໖. ສາຬ຺ຫສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໙໖. ຉຏ຺ເຐ ກາຍທຬ຺ຫິພຫຸລຕໍ ຕປຕີຕິ ຕໂປ, ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ວີຣິຍໍ. ເຕນ ກາຍທຬ຺ຫິພຫຸລຕານິມິຕ຺ຕສ຺ສ ປາປສ຺ສ ຊິຄຸຈ຺ຉນໍ ວິຣຊ຺ຊນໍ ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉາຕິ ອາຫ ‘‘ທຸກ຺ກຣກາຣິກສງ຺ຂາເຕນາ’’ຕິອາທິ. ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉວາທາຕິອາທີສຸ ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉໍ ວທນ຺ຕິ, ມນສາປິ ຕເມວ ສາຣໂຕ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຈຣນ຺ຕິ, ກາເຍນປິ ຕເມວ ອລ຺ລີນາ ນານປ຺ປກາຣໍ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄມນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປຣິສຸທ຺ຘກາຍສມາຈາຣາຕິ ອປຣິສຸທ຺ເຘນ ປາຓາຕິປາຕາທິນາ ກາຍສມາຈາເຣນ ສມນ຺ນາຄຕາ. ອປຣິສຸທ຺ຘວຈີສມາຈາຣາຕິ ອປຣິສຸທ຺ເຘນ ມຸສາວາທາທິນາ ວຈີສມາຈາເຣນ ສມນ຺ນາຄຕາ. ອປຣິສຸທ຺ຘມໂນສມາຈາຣາຕິ ອປຣິສຸທ຺ເຘນ ອຠິຊ຺ຌາທິນາ ມໂນສມາຈາເຣນ ສມນ຺ນາຄຕາ. ກາມໍ ອກຸສລກາຍສມາຈາຣວຈີສມາຈາຣປ຺ປວຕ຺ຕິກາເລປິ ອຠິຊ຺ຌາທໂຍ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິເຍວ, ຕທາ ປນ ເຕ ເຈຕນາປກ຺ຂິກາ ວາ ອພ຺ໂພຫາຣິກາ ວາຕິ, ມໂນສມາຈາຣວາເຣ ເອວ ອຠິຊ຺ຌາທິວເສນ ໂຍຊນາ ກຕາ. ອຖ ວາ ທ຺ວາຣນ຺ຕເຣ ປວຕ຺ຕານໍ ປາຓາຕິປາຕາທີນໍ ວຈີສມາຈາຣາທິຠາວາຠາໂວ ວິຍ ທ຺ວາຣນ຺ຕເຣ ປວຕ຺ຕານມ຺ປິ ອຠິຊ຺ຌາທີນໍ ກາຍສມາຈາຣາທິຠາໂວ ອສິທ຺ໂຘ, ມໂນສມາຈາຣຠາໂວ ເອວ ປນ ສິທ຺ໂຘຕິ ກຕ຺ວາ ມໂນສມາຈາຣວາເຣ ເອວ ອຠິຊ຺ຌາທໂຍ ອຸທ຺ຘຏາ. ຕຖາ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ທ຺ວາເຣ ຈຣນ຺ຕິ ກມ຺ມານິ, ນ ທ຺ວາຣາ ທ຺ວາຣຈາຣິໂນ;

ຕສ຺ມາ ທ຺ວາເຣຫິ ກມ຺ມານິ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ວວຕ຺ຖິຕາ’’ຕິ. (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໑ ກາມາວຈຣກຸສລທ຺ວາຣກຖາ);

ອປຣິສຸທ຺ຘາຊີວາຕິ ອປຣິສຸທ຺ເຘນ ເວຊ຺ຊກມ຺ມທູຕກມ຺ມວຑ຺ຒິໂຍຄາທິນາ ເອກວີສຕິອເນສນາເຠເທນ ອາຊີເວນ ສມນ຺ນາຄຕາ. ອິທຎ຺ຈ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕານໍເຍວ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ‘‘ເຍປິ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ’’ຕິ ປນ ວຈນໂຕ ພາຫິຣກວເສນ ຄຫຏ຺ຐວເສນ ຈ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຄຫຏ຺ຐານມ຺ປິ ຫິ ຊາຕິຘມ຺ມກຸລຘມ຺ມເທສຘມ຺ມວິໂລມນວເສນ ອຎ຺ຎຖາປິ ມິຈ຺ຉາຊີໂວ ລພ຺ຠເຕວ.

ຎາຓທສ຺ສນາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ຎາຓທສ຺ສນນ຺ຕິ ມຄ຺ຄຎາຓມ຺ປິ ວຸຈ຺ຈຕິ ຜລຎາຓມ຺ປິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓມ຺ປິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓມ຺ປິ ວິປສ຺ສນາຎາຓມ຺ປິ. ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘຕ຺ຖໍ ຠຄວຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ວຸສ຺ສຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໒໕໗) ຫິ ເອຕ຺ຖ ມຄ຺ຄຎາຓໍ ‘‘ຎາຓທສ຺ສນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອຍມຎ຺ໂຎ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ໂມ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສໂສ ອຘິຄໂຕ ຜາສຸວິຫາໂຣ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໓໒໘) ເອຕ຺ຖ ຜລຎາຓໍ. ‘‘ຠຄວໂຕປິ ໂຂ ຎາຓໍ ອຸທປາທິ ສຕ຺ຕາຫກາລກໂຕ ອາຬາໂຣ ກາລາໂມ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໐) ເອຕ຺ຖ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ. ‘‘ຎາຓຎ຺ຈ ປນ ເມ ທສ຺ສນໍ ອຸທປາທິ, ອກຸປ຺ປາ ເມ ວິມຸຕ຺ຕິ, ອຍມນ຺ຕິມາ ຊາຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໐໘໑; ມຫາວ. ໑໖; ປຏິ. ມ. ໒.໓໐) ເອຕ຺ຖ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓໍ. ‘‘ຎາຓທສ຺ສນາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນີຫຣຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໒໓໔-໒໓໕) ເອຕ຺ຖ ວິປສ຺ສນາຎາຓໍ. ອິຘ ປນ ຎາຓທສ຺ສນາຍາຕິ ມຄ຺ຄຎາຓໍ ‘‘ຎາຓທສ຺ສນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ມຄ຺ຄຎາຓສງ຺ຂາຕາຍ ທສ຺ສນາຍາ’’ຕິ. ອວິຣາຘິຕໍ ວິຊ຺ຌຕີຕິ ອວິຣາຘິຕໍ ກຕ຺ວາ ວິຊ຺ຌຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

ສາຬ຺ຫສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.