໓. ເວນາຄປຸຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໔. ຕຕິເຍ ເອວໍນາມເກ ຊນປເທຕິ ຍຕ຺ຖ ນາມຄ຺ຄຫເຓນ ໂກສລສທ຺ທສ຺ສ ຣຸຬ຺ຫີສທ຺ທຕໍ ທສ຺ເສຕິ. ຕຖາ ຫິ ໂກສລາ ນາມ ຊານປທິໂນ ຣາຊກຸມາຣາ, ເຕສໍ ນິວາໂສ ເອໂກປິ ຊນປໂທ ຣຸຬ຺ຫີສທ຺ເທນ ‘‘ໂກສລາ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອກ຺ຂຣຈິນ຺ຕກາ ຫິ ອີທິເສສຸ ຐາເນສຸ ຍຸຕ຺ເຕ ວິຍ ສລິງ຺ຄວຈນານິ (ປາຓິນິ ໑.໒.໕໑) ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ຣຸຬ຺ຫີ ຍຖາ ອຎ຺ຎຕ຺ຖາປິ ‘‘ກຸຣູສຸ ວິຫຣຕິ, ອງ຺ເຄສຸ ວິຫຣຕີ’’ຕິ ຈ. ຕພ຺ພິເສສເນ ປນ ຊນປທສທ຺ເທ ຊາຕິສທ຺ເທ ເອກວຈນເມວ ຍຖາ ‘‘ໂກສເລສຸ ຊນປເທ’’ຕິ. ຈາຣິກນ຺ຕິ ຈຣຓໍ. ຈຣຓໍ ວາ ຈາໂຣ, ໂສ ເອວ ຈາຣິກາ. ຕຍິທໍ ມຄ຺ຄຄມນໍ ອິຘາຘິປ຺ເປຕໍ, ນ ຈຸຓ຺ຓິກຄມນມຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອທ຺ຘານຄມນໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ’’ຕິ. ຕໍ ວິຠາເຄນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຈາຣິກາ ຈ ນາເມສາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ທູເຣປີຕິ ທູເຣປິ ນາຕິທູເຣປິ. ສຫສາ ຄມນນ຺ຕິ ສີຆຄມນໍ. ມຫາກສ຺ສປປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນາທີສູຕິ ອາທິ-ສທ຺ເທນ ອາຬວກາທີນໍ ອຕ຺ຖາຍ ຄມນໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຠຄວາ ຫິ ມຫາກສ຺ສປຕ຺ເຖຣໍ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ມຸຫຸຕ຺ເຕນ ຕິຄາວຸຕມຄ຺ຄມຄມາສິ. ອາຬວກສ຺ສຕ຺ຖາຍ ຕິໍສໂຍຊນໍ, ຕຖາ ອງ຺ຄຸລິມາລສ຺ສ, ປຸກ຺ກຸສາຕິສ຺ສ ປນ ປຎ຺ຈຈຕ຺ຕາລີສໂຍຊນໍ, ມຫາກປ຺ປິນສ຺ສ ວີສໂຍຊນສຕໍ, ຘນິຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ສຕ຺ຕ ໂຍຊນສຕານິ, ຘມ຺ມເສນາປຕິໂນ ສທ຺ຘິວິຫາຣິກສ຺ສ ວນວາສິສ຺ສ ຕິສ຺ສສາມເຓຣສ຺ສ ຕິຄາວຸຕາຘິກໍ ວີສໂຍຊນສຕໍ ອຄມາສິ. ອິມໍ ສນ຺ຘາຍາຕິ ອິມໍ ອຕຸຣິຕຈາຣິກໍ ສນ຺ຘາຍ.

ອຸປລຠິໍສູຕິ ເອຕ຺ຖ ສວນວເສນ ອຸປລຠິໍສູຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ໂສຕທ຺ວາຣ…ເປ… ຊານິໍສູ’’ຕິ ອາຫ. ສພ຺ພມ຺ປິ ວາກ຺ຍໍ ອວຘາຣຓຜລຕ຺ຕາ ອນ຺ໂຕຄຘາວຘາຣຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ປທປູຣຓມຕ຺ເຕ ວາ ນິປາໂຕ’’ຕິ. ອວຘາຣຓຕ຺ເຖນາຕິ ປນ ອິມິນາ ອິຏ຺ຐຕ຺ຖໂຕວຘາຣຓຕ຺ຖໍ ໂຂ-ສທ຺ທຄ຺ຄຫຓນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອສ຺ໂສສີຕິ ປທໍ ໂຂ-ສທ຺ເທ ຄຫິເຕ ເຕນ ຜຸລ຺ລິຕມຓ຺ຑິຕວິຠູສິຕໍ ວິຍ ໂຫນ຺ຕໍ ປູຣິຕໍ ນາມ ໂຫຕິ, ເຕນ ຈ ປຸຣິມປຈ຺ຉິມປທານິ ສໍສິລິຏ຺ຐານິ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ຕສ຺ມິໍ ອຄ຺ຄຫິເຕຕິ ອາຫ ‘‘ປທປູຣເຓນ ພ຺ຍຎ຺ຊນສິລິຏ຺ຐຕາມຕ຺ຕເມວາ’’ຕິ. ມຕ຺ຕສທ຺ໂທ ວິເສສນິວຕ຺ຕິອຕ຺ໂຖ. ເຕນສ຺ສ ອນຕ຺ຖນ຺ຕຣທີປນຕາ ທສ຺ສິຕາ ໂຫຕິ, ເອວສທ຺ເທນ ປນ ພ຺ຍຎ຺ຊນສິລິຏ຺ຐຕາຍ ເອກນ຺ຕິກຕາ.

ສມິຕປາປຕ຺ຕາຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕໍ ອນວເສສໂຕ ສວາສນໍ ສມິຕປາປຕ຺ຕາ. ເອວຎ຺ຫິ ພາຫິຣກວີຕຣາຄເສກ຺ຂາເສກ຺ຂປາປສມນໂຕ ຠຄວໂຕ ປາປສມນໍ ວິເສສິຕໍ ໂຫຕິ. ເຕນສ຺ສ ຍຖາຠູຕຄຸຓາຘິຄຕເມຕໍ ນາມໍ ຍທິທໍ ສມໂຓຕິ ທີເປຕິ. ອເນກຕ຺ຖຕ຺ຕາ ນິປາຕານໍ ອິຘ ອນຸສ຺ສວຕ຺ໂຖ ອຘິປ຺ເປໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ຂລູຕິ ອນຸສ຺ສວຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ’’ຕິ. ອາລປນມຕ຺ຕນ຺ຕິ ປິຍາລາປວຈນມຕ຺ຕໍ. ປິຍສມຸທາຫາຣາ ເຫເຕ ‘‘ໂຠ’’ຕິ ວາ ‘‘ອາວຸໂສ’’ຕິ ວາ ‘‘ເທວານໍ ປິຍາ’’ຕິ ວາ. ໂຄຕ຺ຕວເສນາຕິ ເອຕ຺ຖ ຄໍ ຕາຍຕີຕິ ໂຄຕ຺ຕໍ. ໂຄຕໂມຕິ ຫິ ປວຕ຺ຕມານໍ ວຈນໍ ພຸທ຺ຘິຎ຺ຈ ຕາຍຕິ ເອກໍສິກວິສຍຕາຍ ຣກ຺ຂຕີຕິ ໂຄຕ຺ຕໍ. ຍຖາ ຫິ ພຸທ຺ຘິ ອາຣມ຺ມຓຠູເຕນ ອຕ຺ເຖນ ວິນາ ນ ວຕ຺ຕຕິ, ຕຖາ ອຠິຘານໍ ອຠິເຘຍ຺ຍຠູເຕນ, ຕສ຺ມາ ໂສ ໂຄຕ຺ຕສງ຺ຂາໂຕ ອຕ຺ໂຖ ຕານິ ຕາຍຕິ ຣກ຺ຂຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂກ ປນ ໂສຕິ? ອຎ຺ຎກຸລປຣມ຺ປຣາສາຘາຣຓໍ ຕສ຺ສ ກຸລສ຺ສ ອາທິປຸຣິສສມຸທາຄຕໍ ຕໍກຸລປຣິຍາປນ຺ນສາຘາຣຓໍ ສາມຎ຺ຎຣູປນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ສມໂຓຕິ ອິມິນາ ປຣິກ຺ຂກຊເນຫິ ຠຄວໂຕ ພຫຸມຕຠາໂວ ທສ຺ສິໂຕ ສມິຕປາປຕາກິຕ຺ຕນໂຕ. ໂຄຕໂມຕິ ອິມິນາ ໂລກິຍຊເນຫິ ອຸຈ຺ຈາກຸລສມ຺ຠູຕຕາ ທີປິຕາ ເຕນ ອຸທິໂຕທິຕວິປຸລຂຕ຺ຕິຍກຸລວິຠາວນໂຕ. ສພ຺ພຂຕ຺ຕິຍານຎ຺ຫິ ອາທິຠູຕມຫາສມ຺ມຕມຫາຣາຊໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອສມ຺ຠິນ຺ນໍ ອຸຬາຣຕມໍ ສກ຺ຍຣາຊກຸລໍ.

ເກນຈິ ປາຣິຊຸຎ຺ເຎນາຕິ ຎາຕິປາຣິຊຸຎ຺ຎໂຠຄປາຣິຊຸຎ຺ຎາທິນາ ເກນຈິປິ ປາຣິຊຸຎ຺ເຎນ ປຣິຫານິຍາ ອນຠິຠູໂຕ ອນຊ຺ໂຌຕ຺ຖໂຏ. ຕຖາ ຫິ ຕສ຺ສ ກຸລສ຺ສ ນ ກິຎ຺ຈິ ປາຣິຊຸຎ຺ຎໍ ໂລກນາຖສ຺ສ ອຠິຊາຕິຍໍ, ອຖ ໂຂ ວຑ຺ຒິເຍວ. ອຠິນິກ຺ຂມເນ ຈ ຕໂຕປິ ສມິທ຺ຘຕມຠາໂວ ໂລເກ ປາກໂຏ ປຎ຺ຎາໂຕຕິ. ສກ຺ຍກຸລາ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ອິທໍ ວຈນໍ ຠຄວໂຕ ສທ຺ຘາປພ຺ພຊິຕຠາວທີປນໍ ວຸຕ຺ຕໍ ມຫນ຺ຕໍ ຎາຕິປຣິວຏ຺ຏໍ ມຫນ຺ຕຎ຺ຈ ໂຠຄກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຫາຍ ປພ຺ພຊິຕຠາວສິທ຺ຘິໂຕ.

ອິຕ຺ຖມ຺ຠູຕາຂ຺ຍານຕ຺ເຖຕິ ອິຕ຺ຖໍ ເອວໍປກາໂຣ ຠູໂຕ ຊາໂຕຕິ ເອວໍ ກຖນຕ຺ເຖ. ອຸປໂຍຄວຈນນ຺ຕິ ‘‘ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຠິ-ສທ຺ໂທ ອິຕ຺ຖມ຺ຠູຕາຂ຺ຍານຕ຺ຖໂຊຕໂກ, ເຕນ ໂຍຄໂຕ ‘‘ຕໍ ໂຂ ປນ ຠວນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ສາມິອຕ຺ເຖ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ເຕນາຫ ‘‘ຕສ຺ສ ໂຂ ປນ ໂຠໂຕ ໂຄຕມສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ກລ຺ຍາຓຄຸຓສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ກລ຺ຍາເຓຫິ ຄຸເຓຫິ ຍຸຕ຺ໂຕ, ຕນ຺ນິສ຺ສິໂຕ ຕພ຺ພິສຍຕາຍາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເສຏ຺ໂຐຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກິຕ຺ເຕຕພ຺ພໂຕ ກິຕ຺ຕິ, ສາ ເອວ ສທ຺ທນີຍໂຕ ສທ຺ໂທຕິ ອາຫ ‘‘ກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທຕິ ກິຕ຺ຕິເຍວາ’’ຕິ. ອຠິຕ຺ຖວນວເສນ ປວຕ຺ໂຕ ສທ຺ໂທ ຖຸຕິໂຆໂສ. ສເທວກໍ ໂລກໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄໂຕຕິ ອນຎ຺ຎສາຘາຣເຓ ຄຸເຓ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສເທວກໍ ໂລກໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄໂຕ.

ໂສ ຠຄວາຕິ ໂຍ ໂສ ສມຕິໍສ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ສພ຺ພກິເລເສ ຠຎ຺ຊິຕ຺ວາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ເທວານໍ ອຕິເທໂວ ສກ຺ການໍ ອຕິສກ຺ໂກ ພ຺ຣຫ຺ມານໍ ອຕິພ຺ຣຫ຺ມາ ໂລກນາໂຖ ຠາຄ຺ຍວນ຺ຕຕາທີຫິ ກາຣເຓຫິ ສເທວເກ ໂລເກ ‘‘ຠຄວາ’’ຕິ ປຕ຺ຖຏກິຕ຺ຕິສທ຺ໂທ, ໂສ ຠຄວາ. ‘‘ຠຄວາ’’ຕິ ຈ ອິທໍ ສຕ຺ຖຸ ນາມກິຕ຺ຕນໍ. ເຕນາຫ ອາຍສ຺ມາ ຘມ຺ມເສນາປຕິ ‘‘ຠຄວາຕິ ເນຕໍ ນາມໍ ມາຕຣາ ກຕ’’ນ຺ຕິອາທິ (ມຫານິ. ໘໔). ປຣໂຕ ປນ ຠຄວາຕິ ຄຸຓກິຕ຺ຕນໍ. ຍຖາ ກມ຺ມຏ຺ຐານິເກນ ‘‘ອຣຫ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ນວສຸ ຐາເນສຸ ປຈ຺ເຈກໍ ອິຕິ-ສທ຺ທໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘຄຸຓາ ອນຸສ຺ສຣິຍນ຺ຕິ, ເອວໍ ພຸທ຺ຘຄຸຓສໍກິຕ຺ຕເນນປີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອິຕິປິ ອຣຫໍ ອິຕິປິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ…ເປ… ອິຕິປິ ຠຄວາ’’ຕິ ອາຫ. ‘‘ອິຕິເປຕໍ ຠູຕໍ ອິຕິເປຕໍ ຕຈ຺ຉ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໑.໖) ວິຍ ອິຘ ອິຕິສທ຺ໂທ ອາສນ຺ນປຈ຺ຈກ຺ຂກຣຓຕ຺ໂຖ, ປິ-ສທ຺ໂທ ສມ຺ປິຓ຺ຑນຕ຺ໂຖ, ເຕນ ຈ ເຕສໍ ຄຸຓານໍ ພຫຸຠາໂວ ທີປິໂຕ, ຕານິ ຈ ສໍກິຕ຺ເຕນ຺ເຕນ ວິຎ຺ຎຸນາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ມຸຂີຠູຕາເນວ ກຕ຺ວາ ສໍກິຕ຺ເຕຕພ຺ພານີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອິມິນາ ຈ ອິມິນາ ຈ ກາຣເຓນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ອາຫ. ເອວໍ ນິຣູເປຕ຺ວາ ກິຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ໂຍ ກິຕ຺ເຕຕິ, ຕສ຺ສ ຠຄວຕິ ອຕິວິຍ ອຠິປ຺ປສາໂທ ໂຫຕິ.

ອາຣກຕ຺ຕາຕິ ສຸວິທູຣຕ຺ຕາ. ອຣີນນ຺ຕິ ກິເລສາຣີນໍ. ອຣານນ຺ຕິ ສໍສາຣຈກ຺ກສ຺ສ ອຣານໍ. ຫຕຕ຺ຕາຕິ ວິທ຺ຘໍສິຕຕ຺ຕາ. ປຈ຺ຈຍາທີນນ຺ຕິ ຈີວຣາທິປຈ຺ຈຍານຎ຺ເຈວ ປູຊາວິເສສານຎ຺ຈ. ຕໂຕຕິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄໂຕ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໑໒໕-໑໒໗). ຍຖາ ຈ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄໂຕ, ເອວໍ ຕໍສໍວຓ຺ຓນາໂຕປິ ເນສໍ ວິຕ຺ຖາໂຣ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

ອິມໍ ໂລກນ຺ຕິ ນຍິທໍ ມຫາຊນສ຺ສ ສມ຺ມຸຂມຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຖ ໂຂ ອນວເສສໍ ປຣິຍາທາຍາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສເທວກ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອິທານິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ນິທສ຺ເສຕີ’’ຕິ. ປຊາຕຕ຺ຕາຕິ ຍຖາສກໍ ກມ຺ມກິເລເສຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ປຎ຺ຈກາມາວຈຣເທວຄ຺ຄຫຓໍ ປາຣິເສສນເຍນ ອິຕເຣສໍ ປທນ຺ຕເຣນ ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ສເທວກນ຺ຕິ ຈ ອວຍເວນ ວິຄ຺ຄໂຫ ສມຸທາໂຍ ສມາສຕ຺ໂຖ. ຉຏ຺ຐກາມາວຈຣເທວຄ຺ຄຫຓໍ ປຈ຺ຈາສຕ຺ຕິນເຍນ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ໂສ ຊາໂຕ ຕນ຺ນິວາສີ ຈ. ສພ຺ຣຫ຺ມກວຈເນນ ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິກາທິພ຺ຣຫ຺ມຄ຺ຄຫຓນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓຄ຺ຄຫຓນ຺ຕິ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕເມຕໍ ອປຈ຺ຈຕ຺ຖິການໍ ສມິຕພາຫິຕປາປານຎ຺ຈ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓວຈເນນ ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ກາມໍ ‘‘ສເທວກ’’ນ຺ຕິອາທິວິເສສນານໍ ວເສນ ສຕ຺ຕວິສໂຍ ໂລກສທ຺ໂທຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ ຕຸລ຺ຍໂຍຄວິສຍຕ຺ຕາ ເຕສໍ, ‘‘ສໂລມໂກ ສປກ຺ຂໂກ’’ຕິອາທີສຸ ປນ ອຕຸລ຺ຍໂຍເຄປິ ອຍໍ ສມາໂສ ລພ຺ຠຕີຕິ ພ຺ຍຠິຈາຣທສ຺ສນໂຕ ປຊາຄຫຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ປຊາວຈເນນ ສຕ຺ຕໂລກຄ຺ຄຫຓ’’ນ຺ຕິ.

ອຣູປິໂນ ສຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ອາເນຎ຺ຊວິຫາເຣນ ວິຫຣນ຺ຕາ ທິພ຺ພນ຺ຕີຕິ ເທວາຕິ ອິມໍ ນິພ຺ພຈນໍ ລຠນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສເທວກຄ຺ຄຫເຓນ ອຣູປາວຈຣໂລໂກ ຄຫິໂຕ’’ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນູປຄານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໑໑໗). ສມາຣກຄ຺ຄຫເຓນ ຉກາມາວຈຣເທວໂລໂກ ຄຫິໂຕ ຕສ຺ສ ສວິເສສໍ ມາຣສ຺ສ ວເສ ວຕ຺ຕນໂຕ. ສພ຺ຣຫ຺ມກຄ຺ຄຫເຓນ ຣູປີພ຺ຣຫ຺ມໂລໂກ ຄຫິໂຕ ອຣູປີພ຺ຣຫ຺ມໂລກສ຺ສ ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ຈຕຸປຣິສວເສນາຕິ ຂຕ຺ຕິຍາທິຈຕຸປຣິສວເສນ. ອິຕຣາ ປນ ຈຕສ຺ໂສ ປຣິສາ ສມາຣກາທິຄ຺ຄຫເຓນ ຄຫິຕາ ເອວາຕິ. ອວເສສສຕ຺ຕໂລໂກ ນາຄຄຣຸຬາທິເຠໂທ. ຕີຫາກາເຣຫີຕິ ເທວມາຣພ຺ຣຫ຺ມສຫິຕຕາສງ຺ຂາເຕຫິ ຕີຫິ ປກາເຣຫິ. ຕີສຸ ປເທສູຕິ ‘‘ສເທວກ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ຕີສຸ ປເທສຸ. ເຕນ ເຕນາກາເຣນາຕິ ສເທວກຕ຺ຕາທິນາ ເຕນ ເຕນ ປກາເຣນ. ເຕຘາຕຸກເມວ ປຣິຍາທິນ຺ນນ຺ຕິ ໂປຣາຓາ ອາຫູຕິ ໂຍຊນາ.

ອຠິຎ຺ຎາຕິ ຍກາຣໂລເປນາຍໍ ນິທ຺ເທໂສ, ອຠິຊານິຕ຺ວາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ອຠິຎ຺ຎາຍ ອຘິເກນ ຎາເຓນ ຎຕ຺ວາ’’ຕິ. ອນຸມານາທິປຏິກ຺ເຂໂປຕິ ອນຸມານອຕ຺ຖາປຕ຺ຕິອາທິປ຺ປຏິກ຺ເຂໂປ ເອກປ຺ປມາຓຕ຺ຕາ. ສພ຺ພຕ຺ຖ ອປ຺ປຏິຫຕຎາຓຈາຣຕາຍ ຫິ ສພ຺ພປຈ຺ຈກ຺ຂາ ພຸທ຺ຘາ ຠຄວນ຺ໂຕ.

ອນຸຕ຺ຕຣໍ ວິເວກສຸຂນ຺ຕິ ຜລສມາປຕ຺ຕິສຸຂໍ. ເຕນ ວິມິສ຺ສາປິ ກທາຈິ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມເທສນາ ໂຫຕີຕິ ‘‘ຫິຕ຺ວາປີ’’ຕິ ປິ-ສທ຺ທຄ຺ຄຫຓໍ. ຠຄວາ ຫິ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ຍສ຺ມິໍ ຂເຓ ປຣິສາ ສາຘຸກາຣໍ ວາ ເທຕິ, ຍຖາສຸຕໍ ວາ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ, ຕໍ ຂຓໍ ປຸພ຺ພຠາເຄນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ຍຖາປຣິຈ຺ເຉທຎ຺ຈ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ຐິຕຏ຺ຐານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ອປ຺ປໍ ວາ ພຫຸໍ ວາ ເທເສນ຺ໂຕຕິ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎຸສ຺ສ ວເສນ ອປ຺ປໍ ວາ, ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎຸສ຺ສ ເນຍ຺ຍສ຺ສ ວາ ວເສນ ພຫຸໍ ວາ ເທເສນ຺ໂຕ. ຘມ຺ມສ຺ສ ກລ຺ຍາຓຕາ ຈ ນິຍ຺ຍານິກຕາ ຈ ສພ຺ພໂສ ອນວຊ຺ຊຠາເວເນວາຕິ ອາຫ ‘‘ອນວຊ຺ຊເມວ ກຕ຺ວາ’’ຕິ.

ເທສກາຍຕ຺ເຕນ ອາຓາທິວິຘິນາ ອຕິສຊ຺ຊນໍ ປໂພຘນໍ ເທສນາຕິ ສາ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ມວເສນ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ອາຫ ‘‘ເທສນາຍ ຕາວ ຈາຕຸປ຺ປທິກຄາຖາຍປີ’’ຕິອາທິ. ນິທານນິຄມານິປິ ສຕ຺ຖຸ ເທສນາຍ ອນຸວິຘານໂຕ ຕທນ຺ໂຕຄຘານິ ເອວາຕິ ອາຫ ‘‘ນິທານໍ ອາທິ, ອິທມໂວຈາຕິ ປຣິໂຍສານ’’ນ຺ຕິ.

ສາສິຕພ຺ພປຸຄ຺ຄລຄເຕນ ຍຖາປຣາຘາທິສາສິຕພ຺ພຠາເວນ ອນຸສາສນໍ ຕທງ຺ຄວິນຍາທິວເສນ ວິນຍນໍ ສາສນນ຺ຕິ ຕໍ ປຏິປຕ຺ຕິຘມ຺ມວເສນ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສີລສມາຘິວິປສ຺ສນາ’’ຕິອາທິ. ກຸສລານນ຺ຕິ ອນວຊ຺ຊຘມ຺ມານໍ ສີລສມຖວິປສ຺ສນານໍ ສີລທິຏ຺ຐີນຎ຺ຈ ອາທິຠາໂວ ຕໍມູລິກຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມານໍ. ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ອນ຺ຕທ຺ວຍວິຄເມນ ມຊ຺ຌິມາປຏິປທາຠາໂວ ວິຍ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອາຣພ຺ຠ ນິພ຺ພຕ຺ຕີນໍ ເວມຊ຺ຌຕາປິ ມຊ຺ຌຠາໂວຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ມຊ຺ຌິມໍ ນາມາ’’ຕິ. ຜລໍ ປຣິໂຍສານໍ ນາມ ສອຸປາທິເສສຕາວເສນ. ນິພ຺ພານໍ ປຣິໂຍສານໍ ນາມ ອນຸປາທິເສສຕາວເສນ. ອິທານິ ເຕສໍ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ສາສນສ຺ສ ປຣິໂຍສານຕໍ ອາຄເມນ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ ຕ຺ວ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນ’’ນ຺ຕິອາທິວຈນໂຕ ຘມ຺ມເທສນາຍ ອາທິມຊ຺ຌປຣິໂຍສານໍ ອຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອິຘ…ເປ… ອຘິປ຺ເປຕ’’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ກຖາວຘິສທ຺ທປ຺ປພນ຺ໂຘ ຄາຖາວເສນ ສຸຕ຺ຕວເສນ ຈ ວວຕ຺ຖິໂຕ ປຣິຍຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ, ໂສ ອິຘ ເທສນາຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ສ ປນ ອຕ຺ໂຖ ວິເສສໂຕ ສີລາທິ ເອວາຕິ ອາຫ ‘‘ຠຄວາ ຫິ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ…ເປ… ທສ຺ເສຕີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ສີລໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາຕິ ສີລຄ຺ຄຫເຓນ ສສມ຺ຠາຣໍ ສີລໍ ຄຫິຕໍ, ຕຖາ ມຄ຺ຄຄ຺ຄຫເຓນ ສສມ຺ຠາໂຣ ມຄ຺ໂຄຕິ ຕທຸຠຍວເສນ ອນວເສສໂຕ ປຣິຍຕ຺ຕິອຕ຺ຖໍ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐຕິ. ເຕນາຕິ ສີລາທິທສ຺ສເນນ. ອຕ຺ຖວເສນ ຫິ ອິຘ ເທສນາຍ ອາທິກລ຺ຍາຓາທິຠາໂວ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ກຖິກສຓ຺ຐິຕີຕິ ກຖິກສ຺ສ ສຓ຺ຐານໍ ກຖນວເສນ ສມວຏ຺ຐານໍ.

ນ ໂສ ສາຕ຺ຖໍ ເທເສຕິ ນິຍ຺ຍານຕ຺ຖວິຣຫໂຕ ຕສ຺ສາ ເທສນາຍ. ເອກພ຺ຍຎ຺ຊນາທິຍຸຕ຺ຕາ ວາຕິ ສິຖິລາທິເຠເທສຸ ພ຺ຍຎ຺ຊເນສຸ ເອກປ຺ປກາເຣເນວ ທ຺ວິປ຺ປກາເຣເນວ ວາ ພ຺ຍຎ຺ຊເນນ ຍຸຕ຺ຕາ ທມິຬຠາສາ ວິຍ. ວິວຏກຣຓຕາຍ ໂອຏ຺ເຐ ອຜຸສາເປຕ຺ວາ ອຸຈ຺ຈາເຣຕພ຺ພໂຕ ສພ຺ພນິໂຣຏ຺ຐພ຺ຍຎ຺ຊນາ ວາ ກິຣາຕຠາສາ ວິຍ. ສພ຺ພສ຺ເສວ ວິສ຺ສຊ຺ຊນີຍຍຸຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພວິສ຺ສຏ຺ຐພ຺ຍຎ຺ຊນາ ວາ ຍວນຠາສາ ວິຍ. ສພ຺ພສ຺ເສວ ສານຸສາຣຕາຍ ສພ຺ພນິຄ຺ຄຫິຕພ຺ຍຎ຺ຊນາ ວາ ປາຣສິກາທິມິລກ຺ຂຠາສາ ວິຍ. ສພ຺ພາເປສາ ພ຺ຍຎ຺ຊເນກເທສວເສເນວ ປວຕ຺ຕິຍາ ອປຣິປຸຓ຺ຓພ຺ຍຎ຺ຊນາຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ອພ຺ຍຎ຺ຊນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

ຐານກຣຓານິ ສິຖິລານິ ກຕ຺ວາ ອຸຈ຺ຈາເຣຕພ຺ພໍ ອກ຺ຂຣໍ ປຎ຺ຈສຸ ວຄ຺ເຄສຸ ປຐມຕຕິຍນ຺ຕິ ເອວມາທິ ສິຖິລໍ. ຕານິ ອສິຖິລານິ ກຕ຺ວາ ອຸຈ຺ຈາເຣຕພ຺ພໍ ອກ຺ຂຣໍ ວຄ຺ເຄສຸ ທຸຕິຍຈຕຸຕ຺ຖນ຺ຕິ ເອວມາທິ ຘນິຕໍ. ທ຺ວິມຕ຺ຕກາລໍ ທີຆໍ. ເອກມຕ຺ຕກາລໍ ຣສ຺ສໍ. ຕເທວ ລຫຸກໍ ລຫຸກເມວ. ສໍໂຍຄປຣໍ ທີຆຎ຺ຈ ຄຣຸກໍ. ຐານກຣຓານິ ນິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຸຈ຺ຈາເຣຕພ຺ພໍ ນິຄ຺ຄຫິຕໍ. ປເຣນ ສມ຺ພນ຺ຘໍ ກຕ຺ວາ ອຸຈ຺ຈາເຣຕພ຺ພໍ ສມ຺ພນ຺ຘໍ. ຕຖາ ນ ສມ຺ພນ຺ຘໍ ວວຕ຺ຖິຕໍ. ຐານກຣຓານິ ວິສ຺ສຏ຺ຐານິ ກຕ຺ວາ ອຸຈ຺ຈາເຣຕພ຺ພໍ ວິມຸຕ຺ຕໍ. ທສຘາ ພ຺ຍຎ຺ຊນພຸທ຺ຘິຍາ ປເຠໂທຕິ ເອວໍ ສິຖິລາທິວເສນ ພ຺ຍຎ຺ຊນພຸທ຺ຘິຍາ ອກ຺ຂຣຸປ຺ປາທກຈິຕ຺ຕສ຺ສ ທສປ຺ປກາເຣນ ປເຠໂທ. ສພ຺ພານິ ຫິ ອກ຺ຂຣານິ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານິ ຍຖາຘິປ຺ເປຕຕ຺ຖພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ພ຺ຍຎ຺ຊນານິ ຈ.

ອມກ຺ເຂຕ຺ວາຕິ ອມິເລຈ຺ເຉຕ຺ວາ, ອວິນາເສຕ຺ວາ, ອຫາເປຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠຄວາ ຍມຕ຺ຖໍ ຎາເປຕຸໍ ເອກຄາຖໍ ເອກວາກ຺ຍມ຺ປິ ເທເສຕິ, ຕມຕ຺ຖໍ ຕາຍ ເທສນາຍ ປຣິມຓ຺ຑລປທພ຺ຍຎ຺ຊນາຍ ເອວ ເທເສຕີຕິ ອາຫ ‘‘ປຣິປຸຓ຺ຓພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ກຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕີ’’ຕິ. ອິຘ ເກວລສທ຺ໂທ ອນວເສສວາຈໂກ, ນ ອໂວມິສ຺ສຕາທິວາຈໂກຕິ ອາຫ ‘‘ສກລາຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ. ປຣິປຸຓ຺ຓນ຺ຕິ ສພ຺ພໂສ ປຸຓ຺ຓໍ. ຕໍ ປນ ກິຎ຺ຈິ ອູນໍ ວາ ອຘິກໍ ວາ ນ ໂຫຕີຕິ ‘‘ອນູນາຘິກວຈນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຍທຕ຺ຖໍ ເທສິຕໍ, ຕສ຺ສ ສາຘກຕ຺ຕາ ອນູນຕາ ເວທິຕພ຺ພາ, ຕພ຺ພິຘຸຣສ຺ສ ປນ ອສາຘກຕ຺ຕາ ອນຘິກຕາ. ສກລນ຺ຕິ ສພ຺ພຠາຄວນ຺ຕໍ. ປຣິປຸຓ຺ຓເມວາຕິ ສພ຺ພໂສ ປຣິປຸຓ຺ຓເມວ. ເຕນາຫ ‘‘ເອກເທສນາປິ ອປຣິປຸຓ຺ຓາ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ອປຣິສຸທ຺ຘາ ເທສນາ ນາມ ໂຫຕິ ຕຓ຺ຫາສໍກິເລສຕ຺ຕາ. ໂລກາມິສໍ ຈີວຣາທໂຍ ປຈ຺ຈຍາ, ຕຕ຺ຖ ອຄຘິຕຈິຕ຺ຕຕາຍ ໂລກາມິສນິຣເປກ຺ໂຂ. ຫິຕຜຣເຓນາຕິ ຫິຕູປສໍຫຣເຓນ. ເມຕ຺ຕາຠາວນາຍ ມຸທຸຫທໂຍຕິ ເມຕ຺ຕາຠາວນາຍ ກຣຸຓາຍ ວາ ມຸທຸຫທໂຍ. ອຸລ຺ລຸມ຺ປນສຠາວສຓ຺ຐິເຕນາຕິ ສກລສໍກິເລສໂຕ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໂຕ ຈ ອຸທ຺ຘຣຓາກາຣາວຏ຺ຐິເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ, ກຣຸຓາຘິປ຺ປາເຍນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ສິກ຺ຂຕ຺ຕຍສງ຺ຄຫໍ ສກລໍ ສາສນໍ ອິຘ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ຕສ຺ມາ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ອິມິນາ ສມານາຘິກຣຓານິ ສພ຺ພປທານິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ໂສ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ…ເປ… ປກາເສຕີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ ອາຫ.

ສຸນ຺ທຣນ຺ຕິ ຠທ຺ທກໍ. ຠທ຺ທກຕາ ຈ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ຫິຕສຸຂາວຫຠາເວນ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ອາຫ ‘‘ອຕ຺ຖາວຫໍ ສຸຂາວຫ’’ນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖາວຫນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິກປຣມຕ຺ຖສໍຫິຕຫິຕາວຫໍ. ສຸຂາວຫນ຺ຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕຕິວິຘສຸຂາວຫໍ. ຕຖານຸຣູປານນ຺ຕິ ຕາທິສານໍ. ຍາທິເສຫິ ປນ ຄຸເຓຫິ ຠຄວາ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ເຕຫິ ຈຕຸປ຺ປມາຓິກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ສພ຺ພຖາປິ ອຈ຺ຈນ຺ຕປ຺ປສາທນີໂຍ ເຕສໍ ຍຖາຠູຕສຠາວຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຍຖາຣູໂປ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາຠູຕ…ເປ… ອຣຫຕນ຺ຕິ ອິມິນາ ຘມ຺ມປ຺ປມາຓລູຂປ຺ປມາຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຠຄວໂຕ ປສາທາວຫຕາ ທສ຺ສິຕາ, ອິຕເຣນ ອິຕເຣສໍ. ທສ຺ສນມຕ຺ຕມ຺ປິ ສາຘຸ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ໂກສິຍວຕ຺ຖຸ ກເຖຕພ຺ພໍ. ອຸຠໂຕປກ຺ຂິກາຕິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິສມ຺ມາທິຏ຺ຐິວເສນ ອຸຠຍປກ຺ຂິກາ. ເກຣາຏິກາຕິ ສຐາ.

ອເນກຕ຺ຖຕ຺ຕາ ນິປາຕານໍ ຍາວຎ຺ຈິທນ຺ຕິ ນິປາຕສມຸທາໂຍ ອຘິມຕ຺ຕປ຺ປມາຓປຣິຈ຺ເຉທໍ ທີເປຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຘິມຕ຺ຕປ຺ປມາຓປຣິຈ຺ເຉທວຈນເມຕ’’ນ຺ຕິ. ອຘິມຕ຺ຕວິປ຺ປສນ຺ນານີຕິ ອຘິກປ຺ປມາເຓນ ວິປ຺ປສນ຺ນານິ. ວິປ຺ປສນ຺ນານີຕິ ຈ ປກຕິອາກາຣໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ວິປ຺ປສນ຺ນານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນນຸ ຈ ຈກ຺ຂາທີນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ມໂນວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕ຺ຕາ ກຖໍ ເຕນ ເຕສໍ ວິປ຺ປສນ຺ນຕາ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຕສ຺ສ ຫີ’’ຕິອາທິ. ຕສ຺ສາຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ. ເຕສນ຺ຕິ ຈກ຺ຂາທີນໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ. ເອວມ຺ປິ ມນິນ຺ທ຺ຣິເຍນ ປຕິຏ຺ຐິໂຕກາສສ຺ສ ອທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ກຖໍ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ວິປ຺ປສນ຺ນຕາ ເຕນ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ມາ ປນາ’’ຕິອາທິ. ນຍຄ຺ຄາຫປຎ຺ຎາ ເຫສາ ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ. ມເນ ວິປ຺ປສນ຺ເນເຍວ ໂຫຕິ ປສນ຺ນຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐິຕຣູປສມ຺ປທາຫິ ເອວ ຈກ຺ຂາທີນໍ ປຕິຏ຺ຐິໂຕກາສສ຺ສ ປສນ຺ນຕາສມ຺ຠວໂຕ.

ຊມ຺ໂພນທສຸວຓ຺ຓໍ ຣຕ຺ຕວຓ຺ຓເມວ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສຸຣຕ຺ຕວຓ຺ຓສ຺ສາ’’ຕິ. ຊມ຺ໂພນທສຸວຓ຺ຓສ຺ສ ຆຏິກາຕິ ຊມ຺ໂພນທສຸວຓ຺ຓປິຓ຺ຑໍ. ອິມິນາ ເນກ຺ຂນ຺ຕິ ເນກ຺ຂປ຺ປມາຓຊມ຺ໂພນທສຸວຓ຺ເຓນ ກຕໍ ອກຕຠຓ຺ຑໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເນກ຺ຂນ຺ຕິ ວາ ອຕິເຣກປຎ຺ຈສຸວຓ຺ເຓນ ກຕປິລນ຺ຘນໍ ກຕຠຓ຺ຑໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ຆຏ຺ຏນມຊ຺ຊນກ຺ຂມໍ ໂຫຕີຕິ. ສຸວຓ຺ຓນ຺ຕິ ຈ ປຎ຺ຈຘຣຓສ຺ສ ສມຎ຺ຎາ, ຕສ຺ມາ ປຎ຺ຈວີສຕິຘຣຓຫິຣຎ຺ຎວິຈິຕໍ ອາຠຣຓໍ ອິຘ ເນກ຺ຂນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ຊມ຺ໂພນທນ຺ຕິ ມຫາຊມ຺ພຸສາຂາຍ ປວຕ຺ຕນທິຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕໍ. ຕໍ ກິຣ ຣຕນໍ ຣຕ຺ຕໍ. ສຸວຓ຺ຓາກາເຣ ມຫາຊມ຺ພຸຜລຣເສ ວາ ປຖວິຍໍ ປວິຏ຺ເຐ ສຸວຓ຺ຓງ຺ກຸຣາ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ເຕນ ສຸວຓ຺ເຓນ ກຕປິລນ຺ຘນນ຺ຕິປິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸປຣິກມ຺ມກຕນ຺ຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ກຕປຣິກມ຺ມໍ. ສມ຺ປຫຏ຺ຐນ຺ຕິ ສມ຺ມາ ປຫຏ຺ຐໍ ຆຏ຺ຏນາທິວເສນ ສຸກຕປຣິກມ຺ມໍ. ເຕນາຫ ‘‘ສຸວຓ຺ຓກາຣ…ເປ… ສຸປຣິມຊ຺ຊິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ.

ວາຬຣູປານີຕິ ອາຫຣິມານິ ວາຬຣູປານິ. ‘‘ອກປ຺ປິຍຣູປາກຸໂລ ອກປ຺ປິຍມຎ຺ໂຈ ປລ຺ລງ຺ໂກຕິ ສາຣສມາເສ. ຣຕນຈິຕ຺ຣນ຺ຕິ ຠິຕ຺ຕິຈ຺ເຉທາທິວເສນ ຣຕນຈິຕ຺ຣໍ. ຣຸກ຺ຂຕູລລຕາຕູລໂປຏກິຕູລານໍ ວເສນ ຕິຓ຺ຓໍ ຕູລານໍ. ອຸທ຺ທໂລມິຍໍ ເກຈີຕິ ສາຣສມາສາຈຣິຍາ ອຸຕ຺ຕຣວິຫາຣິໂນ ຈ. ຕຖາ ເອກນ຺ຕໂລມິຍໍ. ໂກເສຍ຺ຍກຏ຺ຏິສ຺ສມຍນ຺ຕິ ໂກເສຍ຺ຍກສຏມຍໍ. ອຊິນຈມ຺ເມຫີຕິ ອຊິນມິຄຈມ຺ເມຫິ. ຕານິ ກິຣ ຈມ຺ມານິ ສຸຂຸມຕຣານິ. ຕສ຺ມາ ທຸປຏ຺ຏຕິປຏ຺ຏານິ ກຕ຺ວາ ສິພ຺ພນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຊິນປ຺ປເວຓີ’’ຕິອາທິ.

ນິກາມລາຠີຕິ ຍຖິຈ຺ຉິຕລາຠີ. ເຕນາຫ ‘‘ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕລາຠີ’’ຕິ. ວິປຸລລາຠີຕິ ອຸຬາຣລາຠີ. ກສິຣນ຺ຕິ ຫິ ປຣິຕ຺ຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕປ຺ປຏິກ຺ເຂເປນ ອກສິຣໍ ອຸຬາຣໍ. ເຕນາຫ ‘‘ມຫນ຺ຕລາຠີ’’ຕິອາທິ.

ລທ຺ຘາ ຈ ນ ກປ຺ປນ຺ຕີຕິ ສາມຎ຺ເຎນ ປຏິສິທ຺ຘຕ຺ຕາ ສພ຺ພຖາ ນ ກປ຺ປຕີຕິ ກສ຺ສຈິ ອາສງ຺ກາ ສິຍາ, ຕນ຺ນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖໍ ‘‘ກິຎ຺ຈິ ກິຎ຺ຈິ ກປ຺ປຕີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ສຸທ຺ຘໂກເສຍ຺ຍນ຺ຕິ ຣຕນປຣິສິພ຺ພນຣຫິຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ສຸທ຺ຘໂກເສຍ຺ຍໍ ປນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ວິນເຍ (ມຫາວ. ອຏ຺ຐ. ໒໕໔) ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອິຘາປິ ເອຕ຺ຕກເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ທີຆນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍໍ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑໕) ປນ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ຕູລິກໍ ສພ຺ພາເນວ ໂຄນກາທີນິ ຣຕນປຣິສິພ຺ພິຕານິ ນ ວຏ຺ຏນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ຕູລິກ’’ນ຺ຕິ ເອເຕນ ຣຕນສິພ຺ພນຣຫິຕາປີ ຕູລິກາ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ທີເປຕິ. ວຈນໂຕຕິ ເອເຕນ ວິນເຍ (ຈູຬວ. ໒໙໗) ວຸຕ຺ຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອເກນ ວິຘາເນນາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕເມວ ວິຘານໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ຍທິ ເອວໍ ກສ຺ມາ ຠຄວຕາ ‘‘ລທ຺ຘາ ຈ ນ ກປ຺ປນ຺ຕີ’’ຕິ ສາມຎ຺ເຎນ ປຏິເສໂຘ ກໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ອກປ຺ປິຍໍ ປນ ອຸປາທາຍາ’’ຕິອາທິ.

ປລ຺ລງ຺ກນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຣິ-ສທ຺ໂທ ສມນ຺ຕໂຕຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ວຕ຺ຕຕິ, ຕສ຺ມາ ວາມູຣຸໍ ທກ຺ຂິຓູຣຸຎ຺ຈ ສມໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຸໂຠ ປາເທ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສມ຺ພນ຺ເຘ ກຕ຺ວາ ນິສຊ຺ຊາ ປລ຺ລງ຺ກນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສມນ຺ຕໂຕ ອູຣຸພທ຺ຘາສນ’’ນ຺ຕິ. ອູຣູນໍ ພນ຺ຘນວເສນ ນິສຊ຺ຊາ. ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາຕິ ຈ ຍຖາ ປລ຺ລງ຺ກວເສນ ນິສຊ຺ຊາ ໂຫຕິ, ເອວໍ ອຸໂຠ ປາເທ ອາຠຸເຊ ສມິຎ຺ຊິເຕ ກຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໍ ປນ ອຸຠິນ຺ນໍ ປາທານໍ ຕຖາ ສມ຺ພນ຺ຘຕາກຣຓນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ພນ຺ຘິຕ຺ວາ’’ຕິ. ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍາຕິ ອຸປຣິມໍ ສຣີຣໍ ອຸຊຸກໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາຣສ ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຏເກ ໂກຏິຍາ ໂກຏິໍ ປຏິປາເທຕ຺ວາ. ເອວຎ຺ຫິ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຈມ຺ມມໍສນ຺ຫາຣູນິ ນ ປຓມນ຺ຕິ. ອຖສ຺ສ ຍາ ເຕສໍ ປຓມນປຈ຺ຈຍາ ຂເຓ ຂເຓ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ຕາ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕາສຸ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊມານາສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ເອກຄ຺ຄໍ ໂຫຕິ, ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ນ ປຣິປຕຕິ, ວຸທ຺ຘິໍ ຜາຕິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອຏ຺ຐາຣສ ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຏເກ’’ຕິອາທິ. ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ຐເປຕ຺ວາຕິ ອຸປຣິມໍ ກາຍໍ ອຸຊຸກໍ ຐເປຕ຺ວາ, ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ເຫຏ຺ຐິມກາຍສ຺ສ ຫິ ອນຸຊຸກຏ຺ຐປນໍ ນິສຊ຺ຊາວຈເນເນວ ໂພຘິຕນ຺ຕິ. ອຸຊຸໍ ກາຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ກາຍ-ສທ຺ໂທ ອຸປຣິມກາຍວິສໂຍ.

ປຣິມຸຂນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຣິ-ສທ຺ໂທ ອຠິສທ຺ເທນ ສມານຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ ‘‘ກມ຺ມຏ຺ຐານາຠິມຸຂ’’ນ຺ຕິ, ພຫິທ຺ຘາ ປຸຖຸຕ຺ຕາຣມ຺ມຓໂຕ ນິວາເຣຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍເຍວ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຍຖາ ‘‘ວນນ຺ຕຎ຺ເຎວ ປວິສາມີ’’ຕິອາທິນາ ຠາວນານຸຣູປໍ ເສນາສນໍ ທສ຺ສິຕໍ, ເອວໍ ‘‘ນິສີທາມີ’’ຕິ ອິມິນາ ອລີນານຸທ຺ຘຈ຺ຈປກ຺ຂິໂຍ ສນ຺ໂຕ ອິຣິຍາປໂຖ ທສ຺ສິໂຕ, ‘‘ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ນິສຊ຺ຊາຍ ທຬ຺ຫຠາໂວ, ‘‘ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ອາຣມ຺ມຓປຣິຄ຺ຄຫູປາໂຍ. ປຣິຄ຺ຄຫິຕນິຍ຺ຍານນ຺ຕິ ສພ຺ພຖາ ຄຫິຕາສມ຺ໂມສໍ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕສມ຺ໂມສໍ ສຕິໍ ກຕ຺ວາ, ປຣມສຕິເນປກ຺ກໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣີຕິ ປຣິຄ຺ຄຫຏ຺ໂຐ ‘‘ປຣິຓາຍິກາ’’ຕິອາທີສຸ (ຘ. ສ. ໑໖.໒໐) ວິຍ. ມຸຂນ຺ຕິ ນິຍ຺ຍານຏ຺ໂຐ ‘‘ສຸຎ຺ຎຕວິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ (ປຏິ. ມ. ໑.໒໐໙-໒໑໐) ວິຍ. ປຏິປກ຺ຂໂຕ ນິຄ຺ຄມນຏ຺ໂຐ ຫິ ນິຍ຺ຍານຏ຺ໂຐ.

ຈຕ຺ຕາຣິ ຣູປາວຈຣຊ຺ຌານານິ ທິພ຺ພຠາວາວຫຕ຺ຕາ ທິພ຺ພວິຫາຣາ ນາມ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຕທາສນ຺ນປ຺ປວຕ຺ຕຈງ຺ກໂມປິ ຕທຸປຈາຣໂຕ ທິພ຺ໂພ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິ ຫິ ຣູປຊ຺ຌານານີ’’ຕິອາທິ. ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຈງ຺ກມນ຺ຕສ຺ສາຕິ ອິທຎ຺ຈ ຈງ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍຸຏ຺ຐາຍ ຈງ຺ກມນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ຫິ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອວຸຏ຺ຐິເຕນ ສກ຺ກາ ຈງ຺ກມິຕຸໍ. ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ຈງ຺ກມນ຺ຕສ຺ສປິ ຈງ຺ກໂມຕິ ອິທໍ ປນ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຈງ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ທ຺ວີສຸວິຫາເຣສູຕິ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣ, ອຣິຍວິຫາເຣ ຈ. ເມຕ຺ຕາຌານາທໂຍ ຫິຕູປສໍຫາຣາທິວເສນ ປວຕ຺ຕິຍາ ພ຺ຣຫ຺ມຠູຕາ ເສຏ຺ຐຠູຕາ ວິຫາຣາຕິ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣາ. ອນຎ຺ຎສາຘາຣຓຕ຺ຕາ ປນ ອຣິຍານໍ ວິຫາຣາຕິ ອຣິຍວິຫາຣາ, ຈຕສ຺ໂສປິ ຜລສມາປຕ຺ຕິໂຍ. ອິຘ ປນ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາປຕ຺ຕິເຍວ ອາຄຕາ.

ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາຍ ຜລສມາປຕ຺ຕິ ກຖິຕາ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາສມ຺ຠວໂຕ. ຈງ຺ກມາທໂຍຕິ ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສປິ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສປິ ຈງ຺ກມຏ຺ຐານນິສຊ຺ຊາທໂຍ. ອຣິຍຈງ຺ກມາທໂຍ ໂຫນ຺ຕິ ນ ປນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ເວນາຄປຸຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.