໑໐. ປຣິພ຺ພາຊກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໐. ທສເມ ອຠິຎ຺ຎາຕາຕິ ເອທິໂສ ຈ ເອທິໂສ ຈາຕິ ອຠິລກ຺ຂຓວເສນ ຎາຕາ. ເຕນາຫ ‘‘ຎາຕາ ປາກຏາ’’ຕິ. ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ປຏິສລ຺ລານນ຺ຕິ ເຕຫິ ເຕຫິ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກອນ຺ເຕວາສິກອຸປາສກາທິສຕ຺ເຕຫິ ເຈວ ຣູປາຣມ຺ມຓາທິສງ຺ຂາເຣຫິ ຈ ປຏິນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອປສກ຺ກິຕ຺ວາ ສລ຺ລີນໍ ນິລີຍນໍ, ເອກີຠາໂວ ປວິເວໂກຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ໂຍ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐິໂຕ, ໂສ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ນາມ ໂຫຕິ. ຠຄວາ ປນ ຍສ຺ມາ ປຏິສລ຺ລານາ ອຸຕ຺ຕມໂຕ ຜລສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາສິ, ຕສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕຕິ ຜລສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐິໂຕ’’ຕິ. ວຕ຺ຖຸກາເມສູຕິ ຣູປາທີສຸ ກິເລສກາມສ຺ສ ວຕ຺ຖຸຠູເຕສຸ ກາເມສຸ. ພຫລຣາຄນ຺ຕິ ຖິຣມູລທຸມ຺ໂມຈນີຍຕາຫິ ອຊ຺ໂຌສາເນນ ພຫລຠູຕໍ ກິເລສກາມໍ. ສກາຣຓາຕິ ເຍຫິ ກາຣເຓຫິ ປເຣສໍ ວາເທ ໂທສໍ ທສ຺ເສນ຺ຕິ, ເຕຫິ ກາຣເຓຫິ ສກາຣຓາ. ນ ຫິ ລກ຺ຂຓຍຸຕ຺ເຕນ ເຫຕຸນາ ວິນາ ປຣວາເທສຸ ໂທສໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ສກ຺ກາ.

ເອວມາທີຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິສທ຺ເທນ ‘‘ນຕ຺ຖິ ເຫຕຸ ນຕ຺ຖິ ປຈ຺ຈໂຍ ສຕ຺ຕານໍ ສໍກິເລສາຍາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໑໖໘) ເອວມາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕສ຺ມາ ເອວມາທິວາທິໂນ ເອວໍ ເຫຕຸປ຺ປຏິກ຺ເຂປວາທິໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຈ ນຕ຺ຖິກທິຏ຺ຐິ ວິປາກໍ ປຏິພາຫຕິ, ອກິຣິຍທິຏ຺ຐິ ກມ຺ມໍ ປຏິພາຫຕິ, ອເຫຕຸກທິຏ຺ຐິ ອຸຠຍໍ ປຏິພາຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມໍ ປຏິພາຫນ຺ເຕນ ວິປາໂກ ປຏິພາຫິໂຕ ໂຫຕິ, ວິປາກໍ ປຏິພາຫນ຺ເຕນປິ ກມ຺ມໍ ປຏິພາຫິຕໍ. ອິຕິ ສພ຺ເພເປເຕ ອຕ຺ຖໂຕ ອຸຠຍປຏິພາຫກາ ອເຫຕຸວາທາ ເຈວ ອກິຣິຍວາທາ ຈ ນຕ຺ຖິກວາທາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ.

ໂອກ຺ກນ຺ຕນິຍມາຕິ ໂອຄາຬ຺ຫມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍມາ. ສຊ຺ຌາຍຕີຕິ ຕໍ ທິຏ຺ຐິທີປກໍ ຄນ຺ຖໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຐຕິ. ວີມໍສຕີຕິ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ວິຈາເຣຕິ. ຕສ຺ສາຕິອາທິ ວີມໍສນາກາຣທສ຺ສນໍ. ຕສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓຕິ ຍຖາປຣິກປ຺ປິຕເຫຕຸປຈ຺ຈຍາຠາວາທິເກ ນຕ຺ຖິ ເຫຕູຕິອາທິນຍປ຺ປວຕ຺ຕາຍ ລທ຺ຘິຍາ ອາຣມ຺ມເຓ. ມິຈ຺ຉາສຕິ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ‘‘ນຕ຺ຖິ ເຫຕູ’’ຕິອາທິວເສນ ອນຸສ຺ສວູປລທ຺ເຘ ອຕ຺ເຖ ຕທາກາຣປຣິວິຕກ຺ກເນຫິ ສວິຄ຺ຄເຫ ວິຍ ສຣູປໂຕ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິເຕ ຈິຣກາລປຣິຈເຍນ ເອວເມຕນ຺ຕິ ນິຊ຺ຌານກ຺ຂມຠາວູປຄມເນນ ນິຊ຺ຌານກ຺ຂນ຺ຕິຍາ ຕຖາຄຫິເຕ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຕເຖວ ອາເສວນ຺ຕສ຺ສ ພຫຸລີກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວິຕກ຺ເກນ ສມານີຍມານາ ມິຈ຺ຉາວາຍາໂມປຕ຺ຖມ຺ຠິຕາ ອຕໍສຠາວໍ ຕໍສຠາວນ຺ຕິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີ ມິຈ຺ຉາສຕີຕິ ລທ຺ຘນາມາ ຕໍລທ຺ຘິສຫຄຕາ ຕຓ຺ຫາ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ. ຈິຕ຺ຕໍ ເອກຄ຺ຄໍ ໂຫຕີຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕວິຕກ຺ກາທິປຈ຺ຈຍລາເຠນ ຕສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ ອວຏ຺ຐິຕຕາຍ ອເນກຄ຺ຄຕໍ ປຫາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ເອກຄ຺ຄໍ ອປ຺ປິຕໍ ວິຍ ໂຫຕິ ມິຈ຺ຉາສມາຘິນາ. ໂສປິ ຫິ ປຈ຺ຈຍວິເສເສນ ລທ຺ຘຠາວນາພໂລ ກທາຈິ ສມາຘານປຏິຣູປກິຈ຺ຈກໂຣ ໂຫຕິເຍວ ປຫຣຓວິຊ຺ຌນາທີສຸ ວິຍາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ຊວນານິ ຊວນ຺ຕີຕິ ອເນກກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ເຕນາກາເຣນ ປຸພ຺ພຠາຄິເຍສຸ ຊວນວາເຣສຸ ປວຕ຺ເຕສຸ ສພ຺ພປຈ຺ຉິເມ ຊວນວາເຣ ສຕ຺ຕ ຊວນານິ ຊວນ຺ຕິ. ປຐມຊວເນ ສເຕກິຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍາທີສູຕິ ຘມ຺ມສຠາວທສ຺ສນເມຕໍ, ນ ປນ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ເຕສໍ ສເຕກິຈ຺ຉຠາວາປາທນໍ ເກນຈິ ສກ຺ກາ ກາຕຸໍ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ຕີສຸ ມິຈ຺ຉາທສ຺ສເນສຸ. ໂກຈິ ເອກໍ ທສ຺ສນໍ ໂອກ຺ກມຕີຕິ ຍສ຺ສ ເອກສ຺ມິໍເຍວ ອຠິນິເວໂສ ອາເສວນາ ປວຕ຺ຕາ, ໂສ ເອກໍເຍວ ທສ຺ສນໍ ໂອກ຺ກມຕິ. ຍສ຺ສ ທ຺ວີສຸ ຕີສຸປິ ວາ ອຠິນິເວໂສ ອາເສວນາ ປວຕ຺ຕາ, ໂສ ທ຺ເວ ຕີຓິ ໂອກ຺ກມຕິ. ເອເຕນ ຍາ ປຸພ຺ເພ ອຸຠຍປຏິພາຫິກຕາມຸເຂນ ປວຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖສິທ຺ຘາ ສພ຺ພທິຏ຺ຐິກາ, ສາ ປຸພ຺ພຠາຄິຍາ, ມິຈ຺ຉານິຍາໂມກ຺ກນ຺ຕິຍາ ປນ ຍຖາສກໍ ປຈ຺ຈຍສມຸທາຄມທິຏ຺ຐິໂຕ ຠິນ຺ນາຣມ຺ມຓານໍ ວິຍ ວິເສສາຘິຄມານໍ ເອກຊ຺ຌໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຠິກິຓ຺ຓາ ເອວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອກສ຺ມິໍ ໂອກ຺ກນ຺ເຕປິ ທ຺ວີສຸ ຕີສຸ ໂອກ຺ກນ຺ເຕສຸປິ ນິຍຕມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກວ ໂຫຕີຕິ ອິມິນາ ຕິສ຺ສນ຺ນມ຺ປິ ທິຏ຺ຐີນໍ ສມານຜລຕໍ ສມານພລຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕິ. ຕສ຺ມາ ຕິສ຺ໂສປິ ເຈຕນາ ເອກສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອນຸພລປ຺ປທາຍິກາ ໂຫນ຺ຕິ.

ກິໍ ປເນສ ເອຕສ຺ມິຎ຺ເຎວ ອຕ຺ຕຠາເວ ນິຍໂຕ, ອຸທາຫຸ ອຎ຺ຎສ຺ມິມ຺ປີຕິ? ເອຕສ຺ມິຎ຺ເຎວ ນິຍໂຕ. ອກຸສລຎ຺ຫິ ນາເມຕໍ ອພລໍ, ນ ກຸສລໍ ວິຍ ມຫາພລໍ. ອຎ຺ຎຖາ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາໂມ ວິຍ ອຈ຺ຈນ຺ຕິໂກ ສິຍາ, ອາເສວນວເສນ ປນ ຠວນ຺ຕເຣປິ ຕໍ ຕໍ ທິຏ຺ຐິໍ ໂຣເຈຕິເຍວ. ເຕເນວາຫ ‘‘ວຏ຺ຏຂາຓຸໂກ ນາເມສ ສຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ສກິໍ ນິມຸຄ຺ໂຄ ນິມຸຄ຺ໂຄ ເອວ ພາໂລ’’ຕິ ວິຍ ວຏ຺ຏຂາຓຸໂຊຕນາ, ຍາທິເສຫິ ປນ ປຈ຺ຈເຍຫິ ອຍໍ ຕໍ ທສ຺ສນໍ ໂອກ຺ກນ຺ໂຕ ປຸນ ກທາຈິ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕນິຍາໂມ ຕປ຺ປຏິກ຺ເຂປປຈ຺ຈເຍ ປຏິຈ຺ຈ ຕໂຕ ສີສຸກ຺ເຂປນມສ຺ສ ນ ໂຫຕີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເຍຠຸຍ຺ເຍນາ’’ຕິ. ເອທິສາຕິ ‘‘ພຸທ຺ຘານມ຺ປິ ອເຕກິຈ຺ຉາ’’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕສທິສາ.

ອຕ຺ຕໂນ ນິນ຺ທາຠເຍນາຕິ ‘‘ສມ຺ມາ ທິຏ຺ຐິຎ຺ຈ ນາມ ເຕ ຄຣຫນ຺ຕີ’’ຕິອາທິນາ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປຣິ ປເຣຫິ ວຕ຺ຕພ຺ພນິນ຺ທາຠເຍນ. ຆຏ຺ຏນຠເຍນາຕິ ຕຖາ ປເຣສໍ ອປສາທນຠເຍນ. ສຫຘມ຺ເມນ ປເຣນ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປຣິ ກາຕພ຺ພນິຄ຺ຄໂຫ ອຸປາຣມ຺ໂຠ, ຕໂຕ ປຣິຕ຺ຕາໂສ ອຸປາຣມ຺ຠຠຍໍ. ຕໍ ປນ ອຕ຺ຖໂຕ ອຸປວາທຠຍໍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຸປວາທຠເຍນາ’’ຕິ. ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິວເສນ ອຠິຊ຺ຌາ ວິນຍຕິ ເອເຕນາຕິ ອຠິຊ຺ຌາວິນໂຍ, ອຣຫຕ຺ຕຜລໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອຠິຊ຺ຌາວິນໂຍ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຣຫຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ປຣິພ຺ພາຊກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອຸຣຸເວລວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.