໙. ເມຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໒. ນວເມ ມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຎ຺ຎານນ຺ຕິ (ອິຕິວຸ. ອຏ຺ຐ. ໖໒) ເອຕ຺ຖ ມາຕິ ປຏິເສເຘ ນິປາໂຕ. ປຸຎ຺ຎ-ສທ຺ໂທ ‘‘ກຸສລານໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມານໍ ສມາທານເຫຕຸ ເອວມິທໍ ປຸຎ຺ຎໍ ປວຑ຺ຒຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໓.໘໐) ປຸຎ຺ຎຜເລ ອາຄໂຕ. ‘‘ອວິຊ຺ຊາຄໂຕຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິສປຸຄ຺ຄໂລ ປຸຎ຺ຎຎ຺ເຈ ສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕີ’’ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໒.໕໑) ກາມຣູປາວຈຣສຸຈຣິເຕສຸ. ‘‘ປຸຎ຺ຎູປຄໍ ໂຫຕິ ວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໒.໕໑) ສຸຄຕິວິເສສຠູເຕ ອຸປປຕ຺ຕິຠເວ. ‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖູນິ ທານມຍໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸ, ສີລມຍໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖຸ, ຠາວນາມຍໍ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍວຕ຺ຖູ’’ຕິອາທີສຸ (ອິຕິວຸ. ໖໐; ທີ. ນິ. ໓.໓໐໕; ອ. ນິ. ໘.໓໖) ກຸສລເຈຕນາຍໍ. ອິຘ ປນ ເຕຠູມກກຸສລຘມ຺ເມ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຠາຍິຕ຺ຖາຕິ ເອຕ຺ຖ ທຸວິຘໍ ຠຍໍ ຎາຓຠຍໍ, ສາຣຊ຺ຊຠຍນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ເຍປິ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວາ ທີຆາຍຸກາ ວຓ຺ຓວນ຺ໂຕ ສຸຂພຫຸລາ ອຸຈ຺ເຈສຸ ວິມາເນສຸ ຈິຣຏ຺ຐິຕິກາ, ເຕປິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຠຍໍ ສໍເວຄໍ ສນ຺ຕາສໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໔.໓໓) ອາຄຕໍ ຎາຓຠຍໍ. ‘‘ອຫຸເທວ ຠຍໍ, ອຫຸ ຉມ຺ຠິຕຕ຺ຕໍ, ອຫຸ ໂລມຫໍໂສ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໒.໓໑໘) ອາຄຕໍ ສາຣຊ຺ຊຠຍໍ. ອິຘາປິ ສາຣຊ຺ຊຠຍເມວ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ – ຠິກ຺ຂເວ, ທີຆຣຕ຺ຕໍ ກາຍວຈີສໍຍໂມ ວຕ຺ຕປ຺ປຏິວຕ຺ຕປູຣຓໍ ເອກາສນໍ ເອກເສຍ຺ຍໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍທໂມ ຘຸຕຘມ຺ເມຫິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ນິຄ຺ຄໂຫ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານານຸໂຍຄວເສນ ວີຣິຍາຣມ຺ໂຠຕິ ເອວມາທີນິ ຍານິ ຠິກ຺ຂຸນາ ນິຣນ຺ຕຣໍ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ພານິ ປຸຎ຺ຎານິ, ເຕຫິ ມາ ຠາຍິຕ຺ຖ, ມາ ຠຍໍ ສນ຺ຕາສໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ຖ. ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂສ຺ສ ອຸປໂຣຘຠເຍນ ສມ຺ປຣາຍິກນິພ຺ພານສຸຂທາຍເກຫິ ປຸຎ຺ເຎຫິ ມາ ຠາຍິຕ຺ຖາຕິ. ນິສ຺ສກ຺ເກ ອິທໍ ສາມິວຈນໍ.

ອິທານິ ຕໂຕ ອຠາຍິຕພ຺ພຠາເວ ກາຣຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສຸຂສ຺ເສຕ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສຸຂ-ສທ຺ໂທ ‘‘ສຸໂຂ ພຸທ຺ຘານມຸປ຺ປາໂທ, ສຸຂາ ວິຣາຄຕາ ໂລເກ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ປ. ໑໙໔) ສຸຂມູເລ ອາຄໂຕ. ‘‘ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ມຫາລິ, ຣູປໍ ສຸຂໍ ສຸຂານຸປຕິຕໍ ສຸຂາວກ຺ກນ຺ຕ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໓.໖໐) ສຸຂາຣມ຺ມເຓ. ‘‘ຍາວຎ຺ຈິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ສຸກຣໍ ອກ຺ຂາເນນ ປາປຸຓິຕຸໍ ຍາວ ສຸຂາ ສຄ຺ຄາ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໓.໒໕໕) ສຸຂປຈ຺ຈຍຏ຺ຐາເນ. ‘‘ສຸໂຂ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ອຸຈ຺ຈໂຍ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ປ. ໑໑໘) ສຸຂເຫຕຸມ຺ຫິ. ‘‘ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣາ ເອເຕ ຘມ຺ມາ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໘໒) ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊ. ‘‘ນິພ຺ພານໍ ປຣມໍ ສຸຂ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໒.໒໑໕; ຘ. ປ. ໒໐໓, ໒໐໔) ນິພ຺ພາເນ. ‘‘ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໑.໒໓໒; ມ. ນິ. ໑.໒໗໑; ສໍ. ນິ. ໒.໑໕໒) ສຸຂເວທນາຍໍ. ‘‘ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ສນ຺ຕໍ, ສຸຂມິຈ຺ເຈວ ຠາສິຕ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໔.໒໕໓; ອິຕິວຸ. ໕໓) ອຸເປກ຺ຂາເວທນາຍໍ. ‘‘ທ຺ເວປິ ມຍາ, ອານນ຺ທ, ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາ ປຣິຍາເຍນ ສຸຂາ ເວທນາ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາ’’ຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໒.໘໙) ອິຏ຺ຐສຸເຂສຸ. ‘‘ສຸໂຂ ວິປາໂກ ປຸຎ຺ຎານ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ເປຏໂກ. ໒໓) ອິຏ຺ຐວິປາເກ. ອິຘາປິ ອິຏ຺ຐວິປາເກ ເອວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອິຏ຺ຐສ຺ສາຕິອາທີສຸ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພໂຕ ເຈວ ອນິຏ຺ຐປ຺ປຏິປກ຺ຂໂຕ ຈ ອິຏ຺ຐສ຺ສ. ກມນີຍໂຕ ມນສ຺ມິຎ຺ຈ ກມນໂຕ ປວິສນໂຕ ກນ຺ຕສ຺ສ. ປິຍາຍິຕພ຺ພໂຕ ສນ຺ຕປ຺ປນໂຕ ຈ ປິຍສ຺ສ. ມນນີຍໂຕ ມນສ຺ສ ວຑ຺ຒນໂຕ ຈ ມນາປສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍທິທໍ ປຸຎ຺ຎານີຕິ ປຸຎ຺ຎານີຕິ ຍທິທໍ ວຈນໍ, ເອຕໍ ສຸຂສ຺ສ ອິຏ຺ຐສ຺ສ ວິປາກສ຺ສ ອຘິວຈນໍ ນາມໍ. ສຸຂສ຺ເສຕໍ ຍທິທໍ ປຸຎ຺ຎານີຕິ ຜເລນ ກາຣຓສ຺ສ ອເຠໂທປຈາຣໍ ວທຕິ. ເຕນ ກຕູປຈິຕານໍ ປຸຎ຺ຎານໍ ອວສ຺ສໍຠາວິຜລໍ ສຸຕ຺ວາ ອປ຺ປມຕ຺ເຕນ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ຕພ຺ພານີຕິ ປຸຎ຺ຎກິຣິຍາຍໍ ນິໂຍເຊຕິ, ອາທຣຎ຺ຈ ເນສໍ ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປາເທຕິ.

ອິທານິ ອຕ຺ຕນາ ສຸເນຕ຺ຕກາເລ ກເຕນ ປຸຎ຺ຎກມ຺ເມນ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈນຸຠູຕໍ ຠວນ຺ຕຣປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ອຸຬາຣຕຣໍ ປຸຎ຺ຎວິປາກໍ ອຸທາຫຣິຕ຺ວາ ຕມຕ຺ຖໍ ປາກຏຕຣໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ອຠິຊານາມິ ໂຂ ປນາຫ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຠິຊານາມີຕິ ອຠິວິສິຏ຺ເຐນ ຎາເຓນ ຊານາມິ, ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ພຸຊ຺ຌາມິ. ທີຆຣຕ຺ຕນ຺ຕິ ຈິຣກາລໍ. ປຸຎ຺ຎານນ຺ຕິ ທານາທີນໍ ກຸສລຘມ຺ມານໍ. ສຕ຺ຕ ວສ຺ສານີຕິ ສຕ຺ຕ ສໍວຈ຺ຉຣານິ. ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ມິຊ຺ຊຕີຕິ ເມຕ຺ຕາ, ສິນິຍ຺ຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ມິຕ຺ເຕ ຠວາ, ມິຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ເອສາ ປວຕ຺ຕີຕິປິ ເມຕ຺ຕາ. ລກ຺ຂຓາທິໂຕ ປນ ຫິຕາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕິລກ຺ຂຓາ, ຫິຕູປສໍຫາຣຣສາ, ອາຆາຕວິນຍປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ສຕ຺ຕານໍ ມນາປຠາວທສ຺ສນປທຏ຺ຐານາ. ພ຺ຍາປາທູປສໂມ ເອຕິສ຺ສາ ສມ຺ປຕ຺ຕິ, ສິເນຫສມ຺ຠໂວ ວິປຕ຺ຕິ. ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ ຠາເວຕ຺ວາຕິ ເມຕ຺ຕາສຫຄຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ຈິຕ຺ຕສີເສນ ສມາຘິ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເມຕ຺ຕາສມາຘິໍ ເມຕາພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ເຈວ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ຈ.

ສຕ຺ຕ ສໍວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏກປ຺ເປຕິ ສຕ຺ຕ ມຫາກປ຺ເປ. ສໍວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏຄ຺ຄຫເຓເນວ ຫິ ສໍວຏ຺ຏຏ຺ຐາຍິວິວຏ຺ຏຏ຺ຐາຍິໂນປິ ຄຫິຕາ. ອິມໍ ໂລກນ຺ຕິ ກາມໂລກໍ. ສໍວຏ຺ຏມາເນ ສຸທນ຺ຕິ ສໍວຏ຺ຏມາເນ, ສຸທນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ວິປຊ຺ຊມາເນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ວຣສໍວຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ສຸທ’’ນ຺ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ. ກປ຺ເປຕິ ກາເລ. ກປ຺ປສີເສນ ຫິ ກາໂລ ວຸຕ຺ໂຕ, ກາເລ ຂີຍມາເນ ສພ຺ໂພປິ ຂີຍເຕວ. ຍຖາຫ – ‘‘ກາໂລ ຆສຕິ ຠູຕານິ, ສພ຺ພາເນວ ສຫຕ຺ຕນາ’’ຕິ (ຊາ. ໑.໒.໑໙໐). ‘‘ອາຠສ຺ສຣູປໂຄ ໂຫມີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເຕໂຊສໍວຏ຺ຏວເສເນຕ຺ຖ ກປ຺ປວຸຏ຺ຐານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອາຠສ຺ສຣູປໂຄຕິ ຕຕ຺ຖ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓວເສນ ອາຠສ຺ສຣພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ ອຸປຄຈ຺ຉາມີຕິ ອາຠສ຺ສຣູປໂຄ ໂຫມິ. ວິວຏ຺ຏມາເນຕິ ສຓ຺ຐຫມາເນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸຎ຺ຎໍ ພ຺ຣຫ຺ມວິມານໍ ອຸປປຊ຺ຊາມີຕິ ກສ຺ສຈິ ສຕ຺ຕສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕສ຺ສ ອຠາວໂຕ ສຸຎ຺ຎໍ ຍໍ ປຐມຊ຺ຌານຠູມິສງ຺ຂາຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມວິມານໍ ອາທິໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ, ຕໍ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓວເສນ ອຸປປຊ຺ຊາມິ ອຸເປມິ.

ພ຺ຣຫ຺ມາຕິ ກາມາວຈຣສຕ຺ເຕຫິ ວິສິຏ຺ຐຏ຺ເຐນ ຕຖາ ຕຖາ ພ຺ຣູຫິຕຄຸຓຕາຍ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕນຏ຺ເຐນ ຈ ພ຺ຣຫ຺ມາ. ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ຊພ຺ຣຫ຺ມປຸໂຣຫິເຕຫິ ມຫນ຺ໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມາຕິ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາ, ຕໂຕ ເອວ ເຕ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ຐິຕຕ຺ຕາ ອຠິຠູ. ເຕຫິ ນ ເກນຈິປິ ຄຸເຓນ ອຠິຠູໂຕຕິ ອນຠິຠູໂຕ. ອຎ຺ຎທຕ຺ຖູຕິ ເອກໍສວຈເນ ນິປາໂຕ. ທສ຺ສນໂຕ ທໂສ, ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ທສ຺ສນສມຕ຺ໂຖ ອຠິຎ຺ຎາຎາເຓນ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ ປສ຺ສາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສພ຺ຣຫ຺ມານໍ ອິທ຺ຘິປາທຠາວນາພເລນ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ມມ ວເສ ວຕ຺ເຕມີຕິ ວສວຕ຺ຕີ ໂຫມີຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ຕທາ ກິຣ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠີປິ ສມາໂນ ຕຖາ ສຕ຺ຕຫິຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ປາຣມິປູຣຓຎ຺ຈ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ຕາສຸ ເອວ ທ຺ວີສຸ ຌານຠູມີສຸ ນິກນ຺ຕິ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ເມຕ຺ຕາພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣວເສນ ອປຣາປຣໍ ສໍສຣິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຕ຺ຕ ວສ຺ສານິ…ເປ… ວສວຕ຺ຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ຠຄວາ ຣູປາວຈຣປຸຎ຺ຎສ຺ສ ວິປາກມຫນ຺ຕຕໍ ປກາເສຕ຺ວາ ອິທານິ ກາມາວຈຣປຸຎ຺ຎສ຺ສປິ ວິປາກໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຉຕ຺ຕິໍສກ຺ຂຕ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສກ຺ໂກ ອໂຫສິນ຺ຕິ ຉຕ຺ຕິໍສກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຉຕ຺ຕິໍສວາເຣ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ອນຸປປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣນ຺ຕຣໍ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ຕາວຕິໍສເທວຣາຊາ ອໂຫສິໍ. ຣາຊາ ອໂຫສິນ຺ຕິອາທີສຸ ຈຕູຫິ ອຈ຺ຉຣິຍຘມ຺ເມຫິ ຈຕູຫິ ສງ຺ຄຫວຕ຺ຖູຫິ ຈ ໂລກໍ ຣຎ຺ເຊຕີຕິ ຣາຊາ. ຈກ຺ກຣຕນໍ ວຕ຺ເຕຕິ, ຈຕູຫິ ສມ຺ປຕ຺ຕິຈກ຺ເກຫິ ວຕ຺ຕຕິ, ເຕຫິ ຈ ປຣໍ ວຕ຺ເຕຕິ, ປຣຫິຕາຍ ຈ ອິຣິຍາປຖຈກ຺ການໍ ວຕ຺ໂຕ ເອຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ຖີຕິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ. ‘‘ຣາຊາ’’ຕິ ເຈຕ຺ຖ ສາມຎ຺ຎໍ, ‘‘ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ’’ຕິ ວິເສສໍ. ຘມ຺ເມນ ຈຣຕີຕິ ຘມ຺ມິໂກ, ຎາເຍນ ສເມນ ວຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຘມ຺ເມເນວ ຣຊ຺ຊໍ ລຠິຕ຺ວາ ຣາຊາ ຊາໂຕຕິ ຘມ຺ມຣາຊາ, ທສວິເຘ ກຸສລຘມ຺ເມ ອຄຣຫິເຕ ຈ ຣາຊຘມ຺ເມ ນິຍຸຕ຺ໂຕຕິ ຘມ຺ມິໂກ. ເຕນ ຈ ຘມ຺ເມນ ສກລໍ ໂລກໍ ຣຎ຺ເຊຕີຕິ ຘມ຺ມຣາຊາ. ປຣຫິຕຘມ຺ມກຣເຓນ ວາ ຘມ຺ມິໂກ, ອຕ຺ຕຫິຕຘມ຺ມກຣເຓນ ຘມ຺ມຣາຊາ. ຍສ຺ມາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຘມ຺ເມນ ຎາເຍນ ຣຊ຺ຊໍ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ, ນ ອຘມ຺ເມນ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຘມ຺ເມນ ລທ຺ຘຣຊ຺ຊຕ຺ຕາ ຘມ຺ມຣາຊາ’’ຕິ.

ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ສມຸທ຺ທປຣິໂຍສານຕາຍ ຈາຕຸຣນ຺ຕາ ນາມ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ທີເປ ມຫາປຖວີຕິ ອາຫ ‘‘ປຸຣຕ຺ຖິມ…ເປ… ອິສ຺ສໂຣ’’ຕິ. ວິຊິຕາວີຕິ ວິເຊຕພ຺ພສ຺ສ ວິຊິຕວາ, ກາມໂກຘາທິກສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕຣສ຺ສ ປຏິຣາຊຠູຕສ຺ສ ພາຫິຣສ຺ສ ຈ ອຣິຄຓສ຺ສ ວິຊຍີ ວິຊິນິຕ຺ວາ ຐິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກາມໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໂນ ເກນຈິ ຍຸທ຺ຘໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຍຸທ຺ເຘນ ປນ ສາເຘຕພ຺ພສ຺ສ ວິຊຍສ຺ສ ສິທ຺ຘິຍາ ‘‘ວິຊິຕສງ຺ຄາໂມ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຊນປໂທ ວາ ຈຕຸພ຺ພິຘອຈ຺ຉຣິຍຘມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອສ຺ມິໍ ຣາຊິນິ ຖາວຣິຍໍ ເກນຈິ ອສໍຫາຣິຍໍ ທຬ຺ຫຠຕ຺ຕິຠາວໍ ປຕ຺ໂຕ, ຊນປເທ ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມິກາຍ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ຖາວຣິຍໍ ຖິຣຠາວໍ ປຕ຺ໂຕຕິ ຊນປທຕ຺ຖາວຣິຍປ຺ປຕ຺ໂຕ. ຈຓ຺ຑສ຺ສ ຫິ ຣຎ຺ໂຎ ພລິທຓ຺ຑາທີຫິ ໂລກໍ ປີຬຍໂຕ ມນຸສ຺ສາ ມຊ຺ຌິມຊນປທໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ປພ຺ພຕສມຸທ຺ທຕີຣກນ຺ທຣາທີນິ ນິສ຺ສາຍ ປຈ຺ຈນ຺ເຕ ວາສໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ. ອຕິມຸທຸກສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ໂຈເຣຫິ ສາຫສິກຘນວິໂລປປີຬິຕາ ມນຸສ຺ສາ ປຈ຺ຈນ຺ຕໍ ປຫາຍ ຊນປທມຊ຺ເຌ ວາສໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ. ອິຕິ ເອວຣູເປ ຣາຊິນິ ຊນປໂທ ຖິຣຠາວໍ ນ ປາປຸຓາຕິ.

ສຕ຺ຕຣຕນສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ຈກ຺ກຣຕນາທີຫິ ສຕ຺ຕຫິ ຣຕເນຫິ ສມຸເປໂຕ. ເຕສຸ ຫິ ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຈກ຺ກຣຕເນນ ອຊິຕໍ ຊິນາຕິ, ຫຕ຺ຖິອສ຺ສຣຕເນຫິ ວິຊິເຕ ສຸເຂເນວ ອນຸວິຈຣຕິ, ປຣິຓາຍກຣຕເນນ ວິຊິຕມນຸຣກ຺ຂຕິ, ອວເສເສຫິ ອຸປໂຠຄສຸຂມນຸຠວຕິ. ປຐເມນ ຈສ຺ສ ອຸສ຺ສາຫສຕ຺ຕິໂຍໂຄ, ປຈ຺ຉິເມນ ມນ຺ຕສຕ຺ຕິໂຍໂຄ, ຫຕ຺ຖິອສ຺ສຄຫປຕິຣຕເນຫິ ປຠຸສຕ຺ຕິໂຍໂຄ ສຸປຣິປຸຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ. ອິຕ຺ຖິມຓິຣຕເນຫິ ອຸປໂຠຄສຸຂມນຸຠວຕິ, ເສເສຫິ ອິສ຺ສຣິຍສຸຂໍ. ວິເສສໂຕ ຈສ຺ສ ປຸຣິມານິ ຕີຓິ ອໂທສກຸສລມູລຊນິຕກມ຺ມານຸຠາເວນ ສມ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ມຊ຺ຌິມານິ ອໂລຠກຸສລມູລຊນິຕກມ຺ມານຸຠາເວນ, ປຈ຺ຉິມເມກໍ ອໂມຫກຸສລມູລຊນິຕກມ຺ມານຸຠາເວນາຕິ.

ສູຣາຕິ ສຕ຺ຕິວນ຺ໂຕ, ນິພ຺ຠຍາຕິ ອຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ອຠີຣຸໂນ’’ຕິ. ອງ຺ຄນ຺ຕິ ກາຣຓໍ. ເຍນ ກາຣເຓນ ‘‘ວີຣາ’’ຕິ ວຸຈ຺ເຈຍ຺ຍຸໍ, ຕໍ ວີຣງ຺ຄໍ. ເຕນາຫ ‘‘ວີຣິຍສ຺ເສຕໍ ນາມ’’ນ຺ຕິ. ຍາວ ຈກ຺ກວາຬປພ຺ພຕາ ຈກ຺ກສ຺ສ ວຕ຺ຕນໂຕ ‘‘ຈກ຺ກວາຬປພ຺ພຕໍ ສີມໍ ກຕ຺ວາ ຐິຕສມຸທ຺ທປຣິຍນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອທຓ຺ເຑນາຕິ ອິມິນາ ຘນທຓ຺ຑສ຺ສ ສຣີຣທຓ຺ຑສ຺ສ ຈ ອກຣຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອສຕ຺ເຖນາຕິ ອິມິນາ ປນ ເສນາຍ ຍຸຊ຺ຌນສ຺ສາຕິ ຕທຸຠຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນ ທຓ຺ເຑນາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ເຍ ກຕາປຣາເຘ ສຕ຺ເຕ ສຕມ຺ປິ ສຫສ຺ສມ຺ປິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ເຕ ຘນທຓ຺ເຑນ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ຕິ. ເຍ ເຉຊ຺ຊເຠຊ຺ຊໍ ອນຸສາສນ຺ຕິ, ເຕ ສຕ຺ຖທຓ຺ເຑນ. ອຫໍ ປນ ທຸວິຘມ຺ປິ ທຓ຺ຑໍ ປຫາຍ ອທຓ຺ເຑນ ອຊ຺ຌາວສິໍ. ເຍ ເອກໂຕຘາຣາທິນາ ສຕ຺ເຖນ ປຣໍ ວິເຫເຐນ຺ຕິ, ເຕ ສຕ຺ເຖນ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣນ຺ຕິ ນາມ. ອຫໍ ປນ ສຕ຺ເຖນ ຂຸທ຺ທກມກ຺ຂິກາຍ ປິວນມຕ຺ຕມ຺ປິ ໂລຫິຕໍ ກສ຺ສຈິ ອນຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ຘມ຺ເມເນວ ‘‘ເອຫິ ໂຂ, ມຫາຣາຊາ’’ຕິ ເອວໍ ປຏິຣາຊູຫິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕາຄມໂນ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ປຖວິໍ ອຠິຊິນິຕ຺ວາ ອຊ຺ຌາວສິໍ, ອຠິວິຊິນິຕ຺ວາ ສາມີ ຫຸຕ຺ວາ ວສິນ຺ຕິ.

ອິຕິ ຠຄວາ ອຕ຺ຕານໍ ກາຍສກ຺ຂິໍ ກຕ຺ວາ ປຸຎ຺ຎານໍ ວິປາກມຫນ຺ຕຕໍ ປກາເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຕເມວຕ຺ຖໍ ຄາຖາພນ຺ຘເນນ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ປສ຺ສ, ປຸຎ຺ຎານໍ ວິປາກ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ສຸເຂສິໂນຕິ ອາລປນວຈນເມຕໍ, ເຕນ ສຸຂປຣິເຍສເກ ສຕ຺ເຕ ອາມນ຺ເຕຕິ. ປາຬິຍໍ ປນ ‘‘ປສ຺ສຖາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ‘‘ປສ຺ສາ’’ຕິ ວຈນພ຺ຍຕ຺ຕໂຍ ກໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ມນຸສ຺ສານໍ ອຸເຣ ສຕ຺ຖໍ ຐເປຕ຺ວາ ອິຈ຺ຉິຕຘນຫຣຓາທິນາ ວາ ສາຫສກາຣິຕາຍ ສາຫສິກາ, ເຕສໍ ກມ຺ມໍ ສາຫສິກກມ຺ມໍ. ປຖວິຍາ ອິສ຺ສໂຣ ປຖພ຺ໂຍຕິ ອາຫ ‘‘ປຸຖວິສາມິໂກ’’ຕິ.

ເມຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.