ຘມ຺ມທິນ຺ນາເຖຣີວຕ຺ຖຸ

໒໓໙. ປຎ຺ຈເມ ປຣາຍຕ຺ຕຏ຺ຐາເນຕິ ປເຣສໍ ທາສິຏ຺ຐາເນ. ສຸຊາຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ອຘິກາຣກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາຕິ ສາ ກິຣ ອຕ຺ຕໂນ ເກເສ ວິກ຺ກິຓິຕ຺ວາ ສຸຊາຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ນາມ ອຄ຺ຄສາວກສ຺ສ ທານໍ ທຕ຺ວາ ປຕ຺ຖນໍ ອກາສິ. ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຫຕ຺ເຖ ປສາຣິເຕຕິ ຕສ຺ສ ຫຕ຺ຖາວລມ຺ພນຕ຺ຖໍ ປຸພ຺ພາຈິຓ຺ຓວເສນ ຫຕ຺ເຖ ປສາຣິເຕ. ໂສ ກິຣ ອນາຄາມີ ຫຸຕ຺ວາ ເຄຫໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຍຖາ ອຎ຺ເຎສຸ ທິວເສສຸ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ສິຕໍ ກຸຣຸມາໂນ ຫສມາໂນ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ເອວໍ ອນາຄນ຺ຕ຺ວາ ສນ຺ຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ສນ຺ຕມານໂສ ຫຸຕ຺ວາ ອຄມາສິ. ຘມ຺ມທິນ຺ນາ ສີຫປຎ຺ຊຣໍ ອຸຄ຺ຆາເຏຕ຺ວາ ວີຖິໍ ໂອໂລກຍມານາ ຕສ຺ສ ອາຄມນາກາຣໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອຕ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນໍ ກຸຣຸມານາ ໂສປານສີເສ ຐຕ຺ວາ ໂອລມ຺ພນຕ຺ຖໍ ຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣສິ. ອຸປາສໂກ ອຕ຺ຕໂນ ຫຕ຺ຖໍ ສມິຎ຺ເຊສິ. ສາ ‘‘ປາຕຣາສໂຠຊນກາເລ ຊານິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕສິ. ອຸປາສໂກ ປຸພ຺ເພ ຕາຍ ສທ຺ຘິໍ ເອກໂຕ ຠຸຎ຺ຊຕິ. ຕໍ ທິວສໍ ປນ ຕໍ ອນປໂລເກຕ຺ວາ ໂຍຄາວຈຣຠິກ຺ຂຸ ວິຍ ເອກໂກວ ຠຸຎ຺ຊິ. ເຕນາຫ – ‘‘ຠຸຎ຺ຊມາໂນປິ ອິມໍ ເທຖ, ອິມໍ ຫຣຖາຕິ ນ ພ຺ຍາຫຣີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອິມໍ ເທຖາຕິ ອິມໍ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ເທຖ. ອິມໍ ຫຣຖາຕິ ອິມໍ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ອປຫຣຖ. ສນ຺ຖວວເສນາຕິ ກິເລສສນ຺ຖວວເສນ. ຈິຣກາລປຣິຠາວິຕາຍ ຆຏທີປຊາລາຍ ວິຍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ທິພ຺ພມານາຍ ເຫຕຸສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ໂຈທິຍມານາ ອາຫ – ‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕ…ເປ… ມຍ຺ຫໍ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອນຸຊານາຖາ’’ຕິ.

ອຍໍ ຕາວ ເສຏ຺ຐິ ຆຣມຊ຺ເຌ ຐິໂຕວ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ອກາສີຕິ ສາ ກິຣ ‘‘ຘມ຺ມທິນ຺ເນ ຕຸຍ຺ຫໍ ໂທໂສ ນຕ຺ຖິ, ອຫໍ ປນ ອຊ຺ຊ ປຏ຺ຐາຍ ສນ຺ຖວວເສນ…ເປ… ກຸລຆຣໍ ຄຈ຺ຉາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ປກຕິປຸຣິໂສ ເອວໍ ວຕ຺ຕາ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ອທ຺ຘາ ເອເຕນ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ໂມ ນາມ ປຏິວິທ຺ໂຘ’’ຕິ. ເຕນສ຺ສາ ອຍໍ ສງ຺ກປ຺ໂປ ອໂຫສິ ‘‘ອຍໍ ຕາວ ເສຏ຺ຐິ ຆຣມຊ຺ເຌ ຐິໂຕວ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ອກາສີ’’ຕິ. ມຊ຺ຌິມນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍໍ (ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໔໖໐) ປນ ‘‘ອຖ ກສ຺ມາ ມຍາ ສທ຺ຘິໍ ຍຖາປກຕິຍາ ອາລາປສລ຺ລາປມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ກໂຣຖາຕິ ໂສ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘ອຍໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ໂມ ນາມ ຄຣຸ ຠາຣິໂຍ ນ ປກາເສຕພ຺ໂພ; ສເຈ ໂຂ ປນາຫໍ ນ ກເຖສ຺ສາມິ, ອຍໍ ຫທຍໍ ຜາເລຕ຺ວາ ເອຕ຺ເຖວ ກາລໍ ກເຣຍ຺ຍາ’ຕິ ຕສ຺ສາ ອນຸຄ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ ກເຖສິ – ‘ຘມ຺ມທິນ຺ເນ ອຫໍ ສຕ຺ຖຸ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມໍ ນາມ ອຘິຄໂຕ, ຕໍ ອຘິຄຕສ຺ສ ເອວຣູປາ ໂລກິຍກິຣິຍາ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາທິວເສນ ປຎ຺ເຫ ປຸຈ຺ຉີຕິ ‘‘ສກ຺ກາໂຍ ສກ຺ກາໂຍຕິ ອຍ຺ເຍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ກຕໂມ ນຸ ໂຂ ອຍ຺ເຍ ສກ຺ກາໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ’’ຕິອາທິນາ ຈູຬເວທລ຺ລສຸຕ຺ເຕ (ມ. ນິ. ໑.໔໖໐ ອາທໂຍ) ອາຄຕນເຍນ ປຸຈ຺ຉິ. ປຸຈ຺ຉິຕໍ ປຸຈ຺ຉິຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສີຕິ ‘‘ປຎ຺ຈ ໂຂ ອິເມ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ ສກ຺ກາໂຍ ວຸຕ຺ໂຕ ຠຄວຕາ’’ຕິອາທິນາ (ມ. ນິ. ໑.໔໖໐ ອາທໂຍ) ຕຕ຺ເຖວ ອາຄຕນເຍນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ສູຣຠາວນ຺ຕິ ຕິກ຺ຂຠາວໍ. ອນຘິຄຕອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄສ຺ສ ອຸຄ຺ຄເຫນ ວິນາ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ໂຫ ນ ອຸປຏ຺ຐາຕີຕິ ອາຫ – ‘‘ອຸຄ຺ຄຫວເສນ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄປິ ປຸຈ຺ຉີ’’ຕິ. ຕໍ ນິວຕ຺ເຕນ຺ຕີຕິ ‘‘ວິມຸຕ຺ຕິຍາ ປນາຍ຺ເຍ ກິໍ ປຏິຠາໂຄ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິເຕ ‘‘ວິມຸຕ຺ຕິຍາ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ນິພ຺ພານໍ ປຏິຠາໂຄ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໖໖) ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ນິພ຺ພານສ຺ສ, ປນາຍ຺ເຍ, ກິໍ ປຏິຠາໂຄ’’ຕິ ປຸນ ປຸຈ຺ຉິເຕ ຕໍ ນິວຕ຺ເຕນ຺ຕີ ‘‘ອຈ຺ຈສຣາວຸໂສ ວິສາຂາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຈ຺ຈສຣາຕິ ອປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຎ຺ຫໍ ອຕິກ຺ກາມິຕາ ອໂຫສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນາສກ຺ຂິ ປຎ຺ຫານໍ ປຣິຍນ຺ຕໍ ຄເຫຕຸນ຺ຕິ ປຎ຺ຫານໍ ປຣິຈ຺ເຉທປ຺ປມາຓໍ ຄເຫຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ປຎ຺ຫານຎ຺ຫິ ປຣິຈ຺ເຉທໍ ຄເຫຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ອຏ຺ຐຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຣໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນາສກ຺ຂິ ປຎ຺ຫານໍ ປຣິຍນ຺ຕໍ ຄເຫຕຸໍ. ອປ຺ປຏິຠາຄຘມ຺ມສ຺ສ ຈ ປຏິຠາຄໍ ປຸຈ຺ຉິ. ນິພ຺ພານໍ ນາເມຕໍ ອປ຺ປຏິຠາຄໍ, ນ ສກ຺ກາ ນີລໍ ວາ ປີຕກໍ ວາຕິ ເກນຈິ ຘມ຺ເມນ ສທ຺ຘິໍ ປຏິຠາຄໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ, ຕຎ຺ຈ ຕ຺ວໍ ອິມິນາ ອຘິປ຺ປາເຍນ ປຸຈ຺ຉສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິພ຺ພາໂນຄຘນ຺ຕິ ນິພ຺ພານໍ ໂອຄາເຫຕ຺ວາ ຐິຕໍ, ນິພ຺ພານນ຺ໂຕຄຘໍ ນິພ຺ພານໍ ອນຸປ຺ປວິຏ຺ຐນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິພ຺ພານປຣາຍຓນ຺ຕິ ນິພ຺ພານໍ ປຣໍ ອຍນມສ຺ສ ປຣາຄຕິ, ນ ຕໂຕ ປຣໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິພ຺ພານໍ ປຣິໂຍສານໍ ອວສານໍ ອສ຺ສາຕິ ນິພ຺ພານປຣິໂຍສານໍ.

ປຸເຣຕິ ອຕີເຕສຸ ຂນ຺ເຘສຸ. ປຈ຺ຉາຕິ ອນາຄເຕສຸ ຂນ຺ເຘສຸ. ມຊ຺ເຌຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຂນ຺ເຘສຸ. ອກິຎ຺ຈນນ຺ຕິ ຍສ຺ສ ເອເຕສຸ ຕີສຸ ຕຓ຺ຫາຄາຫສງ຺ຂາຕໍ ກິຎ຺ຈນໍ ນຕ຺ຖິ, ຕມຫໍ ຣາຄກິຎ຺ຈນາທີຫິ ອກິຎ຺ຈນໍ ກສ຺ສຈິ ຄຫຓສ຺ສ ອຠາເວນ ອນາທານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປຓ຺ຑິຕາຕິ ຘາຕຸອາຍຕນາທິກຸສລຕາສງ຺ຂາເຕນ ປຓ຺ຑິຈ຺ເຈນ ສມນ຺ນາຄຕາ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ປຓ຺ຑິໂຕ ໂຫຕິ? ຍໂຕ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ຘາຕຸກຸສໂລ ຈ ໂຫຕິ ອາຍຕນກຸສໂລ ຈ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທກຸສໂລ ຈ ຐານາຏ຺ຐານກຸສໂລ ຈ, ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ປຓ຺ຑິໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ມຫາປຎ຺ຎາຕິ ມຫນ຺ເຕ ອຕ຺ເຖ ມຫນ຺ເຕ ຘມ຺ເມ ມຫນ຺ຕາ ນິຣຸຕ຺ຕິໂຍ ມຫນ຺ຕານິ ປຏິຠານານິ ປຣິຄ຺ຄຫເຓ ສມຕ຺ຖາຍ ປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ. ອິມິສ຺ສາ ຫິ ເຖຣິຍາ ອເສກ຺ຂປ຺ປຏິສມ຺ຠິທາປ຺ປຕ຺ຕຕາຍ ປຏິສມ຺ຠິທາໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ຐິຕຕາຍ ປຎ຺ຎາມຫຕ຺ຕໍ. ຍຖາ ຕໍ ຘມ຺ມທິນ຺ນາຍາຕິ ຍຖາ ຘມ຺ມທິນ຺ນາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ພ຺ຍາກຕໍ, ອຫໍ ເອວເມວ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຖໍ.