸຏ຺ຐຸ ອຸປລກ຺ເຂຕພ຺ພາກາຣໍ ‘‘ນິມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສມໂຖ ຈ ເອວໍ ອາກາໂຣຕິ ‘‘ນິມິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ຕຖາ ຫິ ໂສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ເຕນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓໂຕ ຄຍ຺ຫຕີຕິ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈມິວ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ວິກ຺ຂິປຕີຕິ, ວິກ຺ເຂປປຏິກ຺ເຂໂປ ວາ ອວິກ຺ເຂໂປ.

໑໓໕-໑໔໒. ສີລເມວ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອາເສວິຍມານໍ ໂລກິຍໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣມ຺ປິ ສີລໍ ປຣິປູເຣຕີຕິ ‘‘ສີລປຣິປູຣຓໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສີລສ຺ສ ສມ຺ປທາຕິ ກາຣຓສີລມ຺ປິ ຜລສີລມ຺ປິ ສມ຺ປນ຺ນສມຸທາຍສ຺ສ ເອກເທສວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຖ ວາ ‘‘ກຕເມ ຈ ຖປຕິ ອກຸສລາ ສີລາ? ອກຸສລໍ ກາຍກມ຺ມໍ ອກຸສລໍ ວຈີກມ຺ມໍ ປາປໂກ ອາຊີໂວ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໒.໒໖໔) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສພ຺ພມ຺ປິ ກຸສລາກຸສລໍ ‘‘ສີລ’’ນ຺ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ກຸສລສີລໍ ນິທ຺ຘາເຣຕ຺ວາ ‘‘ສີລສມ຺ປທາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປທາປິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ທິຏ຺ຐິວິສຸທ຺ຘິ ໂຂ ປນ ຍຖາທິຏ຺ຐິສ຺ສ ຈ ປຘານນ຺ຕິ ກມ຺ມສ຺ສກຕຎາຓາທິສງ຺ຂາຕາ ທິຏ຺ຐິວິສຸທ຺ຘິ ເຈວາຕິ ປຏິປາຏິຍາ ທິຏ຺ຐິວິສຸທ຺ຘິ ທິຏ຺ຐິວິສຸທ຺ຘິ ໂຂ ປນາຕິ ຈ ປທທ຺ວຍສ຺ສ ສມານຕ຺ຕາ ປຎ຺ຎາ. ຍຖາທິຏ຺ຐິສ຺ສາຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕປ຺ປກາຣທິຏ຺ຐິສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕພ຺ພປຘານານຸຣູປທິຏ຺ຐິສ຺ສ ວາ ຍຖາທິຏ຺ຐິປວຕ຺ຕກິຣິຍສ຺ສ ວາ. ສໍເວໂຄຕິ ສໂຫຕ຺ຕປ຺ປໍ ຎາຓໍ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປເມວ ວາ. ສມຕ຺ຕໍ ຕຸສ຺ສນໍ ຕິຕ຺ຕິ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິ, ນຕ຺ຖິ ເອຕສ຺ສ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐີຕິ ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐິ, ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐິສ຺ສ ຠາໂວ ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຕາ. ວີຣິຍປ຺ປວາເຫ ປວຕ຺ຕມາເນ ອນ຺ຕຣາ ເອວ ປຏິຄມນໍ ນິວຕ຺ຕນໍ ປຏິວານໍ, ຕໍ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ປຏິວານີ, ນ ປຏິວານີ ອປ຺ປຏິວານີ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ອປ຺ປຏິວານິຕາ. ວິມຸຈ຺ຈນໍ ນາມ ອາຣມ຺ມເຓ ອຘິມຸຕ຺ຕຕາ ກິເລເສຫິ ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣຫິ ຈ ນິສ຺ສຏຕາ ຈ. ປຏິສນ຺ຘິວເສນາຕິ ກິເລສານໍ ຕໍຕໍມຄ຺ຄວຊ຺ຌານໍ ອຸປ຺ປນ຺ນມຄ຺ເຄ ຂນ຺ຘສນ຺ຕາເນ ປຸນ ສໍທຫນວເສນ. ອນຸປ຺ປາທຠູເຕຕິ ຕໍຕໍຜເລ. ອນຸປ຺ປາທປຣິໂຍສາເນຕິ ອນຸປ຺ປາທກໂຣ ມຄ຺ໂຄ ອນຸປ຺ປາໂທ, ຕສ຺ສ ປຣິໂຍສາເນ.

ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກທຸກມາຕິກາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ທຸກມາຕິກາປທວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.