໒. ນາລນ຺ທສຸຕ຺ຕໍ

໓໗໘. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ນາລນ຺ທາຍໍ ວິຫຣຕິ ປາວາຣິກມ຺ພວເນ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເອວໍປສນ຺ໂນ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕິ! ນ ຈາຫຸ, ນ ຈ ຠວິສ຺ສຕິ, ນ ເຈຕຣຫິ ວິຊ຺ຊຕິ ອຎ຺ໂຎ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ຠຄວຕາ ຠິຍ຺ໂຍຠິຎ຺ຎຕໂຣ, ຍທິທໍ – ສມ຺ໂພຘິຍ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອຸຬາຣາ ໂຂ ຕ຺ຍາຍໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອາສຠີ ວາຈາ ຠາສິຕາ, ເອກໍໂສ ຄຫິໂຕ, ສີຫນາໂທ ນທິໂຕ – ‘ເອວໍປສນ຺ໂນ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕິ! ນ ຈາຫຸ, ນ ຈ ຠວິສ຺ສຕິ ນ ເຈຕຣຫິ ວິຊ຺ຊຕິ ອຎ຺ໂຎ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ຠຄວຕາ ຠິຍ຺ໂຍຠິຎ຺ຎຕໂຣ, ຍທິທໍ – ສມ຺ໂພຘິຍ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ກິໍ ນຸ ເຕ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເຍ ເຕ ອເຫສຸໍ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ອຣຫນ຺ໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ, ສພ຺ເພ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ວິທິຕາ – ‘ເອວໍສີລາ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ອເຫສຸໍ’ ອິຕິ ວາ, ‘ເອວໍຘມ຺ມາ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ອເຫສຸໍ’ ອິຕິ ວາ, ‘ເອວໍປຎ຺ຎາ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ອເຫສຸໍ’ ອິຕິ ວາ, ‘ເອວໍວິຫາຣິໂນ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ອເຫສຸໍ’ ອິຕິ ວາ, ‘ເອວໍວິມຸຕ຺ຕາ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ອເຫສຸໍ’ ອິຕິ ວາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’!

‘‘ກິໍ ປນ ເຕ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເຍ ເຕ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ອຣຫນ຺ໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ, ສພ຺ເພ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ວິທິຕາ – ‘ເອວໍສີລາ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ’ ອິຕິ ວາ, ‘ເອວໍຘມ຺ມາ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ’ ອິຕິ ວາ, ‘ເອວໍປຎ຺ຎາ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ’ ອິຕິ ວາ, ‘ເອວໍວິຫາຣິໂນ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ’ ອິຕິ ວາ, ‘ເອວໍວິມຸຕ຺ຕາ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ’ ອິຕິ ວາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ກິໍ ປນ ຕ຺ຍາຫໍ [ກິໍ ປນ ເຕ (ສີ.)], ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອຕຣຫິ, ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ວິທິໂຕ – ‘ເອວໍສີໂລ ຠຄວາ’ ອິຕິ ວາ, ‘ເອວໍຘມ຺ໂມ ຠຄວາ’ ອິຕິ ວາ, ‘ເອວໍປຎ຺ໂຎ ຠຄວາ’ ອິຕິ ວາ, ‘ເອວໍວິຫາຣີ ຠຄວາ’ ອິຕິ ວາ, ‘ເອວໍວິມຸຕ຺ໂຕ ຠຄວາ’ ອິຕິ ວາ’’ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’.

‘‘ເອຕ຺ຖ ຈ ເຕ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ອຣຫນ຺ເຕສຸ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘສຸ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓໍ [ເຈໂຕປຣິຍາຍຎາຓໍ (ພຫູສຸ)] ນຕ຺ຖິ. ອຖ ກິຎ຺ຈຣຫິ ຕ຺ຍາຍໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອຸຬາຣາ ອາສຠີ ວາຈາ ຠາສິຕາ, ເອກໍໂສ ຄຫິໂຕ, ສີຫນາໂທ ນທິໂຕ – ‘ເອວໍປສນ຺ໂນ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕິ! ນ ຈາຫຸ, ນ ຈ ຠວິສ຺ສຕິ, ນ ເຈຕຣຫິ ວິຊ຺ຊຕິ ອຎ຺ໂຎ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ຠຄວຕາ’ ຠິຍ຺ໂຍຠິຎ຺ຎຕໂຣ, ຍທິທໍ – ສມ຺ໂພຘິຍ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ນ ໂຂ ເມ [ນ ໂຂ ເມ ຕໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)], ຠນ຺ເຕ, ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ອຣຫນ຺ເຕສຸ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘສຸ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓໍ ອຕ຺ຖິ, ອປິ ຈ ເມ ຘມ຺ມນ຺ວໂຍ ວິທິໂຕ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠນ຺ເຕ, ຣຎ຺ໂຎ ປຈ຺ຈນ຺ຕິມໍ ນຄຣໍ ທຬ຺ຫຸທ຺ຘາປໍ [ທຬ຺ຫຸທ຺ທາປໍ (ສີ. ປີ. ກ.), ທຬ຺ຫທ຺ຘາປໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ທຬ຺ຫປາກາຣໂຕຣຓໍ ເອກທ຺ວາຣໍ. ຕຕ຺ຣສ຺ສ ໂທວາຣິໂກ ປຓ຺ຑິໂຕ ພ຺ຍຕ຺ໂຕ ເມຘາວີ ອຎ຺ຎາຕານໍ ນິວາເຣຕາ ຎາຕານໍ ປເວເສຕາ. ໂສ ຕສ຺ສ ນຄຣສ຺ສ ສມນ຺ຕາ ອນຸປຣິຍາຍປຖໍ ອນຸກ຺ກມມາໂນ ນ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ປາກາຣສນ຺ຘິໍ ວາ ປາກາຣວິວຣໍ ວາ, ອນ຺ຕມໂສ ພິຬາຣນິກ຺ຂມນມຕ຺ຕມ຺ປິ. ຕສ຺ສ ເອວມສ຺ສ – ‘ເຍ ໂຂ ເກຈິ ໂອຬາຣິກາ ປາຓາ ອິມໍ ນຄຣໍ ປວິສນ຺ຕິ ວາ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິ ວາ, ສພ຺ເພ ເຕ ອິມິນາວ ທ຺ວາເຣນ ປວິສນ຺ຕິ ວາ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິ ວາ’ຕິ. ເອວເມວ ໂຂ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມນ຺ວໂຍ ວິທິໂຕ – ‘ເຍປິ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ອເຫສຸໍ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ອຣຫນ຺ໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ, ສພ຺ເພ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ ປຫາຍ, ເຈຕໂສ ອຸປກ຺ກິເລເສ ປຎ຺ຎາຍ ທຸພ຺ພລີກຣເຓ, ຈຕູສຸ ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ຕາ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຍຖາຠູຕໍ ຠາເວຕ຺ວາ, ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌິໍສຸ. ເຍປິ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ອຣຫນ຺ໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ, ສພ຺ເພ ເຕ ຠຄວນ຺ໂຕ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ ປຫາຍ, ເຈຕໂສ ອຸປກ຺ກິເລເສ ປຎ຺ຎາຍ ທຸພ຺ພລີກຣເຓ, ຈຕູສຸ ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ຕາ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຍຖາຠູຕໍ ຠາເວຕ຺ວາ, ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌິສ຺ສນ຺ຕິ. ຠຄວາປິ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕຣຫິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ ປຫາຍ, ເຈຕໂສ ອຸປກ຺ກິເລເສ ປຎ຺ຎາຍ ທຸພ຺ພລີກຣເຓ, ຈຕູສຸ ສຕິປຏ຺ຐາເນສຸ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຈິຕ຺ໂຕ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄ ຍຖາຠູຕໍ ຠາເວຕ຺ວາ, ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’’’ຕິ.

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ! ຕສ຺ມາຕິຫ ຕ຺ວໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອິມໍ ຘມ຺ມປຣິຍາຍໍ ອຠິກ຺ຂຓໍ ຠາເສຍ຺ຍາສິ ຠິກ຺ຂູນໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອຸປາສການໍ ອຸປາສິການໍ. ເຍສມ຺ປິ ຫິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ໂມຆປຸຣິສານໍ ຠວິສ຺ສຕິ ຕຖາຄເຕ ກງ຺ຂາ ວາ ວິມຕິ ວາ, ເຕສມ຺ປິມໍ ຘມ຺ມປຣິຍາຍໍ ສຸຕ຺ວາ ຍາ ຕຖາຄເຕ ກງ຺ຂາ ວາ ວິມຕິ ວາ ສາ ປຫີຍິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.