໕. ວປ຺ປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໙໕. ປຎ຺ຈເມ ປິຫິຕຕ຺ຕາຕິ ອກຸສລສ຺ສ ປເວສນທ຺ວາຣໍ ປິທຫິຕ຺ວາ ຐິຕຕ຺ຕາ. ກາເຍນ ສໍວຣິຕພ຺ພຎ຺ຫິ ອປິຫິເຕນ ທ຺ວາເຣນ ປວຕ຺ຕນກໍ ປາປຘມ຺ມໍ ສໍວຣິຕ຺ວາ ຐິໂຕ ກາເຍນ ສໍວຸໂຕ ນາມ. ຂຍວິຣາເຄນາຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕຂຍສງ຺ຂາເຕນ ວິຣຊ຺ຊເນນ, ອນຸປ຺ປາທນິໂຣເຘນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິໍ ວິຊ຺ຊາ ປຸພ຺ເພ ອຸປ຺ປນ຺ນາຕິ? ອຸຠຍເມຕໍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ປຫານາຠິສມຍຠາວນາຠິສມຍານໍ ອຠິນ຺ນກາລຕ຺ຕາ ປທີປຸຊ຺ຊລເນນ ອນ຺ຘກາຣໍ ວິຍ ວິຊ຺ຊຸປ຺ປາເທນ ອວິຊ຺ຊາ ນິຣຸທ຺ຘາວ ໂຫຕິ, ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ວາ ເຫຕຸຜລຕ຺ຕມຸປຈາຣວເສນ. ຍຖາ ຫິ ປທີປຸຊ຺ຊລນເຫຕຸໂກ ອນ຺ຘກາຣວິຄໂມ, ເອວໍ ວິຊ຺ຊຸປ຺ປາທເຫຕຸໂກ ອວິຊ຺ຊານິໂຣໂຘ. ເຫຕຸຜລຘມ຺ມາ ຈ ສມານກາລາປິ ປຸພ຺ພາປຣກາລາ ວິຍ ໂວຫຣີຍນ຺ຕິ ຍຖາ ‘‘ຈກ຺ຂຸຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຣູເປ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໐໐; ໓.໔໒໑, ໔໒໕, ໔໒໖; ສໍ. ນິ. ໒.໔໓-໔໔; ໒.໔.໖໐; ກຖາ. ໔໖໕, ໔໖໗) ປຈ຺ຈຍາທານຸປ຺ປຊ຺ຊນກິຣິຍາ. ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ຈ ວິຫນນໂຕ ວິຆາໂຕ, ທຸກ຺ຂໍ. ປຣິທຫນໂຕ ປຣິຬາໂຫ.

ນິຈ຺ຈວິຫາຣາຕິ ສພ຺ພທາ ປວຕ຺ຕນກວິຫາຣາ. ຐເປຕ຺ວາ ຫິ ສມາປຕ຺ຕິເວລໍ ຠວງ຺ຄເວລຎ຺ຈ ຂີຓາສວາ ອິມິນາ ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາວິຫາເຣນ ສພ຺ພກາລໍ ວິຫຣນ຺ຕິ. ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓນ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ. ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາຕິ ຫິ ນິສ຺ສຍໂວຫາເຣນ ວຸຕ຺ຕໍ. ສສມ຺ຠາຣກຖາ ເຫສາ ຍຖາ ‘‘ຘນຸນາ ວິຊ຺ຌຕີ’’ຕິ, ຕສ຺ມາ ນິສ຺ສຍສີເສນ ນິສ຺ສິຕສ຺ສ ຄຫຓໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຣາຄວເສນ ນ ໂສມນສ຺ສຊາໂຕ ໂຫຕີຕິ ເຄຫສິຕເປມວເສນປິ ຊວນກ຺ຂເຓ ໂສມນສ຺ສຊາໂຕ ນ ໂຫຕິ ມຄ຺ເຄນ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ, ນ ໂທມນສ຺ສຊາໂຕ ປສາທຎ຺ຎຖຕ຺ຕວເສນປິ. ອຸເປກ຺ຂໂກ ມຊ຺ຌຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ວິຫຣຕີຕິ ອສມເປກ຺ຂເນນ ໂມຫໍ ອນຸປ຺ປາເທນ຺ໂຕ ຎາຓຸເປກ຺ຂາວເສເນວ ອຸເປກ຺ຂໂກ ວິຫຣຕິ ມຊ຺ຌຕ຺ໂຕ. ຂີຓາສໂວ ຫິ ອິຏ຺ເຐປິ ອນິຏ຺ເຐປິ ມຊ຺ຌຕ຺ເຕປິ ອາຣມ຺ມເຓ ໂຍ ອສມເປກ຺ຂເນນ ສມສມາ ອໂຍນິໂສຄຫເຓ ອຂີຓາສວານໍ ໂມໂຫ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ອນຸປ຺ປາເທນ຺ໂຕ ມຄ຺ເຄເນວ ຕສ຺ສ ສມຸຄ຺ຆາຕິຕຕ຺ຕາ ຎາຓຸເປກ຺ຂາວເສເນວ ອຸເປກ຺ຂໂກ ວິຫຣຕິ, ອຍຎ຺ຈສ຺ສ ປຏິປຕ຺ຕິ ສຕິເວປຸລ຺ລປຕ຺ຕິຍາ ປຎ຺ຎາເວປຸລ຺ລປຕ຺ຕິຍາ ຈາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎປຣິຄ຺ຄຫິຕາຍາ’’ຕິ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ອຸເປກ຺ຂໂກ ວິຫຣຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາ ກຖິຕາ. ‘‘ສມ຺ປຊາໂນ’’ຕິ ວຈນໂຕ ປນ ຈຕ຺ຕາຣິ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕານິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ ເຕຫິ ວິນາ ສມ຺ປຊານຕາຍ ອສມ຺ຠວໂຕ. ‘‘ສຕຕວິຫາຣາ’’ຕິ ວຈນໂຕ ອຏ຺ຐປິ ມຫາກິຣິຍຈິຕ຺ຕານິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ ຎາຓຸປ຺ປຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍຣຫິຕກາເລປິ ປວຕ຺ຕິໂຊຕນໂຕ. ‘‘ອຣຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອທຸສ຺ສນ຺ໂຕ’’ຕິ ວຈນໂຕ ຫສິຕຸປ຺ປາທໂວຏ຺ຐພ຺ພເນຫິ ສທ຺ຘິໍ ທສ ຈິຕ຺ຕານິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ອຣຊ຺ຊນາທຸສ຺ສນວເສນ ປວຕ຺ຕິ ຫິ ເຕສມ຺ປິ ສາຘາຣຓາຕິ. ນນຸ ເຈຕ຺ຖ ‘‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ວິຫຣຕີ’’ຕິ ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາວເສນ ອິເມສໍ ສຕຕວິຫາຣານໍ ອາຄຕຕ຺ຕາ ໂສມນສ຺ສໍ ກຖໍ ລພ຺ຠຕີຕິ? ອາເສວນໂຕຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ຫິ ຂີຓາສໂວ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ເຐປິ ອາຣມ຺ມເຓ ມຊ຺ຌຕ຺ເຕ ວິຍ ພຫຸລໍ ອຸເປກ຺ຂໂກ ວິຫຣຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິສຸທ຺ຘປ຺ປກຕິຠາວາວິຊຫນໂຕ, ກທາຈິ ປນ ຕຖາ ເຈໂຕຠິສງ຺ຂາຣຠາເວ ຍໍ ຕໍ ສຠາວໂຕ ອິຏ຺ຐໍ ອາຣມ຺ມຓໍ, ຕສ຺ສ ຍາຖາວໂຕ ສຠາວຄ຺ຄຫຓວເສນປິ ອຣຫໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕເຕວ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ປຸພ຺ພາເສວນວເສນ.

ກາໂຍຕິ (ສໍ. ນິ. ຏີ. ໒.໒.໕໑) ປຎ຺ຈທ຺ວາຣກາໂຍ, ໂສ ອນ຺ໂຕ ອວສານໍ ເອຕິສ຺ສາຕິ ກາຍນ຺ຕິກາ, ຕໍ ກາຍນ຺ຕິກໍ. ເຕນາຫ – ‘‘ຍາວ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣກາໂຍ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕາວ ປວຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຊີວິຕນ຺ຕິກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ມໂນທ຺ວາຣິກເວທນາໂຕ ປຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຐມໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕໂຕ ເອວ ອຕ຺ຖສິທ຺ຘມຕ຺ຖໍ ສຣູເປເນວ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ມໂນທ຺ວາຣິກເວທນາ ປຐມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິທານິ ຕເມວ ສງ຺ເຂເປນ ວຸຕ຺ຕໍ ວິວຣິຕຸໍ ‘‘ສາ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຍາວ ເຕຕ຺ຕິໍສວສ຺ສານິ ປຐມວໂຍ. ປຎ຺ຎາສວສ຺ສກາເລຕິ ປຐມວຍໂຕ ຍາວ ປຎ຺ຎາສວສ຺ສກາລາ, ຕາວ. ຐິຕາ ໂຫຕີຕິ ວຑ຺ຒິຫານິໂຍ ອນຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ສມຣູເປເນວ ຐິຕາ ໂຫຕິ. ມນ຺ທາຕິ ມຸທຸກາ ອຕິຂິຓາ. ຕທາຕິ ອສີຕິນວຸຕິວສ຺ສກາເລ ວທນ຺ເຕປິ ຕຖາຈິຣປຣິຈິເຕປີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຠຄ຺ຄາຕິ ເຕໂຊຠຄ຺ເຄນ ຠຄ຺ຄາ ທຸພ຺ພຓ຺ຓາ. ຫທຍໂກຏິໍເຍວາຕິ ຈກ຺ຂາທິວຕ຺ຖູສຸ ອປ຺ປວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ເຕສໍ ອາທິອນ຺ຕໂກຏິຠູຕໍ ຫທຍວຕ຺ຖຸໍເຍວ. ຕາວາຕິ ຍາວ ເວທນາ ວຕ຺ຕຕິ, ຕາວ.

ວາປິຍາຕິ ມຫາຕຬາເກນ. ປຎ຺ຈອຸທກມຄ຺ຄສມ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ປຎ຺ຈຫິ ອຸທກສ຺ສ ປວິສນນິກ຺ຂມນມຄ຺ເຄຫິ ຍຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຕ ຕໂຕ ວິສ຺ສນ຺ທມານໍ ສພ຺ພໂສ ປຸຓ຺ຓຕ຺ຕາ. ປຐມໍ ເທເວ ວສ຺ສນ຺ເຕຕິອາທິ ອຸປມາສໍສນ຺ທນໍ. ອິມໍ ເວທນໍ ສນ຺ຘາຍາຕິ ອິມໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ປຣິໂຍສານປ຺ປຕ຺ຕໍ ມໂນທ຺ວາຣິກເວທນໍ ສນ຺ຘາຍ.

ກາຍສ຺ສ ເຠທາຕິ ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ວິນາສນໂຕ. ປຣໂຕ ອຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ປຣໂລກວເສນ ອຄນ຺ຕ຺ວາ. ເວທນານໍ ສີຕິຠາໂວ ນາມ ສງ຺ຂາຣທຣຖປຣິຬາຫາຠາໂວ. ໂສ ປນາຍໍ ສພ຺ພໂສ ອປ຺ປວຕ຺ຕິວເສເນວາຕິ ອາຫ ‘‘ອປ຺ປວຕ຺ຕນຘມ຺ມານິ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ.

ອຕ຺ຕຠາວໍ ນາເສຕຸກາມສ຺ສ ທຬ຺ຫໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສໍເວຄຎາຓໍ ສນ຺ຘາຍາຫ ‘‘ກຸທາໂລ ວິຍ ປຎ຺ຎາ’’ຕິ. ຕໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕຊ຺ຌານສມາຘິໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ປິຏກໍ ວິຍ ສມາຘີ’’ຕິ. ຕນ຺ນິສ຺ສາຍ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ພວິປສ຺ສນາຣມ຺ຠຎາຓໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຂນິຕ຺ຕິ ວິຍ ວິປສ຺ສນາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ວປ຺ປສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.