໘. ປຈລາຍມານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໑. ອຏ຺ຐເມ ອາໂລກສຎ຺ຎໍ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍາສີຕິ ທິວາ ວາ ຣຕ຺ຕິໍ ວາ ສູຣິຍປຊ຺ໂຊຕຈນ຺ທມຓິອາທີນໍ ອາໂລກໍ ‘‘ອາໂລໂກ’’ຕິ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍາສິ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ສູຣິຍຈນ຺ທາໂລກາທິໍ ທິວາ ຣຕ຺ຕິຎ຺ຈ ອຸປລທ຺ຘໍ ຍຖາລທ຺ຘວເສເນວ ມນສິ ກເຣຍ຺ຍາສິ, ຈິຕ຺ເຕ ຐເປຍ຺ຍາສິ. ຍຖາ ເຕ ສຸຠາວິຕາໂລກກສິຓສ຺ສ ວິຍ ກສິຓາໂລໂກ ຍທິຈ຺ຉກໍ ຍາວທິຈ຺ຉກຎ຺ຈ ໂສ ອາໂລໂກ ຣຕ຺ຕິຍໍ ອຸປຕິຏ຺ຐຕິ, ເຍນ ຕຕ຺ຖ ທິວາສຎ຺ຎໍ ຐເປຍ຺ຍາສິ, ທິວາ ວິຍ ວິຄຕຖິນມິທ຺ໂຘວ ຠເວຍ຺ຍາສີຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຍຖາ ທິວາ ຕຖາ ຣຕ຺ຕິ’’ນ຺ຕິ. ອິຕິ ວິວເຏນ ເຈຕສາຕິ ເອວໍ ອປິຫິເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ຖິນມິທ຺ຘປິຘາເນນ ອປິຫິຕຕ຺ຕາ. ອປຣິໂຍນທ຺ເຘນາຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ອໂນນທ຺ເຘນ ອສຎ຺ຉາທິເຕນ. ສໂຫຠາສນ຺ຕິ ສຎາໂຓຠາສໍ. ຖິນມິທ຺ຘວິໂນທນອາໂລໂກປິ ວາ ໂຫຕຸ ກສິຓາໂລໂກປິ ວາ ປຣິກມ຺ມາໂລໂກປິ ວາ, ອຸປກ຺ກິເລສາໂລໂກ ວິຍ ສພ຺ໂພຍໍ ອາໂລໂກ ຎາຓສມຸຏ຺ຐາໂນວາຕິ. ເຍສໍ ອກຣເຓ ປຸຄ຺ຄໂລ ມຫາຊານິໂຍ ໂຫຕິ, ຕານິ ອວສ຺ສໍ ກາຕພ຺ພານິ. ຍານິ ອກາຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏນ຺ຕິ, ສຕິ ສມວາເຍ ກາຕພ຺ພໂຕ ຕານິ ກຣຓີຍານີຕິ ອາຫ ‘‘ອິຕຣານິ ກຣຓີຍານີ’’ຕິ. ອຖ ວາ ກຕ຺ຕພ຺ພານິ ກມ຺ມານິ ກຣຓໍ ອຣຫນ຺ຕີຕິ ກຣຓີຍານິ. ອິຕຣານິ ກິຈ຺ຈານີຕິປິ ວທນ຺ຕິ.

ອາທິນຍປ຺ປວຕ຺ຕາ ວິຄ຺ຄາຫິກກຖາຕິ ‘‘ນ ຕ຺ວໍ ອິມໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ອາຊານາສິ, ອຫໍ ອິມໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ອາຊານາມິ, ກິໍ ຕ຺ວໍ ອິມໍ ຘມ຺ມວິນຍໍ ອາຊານິສ຺ສສິ, ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ໂນ ຕ຺ວມສິ, ອຫມສ຺ມິ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ໂນ, ສຫິຕໍ ເມ, ອສຫິຕໍ ເຕ, ປຸເຣວຈນີຍໍ ປຈ຺ຉາ ອວຈ, ປຈ຺ຉາວຈນີຍໍ ປຸເຣ ອວຈ, ອຘິຈິຓ຺ຓໍ ເຕ ວິປຣາວຕ຺ຕໍ, ອາໂຣປິໂຕ ເຕ ວາໂທ, ນິຄ຺ຄຫິໂຕ ຕ຺ວມສິ. ຈຣ ວາທປ຺ປໂມກ຺ຂາຍ, ນິພ຺ເພເຐຫິ ວາ ສເຈ ປໂຫສີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໑໘; ມ. ນິ. ໓.໔໑) ເອວໍປວຕ຺ຕາ ກຖາ. ຕຕ຺ຖ ສຫິຕໍ ເມຕິ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑໘) ມຍ຺ຫໍ ວຈນໍ ສຫິຕໍ ສິລິຏ຺ຐໍ, ອຕ຺ຖຍຸຕ຺ຕໍ ກາຣຓຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຫິຕນ຺ຕິ ວາ ປຸພ຺ພາປຣາວິຣຸທ຺ຘໍ. ອສຫິຕໍ ເຕຕິ ຕຸຍ຺ຫໍ ວຈນໍ ອສຫິຕໍ ອສິລິຏ຺ຐໍ. ອຘິຈິຓ຺ຓໍ ເຕ ວິປຣາວຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ທີຆຣຕ຺ຕາຈິຓ຺ຓວເສນ ສຸປ຺ປຄຸຓໍ, ຕໍ ມຍ຺ຫໍ ເອກວຈເນເນວ ວິປຣາວຕ຺ຕໍ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຐິຕໍ, ນ ກິຎ຺ຈິ ຊານາສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາໂຣປິໂຕ ເຕ ວາໂທຕິ ມຍາ ຕວ ວາເທ ໂທໂສ ອາໂຣປິໂຕ. ຈຣ ວາທປ຺ປໂມກ຺ຂາຍາຕິ ໂທສໂມຈນຕ຺ຖໍ ຈຣ ວິຈຣ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສິກ຺ຂາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິພ຺ເພເຐຫິ ວາ ສເຈ ປໂຫສີຕິ ອຖ ສຍໍ ປໂຫສິ, ອິທານິ ເອວ ນິພ຺ເພເຐຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕຓ຺ຫາ ສພ຺ພໂສ ຂີຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ຕຓ຺ຫາສງ຺ຂໂຍ, ຕສ຺ມິໍ. ຕຓ຺ຫາສງ຺ຂເຍຕິ ຈ ອິທໍ ວິສເຍ ຠຸມ຺ມນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ. ວິມຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຕາຍາຕິ ສພ຺ພສໍກິເລເສຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຕາຍ. ອປຣຠາເຄ ປຏິປທາ ນາມ ອຣິຍສຈ຺ຈາຠິສມໂຍ. ສາ ສາສນຈາຣິໂຄຈຣາ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ປຸພ຺ພຠາຄປ຺ປຏິປທໍ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ເທເສຖາຕິ ປຸຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ອກຸປ຺ປຘມ຺ມຕາຍ ຂຍວຍສງ຺ຂາຕໍ ອນ຺ຕໍ ອຕີຕາຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕາ, ໂສ ເອວ ອປຣິຫາຍນສຠາວຕ຺ຕາ ອຈ຺ຈນ຺ຕາ ນິຏ຺ຐາ ອສ຺ສາຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕນິຏ຺ຐາ. ເຕນາຫ ‘‘ເອກນ຺ຕນິຏ຺ໂຐ ສຕຕນິຏ຺ໂຐຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ນ ຫິ ປຏິວິທ຺ຘສ຺ສ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມສ຺ສ ທສ຺ສນ຺ນໍ ກຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ. ອຈ຺ຈນ຺ຕເມວ ຈຕູຫິ ໂຍເຄຫິ ເຂໂມ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕໂຍຄກ຺ເຂມີ. ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ວຸສິຕຕ຺ຕາ ຕສ຺ສ ຈ ອປຣິຫາຍນສຠາວຕ຺ຕາ ອຈ຺ຈນ຺ຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ. ເຕນາຫ ‘‘ນິຈ຺ຈພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ປຣິໂຍສານນ຺ຕິ ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິຍປຣິໂຍສານໍ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂປຣິໂຍສານຎ຺ຈ.

ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາຕິ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ. ສກ຺ກາຍສພ຺ພຎ຺ຫິ ສນ຺ຘາຍ ອິຘ ‘‘ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ວິປສ຺ສນາວິສຍສ຺ສ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ຕສ຺ມາ ອາຍຕນຘາຕຸໂຍປິ ຕຄ຺ຄຕິກາ ເອວ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ເຕນາຫ ຠຄວາ ‘‘ນາລໍ ອຠິນິເວສາຍາ’’ຕິ. ນ ຍຸຕ຺ຕາ ອຠິນິເວສາຍ ‘‘ເອຕໍ ມມ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ອຊ຺ໂຌສານາຍ. ‘‘ອລເມວ ນິພ຺ພິນ຺ທິຕຸໍ ອລໍ ວິຣຊ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໒.໒໗໒; ສໍ. ນິ. ໒.໑໒໔, ໑໒໘, ໑໓໔, ໑໔໓) ວິຍ ອລໍ-ສທ຺ໂທ ຍຸຕ຺ຕຕ຺ໂຖປິ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ນ ຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິ. ສມ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ຠວນ຺ຕິ. ຍທິປິ ‘‘ຕຕິຍາ ຈຕຸຕ຺ຖີ’’ຕິ ອິທໍ ວິສຸທ຺ຘິທ຺ວຍໍ ອຠິຎ຺ຎາປຎ຺ຎາ, ຕສ຺ສ ປນ ສປຈ຺ຈຍນາມຣູປທສ຺ສນຠາວໂຕ ສຕິ ຈ ປຈ຺ຈຍປຣິຄ຺ຄເຫ ສປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິ, ນາມຣູປສ຺ສ ອນິຈ຺ຈຕາຍ ທຸກ຺ຂໍ, ທຸກ຺ຂຎ຺ຈ ອນຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ລກ຺ຂຓຕ຺ຕຍໍ ສຸປາກຏເມວ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂໍ ອນຕ຺ຕາຕິ ຎາຕປຣິຎ຺ຎາຍ ອຠິຊານາຕີ’’ຕິ. ຕເຖວ ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາຍາຕິ ອິມິນາ ອນິຈ຺ຈາທິຠາເວນ ນາລໍ ອຠິນິເວສາຍາຕິ ນາມຣູປສ຺ສ ອຸປສໍຫຣຕິ, ນ ອຠິຎ຺ຎາປຎ຺ຎານໍ ສມ຺ຠາຣຘມ຺ມານໍ. ປຸຣິມາຍ ຫິ ອຕ຺ຖໂຕ ອາປນ຺ນໍ ລກ຺ຂຓຕ຺ຕຍໍ ຄຓ຺ຫາຕິ ສລກ຺ຂຓສລ຺ລກ຺ຂຓປຣຕ຺ຕາ ຕສ຺ສາ. ທຸຕິຍາຍ ສຣູປໂຕ ຕສ຺ສາ ລກ຺ຂຓຕ຺ຕຍາໂຣປນວເສນ ສມ຺ມສນຠາວໂຕ. ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກຕາຍ ອຠິນິປາຕມຕ຺ຕຕາຍ ຈ ອປ຺ປມຕ຺ຕກມ຺ປິ. ຣູປປຣິຄ຺ຄຫສ຺ສ ໂອຬາຣິກຠາວໂຕ ອຣູປປຣິຄ຺ຄຫໍ ທສ຺ເສຕິ. ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຈ ເວທນາຍ ອາສນ຺ນຠາວໂຕ, ວິເສສໂຕ ສຸຂສາຣາຄິຕາຍ, ຠວສ຺ສາທຄຘິຕມານສຕາຍ ຈ ເຖຣສ຺ສ ເວທນາວເສນ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕິ.

ຂຍວິຣາໂຄຕິ ຂຍສງ຺ຂາໂຕ ວິຣາໂຄ ສງ຺ຂາຣານໍ ປລຸຊ຺ຊນາ. ຍໍ ອາຄມ຺ມ ສພ຺ພໂສ ສງ຺ຂາເຣຫິ ວິຣຊ຺ຊນາ ໂຫຕິ, ຕໍ ນິພ຺ພານໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕວິຣາໂຄ. ນິໂຣຘານຸປສ຺ສິມ຺ຫິປີຕິ ນິໂຣຘານຸປສ຺ສິປເທປິ. ເອເສວ ນໂຍຕິ ອຕິທິສິຕ຺ວາ ຕໍ ເອກເທເສນ ວິວຣນ຺ໂຕ ‘‘ນິໂຣໂຘປິ ຫິ…ເປ… ທຸວິໂຘເຍວາ’’ຕິ ອາຫ. ຂນ຺ຘານໍ ປຣິຈ຺ຈຊນໍ ຕປ຺ປຏິພທ຺ຘກິເລສປ຺ປຫານວເສນາຕິ ເຍນາກາເຣນ ວິປສ຺ສນາ ກິເລເສ ປຊຫຕິ, ເຕນາກາເຣນ ຕໍນິມິຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ເຘ ຈ ປຊຫຕີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອຣຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສາ ຫິ…ເປ… ໂວສ຺ສຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ອາຣມ຺ມຓໂຕຕິ ກິຈ຺ຈສາຘນວເສນ ອາຣມ຺ມຓກຣຓໂຕ. ເອວຎ຺ຫິ ມຄ຺ຄໂຕ ອຎ຺ເຎສໍ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓານໍ ປກ຺ຂນ຺ທນໂວສ຺ສຄ຺ຄາຠາໂວ ສິທ຺ໂຘວ ໂຫຕິ. ປຣິຈ຺ຈຊເນນ ປກ຺ຂນ຺ທເນນ ຈາຕິ ທ຺ວີຫິປິ ວາ ກາຣເຓຫິ. ໂສຕິ ມຄ຺ໂຄ. ສພ຺ເພສໍ ຂນ຺ຘານໍ ໂວສ຺ສຊ຺ຊນໍ ຕປ຺ປຏິພທ຺ຘສໍກິເລສປ຺ປຫາເນນ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຍສ຺ມາ ວາ ວິປສ຺ສນາຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕີຕິ ມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ມຄ຺ໂຄ ຈ ສມຸຈ຺ເຉທວເສນ ກິເລເສ ຂນ຺ເຘ ຈ ປຣິຈ຺ຈຊຕິ, ຕສ຺ມາ ຍຖາກ຺ກມໍ ວິປສ຺ສນາມຄ຺ຄານຎ຺ຈ ວເສນ ປກ຺ຂນ຺ທນປຣິຈ຺ຈາຄໂວສ຺ສຄ຺ຄາປິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕທຸຠຍສມງ຺ຄີຕິ ວິປສ຺ສນາສມງ຺ຄີ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄີ ຈ. ‘‘ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາຍ ນິຈ຺ຈສຎ຺ຎໍ ປຊຫຕີ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ (ປຏິ. ມ. ໑.໕໒) ຫິ ຍຖາ ວິປສ຺ສນາຍ ກິເລສານໍ ປຣິຈ຺ຈາຄປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ລພ຺ຠຕິ, ເອວໍ ອາຍຕິໍ ເຕຫິ ກິເລເສຫິ ອຸປ຺ປາເທຕພ຺ພກ຺ຂນ຺ຘານມ຺ປິ ປຣິຈ຺ຈາຄປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ປກ຺ຂນ຺ທນປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ປນ ມຄ຺ເຄ ລພ຺ຠມານາຍ ເອກນ຺ຕກາຣຓຠູຕາຍ ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິວິປສ຺ສນາຍ ວເສນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ມຄ຺ເຄ ປນ ຕທຸຠຍມ຺ປິ ຎາຍາຄຕເມວ ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕວ ລພ຺ຠມານຕ຺ຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ຕທຸຠຍສມງ຺ຄີປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິອາທິ. ປຸຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ອຊ຺ຌາສຍວເສນ ‘‘ນ ກິຎ຺ຈິ ໂລເກ ອຸປາທິຍຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ກາມຸປາທານວເສນ ອຸປາທິຍນໍ ປຏິກ຺ຂິປຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຕຓ຺ຫາວເສນ ນ ອຸປາທິຍຕີ’’ຕິ. ຕຓ຺ຫາວເສນ ວາ ອສຕິ ອຸປາທິຍເນ ທິຏ຺ຐິວເສນ ອຸປາທິຍນໍ ອນວກາສເມວາຕິ ‘‘ຕຓ຺ຫາວເສນ’’ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ປຣາມສຕີຕິ ນາທິຍຕິ. ທິຏ຺ຐິປຣາມາສວເສນ ວາ ‘‘ນິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນ ປຣາມສຕິ. ສໍຂິຕ຺ເຕເນວ ກເຖສີຕິ ຕສ຺ສ ອຊ຺ຌາສຍວເສນ ປປຎ຺ຈໍ ອກຕ຺ວາ ກເຖສິ.

ປຈລາຍມານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.