໑໐. ສງ຺ຄາຣວສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໑. ທສເມ ຊິຓ຺ຓານໍ ຫຕ຺ຖິສາລາທີນໍ ປຏິສງ຺ຂຣຓໍ ປຸນ ປາກຕິກກຣຓໍ ຊິຓ຺ຓປຏິສງ຺ຂຣຓໍ, ຕສ຺ສ ກາຣໂກ ຊິຓ຺ຓປຏິສງ຺ຂຣຓກາຣໂກ. ພາຫິຣສມເຍຕິ ສຕ຺ຖຸສາສນໂຕ ພາຫິເຣ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍສມເຍ. ສພ຺ພຈຕຸກ຺ເກນາຕິອາທີສຸ ສພ຺ເພສຸ ທ຺ວິປທຈຕຸປ຺ປທາທິເຠເທສຸ ປາເຓສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປາເຓ ວຘິຕ຺ວາ ຍຊິຕພ຺ພໍ ຍຎ຺ຎໍ ສພ຺ພຈຕຸກ຺ກໍ ນາມ. ເສເສສຸປິ ອິມິນາ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍສ຺ສ ວາ ຕສ຺ສ ວາຕິ ນິສ຺ສກ຺ເກ ສາມິວຈນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຍສ຺ມາ ວາ ຕສ຺ມາ ວາ’’ຕິ. ເອວມສ຺ສາຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອສ຺ສູຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ອຍ’’ນ຺ຕິ.

ວຑ຺ເຒນ຺ໂຕຕິ ປຏ຺ຐເປນ຺ໂຕ. ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ໂອຄຘໍ ມູລໍ ປຕິຏ຺ຐາຠູຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິໂຍຄຘໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄສງ຺ຂາຕສ຺ສາ’’ຕິອາທິ. ອຸກ຺ກຏ຺ຐນິທ຺ເທເສນ ເຈຕ຺ຖ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄສ຺ເສວ ຄຫຓໍ ກຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຸຕ຺ຕມໍ ປຕິຏ຺ຐາຠູຕໍ ອາຣມ຺ມຓູປນິສ຺ສຍຠາເວນ.

ອປ຺ເປຫິ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກຣາທີຫິ ອຕ຺ໂຖ ເອຕິສ຺ສາຕິ ອປ຺ປຏ຺ຐາ ຕ຺ຖ-ກາຣສ຺ສ ຏ຺ຐ-ກາຣໍ ກຕ຺ວາ. ເຕນາຫ ‘‘ຍຕ຺ຖ ພຫູ’’ຕິອາທິ. ຍຕ຺ຖາຕິ ຍສ຺ສໍ ປຏິປທາຍໍ. ອປ຺ໂປ ສມາຣມ຺ໂຠ ເອຕສ຺ສາຕິ ອປ຺ປສມາຣມ຺ໂຠ. ປາສໍສາຕິ ປສໍສາຣຫາ. ເອຕໍ ເຍວ ກຖາເປສ຺ສາມີຕິ ເອເຕເນວ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ກຖາເປສ຺ສາມິ.

ໂສປ຺ເປນາຕິ ນິທ຺ທາຍ. ປມາເທນາຕິ ຊາຄຣິຍາທີສຸ ອນນຸຍຸຎ຺ຊນໂຕ ສຕິວິປ຺ປວາສລກ຺ຂເຓນ ປມາເທນ. ປຈ຺ຈນີກປຏິຫຣຓວເສນາຕິ ປຏິປກ຺ຂາປນຍນວເສນ. ຕຖາ ຫິ ຠຄວໂຕ ຈ ສາສນສ຺ສ ຈ ປຏິປກ຺ຂາ ຕິຕ຺ຖິຍາ, ເຕສໍ ຫຣຓໂຕ ປຏິຫາຣິຍໍ. ເຕ ຫິ ທິຏ຺ຐິຫຣຓວເສນ ທິຏ຺ຐິປ຺ປກາສເນ ອສມຕ຺ຖຠາເວນ ຈ ອິທ຺ຘິອາເທສນານຸສາສນີຫິ ຫຣິຕາ ອປນີຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ‘‘ປຏີ’’ຕິ ວາ ອຍໍ ສທ຺ໂທ ‘‘ປຈ຺ຉາ’’ຕິ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ໂພເຘຕິ ‘‘ຕສ຺ມິໍ ປຏິປວິຏ຺ຐສ຺ມິໍ, ອຎ຺ໂຎ ອາຄຎ຺ຉິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’’ຕິອາທີສຸ (ສຸ. ນິ. ໙໘໕; ຈູຬນິ. ວຕ຺ຖຸຄາຖາ ໔) ວິຍ, ຕສ຺ມາ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ກຕກິຈ຺ເຈນ ປຈ຺ຉາ ຫຣິຕພ຺ພໍ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຏິຫາຣິຍໍ, ອຕ຺ຕໂນ ວາ ອຸປກ຺ກິເລເສສຸ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານມຄ຺ເຄຫິ ຫຣິເຕສຸ ປຈ຺ຉາຫຣຓໍ ປຏິຫາຣິຍໍ, ອິທ຺ຘິອາເທສນານຸສາສນິໂຍ ຈ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສນ ກຕກິຈ຺ເຈນ ຈ ສຕ຺ຕຫິຕຕ຺ຖໍ ປຸນ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ພາ, ຫຣິເຕສຸ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປກ຺ກິເລເສສຸ ປຣສຕ຺ຕານໍ ອຸປກ຺ກິເລສຫຣຓານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ປຏິຫາຣິຍານິ ຠວນ຺ຕິ, ປຏິຫາຣິຍເມວ ປາຏິຫາຣິຍໍ. ປຏິຫາຣິເຍ ວາ ອິທ຺ຘິອາເທສນານຸສາສນິສມຸທາເຍ ຠວໍ ເອເກກໍ ປາຏິຫາຣິຍນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຏິຫາຣິຍໍ ວາ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໍ ມຄ຺ໂຄ ຈ ປຏິປກ຺ຂຫຣຓໂຕ, ຕຕ຺ຖ ຊາຕໍ ນິມິຕ຺ຕຠູເຕ, ຕໂຕ ວາ ອາຄຕນ຺ຕິ ປາຏິຫາຣິຍໍ.

ອາຄຕນິມິຕ຺ເຕນາຕິ ອາຄຕາກາຣສລ຺ລກ຺ຂຓວເສນ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸປິ. ເອໂກ ຣາຊາຕິ ທກ຺ຂິຓມຘຸຣາຘິປຕິ ເອໂກ ປຓ຺ຑຸຣາຊາ. ເອວມ຺ປິ ເຕ ມໂນຕິ ອິມິນາ ອາກາເຣນ ຕວ ມໂນ ປວຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນ ປກາເຣນ ປວຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ໂສມນສ຺ສິໂຕ ວາ’’ຕິອາທິ. ສາມຎ຺ຎໂຊຕນາ ວິເສເສ ອວຕິຏ຺ຐຕີຕິ ອຘິປ຺ປາເຍເນວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ເອວໍ ຕວ ມໂນ’’ຕິ ອິທຎ຺ຈ ມນໂສ ໂສມນສ຺ສິຕຕາທິມຕ຺ຕທສ຺ສນໍ, ນ ປນ ເຍນ ໂສ ໂສມນສ຺ສິໂຕ ວາ ໂທມນສ຺ສິໂຕ ວາ, ຕໍທສ຺ສນໍ. ໂສມນສ຺ສຄ຺ຄຫເຓນ ເຈຕ຺ຖ ຕເທກຏ຺ຐາ ຣາຄາທໂຍ ສທ຺ຘາທໂຍ ຈ ທສ຺ສິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ໂທມນສ຺ສຄ຺ຄຫເຓນ ໂທສາທໂຍ. ທຸຕິຍນ຺ຕິ ‘‘ອິຕ຺ຖມ຺ປິ ເຕ ມໂນ’’ຕິ ປທໍ. ອິຕິປີຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິ-ສທ຺ໂທ ນິທສ຺ສນຕ຺ໂຖ ‘‘ອຕ຺ຖີຕິ ໂຂ, ກຈ຺ຈານ, ອຍເມໂກ ອນ຺ໂຕ’’ຕິອາທີສຸ (ສໍ. ນິ. ໒.໑໕; ໓.໙໐) ວິຍ. ເຕນາຫ ‘‘ອິມຎ຺ຈ ອິມຎ຺ຈ ອຕ຺ຖໍ ຈິນ຺ຕຍມານ’’ນ຺ຕິ. ປິ-ສທ຺ໂທ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖສມ຺ປິຓ຺ຑນຕ຺ໂຖ.

ກເຖນ຺ຕານໍ ສຸຕ຺ວາຕິ ກເຖນ຺ຕານໍ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ. ຕສ຺ສ ວເສນາຕິ ຕສ຺ສ ວິຕກ຺ກິຕສ຺ສ ວເສນ. ອຏ຺ຏກາຣເກນາຕິ ວິນິຈ຺ຉຍກາຣເກນ.

ນ ອຣິຍານນ຺ຕິ ອຣິຍານໍ ມຄ຺ຄຜລຈິຕ຺ຕໍ ນ ຊານາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຎ຺ຫິ ເຕນ ອນຘິຄຕຕ຺ຕາ ເຈໂຕປຣິຍຎາເຓນປິ ນ ສກ຺ກາ ວິຎ຺ຎາຕຸໍ, ອຎ຺ຎໍ ປນ ຈິຕ຺ຕໍ ຊານາຕິເຍວ. ເຫຏ຺ຐິໂມ ອຸປຣິມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ຊານາຕີຕິອາທີນິປິ ມຄ຺ຄຜລຈິຕ຺ຕເມວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ໂສຕາປນ຺ນາທໂຍປິ ຫິ ອຕ຺ຕນາ ອຘິຄຕເມວ ມຄ຺ຄຜລໍ ປເຣຫິ ອຸປ຺ປາທິຕໍ ສມ຺ມາ ເຈໂຕປຣິຍຎາເຓນ ຊານິຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ນ ອຕ຺ຕນາ ອນຘິຄຕໍ. ສພ຺ເພປິ ອຣິຍາ ອຕ຺ຕໂນ ຜລໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ ອຘິຄຕຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເອເຕສຸ ຈາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຍທິ ອຣິຍາ ອຕ຺ຕນາ ອຘິຄຕຜລໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຸປຣິມາປິ ເຫຏ຺ຐິມໍ ຜລໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ ອຘິຄຕຕ຺ຕາ ໂລກິຍສມາປຕ຺ຕິໂຍ ວິຍາຕິ ກສ຺ສຈິ ອາສງ຺ກາ ສິຍາ, ຕນ຺ນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖມາຫ ‘‘ອຸປຣິໂມ ເຫຏ຺ຐິມໍ ນ ສມາປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

ອຸປຣິໂມຕິ ສກທາຄາມິອາທິອຣິຍປຸຄ຺ຄໂລ. ເຫຏ຺ຐິມນ຺ຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທິໍ. ນ ສມາປຊ຺ຊຕີຕິ ສຕິປິ ອຘິຄຕຕ຺ເຕ ນ ສມາປຊ຺ຊຕິ. ກສ຺ມາຕິ ເຈ? ກາຣຓມາຫ ‘‘ເຕສຎ຺ຫີ’’ຕິອາທິ, ເຕສໍ ສກທາຄາມິອາທີນໍ ເຫຏ຺ຐິມາ ເຫຏ຺ຐິມາ ຜລສມາປຕ຺ຕິ ເຕສຸ ເຕສຸເຍວ ເຫຏ຺ຐິເມສຸ ອຣິຍປຸຄ຺ຄເລສຸ ປວຕ຺ຕຕິ, ນ ອຸປຣິເມສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມິນາ ເຫຏ຺ຐິມໍ ຜລຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຣິມສ຺ສ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ກສ຺ມາຕິ ເຈ? ປຸຄ຺ຄລນ຺ຕຣຠາວູປຄມເນນ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘຕ຺ຕາ. ເອເຕນ ອຸປຣິໂມ ອຣິໂຍ ເຫຏ຺ຐິມໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ ອຕ຺ຕນາ ອຘິຄຕຕ຺ຕາ ຍຖາ ຕໍ ໂລກິຍສມາປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ໂຕ ເຫຕຸ ພ຺ຍຠິຈາຣິໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ນ ຫິ ໂລກິຍຊ຺ຌາເນສຸ ປຸຄ຺ຄລນ຺ຕຣຠາວູປຄມນໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ ວິເສສາຠາວໂຕ, ອິຘ ປນ ອສມຸຄ຺ຆາຏິຕກມ຺ມກິເລສນິໂຣຘເນນ ປຸຖຸຊ຺ຊເນຫິ ວິຍ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ໂສຕາປນ຺ນາທີຫິ ສກທາຄາມິອາທີນໍ ປຸຄ຺ຄລນ຺ຕຣຠາວູປຄມນໍ ອຕ຺ຖິ. ຍໂຕ ເຫຏ຺ຐິມາ ເຫຏ຺ຐິມາ ຜລຘມ຺ມາ ອຸປຣູປຣິມຄ຺ຄຘມ຺ເມຫິ ນິວຕ຺ຕິຕາ ປຏິປກ຺ເຂຫິ ວິຍ ອຠິຠູຕາ ອປ຺ປວຕ຺ຕິຘມ຺ມຕໍເຍວ ອາປນ຺ນາ. ເຕເນວ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘຕ຺ຕາ’’ຕິ.

ອປິຈ ກຸສລກິຣິຍປ຺ປວຕ຺ຕິ ນາມ ອຎ຺ຎາ, ວິປາກປ຺ປວຕ຺ຕິ ຈ ອຎ຺ຎາຕິ ອນນ຺ຕຣຜລຕ຺ຕາ ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລານໍ ເຫຏ຺ຐິມໂຕ ອຸປຣິໂມ ຠວນ຺ຕຣຄໂຕ ວິຍ ໂຫຕິ. ຕໍຕໍຜລວເສເນວ ຫິ ອຣິຍານໍ ໂສຕາປນ຺ນາທິນາມລາໂຠ. ເຕ ສເຈ ອຎ຺ຎຜລສມງ຺ຄິໂນປິ ໂຫນ຺ຕິ, ໂສຕາປນ຺ນາທິນາມມ຺ປິ ເຕສໍ ອວວຕ຺ຖິຕໍ ສິຍາ. ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ວາ ອຣິຍສ຺ສ ຕໍ ຕໍ ຜລໍ ສທິສນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ນ ອຸປຣິມສ຺ສ ເຫຏ຺ຐິມຜລສມງ຺ຄິຕາຍ ເລໂສປິ ສມ຺ຠວຕິ, ກຸໂຕ ຕສ຺ສາ ສມາປຊ຺ຊນນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເຫຏ຺ຐິມາ ຈ ໂສຕາປນ຺ນາທໂຍ ອຸປຣິມໍ ສກທາຄາມິຜລາທິໍ ນ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ ອນຘິຄຕຕ຺ຕາ. ນ ຫິ ອນຘິຄຕໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕຸໍ ສກ຺ກາ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ເພປິ ອຣິຍາ ອຕ຺ຕໂນເຍວ ຜລໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ນິຏ຺ຐເມຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ.

ປວຕ຺ເຕນ຺ຕາຕິ ປວຕ຺ຕກາ ຫຸຕ຺ວາ, ປວຕ຺ຕນວເສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວນ຺ຕິ ຍຖານຸສິຏ຺ຐາຍ ອນຸສາສນິຍາ ວິຘິວເສນ ປຏິເສຘວເສນ ຈ ປວຕ຺ຕິຕາກາຣປຣາມສນໍ. ສາ ຈ ສມ຺ມາວິຕກ຺ກາ ນາມ ມິຈ຺ຉາວິຕກ຺ການຎ຺ຈ ປວຕ຺ຕິອາກາຣທສ຺ສນວເສນ ປວຕ຺ຕຕິ. ຕຕ຺ຖ ອານິສໍສສ຺ສ ອາທີນວສ຺ສ ຈ ວິຠາວນຕ຺ຖໍ ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎເມວ, ນ ນິຈ຺ຈສຎ຺ຎນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຏິໂຍຄິນິວຕ຺ຕນຕ຺ຖຎ຺ຫິ ເອວ-ກາຣຄ຺ຄຫຓໍ. ອິຘາປິ ເອວສທ຺ທຄ຺ຄຫຓສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ປໂຍຊນຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ-ຄຫເຓປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຎ຺ຈກາມຄຸຓຣາຄນ຺ຕິ ນິທສ຺ສນມຕ຺ຕໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ ຕທຎ຺ຎຣາຄສ຺ສ ໂທສາທີນຎ຺ຈ ປຫານສ຺ສ ອິຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ ຕປ຺ປຫານສ຺ສ ຈ ຕທຎ຺ຎຣາຄາທິເຂປສ຺ສ ອຸປາຍຠາວໂຕ. ຕຖາ ວຸຕ຺ຕໍ ທຸຏ຺ຐໂລຫິຕວິໂມຈນສ຺ສ ປຸພ຺ພທຸຏ຺ຐມໍສເຂປນູປາຍຕາ ວິຍ. ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມເມວາຕິ ອວຘາຣຓໍ ປຏິກ຺ເຂປຠາວໂຕ ສາວຊ຺ຊຘມ຺ມນິວຕ຺ຕນປຣໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ຕສ຺ສ ອຘິຄມູປາຍານິສໍສຠູຕານໍ ຕທຎ຺ເຎສໍ ອນວຊ຺ຊຘມ຺ມານໍ ນານນ຺ຕຣິຍຠາວໂຕ.

ຈິນ຺ຕາມຓິກວິຊ຺ຊາສຣິກ຺ຂກຕນ຺ຕິ ອິມິນາ ‘‘ຈິນ຺ຕາມຓີ’’ຕິ ເອວໍ ລທ຺ຘນາມາ ໂລເກ ເອກາ ວິຊ຺ຊາ ອຕ຺ຖິ, ຍາຍ ປເຣສໍ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຊານນ຺ຕີຕິ ທີເປຕິ. ‘‘ຕສ຺ສາ ກິຣ ວິຊ຺ຊາຍ ສາຘໂກ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕາທິເສ ເທສກາເລ ມນ຺ຕໍ ປຣິຊປ຺ປິຕ຺ວາ ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ຊານິຕຸກາໂມ, ຕສ຺ສ ທິຏ຺ຐຫຕ຺ຖາທິວິເສສສຎ຺ຊານນມຸເຂນ ຈິຕ຺ຕາຈາຣໍ ອນຸມິນນ຺ໂຕ ກເຖຕີ’’ຕິ ເກຈິ. ອປເຣ ‘‘ວາຈໍ ນິຈ຺ຉຣາເປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອກ຺ຂຣສລ຺ລກ຺ຂຓວເສນາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

ອິທຎ຺ຈ ປນ ສພ຺ພນ຺ຕິ ‘‘ຠວໍ ໂຄຕໂມ ອເນກວິຫິຕໍ ອິທ຺ຘິວິຘໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕີ’’ຕິອາທິນຍປ຺ປວຕ຺ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ.

ສງ຺ຄາຣວສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ພ຺ຣາຫ຺ມຓວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.